ECLI:NL:PHR:2026:1046 Parket bij de Hoge Raad , 30-10-2026 / 25/03795

PROCUREUR-GENERAAL

BIJ DE

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN

Nummer 25/03795

Zitting 30 oktober 2026

CONCLUSIE

R.H. de Bock

In de zaak

1 [eiser 1]

1. [eiseres 2]

2. [eiser 3]

Advocaat: mr. M.W. van der Heijden

tegen

[verweerder]

Advocaat: mr. J. van Weerden

1Inleiding en samenvatting

1.1 Deze zaak gaat over de vraag of het recht van [eisers] om in hoger beroep een memorie van grieven te nemen is vervallen en of [eisers] daarom terecht door het hof niet-ontvankelijk zijn verklaard in hoger beroep. Het cassatieberoep van [eisers] richt zich tegen dit oordeel.

1.2 M.i. is het cassatieberoep tevergeefs voorgesteld.

2Feiten en procesverloop

2.1 In cassatie kan van het volgende worden uitgegaan.

2.2

[eiseres 2] en [eiser 1] (eisers in cassatie sub 1 en 2, hierna [het echtpaar]) zijn met elkaar getrouwd en wonen in een woning te [plaats 1]. Van deze woning zijn zij op 24 maart 2021 eigenaar geworden. Daarnaast was [het echtpaar] (tot 8 april 2022) eigenaar van een woning in [plaats 2]. [eiser 3] (eiser in cassatie sub 3, tezamen met [het echtpaar]: [eisers]) is de broer van eiser sub 1.

2.3

[verweerder] (verweerder in cassatie) is de voormalig boekhouder van [eisers]

2.4

[verweerder] heeft op grond van een in 2021 met [eisers] gesloten overeenkomst van geldlening aan hen een bedrag van € 330.000,- geleend. Op 5 april 2022 is tussen partijen een vaststellingsovereenkomst tot stand gekomen.

2.5

[verweerder] heeft [eisers] op 24 oktober 2022 gedagvaard voor de rechtbank Amsterdam en onder meer gevorderd betaling van in totaal € 485.807,65, zulks uit hoofde van de overeenkomst van geldlening en de vaststellingsovereenkomst.

2.6

[eisers] hebben een conclusie van antwoord genomen.

2.7 Op 7 maart 2023 heeft een mondelinge behandeling plaatsgevonden.

2.8 Bij tussenvonnis van 19 april 2023 heeft de rechtbank [verweerder] opgedragen om te bewijzen dat de handtekeningen onder de vaststellingsovereenkomst van 5 april 2022 afkomstig zijn van [eiser 1] en [eiser 3].

2.9 Bij een volgend tussenvonnis van 12 juli 2023 heeft de rechtbank een deskundigenbericht bevolen over de echtheid van de handtekeningen.

2.10 Op 3 januari 2024 is een deskundigenrapport uitgebracht, waarna beide partijen een conclusie na enquête hebben genomen.

2.11 In een volgend tussenvonnis van 22 mei 2024 heeft de rechtbank geoordeeld dat voldoende is komen vast te staan dat [eiser 1] zijn handtekening onder de vaststellingsovereenkomst heeft geplaatst; dat geldt echter niet voor [eiser 3]. Ook heeft de rechtbank geoordeeld dat een deel van de vorderingen zal worden afgewezen en een deel toegewezen, dat [eisers] zich dienen uit te laten over het voornemen van de rechtbank om terug te komen op een aantal beslissingen in het tussenvonnis van 19 april 2023 en dat [eisers] nog het plaatsvinden van een betaling dient aan te tonen.

2.12 Beide partijen hebben hierna een akte genomen.

2.13 Na daartoe bij tussenvonnis van 25 september 2024 door de rechtbank in de gelegenheid te zijn gesteld hebben partijen nog een aanvullende akte genomen.

