ECLI:NL:CRVB:2026:1386 Centrale Raad van Beroep , 22-10-2026 / 25/1841 TBSH

25/1841 TBSH

Centrale Raad van Beroep

Meervoudige kamer

Uitspraak op het hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank Amsterdam van 24 juli 2025, 25/1375 (aangevallen uitspraak)

Partijen:

[appellant] te [woonplaats] (appellant)

de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (minister)

Datum uitspraak: 22 oktober 2026

SAMENVATTING

Deze uitspraak gaat over de afwijzing van een aanvraag om een tegemoetkoming op grond van het TBSH. Appellant woonde op de peildatum 25 november 1975, toen Suriname onafhankelijk werd, in Suriname. Op zijn aanvraag is afwijzend beslist op de grond dat hij niet uiterlijk op 25 november 1975 in Nederland is gaan wonen, met het oog op de inwerkingtreding van de Toescheidingsovereenkomst. De Raad oordeelt dat deze afwijzing stand houdt. Deze voorwaarde in het TBSH en de uitleg daarvan door de minister kan in het algemeen de hier aan te leggen terughoudende rechterlijke toetsing doorstaan en toepassing van deze voorwaarde is in het geval van appellant niet onredelijk bezwarend.

PROCESVERLOOP

Namens appellant heeft mr. F.R.G. Keijzer, advocaat, hoger beroep ingesteld. De minister heeft een verweerschrift ingediend.

De Raad heeft de zaak behandeld op een zitting van 30 juli 2026. Voor appellant zijn mr. Keijzer en mr. F.R. Lunshof verschenen. De minister heeft zich laten vertegenwoordigen door mr. P. van der Voorn en mr. K. Verbeek.

OVERWEGINGEN

Inleiding

1. Bij de beoordeling van het hoger beroep zijn de volgende feiten van belang.

1.1. Appellant is op [geboortedatum] 1949 geboren in Paramaribo en in september 1971 vanuit Suriname naar Nederland verhuisd. Hij heeft in Nederland een beroepsopleiding gevolgd. Op [datum 1] 1975 is appellant terug gegaan naar Suriname en is daar gebleven tot na 25 november 1975. Hierdoor heeft hij op 25 november 1975 de Surinaamse nationaliteit gekregen. In 2004 is appellant naar [land] vertrokken waar hij op [datum 2] 2004 de Nederlandse nationaliteit heeft herkregen. In 2005 is appellant opnieuw in Nederland gaan wonen.

1.2. Aan appellant is in 2014 een AOW-pensioen toegekend met een korting van 74%, omdat hij in de perioden van [datum 3] 1964 tot en met 8 september 1971 en van 14 februari 1975 tot en met 31 augustus 2005 niet verzekerd is geweest voor de AOW.

1.3. Op 10 juni 2024 heeft appellant een tegemoetkoming aangevraagd op grond van het TBSH. Daarbij heeft appellant een uittreksel uit de Basisadministratie Persoonsgegevens overgelegd waaruit blijkt dat hij op [datum 1] 1975 naar Suriname is vertrokken. Hij heeft toegelicht dat de reden was dat zijn op [datum 3] 1974 geboren dochter ziek was geworden en hij – toen zij uit het ziekenhuis kwam – op doktersadvies naar Suriname is gegaan.

1.4. Bij besluit van 16 augustus 2024 is afwijzend beslist op de TBSH-aanvraag van appellant op de grond dat appellant niet voor of op 25 november 1975 in Nederland is komen wonen vanwege het feit dat Suriname onafhankelijk werd en appellant Nederlander wilde blijven.

1.5. Appellant heeft tegen dit besluit bezwaar gemaakt. Het bezwaar is bij besluit van 10 januari 2025 (bestreden besluit) ongegrond verklaard. Daarvoor is, onder verwijzing naar artikel 3, aanhef en sub a, TBSH, bepalend geacht dat appellant op 25 november 1975 in Suriname woonde en de Nederlandse nationaliteit heeft verloren door niet voor die datum weer naar Nederland te komen. Hij voldoet daarom niet aan de voorwaarden voor toekenning van de tegemoetkoming. Het TBSH biedt geen ruimte om vanuit een oogpunt van coulance rekening te houden met de omstandigheid dat hij noodgedwongen de keuze heeft moeten maken om terug te gaan naar Suriname.

Uitspraak van de rechtbank

1. De rechtbank heeft het beroep tegen het bestreden besluit ongegrond verklaard en daarmee het bestreden besluit in stand gelaten. Daartoe heeft de rechtbank als volgt overwogen, waarbij voor eiser appellant moet worden gelezen.

