Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.792 (2026-09-24)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 267.792 van 24 september 2026 Ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Natuurbehoud - Vergunningen
Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VIIe KAMER
ARREST
nr. 267.792 van 24 september 2026
in de zaak A. 240.829/VII-42.329
In zake :
- L.S.
- A.D.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Evert Vervaet
kantoor houdend te 1700 Dilbeek
Tenbroekstraat 35
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
het VLAAMSE GEWEST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Bart Bronders
kantoor houdend te 8400 Oostende
Zandvoordestraat 444, bus 1
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 23 december 2023, strekt tot de
nietigverklaring van de “beslissing van de Vlaamse minister van Justitie en
Handhaving, Omgeving, Energie en Toerisme, van onbekende datum, waarbij het
beroep […] tegen de bestreden beslissing van het Agentschap voor Natuur en Bos
van 20 juli 2023 [houdende bestuurlijke maatregelen], deels gegrond wordt
verklaard en de bestreden beslissing werd hervormd”.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend
en de verzoekende partijen hebben een memorie van wederantwoord ingediend.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.792
VII-42.329-1/16
Eerste auditeur Ronny Vercruyssen heeft op 28 juni 2024 een
verslag opgesteld.
De verzoekende partijen hebben een verzoek tot voortzetting van
het geding en een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 3 september 2026.
Staatsraad Frédéric Vanneste heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Constance Petkova, die loco advocaat Evert Vervaet
verschijnt voor de verzoekende partijen, en advocaat Kevan Aspeslagh, die loco
advocaat Bart Bronders verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Ronny Vercruyssen heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
De verzoekende partijen zijn eigenaar van de percelen achter hun
woning, kadastraal bekend als [K.], afdeling 1, sectie D, nrs. 324H, 324E, 2K3, 3F
en 6C. Het bestreden besluit heeft betrekking op de percelen bekend als [K.],
afdeling 1, sectie D, nrs. 324H, 324E, 2K3 en 3F.
3.2.
Aan
eerste
verzoeker
werd
een
kapmachtiging
KMPB/VB/18/0210 verleend voor het uitvoeren van een dunningskap (20 %) op
de percelen te [K.], afdeling 1, sectie D, nrs. 2K3, 3F, 4A, 5W2 en 6C. Als
voorwaarde in de kapmachtiging werd opgenomen dat de kapping niet mag leiden
tot een vermindering van de huidige bosoppervlakte en omvorming van bos,
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.792
VII-42.329-2/16
aanplanten van sierstruiken, heesters of sierconiferen, aanleg van grasperk, gazon,
bloemperken of andere tuinelementen niet toegestaan is.
3.3.
Naar aanleiding van een melding begeven de natuurinspecteurs
van het Agentschap voor Natuur en Bos zich op 19 juli 2023 naar de betrokken
percelen. Aan de verzoekende partijen wordt mondeling onmiddellijk een
bestuurlijke maatregel opgelegd. Deze bestuurlijke maatregel wordt daags nadien
schriftelijk
bevestigd
door
de
natuurinspecteurs,
met
het
besluit
BHBM.2023.IO.0100 van 20 juli 2023. In dat besluit vermelden de
natuurinspecteurs dat er diverse sporen van gemotoriseerd verkeer vastgesteld
worden doorheen het bos waardoor schade ontstond aan de kruidlaag. Achter de
woning van de verzoekende partijen is er sprake van ophogingen, stockage van
werkmaterialen en afval en de beschadiging van diverse planten. Het perceel wordt
tevens gebruikt als crossparcours gelet op de diverse fietssporen. Het bos grenst
aan de woning van de verzoekende partijen en is langs daar toegankelijk. Door de
bovenvermelde elementen is volgens de natuurinspecteurs de feitelijke
bestemming van het bos gewijzigd naar deels depot en deels crossparcours, hetgeen
neerkomt op een feitelijke ontbossing. Tegen dit besluit wordt door de verzoekende
partijen met een brief van 3 augustus 2023 bestuurlijk beroep ingediend.
3.4.
Op 25 september 2023 vindt een digitale hoorzitting plaats.
