Conseil d'État de Belgique — Raad van State, 2026-09-10, ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.582

Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.582 (2026-09-10)

Samenvatting (NL) : Arrest nr 267.582 van 10 september 2026 Ruimtelijke ordening, stedenbouw, leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Natuurbehoud - Vergunningen Beslissing : Verwerping Inwilliging tussenkomst

--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK VIIe KAMER ARREST nr. 267.582 van 10 september 2026 in de zaak A. 240.917/VII-42.346 In zake :

de VZW LEEFBAAR LAND bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Gregory Vermaercke kantoor houdend te 8200 Brugge Dirk Martensstraat 23 bij wie woonplaats wordt gekozen tegen : het VLAAMSE GEWEST bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Gregory Verhelst kantoor houdend te 2000 Antwerpen Bouwmeestersstraat 11 bij wie woonplaats wordt gekozen

Tussenkomende partijen:

1. de VZW VRIENDEN VAN HEVERLEEBOS EN MEERDAALWOUD

2. de GEMEENTE HULDENBERG

3. de GEMEENTE OVERIJSE

4. de GEMEENTE TERVUREN bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Peter De Smedt kantoor houdend te 9000 Gent Kasteellaan 141 bij wie woonplaats wordt gekozen eveneens bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Matthias Strubbe kantoor houdend 8020 Oostkamp Hertsbergsestraat 4 -------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep

Het beroep, ingesteld op 8 januari 2024, strekt tot de

nietigverklaring van het besluit van de Vlaamse regering van 13 oktober 2023 tot ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.582

VII-42.346-1/15

erkenning van het Nationaal Park Vlaanderen ‘Brabantse Wouden’ conform artikel 7 van het decreet van 9 juni 2023 houdende de Vlaamse Parken en de algemene landschapszorg.

II. Verloop van de rechtspleging

De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend

en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord ingediend.

Met een verzoekschrift van 4 april 2024 hebben de vzw Vrienden van Heverleebos en Meerdaalwoud, de gemeente Huldenberg, de gemeente Overijse en de gemeente Tervuren gevraagd om in het geding te mogen tussenkomen.

Eerste auditeur Ronny Vercruyssen heeft op 29 november 2024 een verslag opgesteld.

De verzoekende partij heeft een verzoek tot voortzetting van het geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende partij en de tussenkomende partijen hebben een laatste memorie ingediend.

De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 4 juni 2026.

Staatsraad Frédéric Vanneste heeft verslag uitgebracht.

Advocaat Bert Van Cauter, die loco advocaat Gregory Vermaercke verschijnt voor de verzoekende partij, advocaat Gregory Verhelst, die verschijnt voor de verwerende partij en advocaat Jef Seghers, die loco advocaten Peter De Smedt en Matthias Strubbe verschijnt voor de tussenkomende partijen, zijn gehoord.

ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.582

VII-42.346-2/15

Eerste auditeur Ronny Vercruyssen heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven.

Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973.

III. Tussenkomst

De vzw Vrienden van Heverleebos en Meerdaalwoud, de

gemeente Huldenberg, de gemeente Overijse en de gemeente Tervuren hebben belang bij de uitkomst van het beroep. Bijgevolg moet hun verzoek tot tussenkomst worden ingewilligd.

IV. Feiten

Op 13 oktober 2023 neemt de Vlaamse regering het volgende

besluit: “Besluit van de Vlaamse Regering tot erkenning van het Nationaal Park Vlaanderen ‘Brabantse Wouden’ conform artikel 7 van het decreet van 9 juni 2023 houdende de Vlaamse Parken en de algemene landschapszorg Rechtsgronden Dit besluit is gebaseerd op:

• het decreet van 9 juni 2023 houdende de Vlaamse Parken en de algemene landschapszorg, artikel 7. Vormvereiste De volgende vormvereiste is vervuld:
• De Inspectie van Financiën heeft advies gegeven op 4 oktober 2023. Motivering Dit besluit is gebaseerd op de volgende motieven:
• Het decreet van 9 juni 2023 houdende de Vlaamse Parken en de algemene landschapszorg, artikel 7, en het besluit van de Vlaamse Regering van 14 juli 2023 tot vaststelling van de algemene erkenningsen subsidiëringsvoorwaarden voor Vlaamse Parken bevatten het wettelijk kader aangaande de erkenning en subsidiëring voor Vlaamse parken.
• De bevoegde instantie heeft, conform artikel 10 van het Besluit van de Vlaamse Regering tot vaststelling van de algemene erkennings- en subsidiëringsvoorwaarden voor Vlaamse Parken, de ontvangst van de masterplannen en operationele plannen van de kandidaat Vlaamse Parken ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.582