2.14 Bij eindvonnis van 4 december 2024 heeft de rechtbank [eisers] hoofdelijk veroordeeld om aan [verweerder] een bedrag van € 147.075,48 te betalen en [het echtpaar] hoofdelijk veroordeeld om aan [verweerder] een bedrag te betalen van € 316.550,36.

2.15 Op 25 februari 2025 hebben [eisers] hoger beroep ingesteld tegen het eindvonnis van 4 december 2024. [eisers] hebben op 1 april 2025 de zaak aangebracht op de rol.

2.16 Het hof heeft daarna de termijn voor de memorie van grieven gesteld op 13 mei 2025. Op die dag hebben [eisers] geen memorie van grieven genomen en heeft [verweerder] het op 1 april 2025 tegen hem verleende verstek gezuiverd.

2.17 Het hof heeft vervolgens de termijn voor de memorie van grieven op 10 juni 2025 gesteld. Ook op die datum hebben [eisers] geen memorie van grieven genomen. Blijkens het digitale roljournaal is geoordeeld dat het recht om de memorie van grieven te nemen is vervallen.

2.18 Bij e-mail van 23 juni 2025 hebben [eisers] bezwaar gemaakt tegen deze beslissing. Volgens [eisers] is niet voldaan aan de voorwaarden voor verval van instantie en hebben zij op 10 juni 2025 abusievelijk niet om aanhouding verzocht. Zij hebben toen alsnog om aanhouding verzocht.

2.19

[verweerder] heeft in een e-mailbericht van 23 juni 2025 te kennen gegeven niet akkoord te gaan met een nieuwe termijn voor een memorie van grieven.

2.20 Bij rolbeslissing van 24 juni 2025 heeft de rolraadsheer overwogen dat op de rol van 10 juni 2025 geen memorie van grieven is genomen en dat daarom verval is verleend op grond van art. 2.21 van het procesreglement, waarbij het niet gaat om verval van instantie maar om het verval van het recht om een memorie van grieven te nemen.

2.21 In een e-mailbericht van 26 juni 2025 hebben [eisers] het hof verzocht om terug te komen van het verleende verval van het recht om een memorie van grieven te nemen.

2.22 Dit verzoek is door de rolraadsheer bij rolbeslissing van 30 juni 2025 afgewezen.

2.23 Op 22 juli 2025 is vervolgens eindarrest gewezen. [eisers] zijn hierin niet-ontvankelijk verklaard in hun hoger beroep gelet op de eerder verleende akte niet-dienen.

2.24 Op 19 oktober 2025 hebben [eisers], tijdig, cassatieberoep ingesteld. [verweerder] heeft zich hiertegen verweerd, waarna [verweerder] een schriftelijke toelichting heeft ingediend. Tot slot hebben [eisers] gerepliceerd.

3Bespreking van het cassatiemiddel

3.1

Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van het hof om (ook na een verzoek tot heroverweging) akte niet-dienen te verlenen en geen gelegenheid te geven voor het mondeling uiteenzetten van standpunten. Het cassatieberoep bevat drie onderdelen. Onderdelen 1 en 2 vallen uiteen in verschillende subonderdelen.

Belang bij het cassatieberoep

3.2 In zijn verweerschrift en schriftelijke toelichting heeft [verweerder] aangevoerd dat er om uiteenlopende redenen geen belang bestaat bij het cassatieberoep.

3.3 Dit standpunt is m.i. om de volgende reden evident onjuist.

3.4

[eisers] hebben cassatieberoep ingesteld tegen het eindarrest van het hof van 22 juli 2025 en de rolbeslissingen van 10 juni 2025, 24 juni 2025 en/of 30 juni 2025. In deze rolbeslissingen heeft het hof akte niet-dienen verleend (althans het hof is hierin daarop niet teruggekomen). Onderdeel 1 van het cassatieberoep is weliswaar alleen gericht tegen deze rolbeslissingen. Maar als het verlenen van akte niet-dienen in cassatie geen stand houdt – en onderdeel 1 dus slaagt – dan wordt uiteraard ook het eindarrest van 22 juli 2025 vernietigd, omdat de daarin uitgesproken niet-ontvankelijkverklaring voortbouwt op de akte niet-dienen. [eisers] zouden dan na ver- of terugwijzing mogelijk alsnog een memorie van grieven kunnen nemen, met kans op een beter resultaat.

