Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580 (2026-09-10)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 267.580 van 10 september 2026 Ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Natuurbehoud - Vergunningen
Beslissing : Verwerping Inwilliging tussenkomst
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VIIe KAMER
ARREST
nr. 267.580 van 10 september 2026
in de zaak A. 243.112/VII-42.657
In zake :
- de VZW BOERENBOND
- T.W.
- de VVZRL A.
- de VOF C.
- H.B.
- de BV B.
- J.B.
- de VVZRL C.
- de CommV D.
- de VVZRL S.
- E.F.
- E.H.
- J.T.
- J.M.
- de CommV K.
- de LV K.
- de VVZRL L.
- de BV L.
- L.G.
- J.C.
- de LV S.
- de VVZRL K.
- de MAATSCHAP V.
- de BV P.
- de CommV M.
- R.T.
- de CommV S.
- de VOF W.
- T.C.
- J.T.
- H.T.
- de BV V.
- L.V.
- de LV V.
- de VOF V.
- B.V.
- W.M.
- W.C.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-1/24
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Filip De Preter en Bert Van Cauter
kantoor houdend te 1000 Brussel
Keizerslaan 3
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
het VLAAMSE GEWEST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Gregory Verhelst
kantoor houdend te 2000 Antwerpen
Bouwmeestersstraat 11
bij wie woonplaats wordt gekozen
Tussenkomende partijen:
-
de VZW NATUURPUNT, vereniging voor Natuur en
Landschap in Vlaanderen
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Peter De Smedt en Jef Seghers
kantoor houdend te 9000 Gent
Kasteellaan 141
bij wie woonplaats wordt gekozen
eveneens bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Matthias Strubbe
kantoor houdend 8020 Oostkamp
Hertsbergsestraat 4
-
de GEMEENTE PELT
-
de GEMEENTE HECHTEL-EKSEL
-
de STAD LOMMEL
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Lara Hendrix
kantoor houdend te 2800 Mechelen
Antwerpsesteenweg 16-18
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 30 september 2024, strekt tot de
nietigverklaring van het besluit van de Vlaamse regering van 21 juni 2024 ‘tot
erkenning van het Nationaal Park Vlaanderen ‘Bosland’ conform artikel 7 van het
decreet van 9 juni 2023 houdende de Vlaamse Parken en de algemene
landschapszorg’.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-2/24
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend
en de verzoekende partijen hebben een memorie van wederantwoord ingediend.
Met een verzoekschrift van 13 december 2024 heeft de
vzw Natuurpunt, vereniging voor Natuur en Landschap in Vlaanderen, gevraagd
om in het geding te mogen tussenkomen.
Met verzoekschriften van 13 december 2024 hebben de
gemeente Pelt, de gemeente Hechtel-Eksel en de stad Lommel gevraagd om in het
geding te mogen tussenkomen.
Eerste auditeur Ronny Vercruyssen heeft op 8 augustus 2025 een
verslag opgesteld.
De verzoekende partijen hebben een verzoek tot voortzetting van
het geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende partij en de
tussenkomende partijen hebben een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 4 juni 2026.
Staatsraad Frédéric Vanneste heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Bert Van Cauter, die verschijnt voor de verzoekende
partijen, advocaat Gregory Verhelst, die verschijnt voor de verwerende partij,
advocaat Jef Seghers, die verschijnt voor de eerste tussenkomende partij, en
advocaat Johanna-Charlotte Devogelaere, die loco advocaat Lara Hendrix
verschijnt voor de tweede, derde en vierde tussenkomende partijen, zijn gehoord.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-3/24
Eerste auditeur Ronny Vercruyssen heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Tussenkomsten
De vzw Natuurpunt, vereniging voor Natuur en Landschap in
Vlaanderen, de gemeente Pelt, de gemeente Hechtel-Eksel en de stad Lommel
hebben belang bij de uitkomst van het beroep. Bijgevolg moeten hun verzoeken tot
tussenkomst worden ingewilligd.
IV. Feiten
4.1.
Op 13 oktober 2023 wordt het Nationaal Park ‘Bosland’ erkend.
Dit besluit, waartegen de eerste verzoekende partij een annulatieberoep heeft
ingediend dat is gekend onder zaak A. 240.803/VII-42.318, luidt:
“Besluit van de Vlaamse Regering tot erkenning, onder opschortende
voorwaarden, van het Nationaal Park Vlaanderen ‘Bosland’ conform artikel
7 van het decreet van 9 juni 2023 houdende de Vlaamse Parken en de
algemene landschapszorg
Rechtsgronden
Dit besluit is gebaseerd op:
- het decreet van 9 juni 2023 houdende de Vlaamse Parken en de algemene
landschapszorg, artikel 7.
Vormvereiste
De volgende vormvereiste is vervuld:
-De Inspectie van Financiën heeft advies gegeven op 4 oktober 2023.
Motivering
Dit besluit is gebaseerd op de volgende motieven:
- Het decreet van 9 juni 2023 houdende de Vlaamse Parken en de algemene
landschapszorg, artikel 7, en het besluit van de Vlaamse Regering van 14 juli
2023
tot
vaststelling
van
de
algemene
erkenningsen
subsidiëringsvoorwaarden voor Vlaamse Parken bevatten het wettelijk kader
aangaande de erkenning en subsidiëring voor Vlaamse parken.
- De bevoegde instantie heeft, conform artikel 10 van het Besluit van de
Vlaamse Regering tot vaststelling van de algemene erkennings- en
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-4/24
subsidiëringsvoorwaarden voor Vlaamse Parken, de ontvangst van de
masterplannen en operationele plannen van de kandidaat Vlaamse Parken
bevestigd. Op 21 juli 2023 werden de gebiedscoalities op de hoogte gebracht
van de ontvankelijkheid van de dossiers conform art. 8 en 9 van het Besluit
van de Vlaamse Regering tot vaststelling van de algemene erkennings- en
subsidiëringsvoorwaarden voor Vlaamse Parken. Was de kandidatuur niet
ontvankelijk, dan is meegedeeld welke ontvankelijkheidsvereisten niet zijn
vervuld. De kandidaten werden verzocht, conform artikel 54 van het
vermelde besluit, tot vervollediging van de plannen. Omdat de ontbrekende
elementen door kandidaat Nationaal Park Vlaanderen ‘Bosland’ tijdig
werden aangeleverd, is het kandidaat Vlaams park ontvankelijk verklaard.
- Het ministerieel besluit over de aanstelling van de leden van de Commissie
van experten voor Nationale Parken Vlaanderen (vermeld in artikel 16 van
het besluit van de Vlaamse Regering van 14 juli 2023 tot vaststelling van de
algemene erkennings- en subsidiëringsvoorwaarden voor Vlaamse Parken)
regelt de samenstelling van de commissie van experten.
- Artikels 12 en 14 van het besluit van de Vlaamse Regering van 14 juli 2023
tot vaststelling van de algemene erkennings- en subsidiëringsvoorwaarden
voor Vlaamse Parken schetsen de wijze van beoordeling van masterplannen
en operationele plannen door de commissie van experten.