VII-42.346-3/15

bevestigd. Op 21 juli 2023 werden de gebiedscoalities op de hoogte gebracht van de ontvankelijkheid van de dossiers conform art. 8 en 9 van het Besluit van de Vlaamse Regering tot vaststelling van de algemene erkennings- en subsidiëringsvoorwaarden voor Vlaamse Parken. Was de kandidatuur niet ontvankelijk, dan is meegedeeld welke ontvankelijkheidsvereisten niet zijn vervuld. De kandidaten werden verzocht, conform artikel 54 van het vermelde besluit, tot vervollediging van de plannen. Omdat de ontbrekende elementen door kandidaat Nationaal Park Vlaanderen ‘Brabantse Wouden’ tijdig werden aangeleverd, is het kandidaat Vlaams park ontvankelijk verklaard.

• Het ministerieel besluit over de aanstelling van de leden van de Commissie van experten voor Nationale Parken Vlaanderen (vermeld in artikel 16 van het besluit van de Vlaamse Regering van 14 juli 2023 tot vaststelling van de algemene erkennings- en subsidiëringsvoorwaarden voor Vlaamse Parken) regelt de samenstelling van de commissie van experten.
• Artikels 12 en 14 van het besluit van de Vlaamse Regering van 14 juli 2023 tot vaststelling van de algemene erkennings- en subsidiëringsvoorwaarden voor Vlaamse Parken schetsen de wijze van beoordeling van masterplannen en operationele plannen door de commissie van experten.
• De commissie van experten oordeelt dat de kandidatuur voor Nationaal Park Vlaanderen ‘Brabantse Wouden’ voldoet aan de kwalitatieve en kwantitatieve criteria voor een Nationaal Park Vlaanderen. Het dossier is goed uitgewerkt en voorziet in een ambitieus maar realistisch programma voor de natuur- en landschapsontwikkeling op regioniveau. Het voorgestelde gebied onderscheidt zich door zijn eigenheid en uniciteit op basis van de kernkwaliteiten t.o.v. de andere parken en ook internationaal: eeuwenoude loofwouden, een unieke geomorfologie, sterk meanderende laag-landrivieren en een gaaf agrarisch landschap met enorme dichtheden aan holle wegen. De ligging t.o.v. grote steden is een troef op vlak van toerisme en recreatie.
• De commissie oordeelt verder dat de verantwoording van de bijkomende VTE voldoende is onderbouwd.
• De acties zoals opgenomen in het operationeel plan zijn in lijn met de vooropgestelde doelstellingen van het Nationaal Park Vlaanderen ‘Brabantse Wouden’ en helpen deze mee realiseren, met dien verstande dat voor de realisatie van deze acties waar nodig steeds met de betrokken actoren de nodige afspraken dienen te gemaakt worden. Bovendien kan deze erkenning derden waaronder de voorgestelde partners zoals opgenomen in het operationeel plan op generlei wijze binden om de vooropgestelde engagementen aan te gaan en dient waar toepasselijk voor de realisatie van de in het operationeel plan opgenomen acties, steeds de geldende regelgeving en procedures gevolgd te worden. Juridisch kader Dit besluit sluit aan bij de volgende regelgeving:
• het besluit van de Vlaamse Regering van 14 juli 2023 tot vaststelling van de algemene erkennings- en subsidiëringsvoorwaarden voor Vlaamse Parken. Initiatiefnemers

ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.582

VII-42.346-4/15

Dit besluit wordt voorgesteld door de Vlaamse minister van Justitie en Handhaving, Omgeving, Energie en Toerisme en de Vlaamse minister van Financiën en Begroting, Wonen en Onroerend Erfgoed. Na beraadslaging, DE VLAAMSE REGERING BESLUIT: Artikel 1. Het Nationaal Park Vlaanderen ‘Brabantse Wouden’ wordt erkend conform artikel 7 van het decreet van 9 juni 2023 houdende de Vlaamse Parken en de algemene landschapszorg. Het Nationaal Park Vlaanderen ‘Brabantse Wouden’ is gelegen binnen de perimeter, zoals verduidelijkt in bijlage 1 bij dit besluit. Art. 2. Overeenkomstig artikel 10, tweede lid, van het decreet van 9 juni 2023 houdende de Vlaamse Parken en de algemene landschapszorg geldt de erkenning als Nationaal Park Vlaanderen voor onbepaalde duur behoudens intrekking van de erkenning overeenkomstig artikel 25 van het voormelde decreet. Art. 3. De Vlaamse minister, bevoegd voor de omgeving en de natuur, wijst uiterlijk zes maanden na de inwerkingtreding van dit besluit voor het Nationaal Park Vlaanderen ‘Brabantse Wouden’ een parkbureau aan als vermeld in artikel 12 van het decreet van 9 juni 2023 houdende de Vlaamse Parken en de algemene landschapszorg. Art. 4. De erkenning van het Nationaal Park Vlaanderen ‘Brabantse Wouden’ houdt eveneens de goedkeuring in van het masterplan en het operationeel plan betreffende dit Nationaal Park Vlaanderen, als vermeld in artikel 21 van het besluit van de Vlaamse Regering van 14 juli 2023 tot vaststelling van de algemene erkennings- en subsidiëringsvoorwaarden voor Vlaamse Parken en aan dit besluit gehecht als bijlage 2 en 3. Art. 5. De Vlaamse minister, bevoegd voor de omgeving en de natuur, en de Vlaamse minister, bevoegd voor Financiën en Begroting, Wonen en Onroerend Erfgoed, zijn, ieder wat hem of haar betreft, belast met de uitvoering van dit besluit.”

Dit is het bestreden besluit.

V. Ontvankelijkheid van het beroep

Standpunt van de partijen

De verwerende partij werpt in een eerste exceptie op dat de

bestreden beslissing geen administratieve rechtshandeling is in de zin van artikel 14, § 1, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State, omdat deze geen rechtsgevolgen doet ontstaan of belet dat deze ontstaan. Evenmin is het een reglementair besluit bij gebrek aan dwingende voorschriften. Een beleid dat de

ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.582

VII-42.346-5/15

rechtstoestand van een verzoekende partij niet wijzigt, vormt geen aanvechtbare rechtshandeling.

In casu is het beroep gericht tegen een besluit waarmee, in overeenstemming met de bepalingen van het decreet van 9 juni 2023 ‘houdende de Vlaamse Parken en algemene landschapszorg’ (hierna: Parkendecreet) en het besluit van de Vlaamse regering 14 juli 2023 ‘tot vaststelling van de algemene erkennings- en subsidiëringsvoorwaarden voor Vlaamse Parken’ (hierna: Parkenbesluit), en na het doorlopen van een erkenningsprocedure, wordt overgegaan tot de “erkenning” van de Brabantse Wouden als ‘Nationaal Park Vlaanderen’ in de zin van artikel 2, 16°, van het Parkendecreet juncto artikel 2, 7°, van het Parkendecreet. Dergelijke erkenning heeft tot doel:

• de instandhouding en ontwikkeling van natuur, biologische diversiteit en het natuurlijk milieu van de natuurkernen, inzonderheid (i) het in stand houden en het ontwikkelen van leefgebieden van inheemse soorten met het oog op levensvatbare, ecologisch functionerende en voldoende veerkrachtige populaties, en (ii) het leveren van een bijdrage tot regionale, Europese en internationale natuurbehoudsen instandhoudingsdoelstellingen inclusief halfnatuurlijke landschappen; en
• de ontwikkeling en promotie van toerisme en recreatie in en rond het park waarbij meerwaarde voor het natuurbehoud, de lokale bewonersgemeenschappen, de ondernemers en de bezoekers wordt gecreëerd.

Het Parkendecreet zelf regelt de doelstellingen, de erkenning, werking en organisatie, de financiering en de bescherming van de namen. Waar aan de erkenning als Nationaal Park Vlaanderen een aantal beleidsmatige doelstellingen verbonden zijn, dient vastgesteld te worden dat het Parkendecreet en het Parkenbesluit zelf geen instrumenten aanreiken om die doelstellingen daadwerkelijk

te

realiseren.