3.5

[eisers] hebben dus hoe dan ook belang bij hun cassatieberoep.

Onderdeel 1

3.6 Volgens onderdeel 1 zijn onjuist althans niet naar behoren gemotiveerd de rolbeslissingen van het hof van 10 juni 2025 en/of 24 juni 2025 waarbij verval is verleend van het recht om de memorie van grieven te nemen, alsmede de rolbeslissing van het hof op 30 juni 2025, waarbij is beslist dat niet wordt teruggekomen op de eerdere rolbeslissing(en).

3.7 Onderdeel 1 moet tegen de volgende achtergrond worden beoordeeld.

3.8 Art. 133 lid 4 Rv in verbinding met art. 353 lid 1 Rv bepaalt dat het recht om een proceshandeling in hoger beroep te verrichten vervalt wanneer deze proceshandeling niet is verricht binnen de daarvoor gestelde termijn en daarvoor geen uitstel kan worden verkregen. De rechter stelt dan in de procedure bij wege van bindende eindbeslissing vast dat dit recht is vervallen (de zogenoemde ‘akte niet-dienen’). De eisen van de goede procesorde kunnen meebrengen, in het licht van de feiten en omstandigheden van het geval, dat het onaanvaardbaar is om akte niet-dienen te verlenen, ook al is aan de voorwaarden van art. 133 lid 4 Rv voldaan. Onbekendheid met de gestelde termijnen en de regels over uitstel zal in het algemeen niet kunnen leiden tot het oordeel dat het verlenen van een akte niet dienen onaanvaardbaar is: een advocaat wordt op grond van zijn deskundigheid en kennis zonder meer geacht op de hoogte te zijn van de in de desbetreffende procedure geldende termijnen en van de verstrekkende gevolgen die zijn verbonden aan overschrijding daarvan.

3.9 Er bestaat geen aanwijzing dat deze regels op enigerlei wijze in strijd zijn met art. 6 EVRM. In deze regels zijn het recht op toegang tot de rechter en de relevantie van de aard en ernst van de gemaakte fout en de belangen van betrokkenen verdisconteerd. In het algemeen rust op de rechter op grond van art. 6 EVRM verder niet de plicht om te onderzoeken of bij verzuim van een tijdige indiening (in strijd met de wet en een procesreglement) een minder vergaande sanctie passend is. Dat zou afbreuk doen aan (de afschrikkende werking van) de sanctie die art. 133 lid 4 Rv en het toepasselijke procesreglement in het belang van de wederpartij en een voortvarende rechtspleging duidelijk stellen: akte niet-dienen.

3.10 Voordat de rechter akte niet-dienen verleent ten aanzien van een memorie van grieven geeft de rechter een appellant ambtshalve een (eerste) uitstel van vier weken, waarna slechts beperkte mogelijkheden zijn voor een nader uitstel. Vóór 2015 gold nog een ander systeem. Toen verleende de rechter akte niet-dienen als een memorie van grieven niet tijdig werd genomen na een zogenoemde peremptoir-stelling door de wederpartij; ging de wederpartij niet over tot peremptoir-stelling dan duurde het langer dan een jaar voordat het recht op het nemen van een memorie van grieven (zonder peremptoir-stelling) verviel.

