Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.585 (2026-09-10)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 267.585 van 10 september 2026 Economische zaken - Landbouw en
visserij Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE XIVe KAMER
ARREST
nr. 267.585 van 10 september 2026
in de zaak A. 248.457/XIV-40.211
In zake:
J.V.
tegen:
het VLAAMSE GEWEST
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
De vordering, ingesteld op 15 juni 2026, strekt tot de schorsing
van de tenuitvoerlegging van “de beslissing zonder datum, op 16 april 2026 per email meegedeeld aan [verzoeker] en waarbij verzoeker in kennis wordt gesteld dat
de Vlaamse Overheid, Agentschap Landbouw en Zeevisserij geen gunstig gevolg
kan geven aan verzoeker zijn ‘Vraag #136566: Bezwaar actieve landbouwer
binnen het GLB – campagne 2025 – […]’ en waardoor verzoeker geen toegang
heeft tot GLB-steun zoals basisinkomensteun, ecoregelingen, VLIF-steun ... en hij
geen Vlaamse of Waalse betalingsrechten kan activeren.”
II. Verloop van de rechtspleging
Bij beschikking van 3 juli 2026 werd, in samenspraak met het
aangeduide lid van het auditoraat, de procedurekalender vastgesteld.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 2 september 2026, om 15.00 uur.
Kamervoorzitter Geert Debersaques heeft verslag uitgebracht.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.585
XIV-40.211-1/8
Verzoeker, die verschijnt in persoon, is gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Peter Provoost heeft een met dit
arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Met een brief van 12 november 2025 laat het agentschap
Landbouw en Zeevisserij aan verzoeker het volgende weten:
“Op basis van de gegevens waarover wij momenteel beschikken, bent u geen
actieve landbouwer meer binnen het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid
(GLB) omdat U voor campagne 2025 niet aan alle voorwaarden voldoet.
Concreet wil dat zeggen dat u voor campagne 2025 niet in aanmerking komt
voor steun binnen het GLB.
Volgens de gegevens van de Federale Pensioendienst ontvangen alle
bedrijfshoofden, zaakvoerders, leden, vennoten of bestuurders een
rustpensioen voor de maand mei 2025 (maandbedrag van mei). Landbouwers
waarbij dit het geval is, voldoen niet aan de pensioenvoorwaarde en zijn geen
actieve landbouwer meer vanaf 2025.”
Verzoeker dient hiertegen bezwaar in.
3.2.
Met een e-mail van 16 april 2026 antwoordt het agentschap
Landbouw en Zeevisserij het volgende op dit bezwaar:
“Wij hebben uw bezwaarbrief met bijhorende bewijsstukken goed
ontvangen.
Wij hebben begrip voor de impact die de gewijzigde regelgeving op uw
bedrijfsvoering heeft. Toch moeten we u informeren dat we geen gunstig
gevolg kunnen geven aan uw bezwaar. Omdat [verzoeker] de enige
zaakvoerder is van het landbouwbedrijf en momenteel wel een rustpensioen
ontvangt, blijft hij volgens de geldende Europese en Vlaamse regelgeving
uitgesloten van premies binnen het Gemeenschappelijke Landbouwbeleid.
Ik geef hieronder wat duiding rond enkele argumenten die worden
aangehaald.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.585
XIV-40.211-2/8
Deze nieuwe voorwaarde rond rustpensioen is vanaf campagne 2025 in
voege. Ook in de jaren voorafgaan is er gecommuniceerd dat deze wijziging
er zou komen.
Bij het in voege gaan in 2025 was er nog geen automatische uitwisseling van
de pensioengegevens met de Federale Pensioendienst. Het Agentschap was
dus niet op de hoogte welke personen al dan niet een rustpensioen ontvangen.
Daarom werd er gewerkt met een verklaring op eer in de verzamelaanvraag.
In uw verzamelaanvraag van campagne 2025 heeft u aangegeven dat u geen
rustpensioen ontvangt. Dat is in het najaar gecorrigeerd op basis van de
gegevens die de Federale Pensioendienst heeft overgemaakt.
Dat u toch geselecteerd werd voor een controle, komt doordat de
selectieprocedure voor controles al was afgerond voordat deze
statuswijziging in onze systemen was verwerkt.
