25/2466 TBSH
Centrale Raad van Beroep
Meervoudige kamer
Uitspraak op het hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank Limburg van 7 november 2025, 24/5112 (aangevallen uitspraak)
Partijen:
de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (de minister)
[betrokkene] (betrokkene)
Datum uitspraak: 22 oktober 2026
SAMENVATTING
Deze uitspraak gaat over de afwijzing van een aanvraag om een tegemoetkoming op grond van het TBSH. Betrokkene heeft Suriname voor de peildatum 25 november 1975, toen Suriname onafhankelijk werd, verlaten en verbleef toen in [plaats] . Op zijn aanvraag is afwijzend beslist op de grond dat hij niet uiterlijk op 25 november 1975 in Nederland is gaan wonen, met het oog op de inwerkingtreding van de Toescheidingsovereenkomst. De Raad oordeelt dat deze afwijzing stand houdt. Deze voorwaarde in het TBSH en de uitleg daarvan door de minister kan in het algemeen de hier aan te leggen terughoudende rechterlijke toetsing doorstaan en toepassing van deze voorwaarde is in het geval van betrokkene niet onredelijk bezwarend.
PROCESVERLOOP
De minister heeft hoger beroep ingesteld. Betrokkene heeft geen verweerschrift ingediend.
De Raad heeft de zaak behandeld op een zitting van 30 juli 2026. De minister heeft zich laten vertegenwoordigen door mr. K. Verbeek en mr. P. van der Voorn, medewerkers van de Sociale Verzekeringsbank. Betrokkene en zijn gemachtigde mr. C.J.M. van den Bos- Ackerman zijn, zoals tevoren aangekondigd, niet verschenen.
OVERWEGINGEN
Inleiding
- Bij de beoordeling van het hoger beroep zijn de volgende feiten van belang.
1.1.
Betrokkene is in 1949 geboren in Suriname. In februari 1976 is hij via [plaats] naar Nederland verhuisd, nadat zijn toenmalige echtgenote in november 1975 al naar Nederland was verhuisd.
1.2.
Met ingang van juli 2014 is aan betrokkene een AOW-pensioen toegekend. Op dit AOW-pensioen is een korting van 24% toegepast, omdat betrokkene niet verzekerd is geweest voor de AOW van 11 juli 1964 tot 7 februari 1976, van 1 oktober 1981 tot 30 november 1981 en van 1 maart 1982 tot 30 september 1982.
1.3.
Op 25 juli 2024 heeft betrokkene een tegemoetkoming aangevraagd op grond van het TBSH.
1.4.
Bij besluit van 9 augustus 2024 is afwijzend beslist op de TBSH-aanvraag van betrokkene op de grond dat hij niet voor of op 25 november 1975 in Nederland is komen wonen.
1.5.
Betrokkene heeft tegen dit besluit bezwaar gemaakt. Het bezwaar is bij besluit van 16 oktober 2024 (bestreden besluit) ongegrond verklaard. Daaraan heeft de minister ten grondslag gelegd dat betrokkene niet voldoet aan de voorwaarde dat hij uiterlijk op 25 november 1975 in Nederland is komen wonen omdat Suriname onafhankelijk werd en hij zijn Nederlandse nationaliteit wilde houden (artikel 3, aanhef en sub a, TBSH). Het TBSH biedt volgens de minister geen ruimte om af te wijken van deze voorwaarde.
Uitspraak van de rechtbank
- De rechtbank heeft het beroep van betrokkene tegen het bestreden besluit gegrond verklaard, het bestreden besluit vernietigd en de minister de opdracht gegeven een nieuw besluit te nemen met inachtneming van de uitspraak. Daartoe is door de rechtbank overwogen dat de minister niet heeft bestreden dat betrokkene direct de welbewuste keuze heeft gemaakt om naar Nederland te komen en vóór 25 november 1975 Suriname te verlaten – door zich tijdelijk in [plaats] te vestigen – om aldus zijn Nederlanderschap te behouden. Omdat vaststaat dat de echtgenote van betrokkene wél vóór de Surinaamse onafhankelijkheidsdatum in Nederland is komen wonen en betrokkene na een verblijf van slechts twee maanden in [plaats] , toen zijn vrouw voldoende geld had om een ticket te betalen, naar Nederland is gereisd, heeft de rechtbank geoordeeld dat aannemelijk is geworden dat betrokkene wel degelijk tot de expliciete doelgroep behoort waarvoor het TBSH in het leven is geroepen. Dit maakt dat een afwijzing van de tegemoetkoming, omdat betrokkene door hem persoonlijke betreffende omstandigheden geen geld had om tijdig de overtocht naar Nederland te kunnen maken en hij daardoor niet aan de voorwaarde van de uiterste inreisdatum kon voldoen, in het geval van betrokkene tot een onevenredige uitkomst leidt.