Tijdens deze hoorzitting wijzen de verzoekende partijen erop dat hun geen procesverbaal met beweerde milieu-inbreuken werd ter kennis gebracht. De afdeling
Handhaving formuleert op 2 oktober 2023 een advies om het beroep deels gegrond
te verklaren en de om de bestuurlijke maatregelen te hervormen.
3.5.
De verwerende partij treedt dit advies als volgt bij in een
ministerieel besluit:
“Art.1. De volgende bestuurlijke maatregelen worden opgelegd aan: […]
Het stilleggen van de werken: Er mogen geen werken meer gebeuren in het
bos tussen de [R.] en de [S.], op de percelen 324H, 324E, 3F en 2K3.
Art. 2. Uitvoeringstermijn:
De opgelegde bestuurlijke maatregel treedt onmiddellijk in werking.
De opgelegde bestuurlijke maatregel(en) treedt onmiddellijk in werking,
d.w.z. vanaf de mondelinge oplegging ervan.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.792
VII-42.329-3/16
Art. 3 […].”
Dit is het bestreden besluit. Dit besluit wordt betekend per
aangetekend schrijven van 31 oktober 2023.
IV. Onderzoek van de middelen
A. Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
In een eerste middel voeren de verzoekende partijen in het
verzoekschrift de schending aan van artikel 16.4.17, 3, tweede lid, van het decreet
van 5 april 1995 ‘houdende algemene bepalingen inzake milieubeleid’ (hierna:
DABM), van artikel 8.l, 2° en 3°, van het Burgerlijk Wetboek, van de artikelen 3,
10° tot 12°, van Verordening (EU) nr. 910/2014 van het Europees Parlement en de
Raad
van
23
juli
2014
‘betreffende
elektronische
identificatie
en
vertrouwensdiensten voor elektronische transacties in de interne markt en tot
intrekking van Richtlijn 1999/93/EG’, van artikel II.24 van het Bestuursdecreet van
7 december 2018 en van “een substantiële pleegvorm, alsook wegens
onbevoegdheid [doordat] de bestreden beslissing niet gedateerd is, noch een
handgeschreven of elektronische handtekening bevat”.
De handtekening op een beslissing heeft tot doel het bestaan van
de beslissing te bevestigen en de inhoud ervan te legaliseren. Dit is een substantiële
vormvereiste van de beslissing. Uit de rechtspraak blijkt dat het manuele karakter
een constitutief element van een rechtsgeldige gewone handtekening uitmaakt,
zodat geen waarde kan worden gehecht aan stempels, afdrukken of andere vormen
waarbij die handtekening niet met de hand is gemaakt en dat de afdruk van de
ingescande handtekening veeleer met een fotokopie kan worden gelijkgesteld,
doch niet als een manuele handtekening en, bij gebrek aan enig bewijs van
beveiliging of versleuteling, evenmin als een elektronische handtekening kan
worden beschouwd.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.792
VII-42.329-4/16
Een
handtekening
dient
te
voldoen
aan
de
toerekenbaarheidsfunctie, de identificatiefunctie en integriteitsfunctie. In casu
wordt onderaan het document, boven de getypte naam van de minister, Zuhal
Demir, nogmaals haar naam en voornaam gedrukt, met een iets eleganter lettertype,
maar blijkt dit een loutere bedrukking. De kennisgevingsbrief gebruikt eenzelfde
stijl, namelijk het drukken van de naam en voornaam, [C.P.], zij het met een
wezenlijk verschil, dat de gegrondheid van het middel aantoont. Waar op de
kennisgevingsbrief een duidelijke datering en reden van ondertekening wordt
vermeld, ontbreekt hiervan op de bestreden beslissing elk spoor. Dit toont, ten
eerste, aan dat de vermelding van Zuhal Demir niet aan haar toerekenbaar is, nu dit
een uniforme bedrukking lijkt te zijn. Het is immers niet duidelijk of mevrouw
Zuhal Demir haar naam en voornaam zelf geeft geschreven of getypt, dan wel of
een derde dit heeft gedaan. Daarnaast is elke identificatie ook onmogelijk omdat
de loutere vermelding van haar naam daaronder op zich niet volstaat om met
voldoende zekerheid de auteur van deze vermelding te identificeren, net gelet op
het gestandaardiseerd lettertype. Ten derde komt de integriteitsfunctie in het
gedrang doordat elke versleuteling of authenticatie ontbreekt. Daarbovenop komt
dat, in tegenstelling tot de elektronische handtekening vermeld op de
kennisgevingsbrief, hier uit de geplaatste vermelding ‘DEMIR Zuhal’ alleszins niet
uitdrukkelijk blijkt dat met het plaatsen van deze vermelding, mevrouw Zuhal
Demir het document en dus de beslissing effectief heeft goedgekeurd. Dit laatste
raakt immers aan de bevoegdheid van de steller van de handeling, hetwelk tevens
de openbare orde raakt.
