Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643 (2026-09-16)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 267.643 van 16 september 2026 Economische zaken - Economische
sancties waaronder het bevriezen van tegoeden Beslissing : heropening
debatten
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
XIVe KAMER
ARREST
nr. 267.643 van 16 september 2026
in de zaak A. 244.586/XIV-39.778
In zake:
XXXX
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Charles Buytaert
kantoor houdend te 1050 Brussel
Louizalaan 112/15
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door
de minister van Financiën
Centrale rechtskundige dienst FOD Financiën
North Galaxy – Toren B, 26ste verdieping
met kantoren te 1030 Brussel
Koning Albert II-laan 33, bus 15
alwaar woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
1.
Het beroep, ingesteld op 7 april 2025, strekt tot de
nietigverklaring van “de beslissing dd. 7 [lees: 3] januari 2025 van de Belgische
Staat, Federale overheidsdienst Financiën, Algemene Administratie van de
Thesaurie tot afwijzing van het verzoek van Verzoekster tot toestemming voor de
vrijgave van bij Tinkoff Bank JSC aangehouden en bij NSD gedeponeerde effecten
en couponbetalingen en overdracht van deze effecten en couponbetalingen richting
een rekening aangehouden door Verzoekster bij Mind-Money.EU (Cyprus).”
II. Verloop van de rechtspleging
2.
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend
en verzoekster heeft een memorie van wederantwoord ingediend.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-1/28
Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een verslag
opgesteld.
De verwerende partij heeft een verzoek tot voortzetting van het
geding en een laatste memorie ingediend. Verzoekster heeft een laatste memorie
ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 2 september 2026.
Staatsraad Kaat Leus heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Charles Buytaert, die verschijnt voor verzoekster en
adviseurs Selim Dedeli en Ann Lauwers, die verschijnen voor de verwerende partij,
zijn gehoord.
Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een advies
gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
Betreffende verzoekster
3.1.
Verzoekster is een niet-gesanctioneerde persoon die eigenaar is
van financiële producten bij de Tinkoff Bank JSC (hierna: T-Bank). T-Bank houdt
deze producten aan op rekeningen bij de Russische ‘National Settlement
Depository’ (hierna: NSD) die ze op haar beurt heeft gedeponeerd bij de nv
Euroclear Bank te Brussel.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-2/28
De financiële producten van verzoekster bij T-Bank worden
bevroren naar aanleiding van de opname van de NSD in bijlage I bij de
Verordening nr. 269/2014 van 17 maart 2014 ‘betreffende beperkende maatregelen
met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en
onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen’ (hierna: Verordening
nr. 269/2014). Deze entiteit is sedert 3 juni 2022 opgenomen in bijlage I, onder de
rubriek ‘Entiteiten’ (punt 101) bij Verordening (EU) nr. 269/2014.
Op 25 februari 2023 wordt ook de T-Bank opgenomen op de lijst
in bijlage I van verordening nr. 269/2014 onder de rubriek ‘Entiteiten’ (punt 200).
Betreffende de bestreden beslissing
3.2.
Met een verzoek van 13 september 2023 vraagt verzoekster om
de vrijgave van de door haar bij T-Bank aangehouden en bij NSD gedeponeerde
effecten en couponbetalingen, evenals om overdracht van deze effecten en
couponbetalingen richting een rekening aangehouden door verzoekster bij MindMoney.EU (Cyprus).
3.3.
Op 3 januari 2025 weigert de Administrateur-generaal van de
Algemene Administratie van de Thesaurie van de FOD Financiën (hierna: AAT)
de aanvraag van verzoekster tot vrijgave op grond van de volgende overwegingen:
“[…]
Gelet op de wet van 13 mei 2003 inzake de tenuitvoerlegging van de beperkende
maatregelen die genomen worden door de Raad van de Europese Unie ten aanzien
van Staten, sommige personen en entiteiten;
Gelet op het koninklijk besluit van 12 december 2023 tot aanduiding van de
bevoegde autoriteit betreffende de opdrachten in het kader van de beperkende
maatregelen op financieel gebied, overeenkomstig artikel 2 van de wet van 13 mei
2003 inzake de tenuitvoerlegging van de beperkende maatregelen die genomen
worden door de Raad van de Europese Unie ten aanzien van Staten, sommige
personen en entiteiten;
Gelet op het ministerieel besluit van 13 december 2023 houdende delegatie van de
bevoegdheid om beslissingen te nemen krachtens artikel 2, tweede lid, van het
koninklijk besluit van 12 december 2023 tot aanduiding van de bevoegde autoriteit
betreffende de opdrachten in het kader van de beperkende maatregelen op financieel
gebied, overeenkomstig artikel 2 van de wet van 13 mei 2003 inzake de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-3/28
tenuitvoerlegging van de beperkende maatregelen die genomen worden door de
Raad van de Europese Unie ten aanzien van Staten, sommige personen en entiteiten;
Gelet op het feit dat NSD is toegevoegd aan Bijlage I van voornoemde Verordening
(EU) nr. 269/2014 zoals bedoeld in artikel 2 van diezelfde Verordening, door
Uitvoeringsverordening (EU) 2022/878 van de Raad van 3 juni 2022 tot uitvoering
van Verordening (EU) nr. 269/2014 betreffende beperkende maatregelen met
betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en
onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen;
Gelet op het feit dat Tinkoff Bank JSC is toegevoegd aan Bijlage I van voornoemde
Verordening (EU) nr. 269/2014 zoals bedoeld in artikel 2 van diezelfde
Verordening, door Uitvoeringsverordening (EU) 2023/429 van de Raad van 25
februari 2023 tot uitvoering van Verordening (EU) nr. 269/2014 betreffende
beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit,
soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen;
- Betreffende de toepassing van artikel 6, eerste lid van voornoemde
Verordening (EU) nr. 269/2014
Gelet op artikel 6, eerste lid van voornoemde Verordening (EU) nr. 269/2014 dat
bepaalt dat in afwijking van artikel 2 en mits een betaling verschuldigd is door een
in bijlage I vermelde natuurlijke persoon, rechtspersoon, entiteit of lichaam op
grond van een contract of overeenkomst die door deze is gesloten of op grond van
een verplichting die voor hem is ontstaan vóór de datum waarop de betrokken
natuurlijke persoon, rechtspersoon, entiteit of lichaam in bijlage I werd opgenomen,
de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, onder door hen passend geachte
voorwaarden, toestemming kunnen verlenen voor de vrijgave van bepaalde
bevroren tegoeden of economische middelen, indien de betrokken bevoegde
autoriteit heeft vastgesteld dat:
a) de tegoeden of economische middelen worden gebruikt voor een betaling door
een natuurlijke persoon, rechtspersoon, entiteit of lichaam vermeld in bijlage I; en
b) de betaling niet in strijd is met artikel 2, lid 2;
a. Houdende de directe contractuele relatie tussen [verzoekster] en Tinkoff Bank
JSC
Aangezien het vrijstellingsverzoek ingediend namens [verzoekster] betrekking
heeft op bevroren effecten en couponbetalingen aangehouden bij Tinkoff Bank JSC
en deze entiteit opgenomen is in Bijlage I bij de voornoemde Verordening (EU) nr.
269/2014 door Uitvoeringsverordening (EU) 2023/429 van de Raad van 25 februari
2023 tot uitvoering van Verordening (EU) nr. 269/2014 betreffende beperkende
maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en
onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen;
Op 25 februari 2023 heeft de Raad van de Europese Unie een lid 2quinquies aan
artikel 6ter van voornoemde Verordening (EU) nr. 269/2014 toegevoegd dat de
vrijgave van aan Tinkoff Bank JSC toebehorende tegoeden mogelijk maakt. Deze
toevoeging aan artikel 6ter toont aan dat het nodig was om een afzonderlijke
afwijking, die losstaat van artikel 6, eerste lid van voornoemde Verordening (EU)
269/2014, vast te stellen;
b. Houdende de indirecte relatie tussen [verzoekster] en NSD
Aangezien voormeld artikel 6, eerste lid van voornoemde Verordening (EU) nr.
269/2014, vereist dat het hierbij gaat omtrent een betaling verschuldigd door een in
bijlage I vermelde natuurlijke persoon, rechtspersoon, entiteit of lichaam, in dit
geval NSD;
Aangezien deze betaling verschuldigd moet zijn op grond van een contract of
overeenkomst gesloten door of op grond van een verplichting ontstaan voor NSD
met uw cliënte, [verzoekster], vóór de datum waarop NSD in bijlage I van
voornoemde Verordening (EU) nr. 269/2014 werd opgenomen;
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-4/28
Aangezien uw cliënte, [verzoekster], geen directe juridische relatie heeft met NSD
waardoor artikel 6, eerste lid van voornoemde Verordening (EU) nr. 269/2014 niet
van toepassing kan zijn daar de voorwaarden van dit artikel niet vervuld zijn;
Aangezien de verplichting in hoofde van NSD om de effecten die in het bezit zijn
van uw cliënte, [verzoekster], over te dragen, ontstaan is op het ogenblik van het
indienen van het vrijstellingsverzoek, namelijk 13 september 2023. Bijgevolg is de
verplichting ontstaan na de datum waarop NSD werd opgenomen in Bijlage I bij de
Verordening (EU) nr. 269/2014;
Aangezien het vrijstellingsverzoek ingediend namens [verzoekster] betrekking
heeft op bevroren effecten en couponbetalingen gedeponeerd bij NSD en deze
entiteit opgenomen is in Bijlage I bij de voornoemde Verordening (EU) nr.
