Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.655 (2026-09-16)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 267.655 van 16 september 2026 Sociale zaken en volksgezondheid
- Dierenwelzijn Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE XIIe KAMER
ARREST
nr. 267.655 van 16 september 2026
in de zaak A. 248.562/XII-10.148
In zake:
- R.S.
- de BV R.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Rudi Van Gompel, Stephanie Moras en
Jorge Chàvez Aréstegui
kantoor houdend te 2600 Berchem
Potvlietlaan 6
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
het VLAAMSE GEWEST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Steve Ronse en Deborah Smets
kantoor houdend te 8500 Kortrijk
Beneluxpark 27B
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
De vordering, ingesteld op 6 juli 2026, strekt tot de schorsing
van de tenuitvoerlegging van het besluit van de Vlaamse minister van Begroting
en Financiën, Vlaamse Rand, Onroerend Erfgoed en Dierenwelzijn van 5 mei 2026
waarbij de erkenning voor het uitbaten van een beroepskwekerij voor honden,
gelegen aan de Turnhoutsebaan 179 te Dessel, wordt ingetrokken met ingang van
15 juli 2026.
II. Verloop van de rechtspleging
Bij beschikking van 13 juli 2026 werd de procedurekalender
vastgesteld en werden de partijen opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 10 september 2026.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.655
XII-10.148-1/11
De nota met opmerkingen en het administratief dossier werden
ingediend overeenkomstig de procedurekalender.
Eerste auditeur Frederic Eggermont heeft een verslag opgesteld.
Staatsraad Peter Sourbron heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Jorge Chàvez Aréstegui, die verschijnt voor de
verzoekende partijen, en advocaat Deborah Smets, die verschijnt voor de
verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Frederic Eggermont heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
De eerste verzoekende partij beschikt over een erkenning als
beroepskweker van honden. De inrichting van de tweede verzoekende partij wordt
uitgebaat op basis van deze erkenning.
3.2.
Achtereenvolgens op 19 april 2022, 6 september 2022, 3 juli
2024, 4 december 2025 en 30 januari 2026 voert de lokale politie ter plaatse
controles uit waarbij telkens inbreuken op het dierenwelzijn worden vastgesteld.
Er worden maatregelen opgelegd om daaraan te verhelpen.
3.3.
Op 2 februari 2026 wordt de eerste verzoekende partij,
bijgestaan door haar raadsman, gehoord door de afdeling Dierenwelzijn.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.655
XII-10.148-2/11
3.4.
Vervolgens wordt op 4 maart 2026 een procedure opgestart tot
intrekking van de verleende erkenning. In het kader van deze procedure dient de
eerste verzoekende partij schriftelijke opmerkingen in.
3.5.
Op 5 mei 2026 neemt de Vlaamse minister van Begroting en
Financiën, Vlaamse Rand, Onroerend Erfgoed en Dierenwelzijn een besluit
waarbij de erkenning voor het uitbaten van een beroepskwekerij voor honden met
ingang van 15 juli 2026 wordt ingetrokken. Tegelijk wordt het verbod opgelegd
om een nieuwe erkenningsaanvraag in te dienen.
Dit is de bestreden beslissing. Ze steunt onder meer op de
volgende motieven:
“Uit het voorgaande blijkt dat steeds opnieuw dezelfde categorieën van
tekortkomingen, met name op het vlak van hygiëne, huisvesting, medische zorg,
administratie en infrastructuur, blijven terugkeren. Dit toont aan dat de
overtredingen niet incidenteel, maar structureel en ernstig van aard zijn.
Ondanks de eerdere intrekking van uw erkenning in 2016 en de daaropvolgende
waarschuwingen en maatregelen, werden identieke problemen opnieuw vastgesteld,
zelfs tijdens de controle die op uw eigen verzoek door de lokale politie werd
uitgevoerd. Dit bevestigt dat de erkenningsvoorwaarden niet duurzaam worden
nageleefd.
De erkenningsvoorwaarden zijn minimumnormen die permanent moeten worden
gerespecteerd. Dat u achteraf maatregelen heeft genomen, investeringen heeft
gedaan of van plan bent om het aantal dieren af te bouwen, doet geen afbreuk aan
het structurele karakter van de tekortkomingen en biedt geen garantie op duurzame
naleving van de normen.