In de memorie van wederantwoord stellen de verzoekende
partijen vast dat zij via de applicatie van de Raad van State niet op de handtekening
van de bestreden beslissing kunnen klikken en aldus ook niet kunnen nagaan of het
in casu een digitale handtekening betreft en wanneer die zou zijn geplaatst. De door
de verwerende partij bijgebrachte printscreens kunnen evengoed van een andere
beslissing afkomstig zijn. Het is evenwel essentieel om na te kunnen gaan of de
bevoegde minister effectief de bestreden beslissing heeft genomen, goedgekeurd
en ondertekend, wat in casu niet het geval is. Elke verificatie is onmogelijk en de
verwerende partij toont niet aan dat het bevoegde orgaan de bestreden beslissing
heeft genomen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.792
VII-42.329-5/16
In de laatste memorie stellen de verzoekende partijen vast dat bij
het raadplegen van het administratief dossier via e-proadmin de noodzakelijke
informatie niet verschijnt als zij op de handtekening klikken. De tekst is
selecteerbaar, maar de handtekening niet, wat erop wijst dat deze ook niet kan
worden aangeklikt. Elke verificatie is daardoor volgens de verzoekende partijen
onmogelijk.
Beoordeling
Het bestreden besluit is als volgt ondertekend:
In tegenstelling tot wat de verzoekende partijen aanvoeren,
verschijnt er informatie wanneer wordt geklikt op deze handtekening in het pdfdocument in het elektronisch dossier. Deze informatie bevestigt dat er sprake is
van een handtekening van “Zuhal Demir (Signature)”. Er wordt eveneens
aangegeven: “[d]it is een gekwalificeerde elektronische handtekening volgens EUverordening 910/2014” en “ondertekend te: 27/10/2023, 15:39:40 + 02’: 00’”. Als
men klikt op “certificaat weergeven” blijkt dat de bron voor vertrouwde certificaten
is verkregen van European Union Trusted Lists en dat de privésleutel die is
gekoppeld aan het certificaat zich bevindt in een Qualified Signature Creation
Device (QSCD). De verzoekende partijen tonen niet aan dat deze gegevens niet
zouden kloppen. Het middel mist feitelijke grondslag.
Het eerste middel is ongegrond.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.792
VII-42.329-6/16
B. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
In een tweede middel voeren de verzoekende partijen de
schending aan van de artikelen 16.3.24, 16.3.25, 16.4.5 en 16.4.10, § 4, DABM,
van artikel 58 van het besluit van de Vlaamse regering van 12 december 2008 ‘tot
uitvoering van titel XVI van het decreet van 5 april 1995 houdende algemene
bepalingen inzake milieubeleid’ (hierna: besluit van de Vlaamse regering van
12 december 2008), van artikel 29, § 1, eerste lid, van het Wetboek van
Strafvordering (hierna: Sv) en het strafrechtelijke legaliteitsbeginsel, van de
artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 ‘betreffende de uitdrukkelijke
motivering van de bestuurshandelingen’ (hierna: motiveringswet), alsmede van de
algemene
beginselen
van
behoorlijk
bestuur,
met
name
het
zorgvuldigheidsbeginsel en het redelijkheidsbeginsel, doordat in casu geen procesverbaal werd opgesteld.
