Rechtbank den haag
Team handel - voorzieningenrechter
zaak- / rolnummer: C/09/710322 / KG ZA 26/873
Vonnis in kort geding van 27 oktober 2026
in de zaak van
[eiseres] B.V. te [vestigingsplaats 1],
eiseres, hierna te noemen: [eiseres],
advocaat: mr. D.R. Versteeg,
tegen:
STICHTING NATURALIS BIODIVERSITY CENTER te Leiden,
gedaagde, hierna te noemen: Naturalis,
advocaten: mrs. M. de Wijs en A.H.C. van Druten.
waarin is tussengekomen:
[gevoegde partij] B.V. te [vestigingsplaats 2],
hierna te noemen: [gevoegde partij],
advocaat: mr. L.J.W. Sueters
1De procedure
1.1.
Het verloop van de procedure blijkt uit:
-
de dagvaarding van 4 augustus 2026 met producties 1 tot en met 4 en 9 tot en met 12 (producties 5 tot en met 8 zijn teruggetrokken voorafgaand aan de zitting);
-
de incidentele conclusie houdende een verzoek tot primair tussenkomst en subsidiair voeging van de zijde van [gevoegde partij];
-
de conclusie van antwoord met productie 1;
-
de door [eiseres] en [gevoegde partij] overgelegde pleitnotities.
1.2.
Op 9 oktober 2026 heeft de mondelinge behandeling van de zaak plaatsgevonden.
2Het incident tot tussenkomst dan wel voeging
2.1.
[gevoegde partij] heeft gevorderd te mogen tussenkomen in de procedure tussen [eiseres] en Naturalis dan wel zich te mogen voegen aan de zijde van Naturalis. Ter zitting hebben [eiseres] en Naturalis verklaard geen bezwaar te hebben tegen de tussenkomst. [gevoegde partij] is vervolgens toegelaten als tussenkomende partij, aangezien zij een vordering heeft ingediend en aannemelijk heeft gemaakt dat zij daarbij voldoende belang heeft. Verder is niet gebleken dat de toewijzing van de gevorderde tussenkomst in de weg staat aan de vereiste spoed bij dit kort geding en de goede procesorde in het algemeen.
3De feiten
Op grond van de stukken en het verhandelde ter zitting wordt in dit geding van het volgende uitgegaan.
3.1.
Naturalis heeft een Europese aanbesteding voor de concessieopdracht ‘Horecavoorziening Naturalis’ (hierna: de aanbesteding) gehouden. Na een selectieprocedure, waaraan negen partijen deelnamen, heeft Naturalis drie partijen (waaronder [eiseres] en [gevoegde partij]) uitgenodigd voor de gunningsfase van de aanbesteding.
3.2.
In paragraaf 6.1 van de gunningsleidraad is bepaald dat het gunningscriterium de beste prijs-kwaliteitverhouding is, waarbinnen het kwalitatieve gunningscriterium uiteenviel in verschillende subgunningscriteria:
Op prijs was – in verschillende onderdelen – maximaal 400 punten te behalen.
3.3.
In 6.2 van de gunningsleidraad is uiteengezet dat het criterium ‘Kwaliteit’ is opgebouwd uit drie subgunningscriteria en deze subgunningscriteria zijn nader uitgewerkt.
De gunningsleidraad bepaalt over de subgunningscriteria Kwaliteit 1, 2a en 2b en 3 als volgt:
Naar deze subgunningscriteria zal in het navolgende respectievelijk verwezen worden als criteria Kwaliteit 1, 2a, 2b en 3.
3.4.
Over de beoordeling van de kwaliteitscriteria is in 6.4 van de gunningsleidraad het volgende bepaald met betrekking tot de kwalificaties ‘uitmuntend’ en ‘goed’:
Over de toekenning van de scores bepaalt de gunningsleidraad dat om voor een specifieke score in aanmerking te komen, de uitwerking van het betreffende criterium moet voldoen aan alle cumulatieve voorwaarden die bij dat scoreniveau in de tabel zijn beschreven. Indien een uitwerking niet volledig voldoet aan alle vereisten van een hoger niveau, wordt de score toegekend die past bij het onderliggende niveau waaraan wel volledig wordt voldaan.