- De commissie van experten oordeelt voor de kandidatuur voor Nationaal
Park Vlaanderen ‘Bosland’ dat het haalbaar moet zijn om binnen een termijn
van 3 tot 5 jaar te evolueren naar een erkenning als Nationaal Park
Vlaanderen. Zij duidt op de uniciteit, kwaliteit en het potentieel van de
natuur, de sterke samenwerking en de gerealiseerde hefboomwerking, maar
formuleert ook belangrijke werkpunten. Uit het masterplan en operationeel
plan blijkt dat de voornaamste werkpunten door de parkcoalitie reeds
opgenomen werden in concrete ambities en acties voor de komende
operationele planperiode. Rekening houdend hiermee en gelet op de zeer
grote natuurwaarde, omvang en samenhang van de bestaande gebieden en
uitbreidingsperimeter, de sterke lokale participatie en de evenwichtig
uitgewerkte governance, wordt Bosland toegevoegd voor erkenning onder de
volgende opschortende voorwaarde. Bosland dient binnen een termijn van
1 jaar, te rekenen vanaf deze beslissing, te voldoen aan de 2 belangrijkste
opmerkingen van de commissie die betrekking hebben op enerzijds de
ruimtelijk-functionele en landschapsecologische eenheid en anderzijds op
een wervende, duidelijk onderscheidende ‘Unique selling point’ (USP)
waarbij het aanknopingspunt voor die visie de aanwezige unieke
natuurcomponent is.
- De verantwoording voor bijkomende VTE is voldoende gemotiveerd op
basis van het operationeel plan en kan hernomen worden na bevestiging van
de erkenning na 1 jaar.
- De acties zoals opgenomen in het operationeel plan zijn in lijn met de
vooropgestelde doelstellingen van het Nationaal Park Vlaanderen ‘Bosland’
en helpen deze mee realiseren, met dien verstande dat voor de realisatie van
deze acties waar nodig steeds met de betrokken actoren de nodige afspraken
dienen te gemaakt worden. Bovendien kan deze erkenning derden waaronder
de voorgestelde partners zoals opgenomen in het operationeel plan op
generlei wijze binden om de vooropgestelde engagementen aan te gaan en
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-5/24
dient waar toepasselijk voor de realisatie van de in het operationeel plan
opgenomen acties, steeds de geldende regelgeving en procedures gevolgd te
worden.
Juridisch kader
Dit besluit sluit aan bij de volgende regelgeving:
- het besluit van de Vlaamse Regering van 14 juli 2023 tot vaststelling van
de algemene erkennings- en subsidiëringsvoorwaarden voor Vlaamse
Parken.
Initiatiefnemers
Dit besluit wordt voorgesteld door de Vlaamse minister van Justitie en
Handhaving, Omgeving, Energie en Toerisme en de Vlaamse minister van
Financiën en Begroting, Wonen en Onroerend Erfgoed.
Na beraadslaging,
DE VLAAMSE REGERING BESLUIT:
Artikel 1. Het Nationaal Park Vlaanderen ‘Bosland’ wordt erkend conform
artikel 7 van het decreet van 9 juni 2023 houdende de Vlaamse Parken en de
algemene landschapszorg.
Het Nationaal Park Vlaanderen ‘Bosland’ is gelegen binnen de perimeter,
zoals verduidelijkt in bijlage 1 bij dit besluit.
Deze erkenning gebeurt onder de opschortende voorwaarden dat Bosland
binnen een termijn van 1 jaar, te rekenen vanaf deze beslissing, voldoet aan
de 2 belangrijkste opmerkingen van de commissie van experten die
betrekking hebben op enerzijds de ruimtelijk-functionele en
landschapsecologische eenheid en anderzijds op een wervende, duidelijk
onderscheidende ‘Unique selling point’ (USP) waarbij het aanknopingspunt
voor die visie de aanwezige unieke natuurcomponent is. Het Parkbureau
levert hiervoor tegen uiterlijk 1 september 2024 de nodige bewijsstukken aan
bij het agentschap voor natuur en bos. De Vlaamse minister, bevoegd voor
de omgeving en de natuur, legt de bewijsstukken en de evaluatie of al dan
niet wordt voldaan aan voormelde voorwaarden, voor aan de Vlaamse
regering welke hierover beslist.
Art. 2. Overeenkomstig artikel 10, tweede lid, van het decreet van 9 juni 2023
houdende de Vlaamse Parken en de algemene landschapszorg geldt de
erkenning als Nationaal Park Vlaanderen voor onbepaalde duur behoudens
intrekking van de erkenning overeenkomstig artikel 25 van het voormelde
decreet.
Art. 3. De Vlaamse minister, bevoegd voor de omgeving en de natuur, wijst
uiterlijk zes maanden na de inwerkingtreding van dit besluit voor het
Nationaal Park Vlaanderen ‘Bosland’ een parkbureau aan als vermeld in
artikel 12 van het decreet van 9 juni 2023 houdende de Vlaamse Parken en
de algemene landschapszorg.
Art. 4. De erkenning van het Nationaal Park Vlaanderen ‘Bosland’ houdt
eveneens de goedkeuring in van het masterplan en het operationeel plan
betreffende dit Nationaal Park Vlaanderen, als vermeld in artikel 21 van het
besluit van de Vlaamse Regering van 14 juli 2023 tot vaststelling van de
algemene erkennings- en subsidiëringsvoorwaarden voor Vlaamse Parken en
aan dit besluit gehecht als bijlage 2 en 3.
Art. 5. De Vlaamse minister, bevoegd voor de omgeving en de natuur, en de
Vlaamse minister, bevoegd voor Financiën en Begroting, Wonen en
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-6/24
Onroerend Erfgoed, zijn, ieder wat hem of haar betreft, belast met de
uitvoering van dit besluit.”
Bij dit besluit werden nog drie bijlagen gevoegd: een kaart met
perimeter Nationaal Park Vlaanderen ‘Bosland’, het masterplan van het Nationaal
Park Vlaanderen ‘Bosland’ en het operationeel plan van het Nationaal Park
Vlaanderen ‘Bosland’.
4.2.
Op 21 juni 2024 neemt de Vlaamse regering het volgende
besluit:
“Besluit van de Vlaamse Regering tot erkenning van het Nationaal Park
Vlaanderen ‘Bosland’ conform artikel 7 van het decreet van 9 juni 2023
houdende de Vlaamse Parken en de algemene landschapszorg
Rechtsgrond
Dit besluit is gebaseerd op:
- het decreet van 9 juni 2023 houdende de Vlaamse Parken en de algemene
landschapszorg, artikel 7.
Vormvereiste
De volgende vormvereiste is vervuld:
- De Inspectie van Financiën heeft advies gegeven op 4 oktober 2023.
Motivering
Dit besluit is gebaseerd op de volgende motieven:
- Het decreet van 9 juni 2023 houdende de Vlaamse Parken en de algemene
landschapszorg, artikel 7, en het besluit van de Vlaamse Regering van 14 juli
2023
tot
vaststelling
van
de
algemene
erkenningsen
subsidiëringsvoorwaarden voor Vlaamse Parken bevatten het wettelijk kader
aangaande de erkenning en subsidiëring voor Vlaamse parken.
- De bevoegde instantie heeft, conform artikel 10 van het Besluit van de
Vlaamse Regering tot vaststelling van de algemene erkennings- en
subsidiëringsvoorwaarden voor Vlaamse Parken, de ontvangst van de
masterplannen en operationele plannen van de kandidaat Vlaamse Parken
bevestigd. Op 21 juli 2023 werden de gebiedscoalities op de hoogte gebracht
van de ontvankelijkheid van de dossiers conform art. 8 en 9 van het Besluit
van de Vlaamse Regering tot vaststelling van de algemene erkennings- en
subsidiëringsvoorwaarden voor Vlaamse Parken. Was de kandidatuur niet
ontvankelijk, dan is meegedeeld welke ontvankelijkheidsvereisten niet zijn
vervuld. De kandidaten werden verzocht, conform artikel 54 van het
vermelde besluit, tot vervollediging van de plannen. Omdat de ontbrekende
elementen door kandidaat Nationaal Park Vlaanderen ‘Bosland’ tijdig
werden aangeleverd, is het kandidaat Vlaams park ontvankelijk verklaard.