Deze

beleidsmatige

doelstellingen

worden

geconcretiseerd in een masterplan (geldig voor vierentwintig jaar) en in een operationeel plan (geldig voor zes jaar), maar de instrumenten om ze effectief op het terrein te realiseren, moeten desgevallend gehaald worden uit andere regelgeving. Bovendien krijgt het parkbureau in dit verband geen bijzondere bevoegdheden toegekend. Het masterplan en operationeel plan van het Nationaal ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.582

VII-42.346-6/15

Park Vlaanderen Brabantse Wouden geven louter in vrij vage termen een overzicht van de acties die men zal trachten te ondernemen om de beleidsmatige doelstellingen van het Parkendecreet, zoals onder meer opgenomen in artikel 4, § 2, van het Parkendecreet, te verwezenlijken voor het specifieke Nationaal Park Vlaanderen Brabantse Wouden. Deze beleidsdocumenten bevatten louter na te streven doelstellingen voor het Nationaal Park Vlaanderen Brabantse Wouden zonder dat ze enige verplichtingen inhouden voor derden. Voor de realisatie van de in het masterplan en operationeel plan opgenomen acties en doelstellingen zullen steeds de geldende regelgeving en procedures gevolgd moeten worden. Er worden geen verplichtingen of beperkende maatregelen boven op de vigerende regelgeving voor de houders van zakelijke rechten binnen of buiten een Vlaams Park of voor de gebruikers ervan opgelegd, behoudens anders overeengekomen. Waar mogelijk wordt in het Parkendecreet aangestuurd op de realisatie van de doelstellingen door zelfrealisatie, dit is het geheel of gedeeltelijk realiseren en, in voorkomend geval, het in stand houden van bepaalde doelstellingen zoals vermeld in de artikelen 3 en 4, door een of meer private eigenaars en grondgebruikers wier onroerend goed gelegen is in een Vlaams Park. In die gevallen zal er mogelijk ook sprake zijn van financiële ondersteuning.

De erkenning van een ‘Nationaal Park Vlaanderen’ sorteert uit zichzelf evenwel geen rechtsgevolgen voor de rechtsonderhorigen, zoals uitdrukkelijk blijkt uit artikel 8 van het Parkendecreet. Artikel 9, vierde lid, van het Parkendecreet bepaalt ten overvloede ook dat het masterplan en het operationeel plan niet worden gezien als beleidsmatig gewenste ontwikkeling, in de zin van artikel 4.3.1, § 2, 2°, a), van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (hierna: VCRO). Op die manier wordt doorwerking ten aanzien van het vergunningenbeleid vermeden. Daarnaast werd in de memorie van toelichting bij het Parkendecreet het gebrek aan rechtsgevolgen eveneens benadrukt. Ook door de bevoegde minister werd tijdens de bespreking in de Commissie voor Leefmilieu, Natuur, Ruimtelijke Ordening en Energie benadrukt dat de aanduiding als Vlaams Park geen rechtsgevolgen teweegbrengt bovenop de bestaande regelgeving.

ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.582

VII-42.346-7/15

De erkenning van een Nationaal Park of Landschapspark geeft bijgevolg geen aanleiding tot bijkomende beperkingen of verplichtingen voor de eigenaars en gebruikers. De beperkingen gaan uit van ander (bestaand en beslist) beleid dan de aanduiding als park, onder meer de vigerende regelgeving voor kwetsbare gebieden, Natura 2000-gebieden (de Europese natuurdoelen), het algemeen omgevingsbeleid, enzovoort. Noch de eigendomssituatie, noch de bestemming van de gronden wijzigt ingevolge de opname van deze gronden binnen een ‘Vlaams park’. Het Parkendecreet regelt louter de erkenningsvoorwaarden, statuten en beheerstructuur van de toekomstige Vlaamse parken. Er zijn geen verplichtingen verbonden aan de erkenning als ‘Vlaams Park’, of dit nu een Landschapspark dan wel een Nationaal Park Vlaanderen is, die doorwerken in de vergunningverlening. De masterplannen voor de Nationale Parken en Landschapsparken hebben geen juridisch verordenende kracht, wat wordt bevestigd door het Agentschap voor Natuur en Bos.