Dat er geen proces-verbaal werd opgesteld, wordt als zodanig
niet betwist door de verwerende partij, die evenwel van mening is dat dit niet nodig
is gelet op de bepalingen van het DABM. Gelet op het ontbreken van een procesverbaal kunnen volgens de verzoekende partijen de volgende conclusies getrokken
worden. Ten eerste maken de beweerde milieumisdrijven niet het voorwerp uit van
een proces-verbaal, wat een duidelijke schending inhoudt van de geschonden
geachte bepalingen. Ten tweede ontberen de beweerde vaststellingen elke
bijzondere bewijskracht en worden de daaraan gekoppelde kwalificaties als
milieumisdrijven door de verzoekende partijen tegengesproken in hun
beroepschrift van 3 augustus 2023.
Aangezien de ‘vaststellingen’ door de toezichthouders louter
worden gestaafd door een summiere beschrijving, zonder verdere toevoeging van
foto’s, kan deze beschrijving op zich niet volstaan om het bestaan van de beweerde
milieumisdrijven met voldoende zekerheid aan te tonen. De bewijslast blijft
immers bij de toezichthouders rusten en wordt niet verlegd. Bovendien is het
kennelijk onzorgvuldig en onredelijk van de verwerende partij om op diezelfde
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.792
VII-42.329-7/16
gronden de summiere beschrijving van de vaststellingen voor waar aan te nemen
en aldus te laten primeren op het standpunt van de verzoekende partijen, terwijl de
voormelde vaststellingen bij gebrek aan een proces-verbaal geen bijzondere
bewijswaarde hebben. Door deze te laten prevaleren hecht men ten onrechte een
zekere bewijswaarde aan de summiere beschrijving in de oorspronkelijke
bestuurlijke maatregel. Des te onbegrijpelijker is dat het administratief dossier
enkel bestaat uit de kennisgevingsbrieven en het besluit houdende bestuurlijke
maatregelen van 20 juli 2023. De feiten kunnen in deze omstandigheden niet als
bewezen worden geacht, evenmin als de milieumisdrijven die aanleiding geven tot
de bevolen bestuurlijke maatregel. Het feit of er sprake is van de beweerde
milieumisdrijven omvat een zeer feitelijke beoordeling, die geval per geval moet
worden bekeken, waarbij het onbetwistbaar vaststaat dat enkel een uitgebreide
fotoreportage een correcte, redelijke en zorgvuldige beoordeling toelaat om één of
meerdere milieumisdrijven hieruit te distilleren, waarbij eigenlijk de beweerde
overtreder het beste geplaatst is om de feitelijke toestand ter plaatse te kennen.
Door de kennelijk onredelijke beoordeling door de verwerende partij wordt het
standpunt van de overtreder compleet genegeerd, in het voordeel van niet-gestaafde
summiere weergave van bepaald beweerde vaststellingen.
In de memorie van wederantwoord stellen de verzoekende
partijen dat de mogelijkheid om mondeling bestuurlijke maatregelen op te leggen
de vorm betreft. Dit neemt niet weg dat volgens de geschonden geachte bepalingen
een proces-verbaal moet worden opgesteld als men op grond van een
milieumisdrijf een bestuurlijke maatregel wenst op te leggen. De verzoekende
partijen viseren wel degelijk de motiveringsplicht aangezien de bestreden
beslissing de visie van de verzoekende partijen verwerpt door te verwijzen naar de
bijzondere bewijskracht van de vaststellingen van de toezichthouders, terwijl die
er niet is bij gebrek aan een proces-verbaal.
In de laatste memorie benadrukken de verzoekende partijen dat
artikel 16.3.24 DABM moet worden gelezen in samenhang met artikel 29 Sv. Het
speelt volgens de verzoekende partijen, gelet op het openbare orde karakter van
deze laatste bepaling, geen rol of er al dan niet betwisting is van de feiten in het
besluit tot het opleggen van bestuurlijke maatregelen. Alleszins hebben de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.792
VII-42.329-8/16
verzoekende partijen de vaststellingen uitdrukkelijk betwist, omdat ze te vaag
omschreven zijn en niet het voorwerp uitmaken van een proces-verbaal. Een
proces-verbaal strekt er net toe, gelet op de door de Vlaamse regering gestelde
inhoudelijke vereisten, de rechtsonderhorige afdoende in kennis te stellen.