3.5.
In de aanloop van de inschrijving heeft er een schouw op locatie plaatsgevonden. Ook was er gelegenheid om vragen te stellen, die met nota’s van inlichtingen zijn beantwoord.
3.6.
In het Programma van Eisen voor de concessie is met betrekking tot het assortiment onder meer de volgende eis gesteld (eis 16):
3.7.
In de Nota van Inlichtingen Selectiefase is de volgende vraag gesteld (vraag 17):
“U omschrijft een verbouwing van het restaurant in 2026. Zal deze verbouwing afgerond zijn voor 1-12-2026 en is er door de opdrachtgever nog invloed uit te oefenen op het plan? Wat waren de doelstellingen van Naturalis om het restaurant te gaan verbouwen?”
Naturalis heeft daarop als volgt geantwoord:
“De verbouwing is voor 1 december 2026 afgerond. De concessiehouder kan geen invloed meer op het ontwerp uitoefenen aangezien zowel het ontwerp voor de tuin als de verbouwing van het restaurant inmiddels definitief zijn vastgesteld. De doelstelling van de restaurant verbouwing is gedeeltelijk ter vervanging van de huidige versleten meubels en de restaurantbeleving beter aan te laten sluiten bij de museumbeleving door verbetering van de akoestiek en sfeer.”
3.8.
In de Nota van Inlichtingen 1 is met betrekking tot de gunningsleidraad de volgende vraag gesteld (vraag 39):
3.6.2.
Hoewel wij de ambitie om lokaal in te kopen onderschrijven, kan een beperking tot 75 kilometer rondom Leiden in de praktijk leiden tot een beperkter assortiment en minder flexibiliteit in beschikbaarheid van producten. Door “lokaal” te definiëren als binnen Nederland blijft de keten relatief kort en transparant, terwijl er tegelijkertijd meer ruimte ontstaat om samen te werken met duurzame, kwalitatieve en innovatieve Nederlandse producenten. Dit kan bijdragen aan continuïteit, seizoensvariatie en een stabiel aanbod, zonder afbreuk te doen aan de duurzaamheidsdoelstellingen zoals het beperken van transportafstanden en het ondersteunen van lokale economieën. Is Naturalis bereid om deze eis te verruimen naar “lokaal binnen Nederland”?
Naturalis heeft daarop als volgt geantwoord:
“Niet akkoord.
De straal van 75 kilometer rondom Leiden is een bewuste keuze om de regionale economie te stimuleren en transportbewegingen te minimaliseren. Naturalis is ervan overtuigd dat binnen deze regio voldoende kwalitatief en divers aanbod beschikbaar is.
Ter verduidelijking: deze eis ziet op (vers)producten die redelijkerwijs binnen deze straal geproduceerd of geteeld kunnen worden. Het spreekt voor zich dat voor producten waarbij dit klimatologisch of geografisch onmogelijk is (zoals koffiebonden of rijst), deze beperking niet geldt. De eis blijft ongewijzigd.”
3.9.
Zowel [eiseres] als [gevoegde partij] hebben een inschrijving ingediend. Daarna hebben zij in overeenstemming met de in de gunningsleidraad opgenomen planning presentaties gehouden. Op 15 juli 2026 heeft Naturalis bekend gemaakt dat zij voornemens is de opdracht te gunnen aan [gevoegde partij]. Zij heeft bekend gemaakt dat [eiseres] tweede is geworden. De prijs van [eiseres] bleek lager dan die van [gevoegde partij], maar [gevoegde partij] heeft op de kwaliteitscriteria hoger gescoord: op drie subgunningscriteria heeft [gevoegde partij] ‘uitmuntend’ gescoord, daar waar [eiseres] ‘goed’ scoorde:
In bijlage 1 bij de brief van 15 juli 2026 is de motivering van de beoordeling per (sub)gunningscriterium opgenomen.