3.11 Verder brengen de eisen van de goede procesorde mee dat de rechter aan wie is gebleken dat een eerdere door hem gegeven eindbeslissing berust op een onjuiste juridische of feitelijke grondslag, bevoegd is om, nadat partijen de gelegenheid hebben gekregen zich dienaangaande uit te laten, over te gaan tot heroverweging van die eindbeslissing, teneinde te voorkomen dat hij op een ondeugdelijke grondslag een einduitspraak zou doen. De rechter dient te motiveren waarom het terugkomen van de eerder gegeven bindende eindbeslissing geboden is. Voor het terugkomen van een dergelijke beslissing, waaronder dus de beslissing tot het verlenen van akte niet-dienen, zijn geen bijzondere, in de zin van uitzonderlijke, door de rechter nauwkeurig aan te geven omstandigheden vereist.

3.12 De rechter is dus bevoegd, en ook gehouden, om terug te komen van het verlenen van akte niet-dienen als ten tijde van het nemen van die beslissing weliswaar werd voldaan aan de voorwaarden van art. 133 lid 4 Rv, maar naderhand blijkt van feiten of omstandigheden die, als de rechter die had gekend op het moment dat de beslissing werd genomen, tot het oordeel hadden geleid dat het onaanvaardbaar is om akte niet-dienen te verlenen. De beslissing tot het verlenen van akte niet-dienen berustte in dat geval immers op een onjuiste, waaronder is te begrijpen een onvolledige, feitelijke grondslag. Deze gehoudenheid om terug te komen van het verlenen van de akte niet-dienen doet zich bijvoorbeeld voor als het op grond van een afweging van de aard van de fout die tot het niet nemen van het betrokken gedingstuk leidde en van alle betrokken belangen, feiten en omstandigheden – waaronder de naderhand gebleken feiten en omstandigheden – onaanvaardbaar zou zijn om geen gelegenheid te geven tot herstel van de fout.

3.13 Betreft de proceshandeling een memorie van grieven, dan zijn de gevolgen van het verlenen van akte niet-dienen verstrekkend. Zonder grieven volgt er immers (in beginsel) geen hogerberoepprocedure.

3.14 Tegen deze achtergrond kunnen subonderdelen 1.1-1.3 worden beoordeeld.

3.15 Volgens subonderdeel 1.1 heeft het hof met zijn beslissingen om verval te verlenen en daarop niet terug te komen, miskend dat de sanctie van art. 133 lid 4 Rv naar zijn aard en zwaarte moet worden afgewogen in het licht van het door (o.a.) art. 6 EVRM beschermde recht op toegang tot de rechter.

3.16 Voor toepassing van deze zware procesrechtelijke sanctie, zoals in het onderhavige geval is gebeurd, bestaat geen objectieve rechtvaardiging, wat het onverkort toepassen van de sanctie in strijd maakt met het door art. 6 EVRM beschermde recht op een eerlijk proces. Juist vanwege de voornoemde verstrekkende gevolgen had het hof, gezien de bescherming die art. 6 EVRM biedt, dienen te onderzoeken of (i) omstandigheden aanwezig waren die een herstelmogelijkheid rechtvaardigen, of (ii) een minder verstrekkende ‘sanctie’ passend was, dan wel (iii) aanleiding bestond om terug te komen op de eerdere rolbeslissing. Door onverkort toepassing te geven aan art. 133 lid 4 Rv heeft het hof miskend dat in een dergelijk geval een meer terughoudende toepassing van de sanctie geboden is.

3.17

Subonderdeel 1.2 voert aan dat het hof zijn beslissing om verval te verlenen, en zijn rolbeslissing van 30 juni 2025 inhoudende dat geen aanleiding bestond om terug te komen op de eerdere beslissing, ontoereikend heeft gemotiveerd in het licht van de fundamentele gevolgen van het verval van het recht in dit geval, en gezien het feit dat door het hof geen belangen zijn genoemd die gediend worden door het onverkort toepassen van de sanctie.