Aangezien de ‘vaststellingen’ door de toezichthouders louter worden gestaafd door
een summiere beschrijving, zonder verdere toevoeging van foto’s, kan deze
beschrijving volgens de verzoekende partijen op zich niet volstaan om het bestaan
van de beweerde milieumisdrijven met voldoende zekerheid aan te tonen. De
bewijslast blijft immers bij de toezichthouders rusten en wordt niet verlegd.
Bovendien is het kennelijk onzorgvuldig en onredelijk van de verwerende partij
om op diezelfde gronden de summiere beschrijving van de vaststellingen voor waar
aan te nemen en aldus te laten primeren op het standpunt van de verzoekende
partijen, terwijl de voormelde vaststellingen bij gebrek aan een proces-verbaal
geen bijzondere bewijswaarde hebben.
Beoordeling
Artikel 16.3.24, eerste lid, DABM bepaalde op het ogenblik van
het bestreden besluit:
“De toezichthouders kunnen de milieumisdrijven vaststellen in een procesverbaal, dat ze onmiddellijk bezorgen aan de procureur des Konings bij de
rechtbank binnen het rechtsgebied waar het milieumisdrijf is gepleegd.”
Artikel 16.3.25 DABM bepaalde op het ogenblik van het
bestreden besluit:
“Het proces-verbaal heeft bewijswaarde tot het tegendeel is bewezen.
Als de vermoedelijke overtreder bekend is, wordt, op straffe van verval van
de bewijswaarde van het tegendeel, aan de vermoedelijke overtreder kennis
gegeven van een kopie van het proces-verbaal. Die kennisgeving gebeurt
binnen een termijn van veertien dagen na de datum van afsluiting van het
proces-verbaal.
De vaststelling van milieumisdrijven door de personeelsleden, vermeld in
artikel 16.3.24bis, geldt niet tot bewijs van het tegendeel.”
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.792
VII-42.329-9/16
Artikel 16.4.5 DABM bepaalde op het ogenblik van het
bestreden besluit:
“Na de vaststelling van een milieu-inbreuk of milieumisdrijf kunnen
bestuurlijke maatregelen worden opgelegd.
Bestuurlijke maatregelen kunnen worden opgelegd ten aanzien van degene
die een milieu-inbreuk of een milieumisdrijf heeft gepleegd, alsook diegene
die opdracht heeft gegeven om handelingen te stellen die een milieuinbreuk of milieumisdrijf uitmaken.
De Vlaamse Regering kan bepalen in welke omstandigheden bestuurlijke
maatregelen moeten worden opgelegd.”
Artikel 16.4.10, § 4, DABM bepaalde op het ogenblik van het
bestreden besluit:
Ҥ 4 Het besluit houdende de bestuurlijke maatregelen bevat minstens:
1° een vermelding van de milieuvoorschriften die werden geschonden;
2° een overzicht van de vaststellingen inzake de milieu-inbreuk of het
milieumisdrijf;
3° een omschrijving van de opgelegde bestuurlijke maatregelen en de
uitvoeringstermijn ervan;
4° de vermelding dat tegen het besluit houdende de bestuurlijke
maatregelen in beroep kan worden gegaan, alsook een omschrijving van de
procedure om in beroep te gaan;
5° in voorkomend geval de motieven die aan de bestuurlijke dwangsom ten
grondslag liggen, alsook de hoogte en de modaliteiten ervan.”
Artikel 58, § 1 en § 2, van het besluit van de Vlaamse regering
van 12 december 2008 luidde op het ogenblik van het bestreden besluit:
Ҥ 1 De toezichthouders stellen de milieumisdrijven vast in een procesverbaal waarvan de minister de vorm bepaalt.
§ 2 De toezichthouders melden schriftelijk aan het college van
burgemeester en schepenen dat er een proces-verbaal is opgesteld. Daarin
melden ze minstens de concrete locatie van het milieumisdrijf en, als die
bekend is, de naam van vermoedelijke overtreder en de datum van de
vaststelling.
Voor de inrichtingen die overeenkomstig de indelingslijst zijn ingedeeld als
inrichtingen van klasse 1, 2 en 3, wordt van elk proces-verbaal een kopie
bezorgd aan de afdeling, bevoegd voor milieuhandhaving.