269/2014 door Uitvoeringsverordening (EU) 2022/878 van de Raad van 3 juni 2022
tot uitvoering van Verordening (EU) nr. 269/2014 betreffende beperkende
maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en
onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen;
Op 6 oktober 2022 heeft de Raad van de Europese Unie een vijfde lid aan artikel
6ter van voornoemde Verordening (EU) nr. 269/2014 toegevoegd dat de vrijgave
van bij NSD aangehouden of gedeponeerde tegoeden mogelijk maakt. Deze
toevoeging aan artikel 6ter toont aan dat het nodig was om een afzonderlijke
afwijking, die losstaat van artikel 6, eerste lid van voornoemde Verordening (EU)
269/2014, vast te stellen;
2. Betreffende de toepassing van artikel 6ter, lid 2quinquies van voornoemde
Verordening (EU) nr. 269/2014
Gelet op artikel 6ter, lid 2quinquies van voornoemde Verordening (EU) nr.
269/2014 dat bepaalt dat in afwijking van artikel 2 de bevoegde autoriteiten van een
lidstaat, onder voorwaarden die zij passend achten, toestemming kunnen verlenen
voor de vrijgave van bepaalde bevroren tegoeden of economische middelen die
toebehoren aan de op de lijst in bijlage I onder de rubriek ‘Entiteiten’ onder de
nummers 198, 199 en 200 geplaatste entiteiten, of voor de beschikbaarstelling van
bepaalde tegoeden of economische middelen aan die entiteiten, nadat zij hebben
vastgesteld dat de betrokken tegoeden of economische middelen noodzakelijk zijn
om uiterlijk op 26 augustus 2023 verrichtingen, contracten of andere
overeenkomsten, met inbegrip van correspondentbankrelaties die vóór 25 februari
2023 met die entiteiten zijn gesloten, te beëindigen (…);
Aangezien deze afwijking voorzien in voormeld artikel 6ter, lid 2quinquies van
voornoemde Verordening (EU) nr. 269/2014 noodzakelijk moest zijn om uiterlijk
26 augustus 2023 verrichtingen, contracten of andere overeenkomsten die met
Tinkoff Bank JSC zijn gesloten, te beëindigen;
Aangezien de Algemene Administratie van de Thesaurie op 17 april 2024 een door
[verzoekster] ondertekende intentieverklaring houdende de beëindiging van de
verrichtingen, contracten of andere overeenkomsten gesloten met Tinkoff Bank JSC
mocht ontvangen;
Aangezien deze intentieverklaring evenwel geen datum bevat waardoor deze
intentieverklaring een onvoldoende bewijs is van beëindiging van de verrichtingen,
contracten of andere overeenkomsten gesloten tussen uw cliënte, [verzoekster], en
Tinkoff Bank JSC vόόr de uiterste datum van 26 augustus 2023, zoals voorzien in
voormeld artikel 6ter, lid 2quinquies van voornoemde Verordening (EU) nr.
269/2014;
Aangezien deze intentieverklaring daarnaast enkel geadresseerd is aan de Algemene
Administratie van de Thesaurie en er bijgevolg geen bewijs werd geleverd dat uw
cliënte, [verzoekster], haar makelaar, Tinkoff Bank JSC, op de hoogte heeft gesteld
van haar intentie tot beëindiging van haar makelaarsovereenkomst gesloten op 13
december 2021;
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-5/28
Aangezien de Algemene Administratie van de Thesaurie – gelet op bovenstaande –
oordeelt dat uw cliënte, [verzoekster], niet bewijst dat er een beëindiging was van
de verrichtingen, contracten of andere overeenkomsten gesloten tussen
[verzoekster] en Tinkoff Bank JSC vόόr de uiterste datum van 26 augustus 2023,
zoals voorzien in voormeld artikel 6ter, lid 2quinquies van voornoemde
Verordening (EU) nr. 269/2014;
Aangezien de uiterste datum van 26 augustus 2023 is verstreken en er bijgevolg niet
langer kan worden vastgesteld dat de afwijking noodzakelijk zal zijn om uiterlijk op
26 augustus 2023 een einde te maken aan de verrichtingen, contracten of andere
overeenkomsten die met Tinkoff Bank JSC zijn gesloten;
De Algemene Administratie van de Thesaurie kan niet langer de vrijgave en
overdracht van effecten en de betalingen van coupons met betrekking tot deze
effecten die aangehouden zijn bij Tinkoff Bank JSC en bij Euroclear zijn bevroren,
toestaan op grond van voormeld artikel 6ter, lid 2quinquies van voornoemde
Verordening (EU) nr. 269/2014 en bevestigt dat uw bij NSD gedeponeerde en bij
Euroclear bevroren tegoeden bevroren moeten blijven op grond van artikel 2, eerste
lid van voornoemde Verordening (EU) nr. 269/2014.
3. Betreffende de toepassing van artikel 6ter, vijfde lid van voornoemde
Verordening (EU) nr. 269/2014
Gelet op artikel 6ter, vijfde lid van voornoemde Verordening (EU) nr. 269/2014
ingevoerd door Verordening (EU) 2022/1905 van de Raad van 6 oktober 2022 tot
wijziging van Verordening (EU) nr. 269/2014 betreffende beperkende maatregelen
met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en
onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen, dat bepaalt dat in
afwijking van artikel 2 de bevoegde autoriteiten van een lidstaat, op door hen
passend geachte voorwaarden, toestemming kunnen verlenen voor de vrijgave van
bepaalde bevroren tegoeden of economische middelen die toebehoren aan de onder
nummer 101 in bijlage I vermelde entiteit, of voor de beschikbaarstelling van
bepaalde tegoeden of economische middelen aan die entiteit, nadat zij hebben
vastgesteld dat de betrokken tegoeden of economische middelen noodzakelijk zijn
om uiterlijk op 7 januari 2023 verrichtingen, contracten of andere overeenkomsten,
die vóór 3 juni 2022 met die entiteit zijn gesloten of waarbij die entiteit vóór 3 juni
2022 anderszins betrokken was, te beëindigen;
Aangezien deze afwijking voorzien in voormeld artikel 6ter, vijfde lid van
voornoemde Verordening (EU) nr. 269/2014 noodzakelijk moest zijn om uiterlijk 7
januari 2023 verrichtingen, contracten of andere overeenkomsten die met NSD zijn
gesloten of waarbij NSD anderszins betrokken was, te beëindigen;
Aangezien de Algemene Administratie van de Thesaurie op 29 oktober 2024 een
kopie mocht ontvangen van de brief van Tinkoff Bank JSC met onderstaande
inhoud:
(…) Note that both applications were submitted for all foreign securities listed in
the depository of JSC ‘Tinkoff Bank’ as of 21 November 2022, except for those
securities with ISINs beginning with ‘RU’, and not separately for each investor not
on the EU and US sanctions blocking list. In this case, if an investor is not on the
EU and US blocking sanctions lists, in order to check which securities of the
investor have been included in our circulation, the investor may order a DEPO
account statement as of 21 November 2022 (to obtain a DEPO account statement,
an information transaction order must be submitted).
Vrije vertaling: Houd er rekening mee dat beide aanvragen zijn ingediend voor alle
buitenlandse effecten die op 21 november 2022 in het depot van JSC ‘Tinkoff Bank’
zijn genoteerd, met uitzondering van die effecten met ISINs die beginnen met ‘RU’,
en niet afzonderlijk voor elke belegger die niet op de EU- en VS-sanctielijsten staat.
In dit geval, als een belegger niet op de EU- en VS-sanctielijsten staat, kan de
belegger, om te controleren welke effecten van de belegger in onze circulatie zijn
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-6/28
opgenomen, een DEPO rekeningoverzicht bestellen per 21 november 2022 (om een
DEPO-rekeningoverzicht te verkrijgen, moet een informatieverzoek worden
ingediend).
Aangezien het vrijstellingsverzoek ingediend namens [verzoekster] betrekking
heeft op het bekomen van toestemming voor de vrijgave van onderstaande bij
Tinkoff Bank JSC aangehouden en bij NSD gedeponeerde effecten:
• 179 eenheden van de effecten met ISIN US48581R2058;
• 10 eenheden van de effecten met ISIN GG00BP6T1X57;
• 1025,5 eenheden van de effecten met ISIN USP0R38AAA53;
• 70 eenheden van de effecten met ISIN XS2339944303.
Aangezien de brief vanwege Tinkoff Bank JSC niet kan beschouwd worden als een
uitdrukkelijke bevestiging dat uw cliënte, [verzoekster], was opgenomen in de
groepsvrijstelling ingediend door de makelaar van [verzoekster], namelijk Tinkoff
Bank JSC;
Aangezien de brief vanwege Tinkoff Bank JSC daarnaast verwijst naar de
mogelijkheid tot het opvragen van een rekeningoverzicht per 21 november 2022 aan
de hand waarvan uw cliënte, [verzoekster], kan controleren welke effecten werden
opgenomen in de groepsvrijstelling ingediend door haar makelaar, namelijk Tinkoff
Bank JSC. Aangezien geen bewijs werd geleverd dat dergelijk rekeningoverzicht
werd opgevraagd waardoor de Algemene Administratie van de Thesaurie bijgevolg
niet kan nagaan of de hierboven vermelde effecten reeds werden opgenomen in de
groepsvrijstelling van Tinkoff Bank JSC;
Aangezien het vrijstellingsverzoek ingediend op 13 september 2023 namens
[verzoekster] bijgevolg niet kan beschouwd worden als een individualisering van de
groepsvrijstelling ingediend door de makelaar van [verzoekster], namelijk Tinkoff
Bank JSC, waardoor het verzoek ingediend op 13 september 2023 moet beschouwd
worden als een afzonderlijk en individueel verzoek;
Aangezien deze uiterste datum van 7 januari 2023 is verstreken en er bijgevolg niet
langer kan worden vastgesteld dat de afwijking noodzakelijk zal zijn om uiterlijk op
7 januari 2023 een einde te maken aan de verrichtingen, contracten of andere
overeenkomsten die met NSD zijn gesloten of waarbij NSD anderszins betrokken
was;
De Algemene Administratie van de Thesaurie kan niet langer de vrijgave en
overdracht van bij Tinkoff Bank JSC aangehouden en bij NSD gedeponeerde
effecten en couponbetalingen toestaan op grond van voormeld artikel 6ter, lid
2quinquies en voormeld artikel 6ter, vijfde lid van voornoemde Verordening (EU)
nr. 269/2014 en bevestigt dat uw bij NSD gedeponeerde en bij Euroclear bevroren
tegoeden bevroren moeten blijven op grond van artikel 2, eerste lid van voornoemde
Verordening (EU) nr. 269/2014.