3.18

Subonderdeel 1.3 voert aan dat het oordeel van het hof dat sprake is geweest van een termijn waarvoor geen uitstel kon worden verkregen, rechtens onjuist dan wel onvoldoende gemotiveerd is, nu deze omstandigheid niet kenbaar op de rol stond aangetekend. Uit art. 2.18-2.20 van het procesreglement (16e versie), blijkt immers niet, althans niet zonder meer, dat na het ambtshalve uitstel van vier weken, geen uitstel meer kon worden verkregen in de zin van art. 133 lid 4 Rv.

3.19 Volgens het subonderdeel had het feit dat de zaak kennelijk peremptoir stond, duidelijk en kenbaar moeten zijn aangetekend op de rol, waarbij het subonderdeel een aantal feiten en omstandigheden noemt. Nu dat niet het geval was, is de beslissing om de zaak op de rol van 10 juni 2025 als peremptoir aan te merken volgens het subonderdeel onvoldoende gemotiveerd, althans het hof mocht zonder nadere motivering, die ontbreekt, niet tot het oordeel komen dat sprake was van een termijn waarvoor geen verder uitstel kon worden verkregen, nu dat onvoldoende duidelijk uit het digitale roljournaal viel op te maken.

3.20 Subonderdelen 1.1-1.3 lenen zich voor een gezamenlijke bespreking.

3.21

[eisers] hebben in hoger beroep het volgende aangevoerd tegen het verlenen van akte niet-dienen:

• bij vergissing zou niet tijdig zijn verzocht om aanhouding;

• niet-ontvankelijkheid heeft (mogelijk) ingrijpende gevolgen, te weten executie van het woonhuis van [eisers] naar aanleiding van het onherroepelijke eindvonnis in eerste aanleg, terwijl [het echtpaar] drie kinderen heeft, en terwijl [eiser 3] alleenstaand is, niet over de middelen beschikt om vervangende huisvesting te kunnen betrekken en nimmer enig bedrag voor zichzelf heeft ontvangen en het ontvangen bedrag aantoonbaar direct na ontvangst heeft overgemaakt aan [het echtpaar] (waarop het hoger beroep zich mede zou richten);

• deze gevolgen staan niet in verhouding tot de aard van het verzuim;

• de rol liet geen waarschuwing zien (met het woord ‘peremptoir’), terwijl het vaak wel gebruikelijk is om dit zekerheidshalve op de digitale rol te vermelden, mede gelet op de daaraan verbonden consequenties;

• daarom is, ook gezien het tussentijds zuiveren van verstek door de wederpartij, het (al dan niet gerechtvaardigde) vertrouwen (dan wel verwarring) gewekt dat de zaak (toch) nog niet peremptoir stond;

• [eisers] worden door het vasthouden aan de beslissing akte niet-dienen ernstig in hun belangen geschaad.

3.22 In reactie op dit betoog heeft het hof zijn beslissing tot het verlenen van akte niet-dienen toereikend gemotiveerd. Het hof heeft er in zijn rolbeslissing van 30 juni 2025 immers op gewezen dat het procesreglement duidelijk maakt dat de rechter akte niet-dienen verleent als een memorie van grieven niet tijdig is genomen, dat het vermelden van ‘peremptoir’ op de elektronische rol (als waarschuwing) ongebruikelijk is nu deze term verouderd is, dat de mogelijk ingrijpende gevolgen van het verliezen van de procedure geen reden zijn om termijnen te negeren, en dat het voor de rest een kwestie van executie van het eindvonnis in eerste aanleg is. Het hof heeft blijkens deze motivering ook onderzocht of er omstandigheden aanwezig waren die het geven van een herstelmogelijkheid rechtvaardigden.