[…]
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.792
VII-42.329-10/16
De melding, vermeld in het eerste en het tweede lid, wordt gedaan binnen
een termijn van veertien dagen na de datum van de afsluiting van het
proces-verbaal.”
Artikel 29 Sv luidt:
Ҥ 1 Iedere gestelde overheid, ieder openbaar officier of ambtenaar en, voor
de sector van de gezinsbijslag, iedere meewerkende instelling in de zin van
de wet van 11 april 1995 tot invoering van het handvest van de sociaal
verzekerde die in de uitoefening van zijn ambt kennis krijgt van een
misdaad of van een wanbedrijf, is verplicht daarvan dadelijk bericht te
geven aan de procureur des Konings bij de rechtbank binnen wier
rechtsgebied die misdaad of dat wanbedrijf is gepleegd of de verdachte zou
kunnen worden gevonden, en aan die magistraat alle desbetreffende
inlichtingen, processen-verbaal en akten te doen toekomen.
De ambtenaren die op basis van de wet van 20 december 2022 betreffende
de meldingskanalen en de bescherming van de melders van
integriteitsschendingen in de federale overheidsinstanties en bij de
geïntegreerde politie, gebruik maken van het meldingssysteem, worden van
de in het eerste lid bedoelde verplichting vrijgesteld.”
Bestuurlijke maatregelen zijn gericht op de bescherming en het
herstel van het leefmilieu en hebben geen repressief of bestraffend oogmerk. De
bestuurlijke maatregel strekt niet tot sanctionering of bestraffing van het
milieumisdrijf als zodanig. Bestuurlijke handhaving betekent dat een dossier niet
strafrechtelijk door gerechtelijke instanties wordt afgehandeld, maar bestuurlijk
door de overheid.
De
verzoekende
partijen
verduidelijken
niet
hoe
het
strafrechtelijke legaliteitsbeginsel geschonden is door het bestreden besluit dat
bestuurlijke maatregelen oplegt. Het middel is in die mate niet ontvankelijk.
In zoverre de verzoekende partijen aannemen dat te dezen een
bestuurlijke maatregel enkel kan worden opgelegd na opstelling van een procesverbaal, gaan ze uit van een verkeerde rechtsopvatting. Artikel 16.3.24 DABM
bepaalt dat de toezichthouders de misdrijven “kunnen” vaststellen in een procesverbaal, zodat duidelijk aangegeven wordt dat dit geen verplichting is. Artikel 58,
§ 1 en § 2, van het besluit van de Vlaamse regering van 12 december 2008 dient in
overeenstemming met die decretale bepaling zo gelezen te worden dat aan de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.792
VII-42.329-11/16
daarin opgesomde bepalingen moet worden voldaan indien een proces-verbaal
wordt opgesteld.
Waar de verzoekende partijen aanvoeren dat artikel 16.3.24
DABM gelezen moet worden in samenhang met artikel 29 Sv., volgt daaruit te
dezen dat de inspecteurs die in de uitoefening van hun ambt kennis krijgen van een
misdaad of van een wanbedrijf alle inlichtingen, processen-verbaal en akten aan de
procureur des Konings moeten bezorgen. In tegenstelling tot wat de verzoekende
partijen
aanvoeren,
volgt
daaruit
niet
dat
alle
milieumisdrijven
noodzakelijkerwijze eerst in een proces-verbaal moeten worden vastgesteld. Wel
is het zo dat bij gebreke aan proces-verbaal artikel 16.3.25 DABM niet van
toepassing is. Uit het bestreden besluit blijkt echter niet dat dit besluit artikel
16.3.25 DABM toepast. Het bestreden besluit is daarentegen gebaseerd op de
vastgestelde feiten - het gebruiken van het bos als crossparcours en het stockeren
van materialen - waarvan expliciet wordt vastgesteld dat die niet betwist worden
door de verzoekende partijen. Ten slotte wordt opgemerkt dat de aangifteplicht niet
gelijk te stellen is met het al dan niet verplicht opmaken van een proces-verbaal
(met bijzondere bewijswaarde). De verzoekende partijen voeren niet aan, laat staan
dat ze aantonen, dat de aangifteplicht niet vervuld is.