Het geheel van de vaststellingen toont langdurig patroon van niet-naleving aan,
waarbij eerdere maatregelen niet of onvoldoende werden uitgevoerd en dezelfde
inbreuken telkens opnieuw opduiken. Verschillende tekortkomingen zijn bovendien
identiek aan deze die in 2016 reeds tot intrekking van uw erkenning hebben geleid.
Daaruit volgt dat het welzijn van de dieren in uw kwekerij in het gedrang is, en dat
er geen vertrouwen is dat u uw inrichting in de toekomst wel conform de regelgeving
zult uitbaten. De intrekking van uw erkenning is dan ook een noodzakelijke
maatregel gelet op de ernst, de duur en de herhaling van de vastgestelde
tekortkomingen.”
IV. Schorsingsvoorwaarden
Krachtens artikel 17, § 1, derde lid, van de gecoördineerde
wetten op de Raad van State kan de schorsing van de tenuitvoerlegging slechts
worden bevolen onder de dubbele voorwaarde dat de zaak te spoedeisend is voor
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.655
XII-10.148-3/11
een behandeling ervan in een beroep tot nietigverklaring en indien minstens één
ernstig middel wordt aangevoerd waarvan het onderzoek zich leent voor een
versnelde behandeling en waarmee de nietigverklaring van deze beslissing
prima facie kan worden verantwoord.
V. Ernst van de middelen
A. Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
In een eerste middel wordt de schending aangevoerd van “het
evenredigheidsbeginsel (proportionaliteitsbeginsel)”.
Samengevat voeren de verzoekende partijen aan dat met de
bestreden beslissing de bestaande erkenning wordt ingetrokken en voor onbepaalde
duur het verbod wordt opgelegd om een nieuwe erkenningsaanvraag in te dienen,
terwijl “minder ingrijpende maatregelen hetzelfde doel (welzijn van de dieren)
hadden kunnen bereiken”. Meer bepaald wijzen de verzoekende partijen erop dat
zij aanzienlijke investeringen hebben gedaan om de opgelegde maatregelen uit te
voeren, de problemen in verband met de registratie te wijten zijn aan de bevoegde
diensten voor registratie, de klanten van de kwekerij zeer tevreden zijn en
bevestigen dat de dieren in goede gezondheid zijn, de vaste dierenarts van zijn kant
verklaart dat er geen “noemenswaardige problemen” zijn en de inrichting verkeert
in een “afbouwfase” gelet op de pensioengerechtigde leeftijd van de eerste
verzoekende partij. Volgens de verzoekende partijen had de verwerende partij ook
kunnen kiezen voor “minder ingrijpende alternatieven”, zoals “een tijdelijke
schorsing van de erkenning, een gedeeltelijke intrekking, of een substantiële
beperking van de capaciteit”.
Beoordeling
Een schending van het redelijkheidsbeginsel – of van het
evenredigheidsbeginsel dat er een bijzondere toepassing van is – als algemeen
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.655
XII-10.148-4/11
beginsel van behoorlijk bestuur, veronderstelt dat het bestuur bij het nemen van de
beslissing onredelijk heeft gehandeld, met andere woorden dat het de hem
toegekende discretionaire beoordelings- of beleidsvrijheid onjuist heeft gebruikt.
Van een schending van het redelijkheidsbeginsel en van het
evenredigheidsbeginsel kan slechts sprake zijn wanneer een beslissing, waarvan is
vastgesteld dat ze berust op deugdelijke grondslagen, inhoudelijk dermate afwijkt
van het normale beslissingspatroon of, nog, er een zodanige wanverhouding bestaat
tussen die motieven en de inhoud van de beslissing, dat het niet denkbaar is dat een
andere zorgvuldig handelend bestuur in dezelfde omstandigheden tot die
besluitvorming zou komen of die beslissing zou nemen. De Raad van State is in de
uitoefening van zijn wettigheidstoezicht enkel bevoegd om, desgevraagd, na te
gaan of het bestuur op grond van de juiste en correct beoordeelde feitelijke
gegevens, in redelijkheid tot de bestreden beslissing is kunnen komen. Het komt
de Raad van State evenwel niet toe zijn beoordeling in de plaats te stellen van die
van het bevoegde bestuur.