Er is geen minimumbedrag in de uitsluiting op basis van rustpensioen. Dat
wil zeggen dat iedereen die een rustpensioen ontvangt in rekening wordt
gebracht, ongeacht het bedrag van het rustpensioen. Het Agentschap beschikt
niet over informatie over de basis waarop dit rustpensioen is gebaseerd en
berekend.
In uw bezwaar haalt u ook de investeringen aan die in het verleden gedaan
zijn met behulp van VLIF-steun. Wie niet langer voldoet aan de definitie van
‘actieve landbouwer’, komt conform de regelgeving niet meer in aanmerking
voor deze steunmaatregelen.
Het spijt me dan ook te moeten melden dat er geen gunstig gevolg gegeven
kan worden aan uw vraag.”
Deze e-mail wordt door verzoeker aangemerkt als de bestreden
beslissing.
IV. Schorsingsvoorwaarden
Krachtens artikel 17, § 1, derde lid, van de gecoördineerde
wetten op de Raad van State kan de schorsing van de tenuitvoerlegging slechts
worden bevolen onder de dubbele voorwaarde dat de zaak te spoedeisend is voor
een behandeling ervan in een beroep tot nietigverklaring en indien minstens één
ernstig middel wordt aangevoerd waarvan het onderzoek zich leent voor een
versnelde behandeling en waarmee de nietigverklaring van deze beslissing prima
facie kan worden verantwoord.
V. Onderzoek van het enige middel
Uiteenzetting van het middel
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.585
XIV-40.211-3/8
In het enige middel voert verzoeker de schending aan van het
redelijkheidsbeginsel, het “motiveringsbeginsel”, het rechtszekerheidsbeginsel en
het zorgvuldigheidsbeginsel. Het auditoraat vat het middel als volgt samen in het
verslag over de vordering tot schorsing:
“15. [Verzoeker] spreekt de bewering in de e-mail van 16 april 2026 tegen
dat de verwerende partij vooraf zou hebben aangekondigd dat er een
voorwaarde zou worden toegevoegd aan de criteria om als actieve
landbouwer te worden beschouwd. Verder in het verzoekschrift noemt hij dit
een schending van de actieve informatieplicht van het agentschap.
Hij legt een artikel voor uit een vaktijdschrift, en citeert daaruit:
Er komt een Europese definitie van actieve landbouwers. […] Sommige
ministers noemen het discriminatie en illegaal om gepensioneerde boeren uit
te sluiten van areaalsteun. Nog meer, het dreigt juist generatievernieuwing in
gevaar te brengen en meer landbouwgrond uit productie te nemen; Ze vinden
dat de EU moet opkomen voor jonge boeren met steunmaatregelen, niet door
oudere boeren uit te sluiten. […].
In het artikel wordt ook gesteld dat leeftijdsdiscriminatie ongeoorloofd is en
dat ‘niet alle Belgen gelijk [zijn] voor de wet (artikel 10 —11 Grondwet)
indien Vlaamse betalingsrechten verschillen van Waalse betalingsrechten’.
17. Hij zegt dat hij geen pensioen heeft aangevraagd en dat hij dat ook heeft
gemeld in zijn bezwaar van 29 december 2025, waarbij hij tevens heeft laten
weten aan de pensioendienst te zullen vragen de betaling stop te zetten.
18. Het agentschap heeft hem het probleem pas op 19 november 2025
gemeld, tijdens een periode dat er specifieke winterwerkzaamheden aan de
gang zijn en er gelet het jaareinde een aantal administratieve verplichtingen
moeten worden vervuld. Hij kan daardoor niet meteen een met argumenten
en bewijsstukken gestaafd bezwaar indienen, en had onvoldoende tijd om
oplossingen te zoeken en daartoe maatregelen te nemen. De late
communicatie door de overheid schendt het rechtszekerheidsbeginsel en het
zorgvuldigheidsbeginsel.
‘Tot op heden mocht verzoeker zelfs nog geen officieel antwoord van het
Agentschap ontvangen met vermelding onder meer van de
beroepsmogelijkheden die er nog zijn na het bezwaar binnen de Vlaamse
administratie.
Verzoeker is momenteel nog steeds onwetende of er bij de burgerlijke
rechtbank van eerste aanleg een beroep kan ingesteld worden of bij een
administratief rechtscollege, welk het juiste adres is, welke de
beroepstermijnen zijn etc.