Het standpunt van de minister
- De minister is het niet eens met de uitspraak van de rechtbank. Hij heeft gevraagd om de uitspraak te vernietigen en het beroep van betrokkene alsnog ongegrond te verklaren. Het TBSH vereist dat de betrokkene uiterlijk op 25 november 1975 in Nederland is gaan wonen. Het karakter van het TBSH is onverplicht en begunstigend. Het is een politieke wens geweest om door middel van een eenmalige tegemoetkoming het ervaren leed van een specifieke groep mensen te erkennen. Bij het afbakenen van de groep van rechthebbenden is gekozen voor objectieve en meetbare criteria, zoals kenmerkend voor een groot deel van het sociaalzekerheidsrecht (ECLI:NL:CRVB:2024:748). Die criteria zijn noodzakelijk om de grens te bepalen tussen personen die wel, en personen die niet in aanmerking komen voor het eenmalige bedrag. Deze afbakening kan – gelet op het alles-of-niets karakter van het besluit – harde gevolgen hebben, maar is niet enkel daardoor onevenredig. Fundamentele rechten zijn niet aan de orde en van betrokkenen wordt niets afgenomen of teruggevorderd. De bij uitstek politiek-bestuurlijk gemaakte afwegingen, in combinatie met het onverplichte en begunstigende karakter van het eenmalig bedrag, vragen een zeer terughoudende opstelling bij de toetsing aan het evenredigheidsbeginsel. Betrokkene heeft gesteld dat er bijzondere omstandigheden waren waardoor hij niet op 25 november 1975 in Nederland kon zijn. Het enkele niet voldoen aan de gestelde voorwaarden vanwege bijzondere omstandigheden, maakt een besluit op aanvraag nog niet onevenredig. De bijzondere omstandigheden moeten tot gevolg hebben dat het besluit dat betrokkene niet aanmerking komt voor het eenmalige bedrag, voor betrokkene onevenredig bezwarend is. De wetgever heeft uitdrukkelijk overwogen dat er geen hardheidsclausule van toepassing is (zie 29-06-2023, cie-debat, TK, 2022-2023, 20 361, nr. 220, p 42). Dat er mensen zullen zijn die door omstandigheden niet voldoen aan de voorwaarden is daarmee door de wetgever bij de besluitvorming betrokken. Financiële redenen voor het niet halen van de datum komt vaker voor maar is onvoldoende specifiek.
Het oordeel van de Raad
- De Raad beoordeelt of de rechtbank terecht het bestreden besluit over afwijzing van de TBSH-aanvraag van betrokkene heeft vernietigd. Dit doet de Raad aan de hand van wat de minister in hoger beroep heeft aangevoerd, de beroepsgronden. De Raad komt tot het oordeel dat het hoger beroep slaagt. Hierna legt de Raad uit hoe hij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft. De (verdrags)regels die voor de beoordeling van het hoger beroep belangrijk zijn, zijn te vinden in de bijlage bij deze uitspraak.
4.1.
Op 1 juni 2024 is het TBSH in werking getreden. Met dit besluit wordt als gebaar van erkenning een eenmalig bedrag toegekend aan ouderen van Surinaamse herkomst. Dat gebaar ziet op de unieke samenloop van omstandigheden van deze groep, gevormd door de verwachtingen die zijn ontstaan rondom het onafhankelijkheidsproces van Suriname, in verband met de komst van deze groep naar Nederland met het oog op de inwerkingtreding van de Toescheidingsovereenkomst, het onrecht dat deze groep ervaart, omdat zij veronderstelden door de komst naar Nederland ook recht op een volledige ouderdomsuitkering op grond van de AOW te krijgen, terwijl soms over een lange periode geen recht op grond van de AOW is opgebouwd, en de politiek-bestuurlijke wens om de pijn van deze groep vanwege deze samenloop van omstandigheden te erkennen. Dit is bepaald in artikel 2 van het TBSH.