3.10.
[eiseres] kon de motivering van haar eigen scores niet rijmen met haar inschrijving en/of de wijze waarop de gunningscriteria zijn beoordeeld. Ook kon zij zich niet vinden in de motivering voor de ‘uitmuntende’ scores van [gevoegde partij]. [eiseres] heeft nog tijdens de bezwaartermijn verzocht om een toelichtingsgesprek met Naturalis. Dit gesprek heeft op 30 juli 2026 plaatsgevonden. [eiseres] heeft van delen van dit gesprek een woordelijk verslag gemaakt en deze verslagen als producties in het geding gebracht. Naturalis is niet overgegaan tot heroverweging van de gunningsbeslissing.
4Het geschil
4.1.
[eiseres] vordert bij vonnis, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad:
Primair:
I. Naturalis te verbieden verdere uitvoering te geven aan de gunningsbeslissing;
II. Naturalis te gebieden de gunningsbeslissing in te trekken;
III. Naturalis te gebieden [gevoegde partij] uit te sluiten van de aanbesteding en – voor zover zij nog tot gunning wenst over te gaan – een nieuwe gunningsbeslissing te nemen ten faveure van [eiseres];
IV. te bepalen dat Naturalis een dwangsom verbeurt ter hoogte van € 100.000 althans een door de voorzieningenrechter in goede justitie te bepalen bedrag, bij schending van een van de hiervoor primair gevorderde ge- en verboden, te vermeerderen met een bedrag van € 10.000 per dag dat de overtreding voortduurt;
Subsidiair:
V. Naturalis te verbieden verdere uitvoering te geven aan de gunningsbeslissing;
VI. Naturalis te gebieden de gunningsbeslissing in te trekken;
VII. Naturalis te gebieden over te gaan tot een herbeoordeling van de kwalitatieve inschrijvingen van [eiseres] en [gevoegde partij], door een nieuwe beoordelingscommissie, waarbij zowel de materiele als de formele beoordelingscriteria alsnog nauwgezet in acht worden genomen en op basis daarvan tot een nieuwe gunningsbeslissing te komen, voorzien van een volwaardige motivering en rechtsbeschermingstermijn;
VII. te bepalen dat Naturalis een dwangsom verbeurt ter hoogte van € 100.000 althans een door de voorzieningenrechter te bepalen bedrag, bij schending van een van de hiervoor subsidiair gevorderde ge- en verboden, te vermeerderen met een bedrag van € 10.000 per dag dat de overtreding voortduurt;
Meer subsidiair:
VIII. Naturalis te verbieden verdere uitvoering te geven aan de gunningsbeslissing;
IX. Naturalis te gebieden de gunningsbeslissing in te trekken;
X. Naturalis te gebieden een nieuwe gunningsbeslissing te nemen die voldoet aan alle wettelijke (motiverings)eisen, voorzien van een nieuwe rechtsbeschermingstermijn van ten minste twintig dagen;
XI. te bepalen dat Naturalis een dwangsom verbeurt ter hoogte van € 100.000 althans een door de voorzieningenrechter in goede justitie te bepalen bedrag, bij schending van een van de hiervoor meer subsidiair gevorderde ge- en verboden, te vermeerderen met een bedrag van € 10.000 per dag dat de overtreding voortduurt;
Uiterst subsidiair:
XII. Naturalis te verbieden verdere uitvoering te geven aan de gunningsbeslissing;
XIII. Naturalis te gebieden de gunningsbeslissing in te trekken;
XIV. Naturalis te verbieden de opdracht te gunnen op basis van (de uitslag van) deze aanbesteding;
XV. te bepalen dat Naturalis een dwangsom verbeurt ter hoogte van € 100.000 althans een door de voorzieningenrechter in goede justitie te bepalen bedrag, bij schending van en van de hiervoor uiterst subsidiair gevorderde ge- en verboden, te vermeerderen met een bedrag van € 10.000 per dag dat de overtreding voortduurt;
In alle gevallen:
XVI. Naturalis te veroordelen in de kosten van deze procedure, daaronder begrepen een tegemoetkoming in de kosten van juridische bijstand.