“De rechtbank overweegt dat bijzondere omstandigheden kunnen maken dat toepassing van het algemeen verbindend voorschrift zozeer in strijd komt met het evenredigheidsbeginsel dat de toepassing achterwege moet blijven. Een besluit is onevenredig als het in de gegeven omstandigheden voor een of meer belanghebbende(n) onredelijk bezwarend is. In dit geval gaat het om de vraag of sprake is van bijzondere omstandigheden die maken dat strikte toepassing van de voorwaarde dat eiser op 25 november 1975 in Nederland moest wonen tot een onevenredige uitkomst leidt waardoor deze voorwaarde buiten toepassing moet worden gelaten. De rechtbank beantwoordt deze vraag ontkennend en motiveert dit als volgt.

(…) Eiser voert aan dat de directe aanleiding voor terugkeer naar Suriname was dat zijn paar maanden oude dochter ernstig ziek was en dat hij op advies van de artsen terug naar Suriname is gegaan, omdat dat beter zou zijn voor het herstel van zijn dochter. Eiser heeft de bijzondere omstandigheden op de zitting uitgebreid toegelicht. Eiser heeft zijn stelling dat hij op advies van de artsen terug is gekeerd echter niet onderbouwd en deze lezing komt ook niet overeen met wat hij op de zitting daarover heeft verteld. Op de zitting heeft eiser verteld dat hij zijn dochter heeft meegenomen uit het ziekenhuis in Nederland toen hij zag dat zij niet meer zo heel erg ziek was. Op de zitting heeft hij ook verteld dat hij naar Suriname terug ging omdat hij een burn-out had. Het ging niet zo goed met hem, hij zat tegen een burn-out aan en toen werd ook nog zijn dochter ziek. De directe aanleiding voor terugkeer naar Suriname was zijn zieke dochter, maar er waren volgens eiser twee redenen om terug te gaan. Eiser heeft zich op dat moment niet gerealiseerd dat hij het Nederlanderschap zou verliezen als hij niet op 25 november 1975 in Nederland zou wonen. Verder heeft eiser op de zitting toegelicht dat het op een gegeven moment in Suriname weer beter ging met zijn dochter maar dat hij vanwege zijn eigen gezondheidssituatie niet in staat was om terug te gaan naar Nederland. Dat hij daartoe niet in staat was, heeft eiser echter pas op de zitting gesteld en niet nader onderbouwd. Het heeft uiteindelijk tot 2005 geduurd voordat hij weer naar Nederland is teruggekeerd.

(…) In wat eiser heeft aangevoerd ziet de rechtbank geen dusdanig bijzondere omstandigheden die maken dat de uitkomst van het bestreden besluit in strijd is met het evenredigheidsbeginsel. (…) De rechtbank is van oordeel dat de situatie van eiser en zijn komst naar Nederland in 2005, zich nu niet onderscheidt van ouderen van Surinaamse herkomst die na de onafhankelijkheid van Suriname hebben besloten naar Nederland te komen. Het beroep op het evenredigheidsbeginsel slaagt daarom niet.”

Het standpunt van appellant

1. Appellant is het met de uitspraak van de rechtbank niet eens. Appellant heeft tegen die uitspraak aangevoerd dat de rechtbank onvoldoende heeft onderkend dat de Svb een onjuiste uitleg heeft gegeven aan artikel 3 van het TBSH en de voorwaarden te formeel en restrictief heeft toegepast. Onverkorte toepassing van artikel 3, aanhef en onder a, is in zijn concrete geval voorts onredelijk bezwarend. Appellant heeft destijds direct gehandeld en heeft zich ruim voor de onafhankelijkheid in Nederland gevestigd. Door een acute noodsituatie is hij uit Nederland weggerukt. Op 25 november 1975, ruim negen maanden na dit noodgedwongen vertrek, duurde deze situatie onverminderd voort. De dochter van appellant was nog herstellende van haar levensbedreigende ziekte; zij had voortdurende zorg nodig die appellant als alleenstaande ouder in Suriname verleende. De mentale en fysieke gezondheid van appellant was op dat moment ook zodanig dat hij niet in staat was het dagelijks leven, laat staan een intercontinentale verhuizing met een ziek kind, te organiseren. Er was op de peildatum geen sprake van een vrije keuze om in Suriname te blijven. Door het tijdsverloop kan het ontbreken van documentair bewijs appellant niet worden tegengeworpen.