Uw cliënt kan tegen deze beslissing een beroep tot nietigverklaring indienen bij de
afdeling bestuursrechtspraak bij de Raad van State binnen de 60 dagen volgend op
de kennisgeving ervan. Het verzoekschrift wordt ofwel per post aangetekend
verzonden naar de griffie van de Raad van State, Wetenschapsstraat 33 te 1040
Brussel, ofwel wordt het ingediend volgens de elektronische procedure via de
beveiligde website e-ProAdmin […]”.
Dit is de bestreden beslissing. Deze beslissing wordt met een email van 7 januari 2025 aan de raadsman van verzoekster meegedeeld.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-7/28
3.4.
Uit het administratief dossier blijkt dat T-Bank op 30 november
2022 met een zogenaamd groepsderogatieverzoek – met als bijlage een overzicht
van de tegoeden en economische middelen (met opgave van de ISIN-Code) waarop
het derogatieverzoek betrekking heeft – om vrijgave heeft verzocht. Dit
groepsderogatieverzoek wordt bij een beslissing van 20 december 2023 van de
Administrateur-generaal van de Algemene Administratie van de Thesaurie
afgewezen. Ter terechtzitting wordt door de beide partijen bevestigd dat, bij hun
weten, geen beroep tegen deze beslissing is ingediend.
3.5.
Nadat bij beschikking van 21 april 2026 de dag van de
terechtzitting werd vastgesteld op 2 september 2026 is de wet van 15 juli 2026 ‘tot
omzetting van Richtlijn (EU) 2024/1226 van het Europees Parlement en de Raad
van 24 april 2024 betreffende de definitie van strafrechtelijke delicten en van
sancties voor de schending van beperkende maatregelen van de Unie en tot
wijziging van Richtlijn (EU) 2018/1673 en andere bepalingen’ afgekondigd (BS 28
juli 2026) (hierna: wet van 15 juli 2026).
Bij artikel 34 van die wet, dat luidens artikel 35, tweede lid ervan
in werking is getreden op de dag waarop deze wet in het Belgisch Staatsblad is
bekendgemaakt (zijnde 28 juli 2026) en uitwerking heeft met ingang van 18
december 2023, wordt het hierna genoemde koninklijk besluit van 12 december
2023 dat het bestreden besluit (mede) tot rechtsgrond strekt, bekrachtigd.
Dit artikel 34 luidt:
“Art. 34. Het koninklijk besluit van 12 december 2023 tot aanduiding van de
bevoegde autoriteit betreffende de opdrachten in het kader van de beperkende
maatregelen op financieel gebied, overeenkomstig artikel 2 van de wet van 13 mei
2003 inzake de tenuitvoerlegging van de beperkende maatregelen die genomen
worden door de Raad van de Europese Unie ten aanzien van Staten, sommige
personen en entiteiten wordt bekrachtigd met ingang van 18 december 2023, de dag
van zijn inwerkingtreding.
De Koning kan de bepalingen van het koninklijk besluit van 12 december 2023 tot
aanduiding van de bevoegde autoriteit betreffende de opdrachten in het kader van
de beperkende maatregelen op financieel gebied, overeenkomstig artikel 2 van de
wet van 13 mei 2003 inzake de tenuitvoerlegging van de beperkende maatregelen
die genomen worden door de Raad van de Europese Unie ten aanzien van Staten,
sommige personen en entiteiten, bekrachtigd bij deze wet, wijzigen, aanvullen,
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-8/28
vervangen en opheffen.
Dit besluit wordt opgeheven op de dag dat het koninklijk besluit tot aanduiding van
de bevoegde autoriteit bedoeld in artikel 6, § 1, van de wet van 13 mei 2003 inzake
de tenuitvoerlegging van de beperkende maatregelen die genomen worden door de
Raad van de Europese Unie ten aanzien van Staten, sommige personen en entiteiten,
ingevoegd bij artikel 9, die bevoegd zal zijn voor de opdrachten in het kader van de
beperkende maatregelen op financieel gebied, in werking treedt.”
Artikel 9 van de wet van 15 juli 2026 waarnaar in het hiervoor
aangehaalde artikel 34 wordt verwezen, bepaalt:
“Art. 9. Artikel 6 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 2 mei 2019, wordt
vervangen als volgt:
‘Art. 6. Behoudens andersluidende voorschriften in andere wettelijke bepalingen
duidt de Koning, bij een in Ministerraad overlegd besluit, de bevoegde autoriteiten
aan voor:
1° de opsporing en vaststelling van omzeilingen en inbreuken op de beperkende
maatregelen zoals gedefinieerd in artikel 1/1, 2° ;
2° het toezicht op de toepassing en de naleving van de beperkende maatregelen zoals
gedefinieerd in artikel 1/1, 2° ;
3° het opleggen van de administratieve boetes bedoeld in artikel 15;
4° de uitvoering van de opdrachten en verplichtingen toegekend aan bevoegde
autoriteiten door de Europese verordeningen inzake beperkende maatregelen van de
Unie zoals gedefinieerd in artikel 1/1, 2°.
Behoudens de in deze wet vermelde andersluidende voorschriften zijn de
bepalingen van het Wetboek van Strafvordering van toepassing op de opsporing,
de vaststelling en vervolging van de omzeiling of inbreuken bedoeld in dit
hoofdstuk.’.”
3.6.
Na de sluiting van het debat in de voorliggende zaak heeft de
Raad van State met zijn arrest nr. 267.613 van 11 september 2026,
(https://www.raadvst-consetat.be/arr.php’nr=267613) in de zaak met rolnummer
A.243.220/VI-23.168 de in die zaak bestreden weigeringsbeslissing van de
Administrateur-generaal van de Algemene Administratie van de Thesaurie van de
FOD Financiën tot vrijgave van de (betrokken) bevroren tegoeden vernietigd
omwille van de onbevoegdheid van de steller van de akte (zie nog infra).
IV. Onderzoek van het in het auditoraatsverslag ambtshalve aangevoerde middel
Ambtshalve middel: onbevoegdheid van de steller van de bestreden beslissing
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-9/28
In zijn verslag werpt het met het onderzoek van de zaak belaste
lid van het auditoraat ambtshalve een middel op dat is ontleend aan de
onbevoegdheid van de steller van de bestreden beslissing, zijnde een
vernietigingsgrond die de openbare orde raakt. Het gebrek aan de wettelijk vereiste
rechtsgrond waarop de bestreden beslissing is gesteund, is, aldus het
auditoraatsverslag, eveneens een onwettigheid die de openbare orde aanbelangt en
ambtshalve door de Raad van State wordt gesanctioneerd. In dergelijk geval, zo
luidt het verslag, volgt uit de tekst van artikel 159 van de Grondwet dat de rechter
ertoe is gehouden om een reglementaire bepaling waarvan hij de onwettigheid
vaststelt, buiten toepassing te verklaren en, vervolgens, de bestreden beslissing
waarop deze is gesteund wegens gebrek aan rechtsgrond te vernietigen.
De auditeur-verslaggever besluit op grond van het door hem
gevoerde onderzoek tot de gegrondheid van het ambtshalve middel omdat de
bestreden beslissing is gesteund op een onwettige rechtsgrond. Hij oordeelt dan
ook dat de Administrateur-generaal van de Algemene Administratie van de
Thesaurie de bevoegdheid ontbeert om de bestreden beslissing over het verzoek tot
vrijgave te nemen, in essentie op grond van de hiernavolgende overwegingen
(voetnoten weggelaten):
“[…]
II. Verordening (EU) nr. 269/2014
4. De aanvraag is gesteund op de Verordening (EU) nr. 269/2014 van de Raad van
17 maart 2014 ‘betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die
de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne
ondermijnen of bedreigen’ (hierna: Verordening (EU) nr. 269/2014), meer bepaald
op vrijgavegronden in de artikelen 6 en 6ter, lid 2quinquies, 6ter, lid 5, van deze
verordening.
5. Artikel 2 van de Verordening (EU) nr. 269/2014 houdt een algehele
bevriezingsmaatregel in. Alle tegoeden en economische middelen van personen,
entiteiten of lichamen vermeld in bijlage I, of met hen verbonden partijen, worden
bevroren en mogen noch rechtstreeks, noch onrechtstreeks ter beschikking worden
gesteld aan of ten behoeve van hen.
6. Artikel 2bis en artikel 4 e.v. van Verordening (EU) nr. 269/2014 voorzien in
vrijgavegronden. Het komt aan de bevoegde autoriteiten van de lidstaten toe om,
vaak ‘onder voorwaarden die zij passend achten’, toestemming te verlenen voor de
vrijgave van bepaalde bevroren tegoeden of economische middelen. Zo kan de
bevoegde nationale autoriteit bankoverschrijvingen verkiezen boven contante
betalingen als passende waarborg dat de doelstelling van de opgelegde sanctie niet
wordt doorkruist en de verleende vrijstelling niet wordt misbruikt.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-10/28
Logischerwijze volgt uit het voorgaande dat enkel de autoriteiten die bevoegd zijn
om de vrijgave toe te staan, bevoegd zijn om de passende voorwaarden te bepalen
waaronder zij deze vrijgave verlenen.
7. De vrijgave van bevroren goederen in artikel 2bis, lid 2, van de Verordening (EU)
nr. 269/2014 kan een algemeen karakter aannemen en bijgevolg reglementair van
aard zijn (eigen bandrukking): ‘In gevallen die niet onder lid 1 van dit artikel vallen
en in afwijking van artikel 2 kunnen de bevoegde autoriteiten, onder de algemene
of specifieke voorwaarden die zij passend achten, specifieke of algemene
toestemmingen verlenen om bepaalde bevroren tegoeden of economische middelen
vrij te geven of om bepaalde tegoeden of economische middelen beschikbaar te
stellen, op voorwaarde dat die tegoeden of economische middelen noodzakelijk zijn
voor uitsluitend humanitaire doeleinden in Oekraïne.’