4.2.
Iemand heeft recht op € 5.000,- als gebaar van erkenning voor ervaren onrecht, indien hij of zij:
a. uiterlijk op 25 november 1975 in Nederland is gaan wonen, met het oog op de inwerkingtreding van de Toescheidingsovereenkomst;
b. voorafgaand aan het tijdstip waarop deze persoon in Nederland ging wonen in Suriname woonde;
c. ten minste de leeftijd van achttien jaar had bereikt op het tijdstip, waarop deze persoon in Nederland ging wonen; en
d. op 1 juli 2024 ten minste 20 jaar in Nederland heeft gewoond.
Dit is bepaald in artikel 3 van het TBSH.
4.3.
De Raad heeft in zijn uitspraken van 21 mei 2026 geoordeeld dat bij de toepassing van artikel 3, aanhef en onder a van het TBSH wordt getoetst of de betrokkene, ten eerste, uiterlijk op 25 november 1975 in Nederland is gaan wonen, en ten tweede, op 25 november 1975 niet in Suriname woonde of verbleef. Verder heeft de Raad geoordeeld dat artikel 3, onderdeel a van het TBSH, zoals hierboven uitgelegd, in algemene zin de toets aan het evenredigheidsbeginsel doorstaat. Dat ook andere afbakeningen van de doelgroep van het TBSH denkbaar zijn in het licht van de bepalingen van de Toescheidingsovereenkomst maakt dat, gelet op de zeer terughoudende toets die de rechter dient te verrichten, niet anders. Wel rijst de vraag of het bestreden besluit in het geval van appellant niet onredelijk bezwarend uitpakt. Als dat wel zo is mag deze voorwaarde namelijk niet aan appellant worden tegengeworpen.
4.4.
Vast staat dat betrokkene op 7 februari 1976 in Nederland is komen wonen en dus niet voldoet aan artikel 3, aanhef en onder a van het TBSH. Dat betrokkene de Nederlandse nationaliteit heeft behouden door zich voor de Surinaamse onafhankelijkheid in FransGuyana te vestigen, zodat hij niet behoorde tot de groep die ingevolge artikel 3 van de Toescheidingsovereenkomst de Surinaamse nationaliteit verkreeg, is niet meer in geschil maar doet hier niet aan af. In hoger beroep is alleen nog in geschil de toets van het bestreden besluit aan het evenredigheidsbeginsel.
4.5.
Bij de vraag of een besluit tot afwijzing van de tegemoetkoming op grond van artikel 3, aanhef en onder a van het TBSH in de gegeven omstandigheden voor de betrokkene onredelijk bezwarend is, weegt naar het oordeel van de Raad allereerst mee dat een besluit tot afwijzing van een aanvraag op grond van het TBSH in algemene zin geen belastend besluit is. Er is sprake van het niet-toekennen van een tegemoetkoming. Deze tegemoetkoming is voorts niet een periodieke maar een eenmalige. Daarbij is de tegemoetkoming geregeld in een afzonderlijke en tijdelijke regeling, die niet tot doel heeft een voorziening te bieden voor een van de reguliere sociale zekerheidsrisico’s. Voor het toch als onredelijk bezwarend aanmerken van de afwijzing van de tegemoetkoming in een concreet geval is vereist dat betrokkene zich wat betreft de gestelde omstandigheden in een voldoende bijzondere positie bevindt ten opzichte van andere ouderen van Surinaamse herkomst. Bij de toets of artikel 3, aanhef en onder a van het TBSH mag worden tegengeworpen, kan worden betrokken wat de feiten en omstandigheden waren ten tijde van het niet voldoen daaraan; dus rond de komst naar Nederland, de eventuele terugkeer naar Suriname, het eventuele verblijf in Suriname op 25 november 1975 en de periode daarna. De Raad woog in een van zijn uitspraken van 21 mei 2026 mee dat in dat geval de terugkeer vanuit Nederland naar Suriname voor de datum van de onafhankelijkheid en het daaropvolgende verblijf in Suriname weliswaar verband hield met zwaarwegende omstandigheden die buiten de invloedssfeer van betrokkene lagen maar dat na het eindigen van die situatie voor 25 november 1975 het verblijf in Suriname is voortgezet tot na de onafhankelijkheid. In het voetspoor daarvan kan meewegen hoe spoedig na het eindigen van een eventuele situatie van zwaarwegende omstandigheden buiten de invloedssfeer van betrokkene, als dat na 25 november 1975 is, betrokkene naar Nederland is gekomen. Toepassing van bovenstaande in dit geval betekent het volgende.