- Het ministerieel besluit over de aanstelling van de leden van de Commissie
van experten voor Nationale Parken Vlaanderen (vermeld in artikel 16 van
het besluit van de Vlaamse Regering van 14 juli 2023 tot vaststelling van de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-7/24
algemene erkennings- en subsidiëringsvoorwaarden voor Vlaamse Parken)
regelt de samenstelling van de commissie van experten.
- Artikels 12 en 14 van het besluit van de Vlaamse Regering van 14 juli 2023
tot vaststelling van de algemene erkennings- en subsidiëringsvoorwaarden
voor Vlaamse Parken schetsen de wijze van beoordeling van masterplannen
en operationele plannen door de commissie van experten.
- De commissie van experten oordeelt voor de kandidatuur voor Nationaal
Park Vlaanderen ‘Bosland’ dat het haalbaar moet zijn om binnen een termijn
van 3 tot 5 jaar te evolueren naar een erkenning als Nationaal Park
Vlaanderen. Zij duidt op de uniciteit, kwaliteit en het potentieel van de
natuur, de sterke samenwerking en de gerealiseerde hefboomwerking, maar
formuleert ook belangrijke werkpunten. Uit het masterplan en operationeel
plan blijkt dat de voornaamste werkpunten door de parkcoalitie reeds
opgenomen werden in concrete ambities en acties voor de komende
operationele planperiode.
- Rekening houdend met het advies van de commissie van experten en gelet
op de zeer grote natuurwaarde, omvang en samenhang van de bestaande
gebieden en uitbreidingsperimeter, de sterke lokale participatie en de
evenwichtig uitgewerkte governance, werd Bosland als voldoende sterke
kandidaat toegevoegd voor erkenning onder opschortende voorwaarde door
de Vlaamse regering van 13 oktober 2023.
- De opschortende voorwaarde voor erkenning luidden als volgt: ‘Bosland
dient binnen een termijn van 1 jaar, te rekenen vanaf deze beslissing, te
voldoen aan de 2 belangrijkste opmerkingen van de commissie die
betrekking hebben op enerzijds de ruimtelijk-functionele en
landschapsecologische eenheid en anderzijds op een wervende, duidelijk
onderscheidende ‘Unique selling point’ (USP) waarbij het aanknopingspunt
voor die visie de aanwezige unieke natuurcomponent is.’
- Bosland heeft in het document ‘Unique Selling Point en Ruimtelijkfunctionele en landschapsecologische eenheid’ aangetoond dat de
voorwaarden voldaan zijn en dat bijgevolg kan overgegaan worden tot een
definitieve erkenning als Nationaal Park Vlaanderen.
- De verantwoording voor bijkomende VTE is voldoende gemotiveerd op
basis van het operationeel plan.
- De acties zoals opgenomen in het operationeel plan zijn in lijn met de
vooropgestelde doelstellingen van het Nationaal Park Vlaanderen ‘Bosland’
en helpen deze mee realiseren, met dien verstande dat voor de realisatie van
deze acties waar nodig steeds met de betrokken actoren de nodige afspraken
dienen te gemaakt worden. Bovendien kan deze erkenning derden waaronder
de voorgestelde partners zoals opgenomen in het operationeel plan op
generlei wijze binden om de vooropgestelde engagementen aan te gaan en
dient waar toepasselijk voor de realisatie van de in het operationeel plan
opgenomen acties, steeds de geldende regelgeving en procedures gevolgd te
worden.
Juridisch kader
Dit besluit sluit aan bij de volgende regelgeving:
- het besluit van de Vlaamse Regering van 14 juli 2023 tot vaststelling van
de algemene erkennings- en subsidiëringsvoorwaarden voor Vlaamse
Parken.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-8/24
Initiatiefnemers
Dit besluit wordt voorgesteld door de Vlaamse minister van Justitie en
Handhaving, Omgeving, Energie en Toerisme en de Vlaamse minister van
Financiën en Begroting, Wonen en Onroerend Erfgoed.
Na beraadslaging,
DE VLAAMSE REGERING BESLUIT:
Artikel 1. Het Nationaal Park Vlaanderen ‘Bosland’ wordt erkend conform
artikel 7 van het decreet van 9 juni 2023 houdende de Vlaamse Parken en de
algemene landschapszorg.
Het Nationaal Park Vlaanderen ‘Bosland’ is gelegen binnen de perimeter,
zoals verduidelijkt in bijlage 1 bij dit besluit.
Art. 2. Overeenkomstig artikel 10, tweede lid, van het decreet van 9 juni 2023
houdende de Vlaamse Parken en de algemene landschapszorg geldt de
erkenning als Nationaal Park Vlaanderen voor onbepaalde duur behoudens
intrekking van de erkenning overeenkomstig artikel 25 van het voormelde
decreet.
Art. 3. De Vlaamse minister, bevoegd voor de omgeving en de natuur, wijst
uiterlijk zes maanden na de inwerkingtreding van dit besluit voor het
Nationaal Park Vlaanderen ‘Bosland’ een parkbureau aan als vermeld in
artikel 12 van het decreet van 9 juni 2023 houdende de Vlaamse Parken en
de algemene landschapszorg.
Art. 4. De erkenning van het Nationaal Park Vlaanderen ‘Bosland’ houdt
eveneens de goedkeuring in van het masterplan en het operationeel plan
betreffende dit Nationaal Park Vlaanderen, als vermeld in artikel 21 van het
besluit van de Vlaamse Regering van 14 juli 2023 tot vaststelling van de
algemene erkennings- en subsidiëringsvoorwaarden voor Vlaamse Parken en
aan dit besluit gehecht als bijlage 2 en 3.
Art. 5. Het besluit van de Vlaamse Regering van 13 oktober 2023 tot
erkenning van het Nationaal Park Vlaanderen ‘Bosland’ conform artikel 7
van het decreet van 9 juni 2023 houdende de Vlaamse Parken en de algemene
landschapszorg wordt opgeheven.
Art. 6. De Vlaamse minister, bevoegd voor de omgeving en de natuur, en de
Vlaamse minister, bevoegd voor Financiën en Begroting, Wonen en
Onroerend Erfgoed, zijn, ieder wat hem of haar betreft, belast met de
uitvoering van dit besluit.”
Dit is het bestreden besluit.
V. Ontvankelijkheid van het beroep
Standpunt van de partijen
De verwerende partij werpt in een eerste exceptie op dat de
bestreden beslissing geen administratieve rechtshandeling is in de zin van artikel
14, § 1, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State, omdat deze geen
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-9/24
rechtsgevolgen doet ontstaan of belet dat deze ontstaan. Evenmin is het een
reglementair besluit bij gebrek aan dwingende voorschriften. Een beleid dat de
rechtstoestand van een verzoekende partij niet wijzigt, vormt geen aanvechtbare
rechtshandeling.
In casu is het beroep gericht tegen een besluit waarmee, in
overeenstemming met de bepalingen van het decreet van 9 juni 2023 ‘houdende de
Vlaamse Parken en algemene landschapszorg’ (hierna: Parkendecreet) en het
besluit van de Vlaamse regering 14 juli 2023 ‘tot vaststelling van de algemene
erkennings- en subsidiëringsvoorwaarden voor Vlaamse Parken’ (hierna:
Parkenbesluit), en na het doorlopen van een erkenningsprocedure, wordt
overgegaan tot de “erkenning” van het Bosland als ‘Nationaal Park Vlaanderen’ in
de zin van artikel 2, 16°, van het Parkendecreet juncto artikel 2, 7°, van het
Parkendecreet. Dergelijke erkenning heeft tot doel:
- de instandhouding en ontwikkeling van natuur, biologische diversiteit en het
natuurlijk milieu van de natuurkernen, inzonderheid (i) het in stand houden en het
ontwikkelen van leefgebieden van inheemse soorten met het oog op levensvatbare,
ecologisch functionerende en voldoende veerkrachtige populaties, en (ii) het
leveren van een bijdrage tot regionale, Europese en internationale natuurbehoudsen instandhoudingsdoelstellingen inclusief halfnatuurlijke landschappen; en
- de ontwikkeling en promotie van toerisme en recreatie in en rond het park waarbij
meerwaarde voor het natuurbehoud, de lokale bewonersgemeenschappen, de
ondernemers en de bezoekers wordt gecreëerd.