3.23 Weliswaar kan het volgens de Hoge Raad onder omstandigheden onaanvaardbaar zijn om geen gelegenheid te bieden tot herstel van de fout die tot het niet nemen van het processtuk heeft geleid, maar in de voorliggende zaak doet zich dat niet voor. In het toepasselijke procesreglement (16e versie) is duidelijk geregeld wat de (ingrijpende) gevolgen zijn van het niet nemen van een memorie van grieven op de daartoe aangewezen roldatum. Al sinds 2016 wordt in procesreglementen niet meer gewerkt met een peremptoir-stelling (zie onder 3.10). Advocaten worden geacht hiermee bekend te zijn (zie onder 3.8). In cassatie is de beslissing van het hof dat vermelding van ‘peremptoir’ op de elektronische rol ongebruikelijk is omdat dit een verouderde term is als zodanig niet bestreden. Voor het overige zijn geen feiten of omstandigheden gesteld die zouden maken dat het niet bieden van gelegenheid tot herstel, onaanvaardbaar is. Van strijd met art. 6 EVRM is geen sprake (zie onder 3.9).

3.24

Hiermee falen de subonderdelen 1.1-1.3.

Onderdeel 2

3.25 Onderdeel 2 voert aan dat het hof ten onrechte [eisers] geen gelegenheid heeft gegeven om een mondelinge behandeling te verzoeken en [eisers] ten onrechte ook geen gelegenheid heeft gegeven om te verzoeken hun standpunt nog mondeling uiteen te zetten.

3.26 Anders dan [verweerder] heeft aangevoerd, hebben [eisers] op zichzelf genomen belang bij onderdeel 2.

3.27

Subonderdeel 2.1 keert zich tegen de beslissing van het hof om de zaak op de rol van 24 juni 2025 voor arrest te plaatsen, zodat de zaak in staat van wijzen kwam. Hiermee heeft het hof miskend dat het niet nemen van grieven niet het recht op een mondelinge behandeling of het recht op gelegenheid om een standpunt mondeling uiteen te zetten wegneemt, zo wordt geklaagd.

3.28 Het subonderdeel gaat uit van de rechtsopvatting dat de rechter in hoger beroep ambtshalve een mondelinge behandeling moet gelasten althans dat de rechter in hoger beroep aan een partij de gelegenheid moet bieden voor een mondelinge uiteenzetting van standpunten.

3.29 Deze rechtsopvatting is onjuist. Art. 87 lid 1 Rv in verbinding met art. 353 lid 1 Rv bepaalt dat de rechter, op verzoek van partijen of één van hen dan wel ambtshalve, in alle gevallen en in elke stand van het geding in hoger beroep een mondelinge behandeling kan bevelen. Art. 87 lid 8 Rv in verbinding met art. 353 lid 1 Rv bepaalt dat als in hoger beroep geen mondelinge behandeling heeft plaatsgevonden, de rechter voordat hij over de zaak beslist aan partijen desverlangd de gelegenheid biedt hun standpunt mondeling uiteen te zetten. Een verzoek als bedoeld in art. 87 lid 8 Rv mag slechts in zeer uitzonderlijke omstandigheden worden afgewezen.

3.30 Verder beveelt de rechter in eerste aanleg een mondelinge behandeling nadat de gedaagde voor antwoord heeft geconcludeerd, tenzij de rechter oordeelt dat de zaak daarvoor niet geschikt is (art. 131 Rv). Tegen laatstgenoemde beslissing staat geen hogere voorziening open (idem). Art. 131 Rv is niet van toepassing in hoger beroep (art. 353 lid 1 Rv).

3.31 De rechter in hoger beroep kan dus ambtshalve een mondelinge behandeling gelasten, maar is daartoe niet verplicht. Ook art. 6 EVRM dwingt niet tot het ambtshalve gelasten van een mondelinge behandeling in hoger beroep.

3.32 In de onderhavige zaak is van een verzoek om een mondelinge behandeling niet gebleken. Conform het procesreglement kon het hof de zaak dan ook verwijzen naar de rol voor arrest, zonder een mondelinge behandeling te gelasten.