Daarentegen verplichten de andere gronden tot vrijgave, zoals o.m. bepaald in de
artikelen 6 en 6ter, lid 2quinquies, 6ter, lid 5, van de verordening, op zichzelf
gelezen, niet dat deze vrijgave en de passende voorwaarden de vorm aannemen van
een reglementaire akte, met algemene en abstracte draagwijdte.
8. Krachtens artikel 288, tweede lid, van het Verdrag betreffende de werking van de
Europese Unie heeft de verordening ‘een algemene strekking, (…) is [zij]
verbindend in al haar onderdelen en is [zij] rechtstreeks toepasselijk in elke
lidstaat’.
Behoudens in gevallen waarin de verordening enige ruimte laat voor verdere
discretionaire uitvoering, betekent die rechtstreekse toepasselijkheid dat er geen
optreden van de lidstaten vereist is om de bepalingen van een verordening in hun
interne rechtsorde te integreren.
9. De uitvoering van een Europese verordening door de lidstaten of de door hen
aangewezen bevoegde autoriteiten moet plaatsvinden in overeenstemming met de
regels van het eigen constitutionele bestel en dus met inachtneming van de geldende
bevoegdheidsregels.
Artikel 16, lid 1, van de Verordening (EU) 269/14 bepaalt in dit verband dat de
lidstaten de in deze verordening bedoelde bevoegde autoriteiten aanwijzen en hen
op de in bijlage II vermelde websites identificeren.
10. De aanwijzing van de Administrateur-Generaal van de Thesaurie als ‘bevoegde
autoriteit’ in de zin van Verordening (EU) nr. 269/2014 staat er niet aan in de weg
dat aan hem slechts de bevoegdheid kan worden gedelegeerd om vrijgave van
bevroren goederen te verlenen in overeenstemming met de grondwettelijke
bepalingen ter zake.
De bevoegdheid van [de] Administrateur-Generaal van de Thesaurie kan bijgevolg
geen rechtsgrond vinden in de Verordening (EU) nr. 269/2014. De verordening laat,
zoals hiervoor is gesteld, het aan de lidstaten over om de bevoegde instantie aan te
wijzen.
III. Belgische delegatieleer
11. Bij de aanwijzing van de bevoegde autoriteit dient te worden gekeken naar het
leerstuk van de (sub)delegatie van bevoegdheid in België met een principieel
delegatieverbod.
11.1. Artikel 33, tweede lid, Grondwet bepaalt dat de machten worden uitgeoefend
op de wijze die de Grondwet vaststelt. Hieruit volgt dat de administratieve overheid
slechts beschikt over de bevoegdheden die haar door de Grondwet of de wet, het
decreet of de ordonnantie uitdrukkelijk zijn toegewezen, en deze moet uitoefenen
op de bij die normen voorgeschreven wijze.
Het legaliteitsbeginsel vormt een hoeksteen van het Belgische grondwettelijke
bestel. Krachtens artikel 105 Grondwet bezit de Koning geen andere machten dan
die welke de Grondwet en de krachtens de Grondwet zelf vastgestelde bijzondere
wetten hem uitdrukkelijk toekennen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-11/28
In zijn specifieke betekenis houdt het legaliteitsbeginsel in dat de Grondwet de
regelingsbevoegdheid voor een bepaalde materie in beginsel aan de wetgever
voorbehoudt. In dit verband bepaalt artikel 16 van de Grondwet: ‘Niemand kan van
zijn eigendom worden ontzet dan ten algemenen nutte, in de gevallen en op de wijze
bij de wet bepaald en tegen billijke en voorafgaande schadeloosstelling’.
De Raad van State past bovendien een strengere toetsing toe wanneer de delegatie
betrekking heeft op maatregelen die raken aan grondrechten of openbare vrijheden.
De voorrang van de wetgevende macht is een staatrechtelijk beginsel. Dit beginsel
neemt niet weg dat de uitvoering van de wet toekomt aan de Koning.
11.2. De toelaatbaarheid van delegatie van regelgevende bevoegdheid wordt
strenger beoordeeld dan die van individuele beslissingsbevoegdheid, hoewel de
voorgaande beginselen op beide van toepassing zijn. Volgens J. Van Nieuwenhove
kan een verklaring hiervoor woorden gevonden ‘in het gegeven dat individuele
beslissingen veel eerder dan rechtsregels beschouwd kunnen worden als
ondergeschikte aspecten waarvoor het principiële delegatieverbod niet geldt.
Individuele beslissingsbevoegdheid komt in beginsel toe aan de uitvoerende macht.
Binnen de uitvoerende macht kan die bevoegdheid in grote mate worden
gedelegeerd, zolang aan de inhoudelijke en formele vereisten, zowel vervat in
regelgeving als in de rechtspraak, is voldaan.’
11.3. Op grond van de artikelen 37, 105 en 108 Grondwet komt de verordenende
bevoegdheid op federaal niveau uitsluitend toe aan de Koning. De Koning kan de
hem door de wet opgedragen verordenende bevoegdheid niet aan een minister
overdragen. Subdelegatie van verordenende bevoegdheid is slechts toelaatbaar
indien zij betrekking heeft op detail- of uitvoeringsmaatregelen van bijkomende
aard.
De toetsing is des te strenger wanneer verordenende bevoegdheid wordt
gedelegeerd aan een overheidsdienst of een ambtenaar die geen politieke
verantwoording verschuldigd is aan het Parlement.
De afdeling Wetgeving heeft reeds herhaaldelijk, en onder andere in haar adviezen
van 74.400/4 en 71.359/4 opgemerkt dat ‘personeelsleden van het bestuur (…) ten
aanzien van het Parlement geen politieke verantwoording verschuldigd [zijn] voor
hun daden en [dat] het feit dat aan hen verordenende bevoegdheden verleend
zouden worden, (…) afbreuk [doet] aan de eenheid van de
verordeningsbevoegdheid. Subdelegatie aan die personeelsleden is in principe dan
ook onaanvaardbaar. Gelet evenwel op het hiërarchisch gezag dat de minister over
zijn bestuurslichamen uitoefent, kan het verlenen van een dergelijke bevoegdheid
alleen bij uitzondering aanvaard worden als ze betrekking heeft op het vaststellen
van maatregelen van louter bestuur of van in hoofdzaak technische maatregelen;
die maatregelen moeten van dien aard zijn dat voor het treffen daarvan geen
politieke beoordeling vereist is van de keuzes die daarbij gemaakt worden en dat
daarbij beginselen ten uitvoer gelegd worden die vooraf in hogere regelingen
vastgelegd zijn.”
11.4. De machtiging waarmee de bevoegde minister een ambtenaar machtigt om de
betrokken beslissingen te nemen, moet formeel worden vastgelegd in een
delegatiebesluit.
11.5. Een delegatie moet uitgelegd worden in de gehele context van de relevante
rechtsregels.
IV. De delegatiebepalingen die de Administrateur-generaal van de Thesaurie voor
België als bevoegde autoriteit aanwijzen
12. Tot aanwijzing van de Administrateur-generaal van de Thesaurie voor België
als bevoegde autoriteit in de zin van de Verordening (EU) nr. 269/2014 is de
volgende regelgeving van belang:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-12/28
- Wet van 13 mei 2003 ‘inzake de tenuitvoerlegging van de beperkende maatregelen
die genomen worden door de Raad van de Europese Unie ten aanzien van Staten,
sommige personen en entiteiten’ (hierna: ‘wet 13 mei 2003’);
- Koninklijk besluit van 12 december 2023 ‘tot aanduiding van de bevoegde
autoriteit betreffende de opdrachten in het kader van de beperkende maatregelen op
financieel gebied, overeenkomstig artikel 2 van de wet van 13 mei 2003 inzake de
tenuitvoerlegging van de beperkende maatregelen die genomen worden door de
Raad van de Europese Unie ten aanzien van Staten, sommige personen en entiteiten’
(hierna: ‘KB 12 december 2023’);
- Ministerieel besluit van 13 december 2023 ‘houdende delegatie van de
bevoegdheid om beslissingen te nemen krachtens artikel 2, tweede lid, van het
koninklijk besluit van 12 december 2023 tot aanduiding van de bevoegde autoriteit
betreffende de opdrachten in het kader van de beperkende maatregelen op financieel
gebied, overeenkomstig artikel 2 van de wet van 13 mei 2003 inzake de
tenuitvoerlegging van de beperkende maatregelen die genomen worden door de
Raad van de Europese Unie ten aanzien van Staten, sommige personen en entiteiten’
(hierna: ‘MB 13 december 2023’).
Wet 13 mei 2003
- Artikel 2 van de wet 13 mei 2003 bevat een bijzonder brede machtigingsbepaling
aan de Koning: ‘De Koning kan, bij een in Ministerraad overlegd besluit, de
maatregelen nemen die noodzakelijk zijn voor de tenuitvoerlegging:
- van gemeenschappelijke optredens of standpunten aangenomen krachtens de
artikelen 25, 28 en 29 van het Verdrag betreffende de Europese Unie en voor
gevallen als bedoeld in de artikelen 75, 215 et 352 van het Verdrag betreffende de
werking van de Europese Unie;
- van verordeningen aangenomen krachtens artikel 288 van het Verdrag
betreffende de werking van de Europese Unie of van beschikkingen genomen in
toepassing van deze verordeningen en voor gevallen als bedoeld in de artikelen 75,
215 et 352 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie.’
- De afdeling Wetgeving was bijzonder kritisch bij deze ruime machtiging aan de
Koning (eigen benadrukking): ‘1. Artikel 2 van het ontwerp voorziet in een delegatie
aan de Koning om ‘de maatregelen (te) nemen die noodzakelijk zijn voor de
tenuitvoerlegging van de maatregelen genomen door de Raad van de Europese Unie
teneinde de betrekkingen met sommige Staten te onderbreken of te beperken’, in een
reeks domeinen die in de bepaling op niet-exhaustieve wijze worden opgesomd.