Het Parkendecreet zelf regelt de doelstellingen, de erkenning,
werking en organisatie, de financiering en de bescherming van de namen. Waar
aan de erkenning als Nationaal Park Vlaanderen een aantal beleidsmatige
doelstellingen verbonden zijn, dient vastgesteld te worden dat het Parkendecreet
en het Parkenbesluit zelf geen instrumenten aanreiken om die doelstellingen
daadwerkelijk
te
realiseren.
Deze
beleidsmatige
doelstellingen
worden
geconcretiseerd in een masterplan (geldig voor vierentwintig jaar) en in een
operationeel plan (geldig voor zes jaar), maar de instrumenten om ze effectief op
het terrein te realiseren, moeten desgevallend gehaald worden uit andere
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-10/24
regelgeving. Bovendien krijgt het parkbureau in dit verband geen bijzondere
bevoegdheden toegekend. Het masterplan en operationeel plan van het Nationaal
Park Vlaanderen Bosland geven louter in vrij vage termen een overzicht van de
acties die men zal trachten te ondernemen om de beleidsmatige doelstellingen van
het Parkendecreet, zoals onder meer opgenomen in artikel 4, § 2, van het
Parkendecreet, te verwezenlijken voor het specifieke Nationaal Park Vlaanderen
Bosland. Deze beleidsdocumenten bevatten louter na te streven doelstellingen voor
het Nationaal Park Vlaanderen Bosland zonder dat ze enige verplichtingen
inhouden voor derden. Voor de realisatie van de in het masterplan en operationeel
plan opgenomen acties en doelstellingen zullen steeds de geldende regelgeving en
procedures gevolgd moeten worden. Er worden geen verplichtingen of beperkende
maatregelen boven op de vigerende regelgeving voor de houders van zakelijke
rechten binnen of buiten een Vlaams Park of voor de gebruikers ervan opgelegd,
behoudens anders overeengekomen. Waar mogelijk wordt in het Parkendecreet
aangestuurd op de realisatie van de doelstellingen door zelfrealisatie, dit is het
geheel of gedeeltelijk realiseren en, in voorkomend geval, het in stand houden van
bepaalde doelstellingen zoals vermeld in de artikelen 3 en 4, door een of meer
private eigenaars en grondgebruikers wier onroerend goed gelegen is in een
Vlaams Park. In die gevallen zal er mogelijk ook sprake zijn van financiële
ondersteuning.
In het masterplan en operationeel plan van het Nationaal Park
Vlaanderen Bosland wordt zo duidelijk aangegeven dat men verschillende
doelstellingen voor het betrokken park wil realiseren in samenwerking met de
landbouwsector. Dit is ook logisch, aangezien een erkend Nationaal Park
Vlaanderen onder meer het leveren van een bijdrage aan een duurzame
economische en sociale ontwikkeling van de lokale bewonersgemeenschappen en
de bedrijvigheid in het gebied tot doelstelling heeft. Ook het bevorderen van de
landbouw als bedrijvigheid in het Nationaal Park Vlaanderen Bosland en in eender
welk Nationaal Park Vlaanderen betreft aldus een belangrijke doelstelling. Dit zal
voor bepaalde landbouwers in de omgeving heel wat voordelen meebrengen,
aangezien de natuurdoelen van het gebied in specifieke zones ontwikkeld worden,
aangezien zij mogelijk toegang krijgen tot subsidiëring en aangezien de aanduiding
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-11/24
van een Vlaams Park ook een positieve dynamiek beoogt te bewerkstelligen voor,
onder meer, de bedrijvigheid in het gebied waaronder dus ook landbouw.
De erkenning van een ‘Nationaal Park Vlaanderen’ sorteert uit
zichzelf evenwel geen rechtsgevolgen voor de rechtsonderhorigen, zoals
uitdrukkelijk blijkt uit artikel 8 van het Parkendecreet. Artikel 9, vierde lid, van het
Parkendecreet bepaalt ten overvloede ook dat het masterplan en het operationeel
plan niet worden gezien als beleidsmatig gewenste ontwikkeling, in de zin van
artikel 4.3.1, § 2, 2°, a), van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (hierna:
VCRO). Op die manier wordt doorwerking ten aanzien van het vergunningenbeleid
vermeden. Daarnaast werd in de memorie van toelichting bij het Parkendecreet het
gebrek aan rechtsgevolgen eveneens benadrukt. Ook door de bevoegde minister
werd tijdens de bespreking in de Commissie voor Leefmilieu, Natuur, Ruimtelijke
Ordening en Energie benadrukt dat de aanduiding als Vlaams Park geen
rechtsgevolgen teweegbrengt bovenop de bestaande regelgeving.
De erkenning van een Nationaal Park of Landschapspark geeft
bijgevolg geen aanleiding tot bijkomende beperkingen of verplichtingen voor de
eigenaars en gebruikers. De beperkingen gaan uit van ander (bestaand en beslist)
beleid dan de aanduiding als park, onder meer de vigerende regelgeving voor
kwetsbare gebieden, Natura 2000-gebieden (de Europese natuurdoelen), het
algemeen omgevingsbeleid, enzovoort. Noch de eigendomssituatie, noch de
bestemming van de gronden wijzigt ingevolge de opname van deze gronden binnen
een ‘Vlaams park’. Het Parkendecreet regelt louter de erkenningsvoorwaarden,
statuten en beheerstructuur van de toekomstige Vlaamse parken. Er zijn geen
verplichtingen verbonden aan de erkenning als ‘Vlaams Park’, of dit nu een
Landschapspark dan wel een Nationaal Park Vlaanderen is, die doorwerken in de
vergunningverlening. De masterplannen voor de Nationale Parken en
Landschapsparken hebben geen juridisch verordenende kracht, wat wordt
bevestigd door het Agentschap voor Natuur en Bos.
Wat wel een impact kan hebben op de rechtspositie van een
eigenaar of een gebruiker van gronden binnen het gebied, zijn de instrumenten die
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-12/24
vervolgens ingezet worden op grond van het masterplan om het nationaal park
verder vorm te geven en de natuurkwaliteit te verhogen (bv. een natuurbeheerplan).
Dit zijn dan evenwel instrumenten die het voorwerp zullen uitmaken van nadere
besluitvorming en de verzoekende partijen zullen in voorkomend geval in de
mogelijkheid zijn om daartegen de nodige rechtsmiddelen uit te putten. Dat de
beleidsinzichten die aan de basis liggen van de ‘erkenning’ als Nationaal Park
Vlaanderen
mogelijk
zullen
leiden
tot
navolgende
beslissingen
met
rechtsgevolgen, maakt niet dat de erkenning zelf (of de besluitvorming inzake het
masterplan, enzovoort) plots zelf ook rechtsgevolgen sorteert. Het loutere
engagement om de natuurkernen uit te breiden tot minimaal 10.000 ha, conform
artikel 4, § 1, vierde lid, van het Parkendecreet, en een bepaald percentage van de
natuurkernen onder te brengen onder een natuurbeheerplan type 3 of type 4, houdt
niet in dat dit engagement ook daadwerkelijk wordt bewerkstelligd. Hiervoor
dienen gronden te worden verworven. Om dit engagement te bewerkstelligen
zullen ofwel gronden verworven moeten worden met het akkoord van de eigenaars,
of minstens zullen andere instrumenten (gesteund op andere regelgeving) ingezet
moeten worden om dit doel te bereiken. Het parkbureau kan alleszins zelf geen
beslissingen nemen die derden kunnen binden.