Dat de vaststellingen in de aanvankelijk bestreden beslissing van
20 juli 2023 geen bijzondere bewijswaarde hebben, belet niet dat een bestuurlijke
maatregel daarop gebaseerd kan worden. De verzoekende partijen tonen niet aan
dat de vastgestelde feiten - dat er een crossparcours werd aangelegd en diverse
bouwmaterialen werden gestockeerd - onjuist zijn of onredelijk of onzorgvuldig
beoordeeld worden door de verwerende partij. Het bestreden besluit stelt
integendeel vast dat deze vaststellingen niet betwist worden door de verzoekende
partijen. Waar de verzoekende partijen aangeven dat zij geen kappingen hebben
uitgevoerd, blijkt dat het bestreden besluit daarmee rekening heeft gehouden en het
aanvankelijke besluit heeft hervormd op dit punt. In het bestreden besluit worden
de vastgestelde feiten uitdrukkelijk vermeld en worden de toepasselijke bepalingen
van het Bosdecreet en het DABM aangegeven. Het bestreden besluit verduidelijkt
ook expliciet waarom er gelet op deze feiten sprake is van ontbossing en waarom
de verwerende partij rechtmatig kon overgaan tot het opleggen van de bestuurlijke
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.792
VII-42.329-12/16
maatregel. Uit het voorgaande volgt dat het bestreden besluit afdoende is
gemotiveerd en dat geen schending voorligt van de aangevoerde beginselen van
behoorlijk bestuur.
Het tweede middel is, voor zover ontvankelijk, ongegrond.
C. Derde middel
Uiteenzetting van het middel
In een derde middel, dat ze herhalen in de memorie van
wederantwoord en laatste memorie, voeren de verzoekende partijen de schending
aan van artikel 16.4.4 DABM, van de artikelen 2 en 3 van de motiveringswet,
alsmede van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, met name het
zorgvuldigheidsbeginsel en het redelijkheidsbeginsel, doordat er geen kennelijke
wanverhouding mag bestaan tussen de feiten die aan de bestuurlijke maatregelen
of bestuurlijke geldboeten ten grondslag liggen, en de maatregelen of de boeten die
op grond van die feiten worden opgelegd.
De verzoekende partijen hebben steeds voorgehouden dat er
geen enkele kapping of werk heeft plaatsgevonden op de betrokken percelen. De
verwerende partij neemt dit ook niet aan. In aansluiting op de vaststellingen onder
het tweede middel, volgt de verwerende partij blindelings de summiere weergave
van de vaststellingen door de toezichthouders, om aan te nemen dat het beroep
slechts gedeeltelijk gegrond is, maar dat voor het overige de bestuurlijke maatregel
blijft gelden voor alle percelen. Zelfs indien er bepaalde handelingen zijn gebeurd
die mogelijks een milieumisdrijf kunnen opleveren, wat ten stelligste wordt
betwist, blijkt helemaal nergens uit dat deze beweerde handelingen zich op alle vier
de vermelde percelen bevinden of daar hebben plaatsgevonden. Opnieuw ontbreekt
elke verdere staving of verduidelijking in het dossier. Als er een werkelijk
aanknopingspunt zou kunnen zijn met de werkzaamheden op het perceel van de
verzoekende partijen, waarop de woning zich bevindt, namelijk perceel nr. 626M,
dan kan men hoogstens het perceel 3F, namelijk het enige perceel dat hieraan paalt
dat ook eigendom is van de verzoekende partijen, erbij betrekken, maar opnieuw,
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.792
VII-42.329-13/16
wordt hiervan geen enkel concreet bewijs van bijgebracht. Elke proportie
ontbreekt. De toepassing van het proportionaliteitsbeginsel, hier ook decretaal
verankerd, veronderstelt dat men een correcte inschatting van de feiten maakt, om
in functie van die redelijke feitenvinding een proportionele maatregel te bevelen,
voor zover deze proportionaliteitstoets al zou leiden tot een zekere maatregel. Als
men geen afdoende, laat staan gedetailleerde inschatting van de feiten kan maken,
is het per definitie ook onmogelijk om zonder schending van het
proportionaliteitsbeginsel een welbepaalde bestuurlijke maatregel op te leggen. De
toepassing van het proportionaliteitsbeginsel vergt een correcte en volledige
feitenvinding. Dit is hier niet mogelijk op basis van het administratief dossier.