4.2.
Daartoe voert Naturalis – samengevat – het volgende aan.
[gevoegde partij] heeft een onmogelijke inschrijving gedaan, zodat het Naturalis verboden moet worden om uitvoering te geven aan de gunningsbeslissing, deze moet worden ingetrokken en [gevoegde partij] moet worden uitgesloten van de aanbesteding, waarbij de opdracht aan [eiseres] moet worden gegund als Naturalis nog tot gunning over wil gaan.
Naturalis heeft zich, gelet op de gunningsbeslissing en het toelichtingsgesprek, voorts niet gehouden aan de voorwaarden van de aanbesteding, zodat Naturalis gehouden is een nieuwe beoordelingscommissie samen te stellen. Verder voert [eiseres] aan dat de gunningsbeslissing niet voldoet aan de wettelijke eisen en dat sprake is van niet-eenduidige en/of tegenstrijdige eisen in de aanbesteding. Tot slot legt [eiseres] aan haar vorderingen ten grondslag dat sprake is van willekeurig toepasbare eisen, althans eisen die de beoordelaars onbeperkte, althans een te ruime/subjectieve keuzevrijheid opleveren.
4.3.
Naturalis en [gevoegde partij] voeren gemotiveerd verweer, dat hierna, voor zover nodig, zal worden besproken.
4.4.
[gevoegde partij] vordert voorwaardelijk, zakelijk weergegeven,
Primair:
[eiseres] niet-ontvankelijk te verklaren in haar vorderingen, althans deze af te wijzen en Naturalis te gebieden de gunningsbeslissing ten gunste van [gevoegde partij] in stand te houden en de opdracht definitief aan [gevoegde partij] te gunnen, indien en voor zover Naturalis de opdracht nog wenst te gunnen.
Subsidiair:
Elke andere voorziening te treffen die de voorzieningenrechter in goede justitie passend acht en die recht doet aan de belangen van [gevoegde partij];
met veroordeling van [eiseres] tot vergoeding van de proceskosten aan de zijde van [gevoegde partij] in het incident en in de hoofdzaak.
4.5.
Voor zover nodig zullen de standpunten van [eiseres] en Naturalis met betrekking tot de vorderingen van [gevoegde partij] hierna worden besproken.
5De beoordeling van het geschil
5.1.
In deze procedure gaat het in de kern om de vraag of Naturalis bij de beoordeling van de inschrijvingen van [eiseres] en [gevoegde partij] op onjuiste gronden tot te hoge scores voor de aanbiedingen voor de criteria Kwaliteit 1, 2a, 2b en 3 van [gevoegde partij] is gekomen, of op onjuiste gronden tot te lage scores voor [eiseres]. Ook ligt de vraag voor of sprake is van diverse procedurele gebreken in de aanbesteding.
5.2.
Voor wat betreft de beoordeling van de criteria Kwaliteit 1, 2a, 2b en 3 stelt de voorzieningenrechter voorop dat in beginsel de deskundigheid van de beoordelingscommissie moet worden aangenomen. Aan haar wordt de nodige beoordelingsruimte gegund, mede omdat de voorzieningenrechter geen specifieke deskundigheid bezit op het gebied van het onderwerp van de opdracht. Alleen als sprake is van een onbegrijpelijke beoordeling, dan wel procedurele of inhoudelijke onjuistheden en/of onduidelijkheden, die zouden kunnen meebrengen dat de gunningsbeslissing niet deugt, is plaats voor ingrijpen door de voorzieningenrechter.
5.3.
De primaire vorderingen van [eiseres] beogen uitsluiting van [gevoegde partij] van de aanbesteding omdat zij volgens [eiseres] onmogelijke kpi’s (kritieke prestatie indicatoren) voor duurzaamheid heeft aangeboden. Deze onmogelijkheden zouden zien op de aanbiedingen voor de criteria Kwaliteit 2a (korte toeleveringsketen) en 2b (biologische inkoop). De voorzieningenrechter zal eerst toetsen of [gevoegde partij] onmogelijke aanbiedingen heeft gedaan.