De erkenning als Nationaal Park Vlaanderen, het masterplan en
het operationeel plan hebben geen reglementaire waarde, nu zij geen rechtsregels
met algemene draagwijdte formuleren of in zich dragen die zouden gelden voor
eenieder. De huidige bestreden beslissing kan dan ook vergeleken worden met de
aanwijzing als ‘speciale beschermingszone’ en de vaststelling van de
‘instandhoudingsdoelstellingen’ en de naar aanleiding hiervan uitgesproken
arresten. In het Parkendecreet wordt bijkomend verduidelijkt dat er geen
rechtsgevolgen zijn ‘boven op de vigerende regelgeving’ en dat er evenmin
doorwerking is naar de vergunningverlening. Conclusie is dan ook dat eender welk
rechtsgevolg ten aanzien van de rechtsonderhorigen bij voorbaat uitgesloten is,
zodat geen sprake is van een aanvechtbare akte ratione materiae.
Doorheen het verzoekschrift viseren de verzoekende partijen
tevens het masterplan en de daarin aangehaalde ambities, programma’s en
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-13/24
projecten die nadere uitwerkingen dienen te krijgen. Loutere beleidsplannen maken
geen administratieve handelingen uit in de zin van artikel 14, § 1, van de
gecoördineerde wetten op de Raad van State. Een beleid dat de rechtstoestand van
een verzoekende partij niet wijzigt, vormt in principe geen aanvechtbare
rechtshandeling. In het Parkendecreet wordt uitdrukkelijk bepaald dat het
masterplan en het operationeel plan (zelfs) niet kunnen gelden als ‘beleidsmatig
gewenste ontwikkelingen’ in de zin van artikel 4.3.1, § 2, 2°, a), VCRO. Er kunnen
geen rechtsgevolgen voortvloeien uit de erkenning van het park, noch uit het
daaraan gekoppelde masterplan of het operationeel plan. Wat de operationalisering
op het terrein betreft, worden in die documenten slechts beleidsvoornemens
geformuleerd. Daar waar de ‘erkenning’ van het park wel tot gevolg heeft dat een
bepaalde structuur op poten gezet wordt (het parkbureau), dat toegang gegeven
wordt tot bepaalde financiële ondersteuningsmechanismen en dat het Nationaal
Park Vlaanderen voortaan een beschermde naam draagt, dient vastgesteld te
worden dat de verzoekende partijen niet aanvoeren daardoor geschaad te worden.
Het is in het licht van de door de verzoekende partijen aangevoerde statutaire
doelstellingen evenmin aannemelijk dat zij hierdoor geschaad zouden kunnen
worden.
De eerste tussenkomende partij en de tweede tot en met vierde
tussenkomende partijen treden de eerste exceptie van de verwerende partij bij.
De verzoekende partijen repliceren in de memorie van
wederantwoord als volgt:
“[…] Administratieve maatregelen die an sich geen uitvoerbare kracht
hebben en geen gevolg hebben voor een bestaande rechtstoestand, komen
niet in aanmerking voor vernietiging. Dit maakt dat het louter afkondigen
van beleidsintenties geen besluit met uitvoerbare kracht vormt waarvan de
vernietiging kan worden gevorderd voor uw Raad van State.
Een klassiek omgevingsrechtelijk voorbeeld in dat verband zijn
beleidsintenties geformuleerd in een ruimtelijk structuurplan. Zo oordeelde
uw Raad van State in een arrest van 16 februari 2005, op basis van een lezing
van de decreetsbepalingen inzake structuurplannen, dat het om documenten
gaat die louter beleidsdoelstellingen op lange termijn formuleren.
Echter, uit recentere rechtspraak blijkt dat uw Raad van State verder kijkt
dan louter de decreetsbepalingen waarop een (vermeende)
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-14/24
beleidsdoelstelling is gebaseerd. In een arrest van 22 maart 2024 oordeelt uw
Raad dat een gemeenteraadsbesluit van de stad Geel tot vaststelling van een
ruimtelijk beleidsplan wel degelijk een uitvoerbare rechtshandeling uitmaakt
die rechtsgevolgen sorteert en aldus in aanmerking komt voor vernietiging.
Net zoals de verwerende partij in onderhavige zaak voerde de stad Geel aan
dat de bestreden beslissing geen voor vernietiging vatbare rechtshandeling
zou uitmaken die verordende kracht zou hebben. De stad Geel voerde
eveneens aan dat de bestreden beslissing niet zou doorwerken in de
vergunningverlening en slechts de vertolking van het toekomstig beleid zou
uitmaken. De stad Geel verwees ten slotte nog naar de decreetsartikelen
inzake ruimtelijke beleidsplannen waaruit zou blijken dat deze niet bedoeld
zijn als verordenende teksten. Op basis van een onderzoek van de inhoud van
de bestreden beslissing wees uw Raad van State de exceptie van
onontvankelijkheid van de stad Geel echter af. Uit dat onderzoek blijkt
immers dat de in het arrest van 22 maart 2024 bestreden beslissing wel
degelijk rechtsgevolgen sorteert en dus een voor uw Raad van State
aanvechtbare rechtshandeling uitmaakt.
Uw Raad oordeelde in vergelijkbare zin omtrent een beroep tot
nietigverklaring ingesteld tegen een mobiliteitsplan. In een arrest van 3 april
2024 verklaarde uw Raad een beroep tot nietigverklaring tegen een dergelijk
plan ontvankelijk. De verwerende partij had nochtans aangegeven dat het
plan enkel beleidsmatig uiteenzet welke acties zullen worden genomen,
waarbij het plan niet bindend is, en de verwerende partij dus niet de
mogelijkheid ontneemt om beslissingen te nemen die niet overeenstemmen
met het mobiliteitsplan. Uw Raad keek evenwel opnieuw voorbij het
ogenschijnlijk beleidsmatig gegeven van het plan en stelde vast dat het een
aantal zeer concrete maatregelen bevat die elke beleidsvrijheid uitsluiten.
Een dergelijke beslissing gaat verder dan het formuleren van beleid, maar
houdt reeds het concretiseren ervan in op een wijze dat de overheid erdoor
gebonden is. Uw Raad houdt er daarbij rekening mee dat in het licht van het
beginsel ‘patere legem quam ipse fecisti’ bij de implementatie niet kan
worden teruggekomen op de concrete beslissingen die erin zijn vervat.
In casu dient in dezelfde zin te worden geoordeeld. Los van de
decreetsbepalingen waaruit zou kunnen worden afgeleid dat de bestreden
beslissing geen verordende kracht zou hebben en niet zou doorwerken in de
vergunningverlening, dient ook hier immers te worden vastgesteld dat de
bestreden beslissing - ondanks die bepalingen - wel degelijk rechtsgevolgen
sorteert.
[…] De Vlaamse regering, Natuurpunt en de tussenkomende lokale besturen
gaan er ten onrechte van uit dat artikel 9 Parkendecreet ervoor zou zorgen
dat geen enkele doorwerking in het kader van vergunningverlening mogelijk
is.