Beoordeling
Overeenkomstig het op het ogenblik van het bestreden besluit
geldende artikel 16.4.4 DABM zorgen de personen, vermeld in artikel 16.4.6,
alsook de gewestelijke entiteit, vermeld in artikel 16.4.25, ervoor dat bij het
opleggen van bestuurlijke maatregelen of bestuurlijke geldboeten er geen
kennelijke wanverhouding bestaat tussen de feiten die aan de bestuurlijke
maatregelen of bestuurlijke geldboeten ten grondslag liggen, en de maatregelen of
de boeten die op grond van die feiten worden opgelegd.
Opdat een beslissing houdende het opleggen van een bestuurlijke
maatregel wegens disproportionaliteit zou worden vernietigd, is vereist dat zij
kennelijk disproportioneel is, dit wil zeggen dat geen enkele redelijk handelende
overheid in dezelfde omstandigheden een dergelijke maatregel zou hebben
genomen. Over het al dan niet bestaan van een kennelijke wanverhouding in de zin
van artikel 16.4.4 DABM, oefent de Raad van State slechts een marginale controle
uit.
In dit geval wordt in het bestreden besluit uiteengezet waarom
de opgelegde bestuurlijke maatregel proportioneel is:
“Het behoort tot de discretionaire bevoegdheid van verwerende partij om
de bestuurlijke maatregelen op te leggen die zij passend acht en om een
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.792
VII-42.329-14/16
gepaste uitvoeringstermijn te bepalen. De bestreden beslissing legt
beroepsindieners enkel een bevel op tot stopzetting van de werkzaamheden
in het bos om met oog op het behoud van een gelijkwaardig bosareaal een
einde te stellen aan het vastgestelde milieumisdrijf, de gevolgen ervan
geheel of gedeeltelijk ongedaan te maken en herhaling ervan te voorkomen.
Dit betekent geenszins dat beroepsindieners hun bos niet meer zouden
mogen betreden, maar enkel dat het gebruik van het bos als crossparcours
en als stockageplaats stopgezet moet worden.
Gelet op al het voorgaande kan besloten worden dat het niet kennelijk
onredelijk of disproportioneel is dat de verwerende partij besloot om de
bestreden beslissing aan beroepsindieners op te leggen. De verwerende
partij oordeelde terecht dat de bestreden beslissing, die een stillegging
inhoudt, in casu het meest geschikte middel is om invloed uit te oefenen op
het gedrag van beroepsindieners met oog op het behoud van de betrokken
bospercelen. Gelet echter op het feit dat niet vastgesteld werd dat er
kappingen plaatsvonden in bos, is er reden om de bestreden beslissing op
dit punt te hervormen.”
Uit deze motivering, en rekening houdend met de beoordeling
van het tweede middel, blijkt dat op afdoende wijze wordt uiteengezet waarom de
bestuurlijke maatregel tot het stilleggen van de werken wordt opgelegd. De
gegeven motivering is niet onredelijk of onzorgvuldig en de verzoekende partijen
tonen geen wanverhouding aan tussen de vastgestelde feiten - het gebruik als
crossparcours en als stockageplaats - en de opgelegde maatregel om de werken in
het bos stil te leggen, wat volgens het bestreden besluit betekent dat “enkel het
gebruik van het bos als crossparcours en als stockageplek stopgezet moet worden”.
De verzoekende partijen wordt niet verboden om het bos nog te betreden.
Het derde middel is ongegrond.
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het beroep.
-
De verzoekende partijen worden verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 400 euro, elk voor de helft, een
bijdrage van 24 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die
verschuldigd is aan de verwerende partij.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.792
VII-42.329-15/16
Dit arrest is uitgesproken op vierentwintig september tweeduizend zesentwintig,
door de Raad van State, VIIe kamer, samengesteld uit:
Carlo Adams,
kamervoorzitter,
Francis Van Nuffel,
staatsraad,
Frédéric Vanneste,
staatsraad,
bijgestaan door
Elisabeth Impens,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Elisabeth Impens
Carlo Adams
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.792
VII-42.329-16/16