Criterium Kwaliteit 2a (korte toeleveringsketen)
5.4.
[eiseres] stelt dat Naturalis nooit tot een uitmuntende beoordeling van de inschrijving van [gevoegde partij] voor wat betreft criterium Kwaliteit 2a (korte toeleveringsketen) heeft kunnen komen. Zij stelt in dat verband dat Naturalis een uitmuntende beoordeling aan [gevoegde partij] heeft gegeven omdat het aanbod van [gevoegde partij] inhoudt dat zij al bij de start 90% lokaal productaanbod hanteert, welk percentage oploopt naar 100% in 2030. [eiseres] stelt dat het niet mogelijk is om alle producten 100% lokaal in te kopen. Zij wijst in dat verband op producten zoals koffie en rijst, die niet in Nederland, laat staan lokaal, geproduceerd kunnen worden.
5.5.
De voorzieningenrechter stelt het volgende voorop. De uitvraag bij Kwaliteit 2a luidt onder meer: “Beschrijf hoe u de toeleveringsketen kort en efficiënt inricht. (…) Welk percentage van het assortiment is afkomstig binnen een straal van maximaal 75 km rondom Leiden (benoem het percentage).” Deze uitvraag kan niet los worden gezien van het antwoord dat Naturalis heeft gegeven op vraag 39 in Nota van Inlichtingen 1. Daarin heeft Naturalis vastgehouden aan de straal van 75 km rondom Leiden. Zij heeft toegelicht dat dit een bewuste keuze is en dat er binnen die regio voldoende kwalitatief en divers aanbod beschikbaar is. Daarbij heeft Naturalis verduidelijkt dat de eis ziet op (vers)producten die redelijkerwijs binnen deze straal geproduceerd of geteeld kunnen worden. Daaraan is toegevoegd: “Het spreekt voor zich dat producten waarbij dit klimatologisch of geografisch onmogelijk is (zoals koffiebonen of rijst), deze beperking niet geldt. De eis blijft ongewijzigd.”
5.6.
Naar het oordeel van de voorzieningenrechter had het op grond van de uitvraag in criterium Kwaliteit 2a en de beantwoording van vraag 39 uit de Nota van Inlichtingen 1 voor inschrijvers duidelijk moeten en kunnen zijn dat het op te geven percentage ziet op het percentage van het assortiment dat binnen een straal van maximaal 75 km rondom Leiden afkomstig is, waarbij bepaalde producten zijn uitgezonderd, namelijk producten waarbij dit klimatologisch of geografisch onmogelijk is. Deze producten hoefden dan ook, vanwege deze uitzondering, niet meegenomen te worden bij de opgave van het percentage lokale producten. Bij dit oordeel weegt de voorzieningenrechter mee dat een en ander ook volgt uit de context en doelstelling van de uitvraag. Naturalis heeft geschetst dat zij de toeleveringsketen, zijnde de afstand die grondstoffen en producten afleggen, zo kort mogelijk wil houden. Met het uitsluiten van bepaalde producten van deze eis vanwege bijvoorbeeld klimatologische omstandigheden, had het ook voor [eiseres] duidelijk moeten en kunnen zijn dat Naturalis inzichtelijk wilde krijgen welk percentage van het assortiment afkomstig is binnen een straal van maximaal 75 km rondom Leiden, voor zover dat mogelijk is en partijen daar dus invloed op hebben. [gevoegde partij] heeft een product als bijvoorbeeld koffie dan ook terecht niet meegenomen bij het bepalen van het percentage aan lokaal te produceren producten.
5.7.