Artikel 9, vierde lid Parkendecreet stelt immers louter dat de masterplannen
en operationele plannen niet worden gezien als ‘beleidsmatig gewenste
ontwikkelingen’ in de zin van artikel 4.3.1, §2, 2°, (a) van de Vlaamse Codex
Ruimtelijke Ordening (hierna: ‘VCRO’). De doelstellingen die in de
masterplannen op de lange termijn worden uiteengezet en in de operationele
plannen op de middellange termijn worden geconcretiseerd kunnen (en
zullen) evenwel op een andere manier doorwerken in de vergunningverlening
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-15/24
voor specifieke projecten. Zo kan bv. de zorg voor het bereiken van de
doelstellingen in een Nationaal Park Vlaanderen (zoals omschreven in art. 4,
§ 2 Parkendecreet) worden beschouwd als een doelstelling of zorgplicht in
de zin van artikel 4.3.4 VCRO, hetgeen luidt […]:
‘Een vergunning kan worden geweigerd indien uit een verplicht in te winnen
advies blijkt dat het aangevraagde onwenselijk is in het licht van
doelstellingen of zorgplichten die gehanteerd worden binnen andere
beleidsvelden dan de ruimtelijke ordening.
Voor de toepassing van het eerste lid, wordt onder ‘doelstellingen of
zorgplichten’ verstaan: internationaalrechtelijke, Europeesrechtelijke,
wetskrachtige, reglementaire of beschikkende bepalingen die de overheid bij
de uitvoering of de interpretatie van de regelgeving of het voeren van een
beleid verplichten tot de inachtneming van een bepaalde doelstelling of van
bepaalde voorzorgen, zonder dat deze op zichzelf beschouwd voldoende
juridisch duidelijk zijn om onmiddellijk te kunnen worden uitgevoerd.’
Het advies van het college van burgemeester en schepenen of van de
gemeentelijke omgevingsambtenaar is te beschouwen als een ‘verplicht
advies’ (zie art. 20 van het decreet van 25 april 2014 betreffende de
omgevingsvergunning (BS 23 oktober 2014, hierna: ‘OVD’)) Dat houdt in
dat doelstellingen waartoe lokale besturen zich engageren een wezenlijk
beoordelingscriterium uitmaken van het lokaal vergunningenbeleid en een
grond kunnen vormen tot het weigeren van een vergunning. Dit wordt
bevestigd in de rechtspraak van de Raad voor Vergunningsbetwistingen.
Daarnaast zijn de decretale doelstellingen zoals omschreven in de artikelen
3 en 4 Parkendecreet, die in Vlaamse Parken moeten worden nagestreefd
door de parkbureaus (waarin de gemeenten de helft van de bestuursorganen
bevolken, zie art. 12, § 2 Parkendecreet), onbetwistbaar wetskrachtige
bepalingen die de betrokken overheden bij de uitvoering of interpretatie van
regelgeving of het voeren van beleid verplichten tot de inachtneming van
doelstellingen zonder dat deze op zichzelf beschouwd juridisch voldoende
duidelijk zijn om onmiddellijk te kunnen worden uitgevoerd.
[…] Ten overvloede verwijst Boerenbond nog naar rechtspraak van uw Raad
van State waaruit blijkt dat zelfs indien zou worden geoordeeld dat de
concrete gevolgen van de bestreden beslissing pas voelbaar zouden volgen
uit toekomstige beslissingen, of als gevolg van eventueel nog op te leggen
dwingende maatregelen, dit de verzoeker niet het belang kan ontnemen bij
haar annulatieberoep tegen een besluit dat in belangrijke mate bepalend zal
zijn voor die beslissingen en maatregelen, of er zelfs de rechtstreeks
aanleiding toe zal vormen.
[…] De Vlaamse regering, Natuurpunt en de tussenkomende lokale besturen
trachten via een vergelijking tussen de bestreden beslissing enerzijds en een
reeks besluiten die niet aanvechtbaar zijn voor uw Raad van State voor te
houden dat ook de bestreden beslissing een niet-aanvechtbare
rechtshandeling zou uitmaken.
Die vergelijking gaat echter niet op.
[…] In tegenstelling tot alle door de Vlaamse regering, Natuurpunt en de
tussenkomende lokale besturen aangehaalde soorten besluiten bakent de in
casu bestreden beslissing wel degelijk een nieuw gebied af waarin een
wijziging van de voorheen bestaande rechtstoestand wordt nagestreefd.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-16/24
Het gebied dat door de bestreden beslissing wordt afgebakend is de perimeter
van het NPV Bosland. De gebiedscoalitie of het parkbureau - bestaande uit
o.a. de in deze procedure betrokken lokale besturen - zullen ten aanzien van
dit gebied de erkennings- en subsidiëringsvoorwaarden inzake Nationale
Parken Vlaanderen dienen na te leven. Indien zij daar niet in slagen zullen
zij krachtens artikel 25 Parkendecreet de erkenning en/of de subsidiëring van
het NPV Bosland verliezen.
Deze voorwaarden hebben niet alleen betrekking op het verplicht nastreven
van de doelstellingen uit artikel 4, § 2 Parkendecreet en artikel 4, § 1 Besluit
van 14 juli 2023. Uit artikel 4, § 1, vierde lid Parkendecreet vloeit tevens de
zeer concrete verplichting voort om de natuurkern van het NPV Bosland de
komende jaren substantieel uit te breiden, m.n. tot minstens 10.000 ha. Indien
de natuurkern heden een oppervlakte van 5.023 ha beslaat dan moet deze de
komende jaren verdubbelen in oppervlakte. In die alsmaar verder uitdijende
natuurkern zal het parkbureau bovendien tevens de normen inzake types
natuurbeheerplannen dienen na te leven zoals gestipuleerd door artikel 4, § 1,
vijfde lid Parkendecreet.
Deze verplichting om de natuurkern van het door de bestreden beslissing
erkende NPV Bosland uit te breiden maakt op zich reeds dat de bestreden
beslissing rechtsgevolgen sorteert, nieuwe rechtsregels invoert en de
bestaande rechtstoestand wijzigt dan wel beoogt te wijzigen. Dat de
bestreden beslissing daarbij niet zelf de bestemming van percelen wijzigt of
beschermingsregimes invoert doet daar niets aan af. De omstandigheid dat
de bestreden beslissing de betrokken overheden verplicht om binnen
afzienbare tijd tot die bestemmingswijzigingen en/of invoering van
beschermingsregimes over te gaan maakt op zich reeds een rechtsgevolg uit.
De rechtsgevolgen van de bestreden beslissing schaden de verzoekende partij
ook. Zoals voormeld zal de erkenning van het NPV Bosland door de
bestreden beslissing en de daaraan gekoppelde gevolgen inzake de
uitbreiding van het park immers een (verdere) verlaging van het beschikbare
land- en tuinbouwareaal met zich meebrengen. Verzoekende partij benadrukt
dat het daarbij ook niet louter gaat om het herbestemmen van gronden die
heden in functie van land- en tuinbouw staan, maar om alle gronden die daar
mogelijkerwijze voor zouden kunnen worden ingezet in de toekomst.
Bovendien, zoals duidelijk wordt in het kader van de middelen die
verzoekende partij ontwikkelt, formuleert de bestreden beslissing niet louter
algemene beleidsintenties. Het gaat tevens om de aankondiging van concrete
projecten die in of nabij speciale beschermingszones zullen worden
gerealiseerd. Daartoe behoren ook projecten inzake recreatie, toerisme of
erfgoed. Deze elementen uit de bestreden beslissing kunnen een impact
hebben op de natuurlijke kenmerken van de betrokken speciale
beschermingszones. Dat kan tot gevolg hebben dat de overblijvende ruimte
voor andere activiteiten met een natuurimpact, zoals landbouw, wordt
opgebruikt. Milieuruimte die wordt ingenomen door een verhoogde
recreatie- of toerismedruk kan later niet meer worden ingenomen door
landbouw. Het is voor verzoekende partij dan ook bijzonder griefhoudend
dat de bestreden beslissing niet werd voorafgegaan door een (screening van
de noodzaak tot een) passende beoordeling waarbij de impact op de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-17/24
natuurlijke kenmerken van de betrokken speciale beschermingszones in kaart
wordt gebracht.