Volgens de memorie van toelichting gaat het hier om een bevoegdheid van de
Koning waarbij Hij ‘handelt binnen de duidelijk afgebakende grenzen van zijn
uitvoerende bevoegdheid’.
De opsomming in artikel 2 van het ontwerp geeft slechts enkele voorbeelden van
beperkende maatregelen die over het algemeen voorkomen in de verschillende
communautaire verordeningen die thans van kracht zijn, maar de ontworpen wet
zegt niets over de juridische mechanismen en de procedures die in het interne
rechtsbestel moeten worden ingevoerd om de doeltreffendheid van die beperkende
maatregelen te waarborgen. De ontworpen bepaling specificeert niet het
inhoudelijke aspect van de uitvoeringsmaatregelen die de Koning aldus kan nemen.
De Raad van State heeft evenmin op basis van de hem verstrekte uitleg de inhoud
van die maatregelen nauwkeurig kunnen beoordelen.
Hoe dan ook is hierboven uiteengezet dat de wetgever overeenkomstig artikel 105
van de Grondwet 12 de Koning de bevoegdheid kan verlenen de nadere regels voor
de tenuitvoerlegging van de Europese maatregelen uit te werken 13, ongeacht of die
Europese maatregelen hun grondslag ontlenen aan het enkele artikel 12 van het
voornoemde Verdrag van 7 februari 1992, dan wel aan de artikelen 60, lid 1, en
301 van het voornoemde Verdrag van 25 maart 1957.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-13/28
Die bevoegdheidsopdracht mag niet onbeperkt zijn. Daarbij moeten immers de
bevoegdheden voorbehouden aan de wetgever in acht worden genomen, die
ongetwijfeld in het geding zijn, daar de voorgenomen maatregelen ernstig afbreuk
kunnen doen aan onder meer het eigendomsrecht, de vrijheid van handel en het vrije
verkeer van vreemdelingen die tot verblijf of vestiging in België zijn toegelaten. De
wetgever moet op zijn minst de algemene principes bepalen die bij het optreden van
de Koning in acht moeten worden genomen.
2. De Raad van State vraagt zich bovendien af wat de precieze draagwijdte is van
de machtiging aan de Koning om de maatregelen te nemen die noodzakelijk zijn
‘voor de tenuitvoerlegging van de beperkingen op de toegang tot en het verblijf van
personen op het Belgische grondgebied’. […]
Gelet op de vorenstaande opmerkingen en op die welke zijn gemaakt onder
opmerking nr. II, moet artikel 2 van het ontwerp worden herzien.’[…].
15. Het is op grond van artikel 14 van de gecoördineerde wetten op de Raad van
State niet aan de Raad van State om wetskrachtige bepalingen te toetsen aan de
Grondwet.[…] Enkel het Grondwettelijk Hof is krachtens artikel 142 van de
Grondwet bevoegd om ‘een wet, een decreet of een in artikel 134 bedoelde regel’
te toetsen.[…]
Dit neemt echter niet weg dat uit het advies van de afdeling Wetgeving blijkt dat bij
de beoordeling van de delegatie van bevoegdheid inzake embargo- en
bevriezingsmaatregelen een bepaalde gestrengheid is vereist. Een onbeperkte
bevoegdheidsdelegatie is immers niet gepast, gelet op het voorbehouden karakter
van deze bevoegdheden en op het feit dat bevriezing van tegoeden en weigering tot
vrijgave ernstig afbreuk kunnen doen aan het eigendomsrecht, de vrijheid van
ondernemen en het vrije verkeer van kapitaal en goederen. Er bestaat dan ook
behoefte aan een juridisch kader in het interne recht waarvan de algemene principes
in een wet moeten worden vastgelegd.
KB 12 december 2023
16. Artikel 2, eerste en tweede lid, van het KB 12 december 2023 bevat de volgende
machtigingsbepalingen:
‘De Algemene Administratie van de Thesaurie van de Federale Overheidsdienst
Financiën is de bevoegde autoriteit als bedoeld in de Europese bepalingen inzake
beperkende maatregelen voor de opdrachten aan haar toegewezen door deze
bepalingen in het kader van de beperkende maatregelen op financieel gebied.
De minister bevoegd voor financiën of zijn gedelegeerde beslist, met toepassing van
de Europese bepalingen inzake beperkende maatregelen, over de toestemming of
weigering van elke aanvraag tot:
1° afwijking;
2° beschikbaarstelling of vrijgave van bepaalde bevroren tegoeden of economische
middelen;
3° verrichting;
4° elke andere beslissing in het kader bedoeld in het eerste lid.
[…]’
17. Deze delegatiebepalingen zijn onwettig om de volgende redenen.
17.1. Ten eerste zijn zij onverenigbaar met Verordening (EU) nr. 269/2014. Artikel
2, eerste lid, van het KB 12 december 2023 wijst de Algemene Administratie van
de Thesaurie aan als bevoegde autoriteit. Uit de verordening volgt dat deze autoriteit
de aanvragen tot vrijgave beoordeelt en de voorwaarden vaststelt. Artikel 2, tweede
lid, van het koninklijk besluit kent de beslissingsbevoegdheid echter toe aan de
minister of zijn gedelegeerde. Doordat de beslissingsbevoegdheid niet aan de
aangewezen bevoegde autoriteit wordt toegekend, zijn deze bepalingen niet in
overeenstemming met de verordening.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-14/28
17.2. Door de minister of zijn gemachtigde zonder voldoende omkadering deze
bevoegdheid toe te kennen, begaat de Koning een ontoelaatbare delegatie. Zoals
hiervoor is uiteengezet, dient de regelgever de algemene principes van het juridisch
kader vast te leggen.
Bijkomend rijst een specifiek probleem bij artikel 2bis, lid 2, van de verordening,
dat de bevoegde autoriteiten toestaat algemene of specifieke toestemmingen onder
algemene of specifieke voorwaarden te verlenen voor humanitaire doeleinden.
Beslissingen op grond van deze bepaling kunnen verordenend van aard zijn,
waardoor de eenheid van de koninklijke verordeningsbevoegdheid in het gedrang
komt bij de delegatie van de volledige bevoegdheid aan de minister of zijn
gemachtigde.
17.3. De bevoegdheid toegekend aan de Algemene Administratie van de Thesaurie
is om dezelfde redenen ontoelaatbaar. Daarenboven is subdelegatie aan ambtenaren
of een overheidsdienst zonder rechtspersoonlijkheid, die geen politieke
verantwoording dragen, bijzonder problematisch, temeer daar de materie een
ernstige inperking van het eigendomsrecht inhoudt in een politiek gevoelige context
(oorlog in Oekraïne).
18. Het KB 12 december 2023 dient op grond van artikel 159 Grondwet buiten
toepassing te worden verklaard en kan bijgevolg noch als rechtsgrond dienen voor
het ministerieel besluit van 13 december 2023, noch voor het bestreden besluit.
MB 13 december 2023
19. Overeenkomstig artikel 1 MB 13 december 2023 worden de bevoegdheden van
de minister gedelegeerd aan de Administrateur-generaal van de Algemene
Administratie van de Thesaurie van de Federale Overheidsdienst Financiën: ‘De
bevoegdheden bepaald in artikel 2, tweede lid, van het koninklijk besluit van 12
december 2023 tot aanduiding van de bevoegde autoriteit betreffende de
opdrachten in het kader van de beperkende maatregelen op financieel gebied,
overeenkomstig artikel 2 van de wet van 13 mei 2003 inzake de tenuitvoerlegging
van de beperkende maatregelen die genomen worden door de Raad van de Europese
Unie ten aanzien van Staten, sommige personen en entiteiten worden gedelegeerd
aan de Administrateur-generaal van de Algemene Administratie van de Thesaurie
van de Federale Overheidsdienst Financiën.’
20. De bevoegdheidsbezwaren die gelden voor het KB 12 december 2023, gelden
des te sterker voor de subdelegatie van de ministeriële bevoegdheid aan de
Administrateur-generaal van de Algemene Administratie van de Thesaurie van de
Federale Overheidsdienst Financiën.
Daarenboven steunt het MB 13 december 2023 immers op een onwettige
rechtsgrond. Zoals zonet is aangetoond, dient het KB 12 december 2023 immers
buiten toepassing te worden verklaard.
21. Er is meer.
Naast artikel 2, tweede lid, van het KB 12 december 2023 wordt in de aanhef van
het MB 13 december 2023 artikel 52 van het koninklijk besluit van 19 juli 2013 ‘tot
vaststelling van het organiek reglement van de Federale Overheidsdienst Financiën
en van de bijzondere bepalingen die van toepassing zijn op het statutair personeel’
als rechtsgrond vermeld. Deze bepaling luidt als volgt (eigen benadrukking): Ԥ 1.
De Minister kan, onder de voorwaarden en binnen de perken die hij bepaalt, aan
de houders van een managementfunctie of een staffunctie en de ambtenaren belast
met de algemene leiding van een dienst bedoeld in artikel 12 of 13, een gedeelte van
de hem verleende bevoegdheden delegeren.
§ 2. De houders van een managementfunctie of een staffunctie en de ambtenaren
belast met de algemene leiding van een dienst bedoeld in artikel 12 of 13 kunnen
een gedeelte van de hun verleende bevoegdheden delegeren of subdelegeren.’
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-15/28
Met het MB 13 december 2023 wordt de gehele bevoegdheid die de minister
krachtens artikel 2, tweede lid, van het koninklijk besluit van 12 december 2023
toekomt, gedelegeerd aan de Administrateur-generaal, zonder dat dit besluit een
kader schept waarbinnen de gedelegeerde bevoegdheid moet worden uitgeoefend.
22. Gelet op de onwettigheid van het MB 13 december 2023 dient het
overeenkomstig artikel 159 van de Grondwet buiten toepassing te worden verklaard.