3.33 Daarmee faalt het subonderdeel.

3.34

Subonderdeel 2.2 voert aan dat het hof heeft miskend dat het recht op een mondelinge behandeling of het recht op het mondeling uiteenzetten van een standpunt ook betrekking heeft op de processuele beslissing om al dan niet akte niet-dienen te verlenen.

3.35

Het subonderdeel kan niet tot cassatie leiden omdat het hof, als gezegd, niet ambtshalve gehouden was om gelegenheid te bieden voor het mondeling uiteenzetten van standpunten. De vraag of het recht op het mondeling uiteenzetten van standpunten óók betrekking heeft op processuele beslissingen heeft het hof daarom terecht niet beantwoord.

Onderdeel 3

3.36 Onderdeel 3 bevat slechts een voortbouwklacht. Nu de onderdelen 1 en 2 niet tot cassatie kunnen leiden, faalt ook onderdeel 3.

4Conclusie

De conclusie strekt tot verwerping van het cassatieberoep.

De Procureur-Generaal bij de

Hoge Raad der Nederlanden

A-G

Ontleend aan Rb. Amsterdam 19 april 2023, ECLI:NL:RBAMS:2023:2481, rov. 2.1-2.16 (tussenvonnis), aan het bestreden arrest van 22 juli 2025, rov. 1.1-1.3, en de inhoud van de verschillende tussenvonnissen.

Met [verweerder] ga ik ervan uit dat deze beslissing op 10 juni 2025 is genomen. Zie ST [verweerder], nr. 13 en eindarrest, rov. 1.1. Zie voorts procesinleiding, voetnoot 1.

Zie verweerschrift, p. 1, en schriftelijke toelichting, p. 2-3.

Procesinleiding, p. 1 en 5.

Zie hiertoe ook de voortbouwklacht in onderdeel 3.

Vgl. voor het recht op een mondelinge behandeling: HR 18 juli 2025, ECLI:NL:HR:2025:1172, rov. 3.1.2-3.1.5.

Kamerstukken II 1999-2000, 26855, nr. 3 (MvT), p. 112 en 141; Landelijk procesreglement civiele dagvaardingszaken bij gerechtshoven (van toepassing per 1 juli 2024), 16e versie, Stcrt. 2024/19176, nrs. 1.12 en 2.18-2.21; HR 16 december 2022, ECLI:NL:HR:2022:1873, NJ 2023/290 m.nt. H.J. Snijders (Marba/Salling Group), rov. 3.3; HR 16 december 2022, ECLI:NL:HR:2022:1875 (Bouw Service Midden Nederland), rov. 3.3.

HR 16 december 2022, ECLI:NL:HR:2022:1873, NJ 2023/290 m.nt. H.J. Snijders (Marba/Salling Group), rov. 3.2; HR 16 december 2022, ECLI:NL:HR:2022:1875 (Bouw Service Midden Nederland), rov. 3.2. Zie voorts HR 26 mei 2023, ECLI:NL:HR:2023:776 (Inbev/Reimborg), NJ 2025/100 m.nt. A.I.M. van Mierlo, rov. 3.1.2-3.1.4; HR 6 oktober 2017, ECLI:NL:HR:2017:2568 (X/ABN AMRO), rov. 3.4.4; HR 17 april 2015, ECLI:NL:HR:2015:1075 (Curatoren/Black Box Real Estate), rov. 3.7; HR 29 maart 2013, ECLI:NL:HR:2013:BY7843 (X/Varde Investments), rov. 3.3-3.4.

HR 6 oktober 2017, ECLI:NL:HR:2017:2568 (X/ABN AMRO), rov. 3.4.2-3.4.3.

Zie HR 3 juni 2022, ECLI:NL:HR:2022:824, NJ 2024/71 m.nt. H.J. Snijders (Omvang processtukken), rov. 3.3.3. Zie ook de bespreking van EHRM-rechtspraak in de EHRM Guide on Article 6 of the European Convention on Human Rights – Right to a fair trial (civil limb), updated on 28 February 2026, nrs. 143, 144, 152, 174-175, 437 en 466, waarin is aanvaard dat het burgerlijk procesrecht termijnen stelt.