De eigenheid van de bestreden beslissing maakt dus dat deze zoals voormeld
onmogelijk kan worden vergeleken met besluiten die de Vlaamse regering,
Natuurpunt en de tussenkomende lokale besturen aanhalen als nietaanvechtbaar voor uw Raad van State.
[…] Ten slotte wenst Boerenbond nog op te merken dat de bewering van de
Vlaamse regering dat de lokale land- en tuinbouwers steeds het zeggenschap
bewaren over de aan hen toebehorende gronden irrelevant is.
Het gaat er voor Boerenbond om dat de bestreden beslissing de betrokken
openbare besturen verplicht om alsmaar meer gronden in de ‘natuurkern’ van
NPV Bosland onder te brengen en een alsmaar groter aandeel van die
natuurkern aan de strengste types natuurbeheerplannen te onderwerpen. Dit
expansieproject heeft een ongunstige impact op de bedrijfsvoering van de
lokale land- en tuinbouwers, leden van Boerenbond. Voor hen is het daarbij
van geen belang dat de verlaging van het landbouwareaal plaatsvindt met
medewerking van de eigenaars.
Dat de bestreden beslissing kwalijke gevolgen heeft voor de land- en
tuinbouwsector wordt door de Vlaamse regering ook impliciet bevestigd in
haar memorie van antwoord (p. 26). Daarin sluit zij haar betoog inzake de
ontvankelijkheid immers af met de stelling dat de bestreden beslissing
‘evengoed gunstige gevolgen heeft voor bepaalde landbouwers’. Daarmee
bevestigt de Vlaamse regering impliciet dat de bestreden beslissing ook
ongunstige gevolgen heeft voor landbouwers.
[…] Het dient daarbij opgemerkt dat de pachtwetgeving in bepaalde
omstandigheden toelaat om een einde te maken aan een pachtovereenkomst
wanneer de gepachte goederen zullen worden aangewend voor bebossing of
natuurrealisatie.
[…] Ten slotte spreekt het boekdelen dat de Vlaamse regering haar memorie
van antwoord afsluit met een verzoek in ondergeschikte orde tot handhaving
van de rechtsgevolgen van de bestreden beslissing.
Hoewel de Vlaamse regering in haar memorie van antwoord dus bij herhaling
stelt dat de bestreden beslissing geen enkel rechtsgevolg zou hebben,
verzoekt zij uw Raad van State om, in geval van vernietiging, de
rechtsgevolgen van de bestreden beslissing te handhaven. Anders ‘ontstaat’
er volgens de Vlaamse regering ‘een juridisch vacuüm’.
Mocht de bestreden beslissing werkelijk geen rechtsgevolgen hebben,
waarbij de bestaande rechtstoestand werd gewijzigd dan wel werd
voorkomen dat zo’n wijziging plaatsvond, dan zouden er evident ook geen
rechtsgevolgen zijn om te handhaven. Een juridisch vacuüm kan immers niet
‘ontstaan’ daar waar er ‘juridisch’ reeds niets was.
De Vlaamse regering is duidelijk zelf niet overtuigd van haar stelling dat de
bestreden beslissing geen rechtsgevolgen zou sorteren en daarom geen
aanvechtbare administratieve rechtshandeling zou uitmaken.
De exceptie van onontvankelijkheid is dan ook ongegrond.”
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-18/24
In de laatste memorie voegen de verzoekende partijen nog het
volgende toe.
Ze betwisten vooreerst ten stelligste de vergelijking die wordt
gemaakt met de ruimtelijke structuur- of beleidsplannen. Deze vormen in geen
enkele zin een concrete voorafname op de inhoud van deze plannen. Dit is heel
anders voor het bestreden besluit. Zo’n erkenningsbesluit, zoals de in casu
bestreden beslissing, maakt immers de afbakening uit van een gebied waarin de
participerende overheden gebonden zijn om (i) de voorwaarden van artikel 4, § 1,
van het Parkendecreet juncto artikel 4 van het Parkenbesluit na te leven en (ii) de
doelstellingen van artikel 4, § 2, van het Parkendecreet na te streven zoals zij,
luidens artikel 9, tweede lid, van het Parkendecreet, worden verwoord in het
masterplan en het operationeel plan.
Indien de participerende overheden deze voorwaarden en
doelstellingen niet voldoende naleven zullen zij, overeenkomstig artikel 25 van het
Parkendecreet, de erkenning en subsidiëring van hun Nationaal Park Vlaanderen
verliezen. De besluitvorming tot de vaststelling van een dergelijk gebied gaat dan
ook veel verder dan de besluitvorming tot het vaststellen van een ruimtelijk
structuur- of beleidsplan.
Zelfs indien in casu zou worden geoordeeld dat de concrete
gevolgen van de bestreden beslissing pas voelbaar zullen volgen uit toekomstige
beslissingen of als gevolg van eventueel nog op te leggen dwingende maatregelen,
verwijzen de verzoekende partijen nog naar rechtspraak van de Raad van State
waaruit blijkt dat dit een verzoeker niet het belang kan ontnemen bij het
annulatieberoep. Zo oordeelde de Raad van State in een arrest van 25 februari 2016,
gewezen in een zaak over de aanwijzing van speciale beschermingszones en de
vaststelling van instandhoudingsdoelstellingen en prioriteiten, dat het feit dat de
concrete gevolgen pas later zouden intreden, er niet aan in de weg staat dat de
bestreden beslissing in belangrijke mate bepalend is voor die latere beslissingen of
maatregelen, of er zelfs rechtstreeks aanleiding toe geeft. Die redenering geldt
onverkort in onderhavige zaak. Het masterplan en operationeel plan, zoals
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-19/24
goedgekeurd bij de bestreden beslissing, bevatten immers doelstellingen en
concrete projecten die noodzakelijkerwijs nog verdere maatregelen zullen vergen.
Dat doet er niet aan af dat de bestreden beslissing nu reeds in belangrijke mate
bepalend is voor die maatregelen en er zelfs de rechtstreekse aanleiding toe vormt.
Beoordeling
Een beroep tot nietigverklaring moet krachtens artikel 14, § 1,
van de gecoördineerde wetten op de Raad van State een administratieve
rechtshandeling tot voorwerp hebben. Onder een rechtshandeling in de zin van de
voormelde bepaling moet een handeling worden verstaan waarbij wordt beoogd
rechtsgevolgen te doen ontstaan of te beletten dat ze tot stand komen, met andere
woorden waarbij wordt beoogd wijzigingen aan te brengen in een bestaande
rechtsregel of rechtstoestand, dan wel een zodanige wijziging te beletten. Om
ontvankelijk te zijn moet het beroep een handeling tot voorwerp hebben die zelf
rechtsgevolgen sorteert en die onmiddellijk en rechtstreeks nadeel berokkent aan
de verzoekende partij.
De erkenning van een Nationaal Park Vlaanderen sorteert voor
de verzoekende partijen geen rechtsgevolgen die hen onmiddellijk en rechtstreeks
nadeel berokkenen.
Artikel 8 van het Parkendecreet luidt:
“De erkenning als Vlaams Park of de werking van het parkbureau genereert
geen verplichtingen of geen beperkende maatregelen boven op de vigerende
regelgeving voor de houders van zakelijke rechten binnen of buiten een
Vlaams Park of voor de gebruikers ervan, behoudens anders
overeengekomen. Onder zakelijke rechten wordt verstaan: het
eigendomsrecht, de mede-eigendom, de erfdienstbaarheden, het recht van
vruchtgebruik, erfpacht en opstal. Onder gebruiker wordt verstaan: de
persoon die als eigenaar, mede-eigenaar, vruchtgebruiker, erfpachthouder of
opstalhouder het goed exploiteert of die het onroerend goed huurt conform
boek III, titel VIII, van het oud Burgerlijk Wetboek of het Vlaams
Woninghuurdecreet van 9 november 2018.