[… ]”.
Repliek van de partijen in hun laatste memorie
Betreffende het (gebrek aan) belang van verzoekster bij het ambtshalve
aangevoerde middel
Standpunt van de partijen
5.
In haar laatste memorie na het auditoraatsverslag betwist de
verwerende partij niet dat het ambtshalve aangevoerde middel de openbare orde
aanbelangt. Wel voert zij aan dat in principe een verzoekende partij belang dient te
hebben “bij het middel dat zij aanvoert” wat, aldus de verwerende partij, betekent
dat “het middel dat geen voordeel verstrekt aan een verzoekende partij, in principe
onontvankelijk is”. Zij erkent dat dit beginsel “één uitzondering” kent, namelijk
“wanneer een verzoekende partij een middel van openbare orde inroept of een
dergelijk middel ambtshalve wordt ingeroepen”. Die uitzondering kent evenwel
beperkingen. Zo belet het loutere feit dat een middel wordt aangebracht als een
middel van openbare orde, niet dat het niet in aanmerking wordt genomen indien
het de loyale procesvoering zou schenden. Voorts heeft het loutere gegeven dat een
middel wordt ingeroepen als een middel van openbare orde, op zich niet zonder
meer een nietigverklaring tot gevolg. Concreet, stelt de verwerende partij dat in de
voorliggende zaak (i) er geen sprake is van een individueel of subjectief belang in
hoofde van verzoekster, (ii) noch wordt het algemeen belang gediend door een
nietigverklaring op grond van het ambtshalve ingeroepen middel. Immers, (i) een
nietigverklaring van de bestreden beslissing strekt er niet toe dat verzoekster een
voordeel bekomt: de tegoeden en effecten van verzoekster blijven immers bevroren
“daar de bevriezing niet het gevolg is van de bestreden beslissing van de
Administrateur-generaal, maar wel van de sanctieverordening van de Raad van de
EU die rechtstreeks toepasselijk is in de interne rechtsorde”. Bovendien brengt een
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-16/28
eventuele nietigverklaring voor verzoekster die een kans op (her)beoordeling van
haar verzoek om vrijgave beoogt te verkrijgen, mee dat zij zich in een nog
ongunstigere positie zal bevinden. Niet alleen blijven haar fondsen bevroren, zij
maakt ook geen kans meer op een (her)beoordeling van haar verzoek om vrijgave
en kan dus “geen beroep meer doen op de in de Verordening nr. 269/2014
voorziene uitzonderingsmogelijkheden op de principiële bevriezing bij gebrek aan
een “bevoegde autoriteit”. Een eventuele nietigverklaring op grond van het
ingeroepen middel brengt haar derhalve een nog groter nadeel toe omdat zij in een
ongunstigere positie wordt geplaatst dan dat het geval is door de bestreden
beslissing. Bovendien, meent de verwerende partij dat (ii) het algemeen belang
evenmin is gediend door een nietigverklaring op grond van het ingeroepen middel.
Het buiten toepassing laten van de reglementaire besluiten waarop de bestreden
beslissing is gebaseerd, heeft volgens de verwerende partij immers tot gevolg dat
“er geen aangewezen ‘bevoegde autoriteit’ in toepassing van artikel 1, c), van
Verordening nr. 269/2014 meer overblijft, waardoor er geen beslissingen inzake
vrijgave meer kunnen worden genomen en er dus geen vrijgave meer kan worden
aangevraagd (afgezien van de vraag of ze nog kan worden toegestaan), wat niet in
het belang is van de openbare orde”. Dit heeft o.m. tot gevolg dat enerzijds
eventuele verzoekers, die reeds zouden voldoen aan de vereisten voor een vrijgave
zoals die bepaald zijn in de sanctieverordening, geen vrijgave kunnen aanvragen
en derhalve geen vrijgave kunnen verkrijgen, terwijl anderzijds de reeds verleende
toestemmingen tot vrijgave niet meer ongedaan kunnen worden gemaakt minstens
omdat er sprake zal zijn van voldongen feiten. Het algemeen belang is niet gediend
wanneer een uitzonderingsbepaling van de sanctieverordening, die trouwens
rechtstreeks van toepassing is in de interne rechtsorde, niet meer kan worden
toegepast en er dus geen beroep meer kan worden gedaan op de uitzonderingen
inzake bevriezing van tegoeden en effecten. De doelstelling die de Europese
wetgever met de sanctieverordening beoogde te bereiken, kan dan niet meer
worden gerealiseerd wat niet in het belang is van de openbare orde.
6.
Wat het door de verwerende partij opgeworpen argument van
“gebrek aan belang” bij het ambtshalve aangevoerde middel betreft, repliceert
verzoekster in essentie als volgt. Vooreerst wijst zij er op dat het auditoraatsverslag
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-17/28
niet besluit tot een gebrek aan belang, wel integendeel. Verzoekster stelt voorts dat
zij wel degelijk belang heeft om het ambtshalve aangevoerde middel gegrond te
horen verklaren. Immers bij een vernietiging van de bestreden beslissing dient de
verwerende partij een nieuwe beslissing te nemen zodat het de enige manier is voor
verzoekster – wat meteen het door haar beoogde voordeel van het
vernietigingsberoep is –, om alsnog een vrijgave van haar (voor onbepaalde tijd)
bevroren tegoeden te bekomen. De bestreden onwettige beslissing waarbij de
vrijgave wordt geweigerd, schaadt verzoeksters belangen en is haar aldus nadelig.
Verzoekster wordt aldus belet haar activa te beheren en erover te beschikken. Een
nietigverklaring zal onmiskenbaar in het voordeel van verzoekster zijn. Immers
heeft de Verordening nr. (EU) nr. 269/2014 alleen de (daartoe bevoegde) nationale
autoriteiten het prerogatief verleend om de negatieve gevolgen van de opgelegde
sancties voor de betrokken personen te verzachten. De toestemming van de
bevoegde nationale (bevoegde) autoriteit is het enige én exclusieve middel om de
vrijgave te bekomen van de activa die als gevolg van sancties van de Unie zijn
bevroren. Indien de bevoegde nationale autoriteiten niet naar behoren hun
bevoegdheden uitoefenen, komt het de nationale rechter toe om de wettigheid van
de handelingen van de nationale autoriteit te toetsen. Verzoekster heeft derhalve
belang niet alleen bij het voorliggende vernietigingsberoep maar tevens bij het in
het auditoraatsverslag ambtshalve aangevoerde middel.
Beoordeling
7.
Zoals hiervoor is gebleken betwist de verwerende partij in haar
laatste memorie niet dat het in het auditoraatsverslag ambtshalve aangevoerde
middel de openbare orde aanbelangt. Wel voert zij aan dat het beginsel dat een
verzoekende partij belang moet hebben bij het aangevoerde middel weliswaar “één
uitzondering” kent, namelijk “wanneer een verzoekende partij een middel van
openbare orde inroept of een dergelijk middel ambtshalve wordt ingeroepen” doch
dat die uitzondering beperkingen kent. Zo belet het loutere feit dat een middel
wordt aangebracht als een middel van openbare orde niet dat het niet in aanmerking
wordt genomen indien het de loyale procesvoering zou schenden. Wat het
belangvereiste betreft meent de verwerende partij om de hiervoor in punt 5
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-18/28
uiteengezette redenen, dat er geen sprake is van een individueel of subjectief belang
in hoofde van verzoekster en dat evenmin het algemeen belang wordt gediend door
een nietigverklaring op grond van het ambtshalve aangevoerde middel.
8.
Waar de verwerende partij meent dat verzoekster geen belang
heeft bij het aangevoerde middel van openbare orde, kan zij niet worden
bijgevallen. Het in het auditoraatsverslag aangevoerde middel betreft de
onwettigheid van de delegatie van (publiekrechtelijke) bevoegdheid, zoals die door
of krachtens de Grondwet is geregeld, waarvan het respect door de overheid de
kern raakt van de eerbiediging van de rechtsstaat. Het raakt om die reden de
openbare orde. Ten aanzien van een dergelijke bevoegdheid-verdelende regel is het
belangvereiste bij het middel irrelevant, vermist die (aangevoerde) schending de
persoonlijke belangen van de individuele rechtszoekende overstijgt en de Raad van
State derhalve de verplichting oplegt de bestreden beslissing desgevallend
ambtshalve aan die regels te toetsen, in het bijzonder in het licht van de artikelen
33, 37, 105 en 108 van de Grondwet.
Voorts kan de verwerende partij geenszins worden bijgevallen
waar zij argumenteert dat een eventuele vernietiging van de bestreden beslissing
op die grond, na het buiten toepassing laten van de betwiste rechtsgronden,
verzoekster in een nadeliger positie zou brengen omdat er dan geen ‘bevoegde
autoriteit’ meer zou zijn, wat volgens haar ook het algemeen belang niet dient. Met
die argumentatie gaat de verwerende partij er geheel aan voorbij dat het – in
voorkomend geval – haar toekomt te voorzien in het te verlenen vereiste
rechtsherstel. De Raad van State merkt in dat verband nog op dat het niet alleen
haar prerogatief is maar ook haar plicht, gelet op het bepaalde in artikel 16 van de
Verordening (EU) nr. 269/2014, te voorzien in de ‘bevoegde autoriteit’ opdat deze
de noodzakelijke uitvoering van de verordening kan realiseren.
9.
In zoverre de repliek van de verwerende partij zo zou moeten
worden gelezen dat zij zou menen dat te dezen de beginselen inzake loyale
procesvoering zouden zijn geschonden, kan zij evenmin worden gevolgd. Het
middel dat de openbare orde aanbelangt is immers aangevoerd in het
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-19/28
auditoraatsverslag en beide partijen hebben derhalve de kans gekregen om er in
hun laatste memorie op te repliceren, wat zij ook hebben gedaan.
10.
De exceptie wordt verworpen.
Betreffende de gegrondheid van het ambtshalve aangevoerde middel
Standpunt van de verwerende partij
11.