De Raad van State gaat bij de beoordeling van de redelijkheid of
de evenredigheid van de bestreden beslissing uit van de feiten zoals ze blijken uit
de bestreden beslissing en waarvan verzoeker de onwettigheid niet heeft
aangetoond, getoetst aan de door verzoeker in het middel aangevoerde argumenten
die volgens verzoeker doen blijken dat de bestreden beslissing het redelijkheidsof het evenredigheidsbeginsel miskent.
Er wordt aan herinnerd dat ten laste van de eerste verzoekende
partij reeds verscheidende processen-verbaal werden opgesteld wegens inbreuken
op de wetgeving inzake dierenwelzijn (zie supra randnummer 3.2).
Naar aanleiding van een inspectie die op 4 december 2025 heeft
plaatsgevonden, werden de volgende maatregelen opgelegd:
“[…] Alle honden moeten steeds van proper drinkwater voorzien zijn.
[…] De hokken moeten steeds voldoen aan de minimumnormen opgelegd in bijlage
II aan KB van 27 april 2007. Het aantal dieren per hok minderen of de hokken groter
maken in verhouding tot het aantal gehouden dieren.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.655
XII-10.148-5/11
[…] Tijdig de nagels van de honden (laten) bijknippen.
[…] Het gebit van de honden preventief laten nakijken door uw dierenarts en indien
nodig laten behandelen.Plan van aanpak overmaken aan de dienst voor de honden
waarbij tandsteen werd vastgesteld.
[…] Alle honden moeten steeds naar buiten kunnen kijken. Met uitzondering van
de hokken waar de dieren werpen, laat tenminste één zijde van het hok het dier toe
naar buiten te kijken. Deze opening bedraagt minstens 1/4 van de oppervlakte van
deze kant en bevindt zich op ooghoogte van de dieren.
[…] De Mechelaar Sam moet beschikken over een schuilhok dewelke bescherming
biedt tegen alle weersomstandigheden (tocht, regen, vrieskoude). De hond moet
hierin languit kunnen liggen en beschikken over een comfortabel ligbed. (kussen,
stro, …)
[…] Voldoende verrijkingsmateriaal voorzien voor alle pups vanaf 4 weken.
Knaagvoorwerp voor de volwassen honden, indien in groep onder toezicht.
[…] Inventaris up to date houden. Eventuele wijzigingen binnen 48u aanpassen.
[…] Garantiecertificaten moeten ondertekend worden door koper en verkoper.
Nieuw model garantiecertificaat gebruiken.
[…] Er dient [e]en afzonderlijk Isolatielokaal en verzorgingslokaal aanwezig te zijn.
Het verzorgingslokaal dient uitgerust te zijn met :
- een aftappunt voor stromend water;
- ontsmettingsproducten;
- voldoende verlichting om ingrepen te kunnen uitvoeren;
- een onderzoekstafel;
- een isoleerkooi;
- een stopcontact;
- muren en een vloer die kunnen afgewassen en ontsmet worden.
[…] Alle registraties van niet correct geregistreerde honden in orde maken,
eventuele overlijdens doorgeven aan DogID. Dit kan oa door een mail te sturen aan
info@dogid.be met de dienst (dierenwelzijn@vlaanderen.be) in cc.
[…] Vogelkooien en toebehoren moeten op regelmatige basis worden
schoongemaakt om te zorgen voor een schone en hygiënische omgeving.
[…] Alle lokalen waarin dieren gehuisvest worden, moeten uitgerust zijn met een
brandalarmsysteem dat in geval van brand een alarmcentrale verwittigt.”
Deze maatregelen moesten uiterlijk tegen 10 januari 2026
worden uitgevoerd.
Op 30 januari 2026 heeft de lokale politie een hercontrole van de
inrichting uitgevoerd. In de bestreden beslissing wordt aangegeven dat uit de ter
plaatse gedane vaststellingen blijkt dat niet aan alle tekortkomingen op het
dierenwelzijn werd verholpen. Na het schriftelijk horen van de eerste verzoekende
partij over deze vaststellingen, wordt in de bestreden beslissing besloten dat de
preventieve diergeneeskundige begeleiding onvoldoende is omdat “er geen
duurzaam
preventief
gezondheidsbeleid
wordt
gevoerd”,
de
wettelijke
minimumnormen met betrekking tot de huisvesting van de dieren nog steeds niet
permanent worden nageleefd, de “organisatie van [de] inrichting niet toelaat om
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.655
XII-10.148-6/11
structureel aan de hygiënenormen te voldoen”, er sprake is van een structureel
gebrek aan beheer van de inventaris, de verplichting tot het inrichten van een
buitenbeloop en een isolatie- en verzorgingslokaal niet worden nageleefd en niet
bij alle honden verrijkingsmateriaal aanwezig is.