Het standpunt van de minister

1. De minister heeft gevraagd om de aangevallen uitspraak te bevestigen.

Het oordeel van de Raad

1. De Raad beoordeelt of de rechtbank terecht de bij het bestreden besluit gehandhaafde weigering van een tegemoetkoming toe te kennen op grond van het TBSH in stand heeft gelaten aan de hand van wat appellant in hoger beroep heeft aangevoerd, de beroepsgronden. De Raad komt tot het oordeel dat het hoger beroep niet slaagt. Hierna legt de Raad uit hoe hij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft. De wettelijke regels en beleidsregels die voor de beoordeling van het hoger beroep belangrijk zijn, zijn te vinden in de bijlage bij deze uitspraak.

5.1. Op 1 juni 2024 is het TBSH in werking getreden. Met dit besluit wordt als gebaar van erkenning een eenmalig bedrag toegekend aan ouderen van Surinaamse herkomst. Dat gebaar ziet op de unieke samenloop van omstandigheden van deze groep, gevormd door de verwachtingen die zijn ontstaan rondom het onafhankelijkheidsproces van Suriname, in verband met de komst van deze groep naar Nederland met het oog op de inwerkingtreding van de Toescheidingsovereenkomst, het onrecht dat deze groep ervaart, omdat zij veronderstelden door de komst naar Nederland ook recht op een volledige ouderdomsuitkering op grond van de AOW te krijgen, terwijl soms over een lange periode geen recht op grond van de AOW is opgebouwd, en de politiek-bestuurlijke wens om de pijn van deze groep vanwege deze samenloop van omstandigheden te erkennen. Dit is bepaald in artikel 2 van het TBSH.

5.2. Iemand heeft recht op € 5.000,- als gebaar van erkenning voor ervaren onrecht, indien hij of zij:

uiterlijk op 25 november 1975 in Nederland is gaan wonen, met het oog op de inwerkingtreding van de Toescheidingsovereenkomst;

voorafgaand aan het tijdstip waarop deze persoon in Nederland ging wonen in Suriname woonde;

ten minste de leeftijd van 18 jaar had bereikt op het tijdstip, waarop deze persoon in Nederland ging wonen; en

op 1 juli 2024 ten minste 20 jaar in Nederland heeft gewoond.

Dit is bepaald in artikel 3 van het TBSH.

5.3. De Raad heeft in zijn uitspraken van 21 mei 2026 geoordeeld dat bij de toepassing van artikel 3, aanhef en onder a van het TBSH wordt getoetst of de betrokkene, ten eerste, uiterlijk op 25 november 1975 in Nederland is gaan wonen, en ten tweede, op 25 november 1975 niet in Suriname woonde of verbleef. Voorts heeft de Raad geoordeeld dat artikel 3, onderdeel a van het TBSH , zoals hierboven uitgelegd, de toets aan het evenredigheidsbeginsel doorstaat. Dat ook andere afbakeningen van de doelgroep van het TBSH denkbaar zijn in het licht van de bepalingen van de Toescheidingsovereenkomst maakt dat, gelet op de zeer terughoudende toets die de rechter dient te verrichten, niet anders. Wel rijst de vraag of het bestreden besluit in het geval van appellant niet onredelijk bezwarend uitpakt. Als dat wel zo is mag deze voorwaarde namelijk niet aan appellant worden tegengeworpen.

5.4. Vast staat dat appellant vóór 25 november 1975 in Nederland is komen wonen, eveneens vóór 25 november 1975 weer naar Suriname is teruggekeerd en dat hij op de peildatum in Suriname woonde. In hoger beroep is uiteindelijk alleen nog in geschil de toets van het bestreden besluit aan het evenredigheidsbeginsel.

5.5. Met het bestreden besluit heeft de minister toepassing gegeven aan artikel 3, aanhef en onder a van het TBSH. Dit betekent dat het bestreden besluit berust op een gebonden bevoegdheid die is neergelegd in een algemeen verbindend voorschrift, niet zijnde een wet in formele zin. Daarom moet worden beoordeeld of er bijzondere omstandigheden zijn die maken dat toepassing van het algemeen verbindend voorschrift in het voorliggende geval tot een onevenredige uitkomst leidt. Hiervan is, zoals gezegd, sprake als het besluit in de gegeven omstandigheden voor de belanghebbende onredelijk bezwarend is.