[…]
Het nemen van de bestreden beslissing in de gegeven omstandigheden houdt
een miskenning in van het zorgvuldigheidsbeginsel en het
redelijkheidbeginsel (zie ook in die zin: Raad van State, arrest nr. 218.348
van 8 maart 2012 in de zaak A. 192.981/IX-6473).
De artikelen 2 en 3 van de motiveringswet bepalen dat elke eenzijdige
rechtshandeling met individuele strekking die uitgaat van een bestuur (zoals
in casu de Vlaamse Overheid, Agentschap landbouw en Zeevisserij) in de
akte de juridische en feitelijke overwegingen moet vermelden die aan de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.585
XIV-40.211-4/8
beslissing ten grondslag liggen. Die motivering moet ‘afdoende’ zijn. De
bestreden beslissing bevat echter geen deugdelijke grondslag om verzoeker
onmiddellijk uit te sluiten van basisinkomenssteun, eco-regelingsteun en
VLIF-steun in de campagne 2025 en latere campagnes.
Doordat de bestreden beslissing de rechtstoestand van verzoeker definitief
bepaalt, terwijl tijdig en in elk geval vóór 31 december 2025 een regeling had
kunnen uitgewerkt worden, bijvoorbeeld oprichten van een vennootschap en
in de verzamelaanvraag de Vlaamse rechten tijdig hadden kunnen
geactiveerd
worden,
zijn
het
rechtszekerheidsbeginsel,
het
zorgvuldigheidsbeginsel en het redelijkheidsbeginsel geschonden.”
Beoordeling
In de uiteenzetting van verzoeker onder het kopje “Eerste en enig
middel” lijkt verzoeker een aantal kritieken onder te brengen, waaruit de Raad van
State in het kader van het prima facie onderzoek van de voorliggende vordering,
de volgende grieven lijkt te kunnen afleiden.
Ze worden hierna op hun merites onderzocht.
In de mate dat verzoeker kritiek uit op het verstrekken van
informatie over de aankomende wijziging van de voorwaarden om als actieve
landbouwer te worden beschouwd, op de laattijdigheid waarmee het bestuur
verzoeker ervan op de hoogte heeft gebracht dat hij niet voldeed aan de
toegevoegde voorwaarde inzake het rustpensioen en op het nalaten om verzoeker
duidelijke informatie te verschaffen over de mogelijkheid zich tot de burgerlijke
dan wel de bestuursrechter te wenden, betreft dit geen kritiek die, mocht ze ernstig
zijn, de wettigheid van de bestreden beslissing als zodanig kan vitiëren. In die mate
is het middel niet ernstig.
In de mate dat verzoeker, zich steunend op een artikel uit het
“landbouwleven” van 30 april 2026, hiermee de wettigheid lijkt te betwisten van
de vereiste dat een landbouwer die een rustpensioen ontvangt niet voldoet aan het
begrip “actieve landbouwer”, beoogt hij op het eerste gezicht met zijn kritiek de in
artikel 4, § 2, eerste lid, 5° van het besluit van de Vlaamse regering van 21 april
2023 ‘tot vaststelling van de voorschriften voor de rechtstreekse betalingen aan
landbouwers in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid’ (hierna: het
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.585
XIV-40.211-5/8
besluit van 21 april 2023) vervatte vereiste dat “binnen de landbouwer […] er
minstens één bedrijfshoofd dat, zaakvoerder die, lid dat, in geval van een feitelijke
vereniging, gecommanditeerde vennoot die, vennoot onder firma die of bestuurder
[is] die geen rustpensioen ontvangt”.