Dat dit zou betekenen dat elke partij een percentage van 100% zou kunnen opgeven, zoals [eiseres] op de zitting heeft aangevoerd, omdat in het Programma van Eisen (eis 16) is bepaald dat er ‘zoveel mogelijk’ lokale producten worden gebruikt, volgt de voorzieningenrechter niet. Niet gezegd is immers dat elke partij in staat is om dezelfde aanbieders te contracteren en zodoende een gelijke aanbieding van lokale producten te doen.
5.8.
Niet gebleken is dat het aanbod van [gevoegde partij] van 90% bij aanvang, oplopend tot 100% in 2030 onmogelijk haalbaar is. In dat verband is verder van belang dat het aanbod van [gevoegde partij], zo volgt uit de motivering bij de gunningsbeslissing, volgens de beoordelingscommissie volledig concreet en operationeel is onderbouwd en dat de geografische onderbouwing met harde cijfers is bewezen. Ook is geoordeeld dat het opgegeven tijdgebonden groei- en ontwikkelpad helder is en harde garanties bevat. De voorzieningenrechter heeft geen aanleiding het oordeel van de beoordelingscommissie op dit punt in twijfel te trekken. [gevoegde partij] heeft tijdens de zitting nog benadrukt dat zij geen producten inkoopt bij groothandels die niet geproduceerd of geteeld zijn binnen de 75 km straal rondom Leiden. Zij heeft toegelicht dat haar bedrijf geworteld is in de provincie Zuid-Holland en dat zij een vast netwerk van lokale boeren, boerderijwinkels, telers en producten in het gebied heeft, zodat ze gebruik kan maken van al lang bestaande distributiekanalen. Naturalis heeft toegelicht dat de beoordelingscommissie heeft geoordeeld dat [gevoegde partij] haar toezeggingen voor wat betreft de korte toeleveringsketen kan waarmaken. De voorzieningenrechter heeft geen aanleiding het oordeel van de beoordelingscommissie in twijfel te trekken. Van een onmogelijke inschrijving door [gevoegde partij] is niet gebleken.
5.9.
De omstandigheid dat Naturalis in het toelichtingsgesprek met [eiseres] tot drie keer toe expliciet heeft gezegd dat ook sprake is van lokale inkoop als wordt ingekocht bij een lokale groothandel (die haar producten mogelijk van heinde en verre betrekt) is tot slot niet relevant voor het antwoord op de vraag of [gevoegde partij] wel of geen uitmuntende beoordeling behoort toe te komen. Uit de door [eiseres] overgelegde gesprekstranscripties blijkt dat een medewerker van Naturalis een dergelijk standpunt tijdens het toelichtingsgesprek heeft ingenomen. Ter zitting heeft Naturalis ook erkend dat in dit gesprek deze onjuiste mededelingen zijn gedaan. Daarbij past overigens wel de belangrijke kanttekening dat dit niet is gedaan door een lid van de beoordelingscommissie, die overigens wel aanwezig was en kennelijk niet heeft ingegrepen. De voorzieningenrechter oordeelt dat deze gang van zaken ongelukkig is en bij [eiseres] terecht met onbegrip is ontvangen. Het leidt er echter niet toe dat de door [gevoegde partij] behaalde score aanpassing behoeft. Het oordeel van de beoordelingscommissie is relevant, en niet de verkeerde uitleg die een medewerker van Naturalis later heeft gegeven. Zeker niet nu deze uitleg ook niet volgt uit het Programma van Eisen en Nota van Inlichtingen 1. Zie verder voor wat betreft dit punt de overwegingen van de rechtbank bij de proceskosten.
Criterium Kwaliteit 2b (biologische inkoop)
5.10.
Ten aanzien van het criterium Kwaliteit 2b ‘biologische inkoop’ geldt het volgende. [eiseres] heeft bij dagvaarding aangevoerd dat het niet mogelijk is om 100% biologisch in te kopen; het percentage waar [gevoegde partij] volgens haar inschrijving naartoe zal zijn gegroeid in 2030. De advocaat van [eiseres] heeft een verdere onderbouwing van deze stelling ter zitting gegeven. [eiseres] stelt dat eenvoudig is vast te stellen of een product biologisch is of niet: is het daarvoor gecertificeerd, dan is daar sprake van, zo niet, dan is daar geen sprake van. [eiseres] stelt voorts dat in ieder geval producten als water en zout niet biologisch zijn te verkrijgen, zodat [gevoegde partij] nooit kan aanvangen met 90% biologische inkoop die doorgroeit naar 100%. Ook meent [eiseres] dat de gedane belofte van lokale inkoop door [gevoegde partij] zich niet laat combineren met de beloftes over de biologische inkoop.