5.6. Bij de vraag of een besluit tot afwijzing van de tegemoetkoming op grond van artikel 3, aanhef en onder a van het TBSH in de gegeven omstandigheden voor de betrokkene onredelijk bezwarend is, weegt naar het oordeel van de Raad allereerst mee dat een besluit tot afwijzing van een aanvraag op grond van het TBSH geen belastend besluit is. Er is sprake van het niet toekennen van een tegemoetkoming. Deze tegemoetkoming is voorts niet een periodieke maar een eenmalige. Daarbij is de tegemoetkoming geregeld in een afzonderlijke en tijdelijke regeling, die niet tot doel heeft een voorziening te bieden voor een van de reguliere sociale zekerheidsrisico’s. Voor het toch als onredelijk bezwarend aanmerken van de afwijzing van de tegemoetkoming in een concreet geval is vereist dat betrokkene zich wat betreft de gestelde omstandigheden in een voldoende bijzondere positie bevindt ten opzichte van andere ouderen van Surinaamse herkomst. Bij de toets of artikel 3, aanhef en onder a, van het TBSH mag worden tegengeworpen, kan worden betrokken wat de feiten en omstandigheden waren ten tijde van het niet voldoen daaraan; dus rond de komst naar Nederland, de eventuele terugkeer naar Suriname, het eventuele verblijf in Suriname op 25 november 1975 en de periode daarna. De Raad woog in een van zijn uitspraken van 21 mei 2026 mee dat in dat geval de terugkeer vanuit Nederland naar Suriname voor de datum van de onafhankelijkheid en het daaropvolgende verblijf in Suriname weliswaar verband hield met zwaarwegende omstandigheden die buiten de invloedssfeer van betrokkene lagen maar dat na het eindigen van die situatie voor 25 november 1975 het verblijf in Suriname is voortgezet tot na de onafhankelijkheid. In het voetspoor daarvan kan meewegen hoe spoedig na het eindigen van een eventuele situatie van zwaarwegende omstandigheden buiten de invloedssfeer van betrokkene, als dat na 25 november 1975 is, betrokkene naar Nederland is gekomen. Toepassing van bovenstaande in dit geval betekent het volgende.

5.7. De minister heeft er op gewezen dat appellant zijn stelling dat hij door psychische klachten in Suriname moest blijven, ook toen zijn dochter herstellende was, niet heeft onderbouwd. Wat daar ook van zij, bij de vraag of het besluit in de gegeven omstandigheden voor appellant onredelijk bezwarend is, weegt gezien het bovenstaande mee dat, ook als appellant zich ten tijde van de terugkeer naar Suriname in een situatie van zwaarwegende omstandigheden buiten zijn invloedssfeer bevond, niet is komen vast te staan dat deze situatie voortduurde tot 25 november 1975 en tot ver daarna. Daarmee is dus ook niet komen vast te staan dat appellant zo spoedig mogelijk na het eindigen van die zwaarwegende omstandigheden naar Nederland is gekomen. Appellant is pas in 2005 naar Nederland gekomen. In tussentijd heeft appellant in Suriname voor de overheid gewerkt en een eigen bedrijf gehad. Gezien het voorgaande en gelet op de overige uitgangspunten genoemd in 5.6 is niet duidelijk geworden waarom het voor appellant specifiek onredelijk bezwarend is dat de eenmalige tegemoetkoming niet is toegekend. Toepassing van de betreffende voorwaarde pakt in het geval van appellant niet nadeliger uit dan door de regelgever is beoogd.

Conclusie en gevolgen

5.8.

Het hoger beroep slaagt dus niet. De aangevallen uitspraak wordt bevestigd. Dit betekent dat het besluit van 16 augustus 2024 tot afwijzing van de TBSH-aanvraag in stand blijft.

1. Omdat het hoger beroep niet slaagt krijgt appellant geen vergoeding voor zijn proceskosten en het betaalde griffierecht.

BESLISSING

De Centrale Raad van Beroep bevestigt de aangevallen uitspraak.

Deze uitspraak is gedaan door E.E.V. Lenos als voorzitter en A. Hoogenboom en J.P. Loof als leden, in tegenwoordigheid van L. van Beelen als griffier. De beslissing is uitgesproken in het openbaar op 22 oktober 2026.

(getekend) E.E.V. Lenos

(getekend) L. van Beelen

Bijlage: voor deze uitspraak belangrijke wettelijke regels

Kaderwet SZW-subsidies

Artikel 1, eerste lid

1. In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder Onze Minister: Onze Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid of Onze Minister die belast is met de zorg voor een of meer onderdelen van het beleid, genoemd in artikel 2.