De erkenning als Vlaams Park door de Vlaamse Regering, de werking van
een parkbureau en de uitvoering van het masterplan en de operationele
plannen kunnen nooit afbreuk doen aan de gemeentelijke bevoegdheden,
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-20/24
opdrachten of autonomie. Een parkbureau houdt bij het vervullen van zijn
opdrachten rekening met het lokaal beleid, dat autonoom gevoerd wordt door
de gemeenten op wier grondgebied het park gelegen is.”
Artikel 9, vierde lid, van het Parkendecreet bepaalt dat het
masterplan en het operationeel plan niet worden gezien als beleidsmatig gewenste
ontwikkeling, in de zin van artikel 4.3.1, § 2, 2°, a), VCRO. Op die manier wordt
doorwerking ten aanzien van het vergunningenbeleid expliciet uitgesloten.
De verwijzing door de verzoekende partijen naar artikel 4.3.4
VCRO doet geen afbreuk aan het voorgaande. Dat overeenkomstig deze bepaling
een vergunning geweigerd “kan” worden indien uit een verplicht in te winnen
advies blijkt dat het aangevraagde onwenselijk is in het licht van doelstellingen of
zorgplichten die gehanteerd worden binnen andere beleidsvelden dan de
ruimtelijke ordening, brengt niet met zich mee dat de erkenning als Nationaal Park
Vlaanderen - dat niet als dwingend instrument ter beoordeling van
vergunningsaanvragen van derden is bedoeld - dadelijk werkende nadelige
rechtsgevolgen voor de verzoekende partijen zou teweegbrengen.
In de memorie van toelichting wordt het gebrek aan
rechtsgevolgen eveneens benadrukt:
“Er volgen geen nieuwe verplichtingen uit dit ontwerp van decreet. Het
ontwerp van decreet legt vooral de basis voor samenwerkingsverbanden om
landschapskwaliteit en landschapszorg te stimuleren binnen enerzijds nieuw
op te zetten structuren en anderzijds het continueren van de werking van de
regionale landschappen. Van de betrokken actoren die willen instappen in de
beoogde samenwerkingsverbanden zullen wel engagementen gevraagd
worden die ze in grote mate zelf kunnen bepalen en zelf zullen moeten
realiseren.” (Parl.St. Vl.Parl. 2022-2023, nr. 1667/1, 6.)
[…]
“In een Nationaal Park Vlaanderen en een Landschapspark worden immers
natuur en landschap ontwikkeld op grond van het bestaande
instrumentarium, zonder door de titel toe te kennen nieuwe beperkende
maatregelen in te voeren (onder meer bij de beoordeling van vergunningen).
De erkenning als een Vlaams Park legt dus vanzelfsprekend ook geen
beperkingen op aan de toepassing van het bestaande ruimtelijk
instrumentarium dat, in voorkomend geval, dus ook kan worden ingezet ter
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-21/24
realisatie van de plaatselijke doelstellingen. Ter uitvoering van de
masterplannen kan er worden gebruikgemaakt van het bestaande
instrumentarium met de geëigende procedures.” (Parl.St. Vl.Parl. 20222023, nr. 1667/1, 56.)
Aan de erkenning als Nationaal Park of Landschapspark zijn
weliswaar een aantal beleidsmatige doelstellingen zoals vermeld in artikel 4, § 2,
van het Parkendecreet verbonden, maar die erkenning geeft geen aanleiding tot
bijkomende beperkingen of verplichtingen voor de verzoekende partijen. De
beleidsmatige doelstellingen worden geconcretiseerd in een masterplan (geldig
voor vierentwintig jaar) en in een operationeel plan (geldig voor zes jaar), doch
deze documenten bevatten geen verplichtingen voor derden. Nergens wordt in
juridisch dwingende termen opgelegd wat moet gebeuren om die doelstellingen te
halen.
Daar waar de verzoekende partijen menen dat de erkenning een
engagement zou inhouden om de natuurkernen van het Nationaal Park Vlaanderen
uit te breiden tot minimaal 10.000 hectare (conform artikel 4, § 1, vierde lid, van
het Parkendecreet), en om een bepaald percentage van de natuurkernen onder een
natuurbeheerplan type 3 of type 4 te brengen, wordt opgemerkt dat andere
instrumenten ingezet moeten worden om dit doel te bereiken. De loutere erkenning
van Bosland als Nationaal Park Vlaanderen zorgt er niet voor dat er onmiddellijk
of rechtstreeks beperkingen of verplichtingen aan derden worden opgelegd, noch
dat deze in hun rechten worden benadeeld. Voor zover de verzoekende partijen
aanvoeren dat het beschikbare landbouwareaal zou verminderen ten gevolge van
het bestreden besluit, formuleren ze een hypothese, waarvan niet aangetoond is dat
ze onmiddellijk en rechtstreeks gerealiseerd zal worden door de erkenning als
Nationaal Park.
Zoals ook blijkt uit het aangehaalde artikel 9 van het
Parkendecreet, doet de erkenning als Nationaal Park Vlaanderen evenmin afbreuk
aan de gemeentelijke autonomie. De gemeenten worden niet verplicht om de
erkenningsvoorwaarden en de decretaal bepaalde doelstellingen, evenals de
concretere uitwerking ervan in het masterplan en operationeel plan, na te leven en
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-22/24
na te streven. Die gemeentelijke autonomie wordt niet ingeperkt doordat de
subsidies van een parkbureau verbonden aan het Nationaal Park Vlaanderen
stopgezet
kunnen
worden
indien
niet
aan
de
doelstellingen
of
de
erkenningsvoorwaarden voldaan is (artikel 25 van het Parkendecreet).
Voor zover de erkenning tot gevolg heeft dat een parkbureau
wordt aangeduid voor het management van het Vlaams Park (artikel 7 van het
Parkendecreet), dat subsidies toegekend kunnen worden aan een parkbureau, en
dat het Nationaal Park Vlaanderen een beschermde naam draagt, tonen de
verzoekende partijen niet aan dat dit hen een onmiddellijk en rechtstreeks nadeel
berokkent. Het parkbureau kan alleszins zelf geen beslissingen nemen die derden
kunnen binden.
Het beroep is onontvankelijk bij gebrek aan een administratieve
rechtshandeling die griefhoudend is voor de verzoekende partijen.
BESLISSING
-
De verzoeken van de vzw Natuurpunt, vereniging voor Natuur en
Landschap in Vlaanderen, de gemeente Pelt, de gemeente Hechtel-Eksel en de
stad Lommel tot tussenkomst worden ingewilligd.
-
De Raad van State verwerpt het beroep.
-
De verzoekende partijen worden verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 7.600 euro, elk voor een
achtendertigste, een bijdrage van 24 euro en een rechtsplegingsvergoeding
van 770 euro, die verschuldigd is aan de verwerende partij.
De tussenkomende partijen worden verwezen in de kosten van de
tussenkomsten, begroot op 600 euro, elk voor een vierde.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-23/24
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op tien september tweeduizend zesentwintig,
door de Raad van State, VIIe kamer, samengesteld uit:
Carlo Adams,
kamervoorzitter,
Francis Van Nuffel,
staatsraad,
Frédéric Vanneste,
staatsraad,
bijgestaan door
Elisabeth Impens,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Elisabeth Impens
Carlo Adams
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.580
VII-42.657-24/24