Artikel 2, § 8, van het koninklijk besluit van 27 april 2007
‘houdende erkenningvoorwaarden voor inrichtingen voor dieren en de
voorwaarden inzake de verhandeling van dieren’ (hierna: koninklijk besluit van
27 april 2007) bepaalt dat de minister “op ieder ogenblik de erkenning [kan]
intrekken van een inrichting die niet langer voldoet aan de in de wet en haar
uitvoeringsbesluiten gestelde voorwaarden”. Overeenkomstig artikel 17, § 5, van
de Vlaamse Codex Dierenwelzijn van 17 mei 2024 kan de Vlaamse regering de
erkenning van een inrichting intrekken. De intrekking heeft tot gevolg dat de
eigenaar of de houder die de betrokken inrichting beheert en er een direct toezicht
uitoefent op de dieren (i) gedurende een bepaalde of onbepaalde tijd of definitief
geen nieuwe erkenning kan aanvragen en (ii) gedurende die periode geen inrichting
kan beheren noch er een direct toezicht uitoefenen op de dieren.
Rekening houdend met de vaststellingen waarop de bestreden
beslissing steunt, waarvan de materiële onjuistheid door de verzoekende partijen
niet wordt aangetoond, kan niet worden aangenomen dat de verwerende partij de
perken van de redelijkheid te buiten is gegaan door de erkenning van de
hondenkwekerij in te trekken. Als de erkenningsvoorwaarden en de wettelijke
voorschriften inzake dierenwelzijn niet (langer) worden gerespecteerd, laat
artikel 2, § 8, van het koninklijk besluit van 27 april 2007 en artikel 17, § 5, van de
Vlaamse Codex Dierenwelzijn immers toe dat op elk ogenblik wordt overgegaan
tot de intrekking van de erkenning. In casu mag bovendien niet uit het oog worden
verloren dat al sinds 2022 overtredingen op het dierenwelzijn worden vastgesteld
en dat telkens maatregelen werden opgelegd om de verzoekende partijen ertoe te
bewegen de inrichting te exploiteren conform de ter zake geldende voorschriften.
De omstandigheid dat reeds aanzienlijk werd geïnvesteerd om
het dierenwelzijn te verbeteren, brengt niet mee dat de verwerende partij had
moeten afzien van een intrekking van de erkenning als zij, zoals blijkt uit de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.655
XII-10.148-7/11
motieven van de bestreden beslissing, van oordeel is dat er sprake is van
structurele, steeds terugkerende, tekortkomingen. Evenmin kunnen de verzoekende
partijen nuttig aanvoeren dat de inrichting in een “afbouwfase” zou verkeren; de
voorschriften inzake dierenwelzijn moeten immers ook in een dergelijke fase te
allen tijde worden gerespecteerd. Tot slot doen de tevredenheid van de klanten,
noch de verklaring van de vaste dierenarts, afbreuk aan de vaststellingen die
hebben geleid tot de intrekking van de erkenning.
Het eerste middel is niet ernstig.
B. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
Een tweede middel wordt genomen uit de schending van het
zorgvuldigheidsbeginsel.
De verzoekende partijen stellen dat de bestreden beslissing
genomen werd “op basis van omstandigheden uit het verleden, dewelke intussen
zijn geremedieerd”, terwijl het zorgvuldigheidsbeginsel onder meer vereist dat “de
beslissing moet steunen op werkelijk bestaande en concrete feiten, die tevens
recent zijn”.
Beoordeling
Zoals blijkt uit de beoordeling van het eerste middel, werd de
erkenning ingetrokken omdat tijdens herhaalde controles telkens inbreuken op het
dierenwelzijn werden vastgesteld en dat de inrichting, ondanks het opleggen van
maatregelen ter remediëring, nog steeds niet voldoet aan alle voorschriften ter zake.
De verwerende partij handelt niet onzorgvuldig door, verwijzend naar de
opeenvolging van overtredingen en mogelijkheden die werden geboden om zich in
regel te stellen, finaal te oordelen dat er sprake is van “overtredingen [die] niet
incidenteel, maar structureel” zijn.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.655
XII-10.148-8/11
Het tweede middel is niet ernstig.