Wat wel een impact kan hebben op de rechtspositie van een eigenaar of een gebruiker van gronden binnen het gebied, zijn de instrumenten die vervolgens ingezet worden op grond van het masterplan om het nationaal park verder vorm te geven en de natuurkwaliteit te verhogen (bv. een natuurbeheerplan). Dit zijn dan evenwel instrumenten die het voorwerp zullen uitmaken van nadere besluitvorming en de verzoekende partij zal in voorkomend geval in de mogelijkheid zijn om daartegen de nodige rechtsmiddelen uit te putten. Dat de beleidsinzichten die aan de basis liggen van de ‘erkenning’ als Nationaal Park Vlaanderen

mogelijk

zullen

leiden

tot

navolgende

beslissingen

met

rechtsgevolgen, maakt niet dat de erkenning zelf (of de besluitvorming inzake het masterplan, enzovoort) plots zelf ook rechtsgevolgen sorteert. Het loutere engagement om de natuurkernen uit te breiden tot minimaal 10.000 ha, conform artikel 4, § 1, vierde lid, van het Parkendecreet, en een bepaald percentage van de natuurkernen onder te brengen onder een natuurbeheerplan type 3 of type 4, houdt niet in dat dit engagement ook daadwerkelijk wordt bewerkstelligd. Hiervoor dienen gronden te worden verworven. Om dit engagement te bewerkstelligen zullen ofwel gronden verworven moeten worden met het akkoord van de eigenaars, of minstens zullen andere instrumenten (gesteund op andere regelgeving) ingezet ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.582

VII-42.346-8/15

moeten worden om dit doel te bereiken. Het parkbureau kan alleszins zelf geen beslissingen nemen die derden kunnen binden.

De erkenning als Nationaal Park Vlaanderen, het masterplan en het operationeel plan hebben geen reglementaire waarde, nu zij geen rechtsregels met algemene draagwijdte formuleren of in zich dragen die zouden gelden voor eenieder. De huidige bestreden beslissing kan dan ook vergeleken worden met de aanwijzing als ‘speciale beschermingszone’ en de vaststelling van de ‘instandhoudingsdoelstellingen’ en de naar aanleiding hiervan uitgesproken arresten. In het Parkendecreet wordt bijkomend verduidelijkt dat er geen rechtsgevolgen zijn ‘boven op de vigerende regelgeving’ en dat er evenmin doorwerking is naar de vergunningverlening. Conclusie is dan ook dat eender welk rechtsgevolg ten aanzien van de rechtsonderhorigen bij voorbaat uitgesloten is, zodat geen sprake is van een aanvechtbare akte ratione materiae.

Doorheen het verzoekschrift viseert de verzoekende partij tevens het masterplan en de daarin aangehaalde ambities, programma’s en projecten die nadere uitwerkingen dienen te krijgen. Loutere beleidsplannen maken geen administratieve handelingen uit in de zin van artikel 14, § 1, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State. Een beleid dat de rechtstoestand van een verzoekende partij niet wijzigt, vormt in principe geen aanvechtbare rechtshandeling. In het Parkendecreet wordt uitdrukkelijk bepaald dat het masterplan en het operationeel plan (zelfs) niet kunnen gelden als ‘beleidsmatig gewenste ontwikkelingen’ in de zin van artikel 4.3.1, § 2, 2°, a), VCRO. Er kunnen geen rechtsgevolgen voortvloeien uit de erkenning van het park, noch uit het daaraan gekoppelde masterplan of het operationeel plan. Wat de operationalisering op het terrein betreft, worden in die documenten slechts beleidsvoornemens geformuleerd. Daar waar de ‘erkenning’ van het park wel tot gevolg heeft dat een bepaalde structuur op poten gezet wordt (het parkbureau), dat toegang gegeven wordt tot bepaalde financiële ondersteuningsmechanismen en dat het Nationaal Park Vlaanderen voortaan een beschermde naam draagt, dient vastgesteld te worden dat de verzoekende partij niet aanvoert daardoor geschaad te worden. Het is in het licht

ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.582

VII-42.346-9/15

van de door de verzoekende partij aangevoerde statutaire doelstellingen evenmin aannemelijk dat zij hierdoor geschaad zouden kunnen worden.

De tussenkomende partijen treden de eerste exceptie van de

verwerende partij bij.