4.6.
Beoordeeld dient te worden of het bestreden besluit in het geval van betrokkene onredelijk bezwarend is. De Raad is met de minister van oordeel dat dat niet het geval is. Betrokkene heeft in essentie aangevoerd dat hij door geldgebrek niet tijdig, tegelijk met zijn echtgenote, naar Nederland kon vertrekken. De omstandigheid dat betrokkene onvoldoende geld had om tijdig naar Nederland te komen is op zich beschouwd onvoldoende omdat deze omstandigheid betrokkene niet voldoende in een bijzondere positie brengt ten opzichte van andere ouderen van Surinaamse herkomst. Gezien het voorgaande en gelet op de overige uitgangspunten genoemd in 4.5 is de Raad, anders dan de rechtbank, van oordeel dat de door betrokkene gemelde omstandigheden onvoldoende bijzonder zijn om tot de conclusie te komen dat het specifiek voor betrokkene onredelijk bewarend is dat de eenmalige tegemoetkoming niet is toegekend. Toepassing van de betreffende voorwaarde pakt in het geval van betrokkene niet nadeliger uit dan door de regelgever is beoogd.
Conclusie en gevolgen
4.7.
Uit het voorgaande volgt dat het hoger beroep van de minister slaagt. De aangevallen uitspraak zal worden vernietigd en het beroep tegen het bestreden besluit zal ongegrond worden verklaard. Dit betekent dat het besluit van 16 oktober 2024, waarin de TBSH-aanvraag van betrokkene is afgewezen, in stand blijft.
- Omdat het hoger beroep slaagt, hoeft de minister de door betrokkene gemaakte proceskosten niet te vergoeden. Voor het heffen van griffierecht bestaat geen aanleiding.
BESLISSING
De Centrale Raad van Beroep
vernietigt de aangevallen uitspraak;
verklaart het beroep tegen het besluit van 16 oktober 2024 ongegrond.
Deze uitspraak is gedaan door E.E.V. Lenos als voorzitter en A. Hoogenboom en J.P. Loof als leden, in tegenwoordigheid van L. van Beelen als griffier. De beslissing is uitgesproken in het openbaar op 22 oktober 2026.
(getekend) E.E.V. Lenos
(getekend) L. van Beelen
Bijlage: voor deze uitspraak belangrijke wettelijke regels
Kaderwet SZW-subsidies
Artikel 1, eerste lid
- In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder Onze Minister:
9 Onze Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid of Onze Minister die belast is met de zorg voor een of meer onderdelen van het beleid, genoemd in artikel 2.
Artikel 2
Onze Minister kan subsidies verstrekken voor activiteiten welke passen in:
het werkgelegenheidsbeleid en het arbeidsmarktbeleid;
het arbeidsomstandighedenbeleid;
het arbeidsverhoudingenbeleid;
het inkomensbeleid;
het socialezekerheidsbeleid;
het kinderopvangbeleid;
het inburgeringsbeleid en het integratiebeleid.