5.11.
Vooropgesteld wordt dat Naturalis in haar uitvraag bij het criterium Kwaliteit 2b ‘biologische inkoop’ als context heeft gegeven dat zij met haar museum en de horeca de biodiversiteit zo min mogelijk wil verstoren en dat een van de belangrijkste factoren daarbij is of de grondstoffen en producten die gebruikt worden van biologische oorsprong zijn. Zij heeft daarbij de inschrijvers gevraagd te beschrijven hoe de grondstoffen en producten zoveel mogelijk biologisch worden ingekocht.
5.12.
Ten aanzien van de aanbieding van [gevoegde partij] heeft de beoordelingscommissie kenbaar gemaakt dat het plan vanaf de start uitzonderlijk concreet is met een minimum van 90% biologisch gecertificeerd assortiment en dat een groeipad richting 100% is vastgelegd. Binnen het bestek van dit kort geding is niet aannemelijk gemaakt dat het aanvangspercentage en het doelpercentage van [gevoegde partij] niet haalbaar of onmogelijk is. [gevoegde partij] heeft toegelicht dat zij opgave heeft gedaan van door haar in te schakelen lokale leveranciers. De voorzieningenrechter heeft geen aanleiding te betwijfelen dat de opgave van [gevoegde partij] concreet en controleerbaar is voor Naturalis. Dat de inschrijving onmogelijk is, is evenmin aangetoond. [eiseres] heeft erop gewezen dat water niet biologisch verkrijgbaar is en dat dit in de weg staat aan het behalen van 100% biologische inkoop. In reactie hierop heeft [gevoegde partij] gezegd dat zij geen water in flesjes zal verkopen en alleen kraanwater zal gebruiken en schenken. Weliswaar moet [gevoegde partij] dit kraanwater ook inkopen bij het waterleidingsbedrijf, maar de rechtbank acht aanvaardbaar dat Naturalis deze inkoop buiten de beoordeling heeft gelaten. Dat zout niet biologisch te verkrijgen is omdat dit niet gecertificeerd is, zoals [eiseres] heeft aangevoerd, betekent evenmin dat een aanvangspercentage van 90% oplopend naar 100% onmogelijk is. [gevoegde partij] heeft onder meer toegelicht dat voor zout vervangende producten gebruikt kunnen worden. In ieder geval is niet aannemelijk geworden dat hiermee sprake is van een onmogelijke aanbieding.
5.13.
Dat geldt ook voor de niet onderbouwde stelling van [eiseres] dat de aangeboden lokale inkoop door [gevoegde partij] zich niet laat combineren met de belofte over biologische inkoop. [gevoegde partij] heeft toegelicht dat zij werkt met seizoensproducten van de ‘koude grond’. Dat producten uit de glastuinbouw in het Westland niet gerekend kunnen worden tot ‘biologische inkoop’, zoals [eiseres] ter zitting heeft aangevoerd, doet dan ook niet ter zake. Dat [gevoegde partij] een onmogelijk haalbare inschrijving heeft gedaan, is niet aannemelijk gemaakt. De stelling van [eiseres] dat [gevoegde partij] bij de ‘overige’ duurzaamheidsaspecten (criterium Kwaliteit 2c) haar laagste score behaalde, zodat haar ‘bloot’ aangeboden percentages discutabel zijn, bevat geen concrete en te toetsen onderbouwing, zodat de voorzieningenrechter daaraan voorbij gaat. Dat betekent dat de primaire vorderingen van [eiseres], die zien op een verbod om uitvoering te geven aan de gunningsbeslissing (i), een gebod om de gunningsbeslissing in te trekken (ii) en een gebod om Naturalis te gebieden [gevoegde partij] uit te sluiten van de aanbesteding (iii), zullen worden afgewezen.