De verzoekende partij repliceert in de memorie van

wederantwoord als volgt:

“De verwerende partij stelt vooreerst dat de erkenning van een Nationaal Park Vlaanderen uit zichzelf geen rechtsgevolgen voor de rechtsonderhorigen zou sorteren, zulks onder verwijzing naar de artikelen 8 en 9 Parkendecreet en de memorie van toelichting. Volgens de verwerende partij zijn er geen verplichtingen verbonden aan de erkenning als Vlaams Park/Nationaal Park. Noch de eigendomssituatie, noch de bestemming van de gronden wijzigt, aldus de verwerende partij. Rechtsgevolgen zouden slechts voortvloeien uit andere instrumenten. Het standpunt van de verwerende partij kan niet worden gevolgd. In het Masterplan, waarop het bestreden besluit onder meer is gesteund, wordt ontelbare keren verwezen naar uitbreiding van natuurkernen en verbinden van natuurkernen (cfr. onder meer pagina’s 20, 60, 88, 90, 210). Dergelijke uitbreiding kan onmogelijk gerealiseerd worden zonder opname van een grote oppervlakte landbouwgrond in de natuurkernen waar alsdan landbouw per definitie onmogelijk zal worden, gelet onder meer op de doelstellingen van een nationaal park. Eén en ander vergt noodzakelijkerwijze het wegwerken van ‘ontsnippering’ en het met elkaar verbinden van bossen en natuurkernen, hetgeen impliceert dat tussenliggende landbouwgronden worden ingenomen en herbestemd naar bos of natuurgebied. Binnen de verbindende landschappen van het erkend nationaal park ‘Brabantse Wouden’ zijn diverse landbouwpercelen in gebruik […]. Ook buiten de contouren zijn landbouwpercelen gesitueerd (cfr. punt 3.1.5, 3.1.6 en 3.1.7 van het masterplan) waar nadelige gevolgen en invloeden zullen ondervonden worden ingevolge het bestreden besluit en de uitvoering daarvan. In het operationeel plan is herhaaldelijk sprake van omvorming van landbouwgebieden (pagina’s 14, 15, 36, 55, 58, 75; 93 en 94). De erkenning dient als basis om via het ruimtelijk instrumentarium hogervermelde decretale doelstellingen te realiseren, hetgeen ook blijkt uit de Memorie van Toelichting bij het Parkendecreet. Het is de noodzakelijke basis voor de realisatie van de decretale doelstellingen. Zonder deze basis kunnen deze doelstellingen niet gerealiseerd worden. Dat deze doelstellingen ook daadwerkelijk zullen en moeten gerealiseerd

ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.582

VII-42.346-10/15

worden is duidelijk. Anders heeft de bestreden erkenning ook geen enkele zin. Het feit dat deze doelstellingen dan via andere instrumenten in de praktijk zullen gerealiseerd worden doet aan dit alles geen afbreuk en maakt niet dat het bestreden besluit geen rechtsgevolgen sorteert of kan sorteren. Dit blijkt overigens uitdrukkelijk uit artikel 9, derde lid Parkenbesluit. Het bestaande instrumentarium dient louter tot uitvoering van de masterplannen, zoals uitdrukkelijk verwoord in de Memorie van toelichting: ‘Ter uitvoering van de masterplannen kan er worden gebruikgemaakt van het bestaande instrumentarium met de geëigende procedures.’ Zonder de noodzakelijke basis van de erkenning kan er geen uitvoering zijn. Dat een erkenningsbesluit concrete gevolgen heeft op individuele percelen blijkt ook uit de artikelen 5 en 8 van het besluit van de Vlaamse Regering tot vaststelling van de algemene erkennings- en subsidiëringsvoorwaarden voor Vlaamse Parken dd. 14 juli 2023, nu daarin is voorzien in een inspraakvorm waarbij de eigenaars en gebruikers van percelen kunnen reageren op de parknota en de masterplannen. In de mate waarin er geen enkel rechtsgevolg zou voortvloeien uit de bestreden beslissing heeft deze inspraakvorm uiteraard geen enkele zin. Het gaat in deze niet om een louter ‘voorbereidende handeling’, maar om een zogenaamde ‘voorbeslissing’ met gevolgen die de rechtsituatie van rechtsonderhorigen nadelig (kunnen) beïnvloeden. De verwijzing in de memorie van antwoord naar een arrest van Uw Raad in verband met beleidsmatig gewenste ontwikkelingen is naast de kwestie. Uw Raad heeft bij arrest nr. 249.944 dd. 2 maart 2001 overigens een beslissing van de gemeente Vosselaar waarbij een beleidsmatig gewenste ontwikkeling werd goedgekeurd vernietigd. […] De verzoekende partij heeft dan ook een concreet, actueel en rechtstreeks belang bij het aanvechten van het bestreden besluit.”