Het Tijdelijk besluit eenmalig bedrag ouderen van Surinaamse herkomst is een regeling van de Minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen, gelet op de artikelen 3, eerste lid, en van de Kaderwet SZW-subsidies. De verantwoordelijkheid voor de uitvoering ervan is nadien overgenomen door andere bewindslieden die vallen onder het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Artikel 3, eerste lid
Onverminderd hoofdstuk 3 van de Financiële-verhoudingswet kunnen bij of krachtens algemene maatregel van bestuur of bij regeling van Onze Minister terzake van de verstrekking van subsidieregels worden gesteld met betrekking tot:
a. de activiteiten waarvoor subsidie kan worden verstrekt en wie daarvoor in aanmerking komt;
b. het bedrag van de subsidie dan wel de wijze waarop dit bedrag wordt bepaald;
c. de aanvraag van een subsidie en de besluitvorming daarover;
d. de voorwaarden waaronder de subsidie wordt verleend;
e. de verplichtingen van de subsidie-ontvanger;
f. de vaststelling van de subsidie;
g. intrekking en wijziging van de subsidieverlening of -vaststelling;
h. de betaling van de subsidie en het verlenen van voorschotten;
i. andere criteria voor de verstrekking van subsidie.
Artikel 9
Deze wet is, met uitzondering van artikel 3, tweede lid, van overeenkomstige toepassing op spoedeisende, tijdelijke verstrekking door Onze Minister van aanspraken op financiële middelen, niet zijnde subsidies, behoudens indien die aanspraak wordt verstrekt krachtens een andere wet.
Tijdelijk besluit eenmalig bedrag ouderen van Surinaamse herkomst
Artikel 2 Doel van het besluit
Met dit besluit wordt als gebaar van erkenning een eenmalig bedrag toegekend aan ouderen van Surinaamse herkomst, dat ziet op de unieke samenloop van omstandigheden van deze groep, gevormd door de verwachtingen die zijn ontstaan rondom het onafhankelijkheids-proces van Suriname, in verband met de komst van deze groep naar Nederland met het oog op de inwerkingtreding van de Toescheidingsovereenkomst, het onrecht dat deze groep ervaart, omdat zij veronderstelden door de komst naar Nederland ook recht op een volledige ouderdomsuitkering op grond van de Algemene Ouderdomswet te krijgen, terwijl soms over een lange periode geen recht op grond van de Algemene Ouderdomswet is opgebouwd, en de politiek-bestuurlijke wens om de pijn van deze groep vanwege deze samenloop van omstandigheden te erkennen.
Artikel 3 Voorwaarden recht op eenmalig bedrag
Een persoon heeft recht op een eenmalig bedrag, indien deze:
uiterlijk op 25 november 1975 in Nederland is gaan wonen, met het oog op de inwerkingtreding van de Toescheidingsovereenkomst;
voorafgaand aan het tijdstip waarop deze persoon in Nederland ging wonen in Suriname woonde;
ten minste de leeftijd van 18 jaar had bereikt op het tijdstip, waarop deze persoon in Nederland ging wonen; en
op 1 juli 2024 ten minste 20 jaar in Nederland heeft gewoond.
Toescheidingsovereenkomst inzake nationaliteiten tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Suriname
Artikel 1
- Meerderjarig in de zin van deze overeenkomst zijn zij die de leeftijd van 18 jaar hebben bereikt of vroeger in het huwelijk zijn getreden. (…)
Artikel 2
-
Het verkrijgen van de Surinaamse nationaliteit ingevolge deze Overeenkomst heeft verlies van het Nederlanderschap tot gevolg.
-
Het verkrijgen van het Nederlanderschap ingevolge deze Overeenkomst heeft verlies van de Surinaamse nationaliteit tot gevolg.
Artikel 3
De Surinaamse nationaliteit verkrijgen alle meerderjarige Nederlanders die in Suriname zijn geboren en op het tijdstip van de inwerkingtreding van deze Overeenkomst in de Republiek Suriname hetzij woonplaats, hetzij werkelijk verblijf hebben.
Tijdelijk besluit eenmalig bedrag ouderen van Surinaamse herkomst; Besluit van 6 oktober 2023, houdende de toekenning van een eenmalig bedrag aan ouderen van Surinaamse herkomst, Stb. 2023, 386.
ECLI:NL:CRVB:2026:603, ECLI:NL:CRVB:2026:617.
ECLI:NL:CRVB:2026:617.