Verzoekers uiteenzetting ter zake beantwoordt evenwel niet aan
het begrip “middel” in de zin van artikel 2, § 1, eerste lid, 3°, en artikel 2, § 1,
tweede lid, van het besluit van de Regent van 23 augustus 1948 ‘tot regeling van
de rechtspleging voor de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State’. Op
het eerste gezicht wordt immers niet voldoende duidelijk uiteengezet op welke
wijze het als geschonden aangevoerde gelijkheidsbeginsel volgens verzoeker
concreet zou zijn miskend. De vereiste van een voldoende duidelijke uiteenzetting
van een middel houdt in dat noch de verwerende partij, noch de Raad van State
zich op basis van veronderstellingen een beeld dient te vormen van hetgeen de
verzoekende partij werkelijk beoogt aan te voeren. Het komt niet aan hen toe om
uit een gebrekkige uiteenzetting zelf de noodzakelijke elementen van een middel
af te leiden of in de plaats van verzoeker het verzoekschrift aan te vullen. In zoverre
voldoet de uiteenzetting niet aan de gestelde eis. Het middel is in die mate niet
ontvankelijk en derhalve niet ernstig.
Eenzelfde vaststelling geldt voor verzoekers grief dat de
bestreden
beslissing
volgens
hem
het
rechtszekerheidsbeginsel,
het
zorgvuldigheidsbeginsel en het redelijkheidsbeginsel schendt doordat de bestreden
beslissing hem niet meer toeliet om voor 31 december 2025 een alternatieve
regeling uit te werken. Ook wat deze grief betreft, zet verzoeker niet uiteen op
welke wijze zulks deze beginselen schendt. Het middel is in die mate niet
ontvankelijk en dus niet ernstig.
In de mate dat verzoeker de schending aanvoert van het
“motiveringsbeginsel” zoals dat besloten ligt in de artikelen 2 en 3 van de wet van
29 juli 1991 ‘betreffende de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen’
(hierna: de wet van 29 juli 1991), verplichten de artikelen 2 en 3 van die wet de
administratieve overheid in de akte de juridische en feitelijke overwegingen op te
nemen die aan de beslissing ten grondslag liggen, en dat op “afdoende” wijze.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.585
XIV-40.211-6/8
Het afdoend karakter van de motivering betekent dat de
motivering pertinent moet zijn, dit wil zeggen dat ze duidelijk met de beslissing te
maken moet hebben, en dat ze draagkrachtig moet zijn, dit wil zeggen dat de
aangehaalde redenen moeten volstaan om de beslissing te dragen. De belangrijkste
bestaansreden van de motiveringsplicht bestaat erin dat de betrokkene in de hem
aanbelangende beslissing zelf de motieven moet kunnen aantreffen op grond
waarvan ze werd genomen, opdat de betrokkene met kennis van zaken zou kunnen
uitmaken of het aangewezen is de beslissing met een annulatieberoep te bestrijden.
De bestreden beslissing steunt op de hiervoor onder punt 3.2
weergegeven motieven, waarnaar wordt verwezen. Uit die motivering kan
verzoeker op het eerste gezicht afleiden dat het determinerende motief van de
bestreden beslissing erin bestaat dat hij, als enige zaakvoerder van het betrokken
landbouwbedrijf, een rustpensioen geniet en om die reden krachtens de
toepasselijke Europese en Vlaamse regelgeving uitgesloten is van de betrokken
steunmaatregelen in het kader van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Los
van de vraag of de bestreden beslissing een bestuurshandeling vormt in de zin van
de voormelde wet, verschaft deze motivering verzoeker op het eerste gezicht
afdoende inzicht in het doorslaggevende motief waarop de beslissing berust. Dit
volstaat in het licht van de door hem aangevoerde schending van de
formelemotiveringsplicht. Deze gaat bovendien niet zover dat zij het bestuur ertoe
verplicht de uitdrukkelijk vermelde motieven nader toe te lichten of te
verantwoorden. De enkele omstandigheid dat verzoeker zich niet kan verenigen
met de gegeven motivering, volstaat niet om deze als onwettig aan te merken. Het
middel is in zoverre niet ernstig.
Het enige middel is niet ernstig.
VI. Conclusie
Er is niet voldaan aan ten minste één van de voorwaarden gesteld
in artikel 17, § 1, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State die cumulatief
vervuld moeten zijn wil een vordering tot schorsing worden toegewezen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.585
XIV-40.211-7/8
BESLISSING
De Raad van State verwerpt de vordering.
Dit arrest is uitgesproken op tien september tweeduizend zesentwintig, door de
Raad van State, XIVe kamer, samengesteld uit:
Geert Debersaques,
kamervoorzitter,
bijgestaan door
Joris Casneuf,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Joris Casneuf
Geert Debersaques
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.585
XIV-40.211-8/8