Beoordeling

Een beroep tot nietigverklaring moet krachtens artikel 14, § 1,

van de gecoördineerde wetten op de Raad van State een administratieve rechtshandeling tot voorwerp hebben. Onder een rechtshandeling in de zin van de voormelde bepaling moet een handeling worden verstaan waarbij wordt beoogd rechtsgevolgen te doen ontstaan of te beletten dat ze tot stand komen, met andere woorden waarbij wordt beoogd wijzigingen aan te brengen in een bestaande rechtsregel of rechtstoestand, dan wel een zodanige wijziging te beletten. Om ontvankelijk te zijn moet het beroep een handeling tot voorwerp hebben die zelf

ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.582

VII-42.346-11/15

rechtsgevolgen sorteert en die onmiddellijk en rechtstreeks nadeel berokkent aan de verzoekende partij.

De erkenning van een Nationaal Park Vlaanderen sorteert voor

de verzoekende partij geen rechtsgevolgen die haar onmiddellijk en rechtstreeks nadeel berokkenen.

Artikel 8 van het Parkendecreet luidt: “De erkenning als Vlaams Park of de werking van het parkbureau genereert geen verplichtingen of geen beperkende maatregelen boven op de vigerende regelgeving voor de houders van zakelijke rechten binnen of buiten een Vlaams Park of voor de gebruikers ervan, behoudens anders overeengekomen. Onder zakelijke rechten wordt verstaan: het eigendomsrecht, de mede-eigendom, de erfdienstbaarheden, het recht van vruchtgebruik, erfpacht en opstal. Onder gebruiker wordt verstaan: de persoon die als eigenaar, mede-eigenaar, vruchtgebruiker, erfpachthouder of opstalhouder het goed exploiteert of die het onroerend goed huurt conform boek III, titel VIII, van het oud Burgerlijk Wetboek of het Vlaams Woninghuurdecreet van 9 november 2018. De erkenning als Vlaams Park door de Vlaamse Regering, de werking van een parkbureau en de uitvoering van het masterplan en de operationele plannen kunnen nooit afbreuk doen aan de gemeentelijke bevoegdheden, opdrachten of autonomie. Een parkbureau houdt bij het vervullen van zijn opdrachten rekening met het lokaal beleid, dat autonoom gevoerd wordt door de gemeenten op wier grondgebied het park gelegen is.”

Artikel 9, vierde lid, van het Parkendecreet bepaalt dat het masterplan en het operationeel plan niet worden gezien als beleidsmatig gewenste ontwikkeling, in de zin van artikel 4.3.1, § 2, 2°, a), VCRO. Op die manier wordt doorwerking ten aanzien van het vergunningenbeleid expliciet uitgesloten.

De erkenning als Nationaal Park Vlaanderen - dat niet als dwingend instrument ter beoordeling van vergunningsaanvragen van derden is bedoeld - brengt geen dadelijk werkende nadelige rechtsgevolgen voor de verzoekende partij teweeg.

In de memorie van toelichting wordt het gebrek aan rechtsgevolgen eveneens benadrukt: ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.582

VII-42.346-12/15

“Er volgen geen nieuwe verplichtingen uit dit ontwerp van decreet. Het ontwerp van decreet legt vooral de basis voor samenwerkingsverbanden om landschapskwaliteit en landschapszorg te stimuleren binnen enerzijds nieuw op te zetten structuren en anderzijds het continueren van de werking van de regionale landschappen. Van de betrokken actoren die willen instappen in de beoogde samenwerkingsverbanden zullen wel engagementen gevraagd worden die ze in grote mate zelf kunnen bepalen en zelf zullen moeten realiseren.” (Parl.St. Vl.Parl. 2022-2023, nr. 1667/1, 6.) […] “In een Nationaal Park Vlaanderen en een Landschapspark worden immers natuur en landschap ontwikkeld op grond van het bestaande instrumentarium, zonder door de titel toe te kennen nieuwe beperkende maatregelen in te voeren (onder meer bij de beoordeling van vergunningen). De erkenning als een Vlaams Park legt dus vanzelfsprekend ook geen beperkingen op aan de toepassing van het bestaande ruimtelijk instrumentarium dat, in voorkomend geval, dus ook kan worden ingezet ter realisatie van de plaatselijke doelstellingen. Ter uitvoering van de masterplannen kan er worden gebruikgemaakt van het bestaande instrumentarium met de geëigende procedures.” (Parl.St. Vl.Parl. 20222023, nr. 1667/1, 56.)