Artikel 2

Onze Minister kan subsidies verstrekken voor activiteiten welke passen in:

het werkgelegenheidsbeleid en het arbeidsmarktbeleid;

het arbeidsomstandighedenbeleid;

het arbeidsverhoudingenbeleid;

het inkomensbeleid;

het socialezekerheidsbeleid;

het kinderopvangbeleid;

d. het inburgeringsbeleid en het integratiebeleid.

Het Tijdelijk besluit eenmalig bedrag ouderen van Surinaamse herkomst is een regeling van de Minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen, gelet op de artikelen 3, eerste lid, en 9 van de Kaderwet SZW-subsidies. De verantwoordelijkheid voor de uitvoering ervan is nadien overgenomen door andere bewindslieden die vallen onder het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Artikel 3, eerste lid

Onverminderd hoofdstuk 3 van de Financiële-verhoudingswet kunnen bij of krachtens algemene maatregel van bestuur of bij regeling van Onze Minister terzake van de verstrekking van subsidieregels worden gesteld met betrekking tot:

a. de activiteiten waarvoor subsidie kan worden verstrekt en wie daarvoor in aanmerking komt;

b. het bedrag van de subsidie dan wel de wijze waarop dit bedrag wordt bepaald;

c. de aanvraag van een subsidie en de besluitvorming daarover;

d. de voorwaarden waaronder de subsidie wordt verleend;

e. de verplichtingen van de subsidie-ontvanger;

f. de vaststelling van de subsidie;

g. intrekking en wijziging van de subsidieverlening of -vaststelling;

h. de betaling van de subsidie en het verlenen van voorschotten;

i. andere criteria voor de verstrekking van subsidie.

Artikel 9

Deze wet is, met uitzondering van artikel 3, tweede lid, van overeenkomstige toepassing op spoedeisende, tijdelijke verstrekking door Onze Minister van aanspraken op financiële middelen, niet zijnde subsidies, behoudens indien die aanspraak wordt verstrekt krachtens een andere wet.

Tijdelijk besluit eenmalig bedrag ouderen van Surinaamse herkomst

Artikel 2 Doel van het besluit

Met dit besluit wordt als gebaar van erkenning een eenmalig bedrag toegekend aan ouderen van Surinaamse herkomst, dat ziet op de unieke samenloop van omstandigheden van deze groep, gevormd door de verwachtingen die zijn ontstaan rondom het onafhankelijkheids-proces van Suriname, in verband met de komst van deze groep naar Nederland met het oog op de inwerkingtreding van de Toescheidingsovereenkomst, het onrecht dat deze groep ervaart, omdat zij veronderstelden door de komst naar Nederland ook recht op een volledige ouderdomsuitkering op grond van de Algemene Ouderdomswet te krijgen, terwijl soms over een lange periode geen recht op grond van de Algemene Ouderdomswet is opgebouwd, en de politiek-bestuurlijke wens om de pijn van deze groep vanwege deze samenloop van omstandigheden te erkennen.

Artikel 3 Voorwaarden recht op eenmalig bedrag

Een persoon heeft recht op een eenmalig bedrag, indien deze:

uiterlijk op 25 november 1975 in Nederland is gaan wonen, met het oog op de inwerkingtreding van de Toescheidingsovereenkomst;

voorafgaand aan het tijdstip waarop deze persoon in Nederland ging wonen in Suriname woonde;

ten minste de leeftijd van 18 jaar had bereikt op het tijdstip, waarop deze persoon in Nederland ging wonen; en

op 1 juli 2024 ten minste 20 jaar in Nederland heeft gewoond.

Toescheidingsovereenkomst inzake nationaliteiten tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Suriname

Artikel 2

1. Het verkrijgen van de Surinaamse nationaliteit ingevolge deze Overeenkomst heeft verlies van het Nederlanderschap tot gevolg.

2. Het verkrijgen van het Nederlanderschap ingevolge deze Overeenkomst heeft verlies van de Surinaamse nationaliteit tot gevolg.

Artikel 3

De Surinaamse nationaliteit verkrijgen alle meerderjarige Nederlanders die in Suriname zijn geboren en op het tijdstip van de inwerkingtreding van deze Overeenkomst in de Republiek Suriname hetzij woonplaats, hetzij werkelijk verblijf hebben.

Algemene ouderdomswet.

Tijdelijk besluit eenmalig bedrag ouderen van Surinaamse herkomst, Besluit van 6 oktober 2023, houdende de toekenning van een eenmalig bedrag aan ouderen van Surinaamse herkomst, Stb. 2023, 386.

ECLI:NL:CRVB:2026:603, ECLI:NL:CRVB:2026:617.

ECLI:NL:CRVB:2026:617.