C. Derde middel
Uiteenzetting van het middel
In een derde middel wordt de schending aangevoerd van de
formele- en de materiëlemotiveringsplicht.
De verzoekende partijen betogen dat in de bestreden beslissing
geen rekening wordt gehouden met de feitelijke elementen die zij hebben
aangebracht, terwijl de motiveringsplicht vereist dat “de motivering evenredig
moet zijn met het belang van de beslissing en de omvang van de beleidsvrijheid,
en de beslissing moet verantwoorden”. De verwerende partij is tevens verplicht om
te antwoorden op de argumenten die door de betrokkene worden bijgebarcht.
Concreet wijzen de verzoekende partijen erop dat zij “bezwaren
en argumenten [hebben] aangevoerd tegen de intrekking van de vergunning”, meer
in
het
bijzonder
dat
bepaalde
herstelmaatregelen
op
het
vlak
van
diergeneeskundige begeleiding, huisvesting en minimumnormen, hygiëne en
algemene verzorging, drinkwater, inventaris en DogID-registraties, verplicht
buitenbeloop,
isolatie-
en
verzorgingslokaal,
brandalarmsysteem
en
verrijkingsmateriaal, wel degelijk werden uitgevoerd, terwijl deze argumenten in
de bestreden beslissing “consequent terzijde [worden] geschoven met een
verwijzing naar het verleden en eerdere inbreuken, van jaren geleden”.
Beoordeling
De verzoekende partijen betwisten niet dat respectievelijk op
19 april 2022, 6 september 2022, 3 juli 2024 en 4 december 2025 inbreuken op het
dierenwelzijn werden geconstateerd. Ook uit de vaststellingen naar aanleiding van
de meest recente hercontrole, die op 30 januari 2026 heeft plaatsgevonden, blijkt
dat niet alle geldende voorschriften tijdens de exploitatie worden nageleefd.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.655
XII-10.148-9/11
In zoverre de verzoekende partijen willen laten uitschijnen dat
uit de hercontrole van 30 januari 2026 blijkt dat alle maatregelen die werden
opgelegd naar aanleiding van de inspectie van 4 december 2025 inmiddels werden
uitgevoerd, mist het middel feitelijke grondslag (zie supra, randnummer 8). Voorts
wordt in de motieven van de bestreden beslissing uitdrukkelijk ingegaan op de
schriftelijke standpunten die de raadsman van de verzoekende partijen op 16 maart
2026 heeft ingediend naar aanleiding van het voornemen van de verwerende partij
om de erkenning in te trekken. Ook op dat punt mist het middel feitelijke grondslag.
In de gegeven omstandigheden kan de intrekking van de
erkenning afdoende grondslag vinden in het besluit van de verwerende partij dat er
sprake is van structurele tekortkomingen en in het gebrek aan vertrouwen in de
verzoekende partijen dat zij in de toekomst de wettelijke voorschriften inzake
dierenwelzijn alsnog strikt zullen naleven. Het feit dat bepaalde herstelmaatregelen
op het allerlaatste moment toch nog werden uitgevoerd, doet daar niets aan af.
Als de beslissing tot intrekking van de erkenning steunt op
afdoende motieven, dient niet bijkomend te worden gemotiveerd waarom niet tot
een mildere maatregel, zoals de tijdelijke schorsing van de erkenning of de
gedeeltelijke intrekking ervan, wordt besloten. Daarbij komt dat het de verwerende
partij niet kan worden verweten de uitbating niet langer te willen gedogen in de
wetenschap dat het welzijn van de dieren er niet op zal verbeteren.
Het derde middel is niet ernstig.
VI. Conclusie
Er is niet voldaan aan ten minste één van de voorwaarden gesteld
in artikel 17, § 1, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State die vervuld
moeten zijn, wil een vordering tot schorsing worden toegewezen. Die vaststelling
volstaat om de vordering af te wijzen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.655
XII-10.148-10/11
BESLISSING
De Raad van State verwerpt de vordering.
Dit arrest is uitgesproken op zestien september tweeduizend zesentwintig, door de
Raad van State, XIIe kamer, samengesteld uit:
Peter Sourbron
staatsraad, waarnemend voorzitter,
bijgestaan door
Greta Scheveneels,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Greta Scheveneels
Peter Sourbron
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.655
XII-10.148-11/11