Aan de erkenning als Nationaal Park of Landschapspark zijn weliswaar een aantal beleidsmatige doelstellingen zoals vermeld in artikel 4, § 2, van het Parkendecreet verbonden, maar die erkenning geeft geen aanleiding tot bijkomende beperkingen of verplichtingen voor de verzoekende partij. De beleidsmatige doelstellingen worden geconcretiseerd in een masterplan (geldig voor vierentwintig jaar) en in een operationeel plan (geldig voor zes jaar), doch deze documenten bevatten geen verplichtingen voor derden. Nergens wordt in juridisch dwingende termen opgelegd wat moet gebeuren om die doelstellingen te halen.

Daar waar de verzoekende partij meent dat de erkenning een

engagement zou inhouden om de natuurkernen van het Nationaal Park Vlaanderen uit te breiden tot minimaal 10.000 hectare (conform artikel 4, § 1, vierde lid, van het Parkendecreet), en om een bepaald percentage van de natuurkernen onder een natuurbeheerplan type 3 of type 4 te brengen, wordt opgemerkt dat andere instrumenten ingezet moeten worden om dit doel te bereiken. De loutere erkenning

ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.582

VII-42.346-13/15

van “Brabantse Wouden” als Nationaal Park Vlaanderen zorgt er niet voor dat er onmiddellijk of rechtstreeks beperkingen of verplichtingen aan derden worden opgelegd, noch dat deze in hun rechten worden benadeeld. Voor zover de verzoekende partij aanvoert dat het beschikbare landbouwareaal zou verminderen ten gevolge van het bestreden besluit, formuleert ze een hypothese, waarvan niet aangetoond is dat ze onmiddellijk en rechtstreeks gerealiseerd zal worden door de erkenning als Nationaal Park.

Zoals ook blijkt uit het aangehaalde artikel 9 van het

Parkendecreet, doet de erkenning als Nationaal Park Vlaanderen evenmin afbreuk aan de gemeentelijke autonomie. De gemeenten worden niet verplicht om de erkenningsvoorwaarden en de decretaal bepaalde doelstellingen, evenals de concretere uitwerking ervan in het masterplan en operationeel plan, na te leven en na te streven. Die gemeentelijke autonomie wordt niet ingeperkt doordat de subsidies van een parkbureau verbonden aan het Nationaal Park Vlaanderen stopgezet

kunnen

worden

indien

niet

aan

de

doelstellingen

of

de

erkenningsvoorwaarden voldaan is (artikel 25 van het Parkendecreet).

Voor zover de erkenning tot gevolg heeft dat een parkbureau

wordt aangeduid voor het management van het Vlaams Park (artikel 7 van het Parkendecreet), dat subsidies toegekend kunnen worden aan een parkbureau, en dat het Nationaal Park Vlaanderen een beschermde naam draagt, toont de verzoekende partij niet aan dat dit haar een onmiddellijk en rechtstreeks nadeel berokkent. Het parkbureau kan alleszins zelf geen beslissingen nemen die derden kunnen binden.

Het beroep is onontvankelijk bij gebrek aan een administratieve

rechtshandeling die griefhoudend is voor de verzoekende partij.

ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.582

VII-42.346-14/15

BESLISSING

1. Het verzoek van de vzw Vrienden van Heverleebos en Meerdaalwoud, de gemeente Huldenberg, de gemeente Overijse en de gemeente Tervuren tot tussenkomst wordt ingewilligd.

2. De Raad van State verwerpt het beroep.

3. De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van het beroep tot nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 200 euro, een bijdrage van 24 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die verschuldigd is aan de verwerende partij. De tussenkomende partijen worden verwezen in de kosten van de tussenkomst, begroot op 600 euro, elk voor een vierde.

Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op tien september tweeduizend zesentwintig, door de Raad van State, VIIe kamer, samengesteld uit:

Carlo Adams,

kamervoorzitter,

Francis Van Nuffel,

staatsraad,

Frédéric Vanneste,

staatsraad,

bijgestaan door Elisabeth Impens,

griffier.

De griffier

De voorzitter

Elisabeth Impens

Carlo Adams

ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.582

VII-42.346-15/15