Wat de gegrondheid van het ambtshalve aangevoerde middel
betreft, repliceert de verwerende partij in haar laatste memorie als volgt.
Ten eerste, wat de kritiek betreft op de machtigingsbepaling aan
de Koning zoals die ligt vervat in artikel 2 van de wet van 13 mei 2003 ‘inzake de
tenuitvoerlegging van de beperkende maatregelen die genomen worden door de
Raad van de Europese Unie ten aanzien van Staten, sommige personen en
entiteiten’ (hierna: wet van 13 mei 2003), verwijst zij naar de memorie van
toelichting bij het wetsontwerp dat tot die wet heeft geleid en waaruit kan worden
afgeleid dat de aan de Koning verleende bevoegdheid beperkt is tot de uitvoering
van de verplichtingen waartoe de Belgische overheid gehouden is op grond van de
sanctieverordening (EU) nr. 269/2014 “en dit binnen het kader dat door de
verordening zelf is vastgelegd”. In die memorie van toelichting wordt gesteld dat
“[d]e bij dit wetsontwerp aan de Koning verleende bevoegdheid zeer duidelijk [is]
afgebakend. Ze kan alleen worden uitgeoefend om uitvoering te geven aan
verplichtingen die uit hoofde van Europese verdragen op België rusten” (Parl. St.,
Kamer 2002-2003, 2210/1, p. 9). De bevoegdheid van de Koning blijft aldus
beperkt tot de uitvoering van de verplichtingen die op de Belgische overheid rusten
op grond van de sanctieverordening. De Koning kan de omvang van die
verplichtingen en de voorwaarden waaronder die verplichtingen moeten worden
uitgevoerd, niet wijzigen daar zij reeds vastgelegd zijn in de sanctieverordening
zelf die rechtstreeks van toepassing is in de interne rechtsorde. Volgens de
verwerende partij “laat de wet het de Koning niet toe om verordenend op te treden”.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-20/28
Hij kan enkel uitvoering geven aan verplichtingen die voortvloeien uit de Europese
verordening.
Wat de beweerde onwettigheid betreft van artikel 2 van het
koninklijk besluit van 12 december 2023 ‘tot aanduiding van de bevoegde autoriteit
betreffende de opdrachten in het kader van de beperkende maatregelen op
financieel gebied, overeenkomstig artikel 2 van de wet van 13 mei 2003 inzake de
tenuitvoerlegging van de beperkende maatregelen die genomen worden door de
Raad van de Europese Unie ten aanzien van Staten, sommige personen en
entiteiten’ (hierna: het koninklijk besluit van 12 december 2023), waarbij de
Algemene Administratie van de Thesaurie van de FOD Financiën wordt
aangewezen als de “bevoegde autoriteit” (artikel 2, eerste lid) en waarbij de
minister van Financiën of zijn gedelegeerde wordt aangeduid om, op aanvraag,
bepaalde beslissingen van individuele strekking te nemen in toepassing van
Verordening nr. 269/2014 (artikel 2, tweede lid), verwijst de verwerende partij naar
het verslag aan de Koning bij die bepaling. Daarin, aldus de verwerende partij,
wordt meegedeeld dat het genoemde koninklijk besluit – wat de opdrachten in het
kader van de beperkende maatregelen op financieel gebied bepaald in de Europese
reglementering betreft –, eensdeels, de aanduiding van de Algemene Administratie
van de Thesaurie van de FOD Financiën als bevoegde autoriteit beoogt en,
anderdeels, dat “[d]e administratieve bevoegdheid die de Algemene Administratie
van de Thesaurie van de Federale Overheidsdienst Financiën reeds uitoefent, door
deze bepaling [wordt] bevestigd. De minister van Financiën of zijn gedelegeerde
beslist over de toestemming of weigering van elke aanvraag tot afwijking,
verrichting, beschikbaarstelling of vrijgave van bepaalde bevroren tegoeden of
economische middelen, of elke andere beslissing in het kader van de beperkende
maatregelen op financieel gebied. De mogelijke beschikbaarstelling of vrijgave
van deze tegoeden of middelen is voorzien in de toepasselijke Europese bepalingen
betreffende beperkende maatregelen”. Uit de formulering van artikel 2, tweede lid,
van het koninklijk besluit van 12 december 2023 en uit het verslag aan de Koning
daarbij leidt de verwerende partij vervolgens af dat aan de minister van Financiën
geen verordenende bevoegdheid wordt toegekend. De bevoegdheid van de minister
blijft aldus beperkt tot beslissingen van individuele strekking die enkel op aanvraag
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-21/28
kunnen worden genomen, en die kunnen bestaan uit het verlenen van een
(toestemming of weigering van) een afwijking op de principiële bevriezing, de
beschikbaarstelling of vrijgave van tegoeden of economische middelen, een
bepaalde verrichting (bv. overdracht of overboeking van tegoeden en effecten), of
andere beslissingen in het kader van Verordening nr. 269/2014, en dit “onder de
voorwaarden die zijn voorzien in de sanctieverordening zelf”. Meer niet. Die
beslissingen, aldus de verwerende partij, worden genomen op grond van de
voorwaarden die in de sanctieverordening zijn vastgelegd “zonder dat aan de
minister de mogelijkheid wordt gelaten om die voorwaarden te wijzigen of aan te
vullen”. Van een algemene, onbeperkte bevoegdheidsdelegatie, waaronder een
verordenende bevoegdheid is begrepen, is dus geen sprake.
Evenmin is er volgens de verwerende partij een tegenstrijdigheid
tussen het eerste en het tweede lid van artikel 2 van het koninklijk besluit van 12
december 2023. De Algemene Administratie van de Thesaurie die is aangewezen
als bevoegde autoriteit bij artikel 2, eerste lid, van het koninklijk besluit van 12
december 2023 is geen fysiek persoon en kan als dusdanig geen beslissingen tot
toestemming of weigering nemen. Wel staat zij (en de personeelsleden die er deel
van uitmaken) “onder toezicht” van de minister van Financiën. Het is dan ook om
die reden dat de beslissingsmacht in artikel 2, tweede lid, van datzelfde koninklijk
besluit wordt gedelegeerd aan de minister bevoegd voor financiën of zijn
gedelegeerde. Het gegeven dat in toepassing van artikel 2bis, tweede lid, van
Verordening nr. 269/2014, de kans bestaat dat, onder de algemene of specifieke
voorwaarden, algemene of specifieke toestemmingen voor humanitaire doeleinden
worden verleend, verandert niets aan de vaststelling dat de bevoegdheid in
toepassing van artikel 2, tweede lid, van het koninklijk besluit van 12 december
2023, beperkt zal moeten blijven tot een beslissing van individuele strekking
dewelke nog steeds moet gebeuren onder de voorwaarden die zijn vastgelegd in de
sanctieverordening die rechtstreeks toepasselijk is in de interne rechtsorde. De
bestreden weigeringsbeslissing (met individuele strekking) betreft geen
verordenend besluit aangezien er geen regels worden vastgelegd die van toepassing
zouden zijn op elke aanvraag en op een onbepaald aantal gevallen. De voorwaarden
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-22/28
waaronder besloten kan worden tot toestemming of weigering, worden niet
gewijzigd of aangevuld.
Verder
merkt
de
verwerende
partij
nog
op
dat
de
bevriezingsmaatregel het recht op eigendom niet miskent nu het geen onteigening
inhoudt. Enkel de uitoefening ervan wordt onderworpen aan beperkingen
ingevolge de toepassing van de Verordening nr. 269/2014. De uitoefening van het
eigendomsrecht is geen onvoorwaardelijk recht, zoals het Hof van Justitie van de
Europese Unie onder meer oordeelde in een arrest van 28 maart 2017 (HvJ 28
maart 2017, C-72/15, ECLI:EU:C:2017:236, punt 148). Evenmin miskent de hier
bestreden beslissing, die genomen is in toepassing van de regels en voorwaarden
inzake vrijgave zoals bepaald in artikel 6, eerste lid, en artikel 6ter, vijfde lid, van
Verordening nr. 269/2014, het eigendomsrecht. Het is immers niet de hier
bestreden beslissing die tot gevolg heeft dat de tegoeden en effecten van
verzoekster bevroren blijven, maar wel het feit dat aan de vereisten voor een
vrijgave, zoals vastgelegd in voormelde bepalingen van Verordening nr. 269/2014,
niet is voldaan. De verwerende partij stelt nog dat zij “immers geen
keuzemogelijkheid heeft om eventueel toch toestemming te verlenen voor vrijgave
van tegoeden en effecten indien aan de vereisten van die vrijgave die zijn
vastgelegd in Verordening nr. 269/2014, niet is voldaan”. Het is de verwerende
partij niet toegelaten om die vereisten te wijzigen, af te schaffen of aan te vullen.
De verwerende partij besluit dat het standpunt dat het koninklijk
besluit van 12 december 2023 op grond van artikel 159 van de Grondwet buiten
toepassing moet worden gelaten, dan ook niet kan worden bijgevallen en dat
dezelfde opmerkingen kunnen worden gemaakt inzake de bevoegdheidsdelegatie
van de minister van Financiën aan de Administrateur-generaal van de Algemene
Administratie van de Thesaurie bij het ministerieel besluit van 13 december 2023.