Landelijk procesreglement civiele dagvaardingszaken gerechtshoven (van toepassing per 1 juli 2024), 16e versie, Stcrt. 2024/19176, nrs. 2.18-2.20.

Landelijk procesreglement civiele dagvaardingszaken gerechtshoven (van toepassing per 1 januari 2014), 4e versie, Stcrt. 2013/36146, nrs. 1.7, 2.10-2.13, 2.16 en 2.28. Dit systeem keerde in de zesde versie van het Landelijk procesreglement civiele dagvaardingszaken gerechtshoven (van toepassing per 1 september 2016) niet meer terug. Zie nrs. 2.11-2.14 van deze zesde versie, Stcrt. 2016/44471. Zie voorts HR 13 april 2018, ECLI:NL:HR:2018:596 (X/Mitros), rov. 3.4.2-3.4.4.

HR 16 december 2022, ECLI:NL:HR:2022:1873, NJ 2023/290 m.nt. H.J. Snijders (Marba/Salling Group), rov. 3.3; HR 16 december 2022, ECLI:NL:HR:2022:1875 (Bouw Service Midden Nederland), rov. 3.3. Zie voorts HR 4 september 2015, ECLI:NL:HR:2015:2461, rov. 4.2.2-4.2.3.

HR 16 december 2022, ECLI:NL:HR:2022:1873, NJ 2023/290 m.nt. H.J. Snijders (Marba/Salling Group), rov. 3.3; HR 16 december 2022, ECLI:NL:HR:2022:1875 (Bouw Service Midden Nederland), rov. 3.3.

HR 16 december 2022, ECLI:NL:HR:2022:1873, NJ 2023/290 m.nt. H.J. Snijders (Marba/Salling Group), rov. 3.4; HR 16 december 2022, ECLI:NL:HR:2022:1875 (Bouw Service Midden Nederland), rov. 3.4.

Zie ter illustratie HR 16 december 2022, ECLI:NL:HR:2022:1873, NJ 2023/290 m.nt. H.J. Snijders (Marba/Salling Group), rov. 3.5; HR 16 december 2022, ECLI:NL:HR:2022:1875 (Bouw Service Midden Nederland), rov. 3.5.

E-mail van 26 juni 2025 van eisers in cassatie aan het hof; e-mail van 23 juni 2025 van eisers in cassatie aan het hof.

ST [verweerder], voetnoot 2, stelt ten onrechte dat de 17e versie vanaf 1 juli 2014 van toepassing is. De 17e versie is vanaf 1 juli 2025 van toepassing. Zie Landelijk procesreglement civiele dagvaardingszaken bij gerechtshoven (van toepassing per 1 juli 2025), 17e versie, Stcrt. 2025/20915, art. 10.3.

[eisers] geven ook met zoveel woorden toe dat vermelding van ‘peremptoir’ niet altijd plaatsvindt. Zie procesinleiding, subonderdeel 1.3, derde alinea, en repliek, nr. 17.

ST [verweerder], nrs. 47 en 53.

HR 5 september 2025, ECLI:NL:HR:2025:1240, rov. 3.3.

Bevestigd in Kamerstukken II 1999-2000, 26855, nr. 3 (MvT), p. 167 (“Verder is als uitzondering slechts artikel 2.4.7 genoemd, ontleend aan het huidige artikel 347, tweede lid, Rv [thans art. 353 lid 1 Rv, A-G]”).

Vgl. HR 18 juli 2025, ECLI:NL:HR:2025:1153, rov. 3.3.3.

Landelijk procesreglement civiele dagvaardingszaken gerechtshoven (van toepassing per 1 juli 2024), 16e versie, art. 2.21.