Evenmin kan het bezwaar in verband met de toepassing van artikel 52 van het
koninklijk besluit van 19 juli 2013 ‘tot vaststelling van het organiek reglement van
de Federale Overheidsdienst Financiën en van de bijzondere bepalingen die van
toepassing zijn op het statutair personeel’ (hierna: het koninklijk besluit van 19 juli
2013) worden bijgevallen. De bevoegdheid van de Administrateur-generaal van de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-23/28
Algemene Administratie van de Thesaurie van de FOD Financiën op grond van
artikel 1 van het ministerieel besluit van 13 december 2023, is beperkt tot
beslissingen bedoeld in artikel 2, tweede lid, van het koninklijk besluit van 12
december 2023, dat op zijn beurt gegrond is op artikel 2 van de wet van 13 mei
2003. Deze bevoegdheid is, zo herhaalt de verwerende partij, duidelijk afgebakend
en beperkt tot beslissingen van individuele strekking die genomen worden op
aanvraag en die bovendien uiterst technisch van aard zijn en enkel de uitvoering
van de regels inzake de afwijking op de principiële bevriezing van tegoeden en
effecten beogen, zoals de beslissingen inzake vrijstellingsverzoeken. Aan de
Administrateur-generaal wordt niet toegelaten om verordenend op te treden. Bij
het uitoefenen van die beslissingsbevoegdheid blijft de Administrateur-generaal
bovendien onderworpen aan het toezicht van de minister van Financiën die
trouwens het recht blijft behouden om de delegatie in te trekken. Tegen de
genomen beslissing van individuele strekking van de Administrateur-generaal van
de Algemene Administratie van de Thesaurie kan trouwens een rechtsmiddel
worden aangewend, namelijk een beroep bij de Raad van State.
Tot slot, verwijst de verwerende partij nog naar advies nr.
32.461/4 van 21 oktober 2002 van de afdeling Wetgeving van de Raad van State –
het betreft het advies over een ontwerp van koninklijk besluit ‘tot vaststelling van
de bijzondere voorwaarden voor de toelating tot het luchtverkeer van ultralichte
motorlucht-vaartuigen’ –, dat volgens de verwerende partij “bij analogie” kan
worden toegepast op zowel de bevoegdheidsdelegatie als de bestreden beslissing
in de voorliggende zaak. De bevoegdheid om te dezen beslissingen met individuele
strekking te nemen gebeuren “louter ter uitvoering van de uitzonderingsbepalingen
die zijn vastgelegd in Verordening nr. 269/2014, zonder dat de Administrateurgeneraal belast wordt met de bevoegdheid om die uitzonderingsbepalingen te
wijzigen of aan te vullen, en waarbij tevens toezicht wordt uitgeoefend door de
minister van Financiën.”
“Volledigheidshalve” merkt de verwerende partij tot slot nog op
dat de afdeling Wetgeving van de Raad van State geen bevoegdheidsbezwaren
heeft geformuleerd bij het ontwerp van het koninklijk besluit van 12 december
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-24/28
2023, noch heeft de Raad van State in zijn (schorsings)arrest nr. 257.508 van 3
oktober 2023, ECLI:BE:RVSCE:2023:ARR.257.508, bezwaren in die zin
geformuleerd, zodat dient te worden aangenomen dat “de bevoegdheid van de
Administrateur-generaal reeds, minstens impliciet, is aanvaard”.
12.
Op de terechtzitting wijst de verwerende partij nog op de
(tussengekomen) wet van 15 juli 2026 (cfr. supra, punt 3.5). Zij wijst er op dat met
artikel 34, eerste lid, van die wet “het koninklijk besluit van 12 december 2023
wordt bekrachtigd met ingang van 18 december 2023, de dag van zijn
inwerkingtreding”. Hoofdstuk 8 van de wet van 15 juli 2026 dat (enkel) het
genoemde artikel 34 bevat, treedt in werking de dag waarop de wet van 15 juli
2026 in het Belgisch Staatsblad wordt bekendgemaakt, dit is op 28 juli 2026.
Standpunt van verzoekster
13.
Verzoekster sluit zich in haar laatste memorie aan bij de analyse
en het besluit van het auditoraatsverslag tot inwilliging van het voorliggende
beroep op grond van een ambtshalve ingeroepen middel van openbare orde
gebaseerd op de onwettigheid van het reglementaire besluit waarop de bestreden
beslissing is gebaseerd, waardoor zij bij gebrek aan rechtsgrond buiten toepassing
moet worden gelaten en waardoor de bestreden beslissing genomen is door een
onbevoegd persoon.
14.
Wat de tussengekomen wet van 15 juli 2026 betreft, repliceert
de raadsman van verzoekster op de terechtzitting dat de wetgevende validatie
veeleer aantoont dat de verwerende partij er zich van bewust was dat het
reglementair kader en de verleende bevoegdheidsdelegaties on(grond)wettig zijn
en, derhalve, de wettigheidstoetsing niet zouden kunnen doorstaan.
Beoordeling
Ambtshalve heropening van het debat
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-25/28
Zoals uit de uiteenzetting van de feiten is gebleken (cfr. supra,
punt 3.6) heeft de Raad van State na de sluiting van het debat in de voorliggende
zaak met zijn arrest nr. 267.613 van 11 september 2026 in de zaak A.243.220/VI23.168 de in die zaak bestreden weigeringsbeslissing van de Administrateurgeneraal van de Algemene Administratie van de Thesaurie tot vrijgave van de
(betrokken) bevroren tegoeden vernietigd omwille van de onbevoegdheid van de
steller van de akte. Tot die vernietiging heeft de Raad van State besloten nadat hij
om de in dat arrest aangehaalde redenen, met toepassing van artikel 159 van de
Grondwet, heeft geoordeeld dat het ministerieel besluit van 13 december 2023
waaraan de Administrateur-generaal van de Algemene Administratie van de
Thesaurie zijn bevoegdheid ontleend inzake beperkende maatregelen zoals de
voorliggende weigering tot vrijgave, buiten toepassing moest worden gelaten.
16.
In het genoemde arrest wordt geen uitspraak gedaan over (i) de
delegaties die liggen vervat in artikel 2, tweede lid, van het koninklijk besluit van
12 december 2023 dat het genoemde ministerieel besluit van 13 december 2023
(mede) tot rechtsgrond strekt – en inmiddels is bekrachtigd bij wet –-, noch (ii)
over de vraag of artikel 52 van het koninklijk besluit van 19 juli 2013 ‘tot
vaststelling van het organiek reglement van de Federale Overheidsdienst Financiën
en van de bijzondere bepalingen die van toepassing zijn op het statutair personeel’
een rechtsgrondbiedende bepaling kan zijn voor het toekennen aan de
Administrateur-generaal van de Algemene Administratie van de Thesaurie van
(derdenbindende) individuele beslissingsbevoegdheid jegens rechtsonderhorigen
die vreemd zijn aan de FOD Financiën.
17.
Aangezien het genoemde arrest nr. 267.613 dateert van na het in
beraad nemen van de voorliggende zaak en derhalve niet het voorwerp heeft
kunnen uitmaken van een tegensprekelijk debat tussen de partijen, is er, gelet op
de mogelijke weerslag ervan op de gegrondheid van het voorliggende beroep,
aanleiding om ambtshalve het debat te heropenen en de partijen toe te laten
schriftelijk standpunt hierover in te nemen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-26/28
Daarnaast past het de partijen nog de gelegenheid te bieden om
schriftelijk standpunt in te nemen over de (hangende het voorliggende
vernietigingsberoep) tussengekomen wet van 15 juli 2026 waarnaar zij op de
terechtzitting hebben verwezen, in het bijzonder over artikel 34 (dat in werking is
getreden op 28 juli 2026) ervan, en de gevolgen ervan op het in de voorliggende
zaak ambtshalve aangevoerde middel.
De partijen wordt tevens de mogelijkheid geboden, specifiek wat
artikel 34 van de wet van 15 juli 2026 betreft waarbij het koninklijk besluit van 12
december 2023 retroactief wordt bekrachtigd, erover schriftelijk standpunt in te
nemen in het licht van het recht op toegang tot de rechter zoals gewaarborgd door
artikel 6 van het Europees Verdrag ‘tot bescherming van de Rechten van de Mens
en de fundamentele vrijheden’, ondertekend te Rome op 4 november 1950 en
artikel 47 van het Handvest van 12 december 2007 van de Grondrechten van de
Europese Unie.
Het genoemde artikel 34 is aangehaald hiervoor onder punt 3.5.
Er wordt naar verwezen.
Volledigheidshalve wordt nog opgemerkt dat daarover in de
memorie van toelichting bij deze wetsbepaling het volgende valt te lezen:
“Dit ontwerpartikel bekrachtigt het koninklijk besluit van 12 december 2023 tot
aanduiding van de bevoegde autoriteit betreffende de opdrachten in het kader van
de beperkende maatregelen op financieel gebied, overeenkomstig artikel 2 van de
wet van 13 mei 2003 inzake de tenuitvoerlegging van de beperkende maatregelen
die genomen worden door de Raad van de Europese Unie ten aanzien van Staten,
sommige personen en entiteiten. Dit besluit zal worden opgeheven op de dag dat het
besluit in werking treedt dat de bevoegde autoriteit voor de opdrachten op financieel
gebied aanduidt krachtens het nieuw artikel 6, § 1, in de wet van 13 mei 2003,
ingevoegd bij artikel 9 van dit ontwerp” (Parl. St. Kamer, 2025-2026, 1600/001,
49).”
Het is partijen toegelaten desgewenst in een schriftelijke nota
hun standpunt kenbaar te maken betreffende het nieuw gegeven waarvan sprake
sub 15 en de weerslag ervan op het voorliggende geschil, evenals wat de gevolgen
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-27/28
betreft van artikel 34 van de wet van 15 juli 2026 op het ambtshalve aangevoerde
middel, en zulks binnen een termijn zoals hierna is bepaald.
BESLISSING
- Het debat wordt heropend.
- Verzoekster en de verwerende partij hebben elk, vanaf de betekening van
dit arrest, een termijn van 30 dagen om desgewenst de in punt 19 vermelde
schriftelijke nota in te dienen.
- De zaak wordt vastgesteld op de openbare zitting van 18 november 2026
om 14.00 uur.
Dit arrest is uitgesproken op zestien september tweeduizend zesentwintig, door de
Raad van State, XIVe kamer, samengesteld uit:
Geert Debersaques,
kamervoorzitter,
Kaat Leus,
staatsraad,
Inge Vos,
staatsraad,
bijgestaan door
Joris Casneuf,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Joris Casneuf
Geert Debersaques
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.643
XIV-39.778-28/28