Criteria Kwaliteit 1 Concept en serviceniveaus en Kwaliteit 3 Organisatie en samenwerking
5.14.
De subsidiaire vorderingen, bevatten een verbod op verdere uitvoering van de gunningsbeslissing (v), en een gebod om de gunningsbeslissing in te trekken (vi). Verder bevatten deze vorderingen een gebod om over te gaan tot een herbeoordeling van de kwalitatieve inschrijvingen van [eiseres] en [gevoegde partij] door een nieuwe beoordelingscommissie (vii). [eiseres] legt verkort weergegeven aan haar vorderingen ten grondslag dat Naturalis, gelet op de gunningsbeslissing en het toelichtingsgesprek, zich niet heeft gehouden aan de voorwaarden van de aanbesteding. Bij dagvaarding heeft [eiseres] gesteld dat de beoordelingscommissie bij beoordeling van de criteria Kwaliteit 1 Concept en serviceniveaus, Kwaliteit 2a korte toeleveringsketen en 2b biologische inkoop en Kwaliteit 3 Organisatie en Samenwerking haar onjuist heeft beoordeeld. Voor wat betreft de stelling dat Naturalis [gevoegde partij] ten onrechte te hoge scores heeft gegeven bij criteria Kwaliteit 2a en 2b, geldt dat deze hiervoor al besproken zijn zodat deze hier geen verdere bespreking behoeven. De stelling van [eiseres] dat tegenover de uitmuntende score voor [gevoegde partij] Naturalis haar aangeboden percentages juist kritisch als (te) laag heeft afgedaan, is verder niet onderbouwd. Bij gebreke daarvan en gelet op terugtrekking van de eerdere productie 9 waarnaar in dit verband werd verwezen gaat de voorzieningenrechter voorbij aan de algemene stelling dat [eiseres] ten onrechte te lage scores heeft gekregen.
5.15.
De beoordelingscommissie heeft in bijlage 1 bij haar gunningsbeslissing de onderdelen waarop [gevoegde partij] gelijk of lager heeft gescoord dan [eiseres] niet gemotiveerd. Dat betreft in dit geval de criteria Kwaliteit 2c: duurzaamheid overig (waarbij [gevoegde partij] als ‘voldoende’ is beoordeeld) en Kwaliteit 3: Organisatie en samenwerking (waarbij [gevoegde partij] als ‘goed’ is beoordeeld). Anders dan [eiseres] heeft aangevoerd hoefde Naturalis daar in dit geval niet toe over te gaan. Op grond van vaste jurisprudentie moet de motivering van de gunningsbeslissing alle relevante redenen voor die beslissing bevatten. Hieronder vallen in ieder geval de kenmerken en relatieve voordelen van de winnende inschrijver (artikel 2.130 Aanbestedingswet 2012). De achtergrond van die verplichting is dat een afgewezen inschrijver in staat moet worden gesteld om na te gaan om welke redenen zij niet en de winnende inschrijver wel is uitgekozen. In dit geval spitst de motivering zich dan ook toe op de subgunningscriteria waar [gevoegde partij] met ‘uitmuntend’ is beoordeeld, daar waar [eiseres] met ‘goed’ is beoordeeld. Ten aanzien van de ‘uitmuntende’ beoordelingen heeft Naturalis naar het oordeel van de voorzieningenrechter een navolgbare motivering gegeven. Daarmee is voor [eiseres] na te gaan waarom de gunningsbeslissing [gevoegde partij] ten deel is gevallen. De vereiste motivering gaat in dit geval niet zo ver dat Naturalis ook moet toelichten waarom criterium Kwaliteit 2c van [gevoegde partij] als ‘voldoende’ is beoordeeld (in plaats van met ‘matig’ of ‘uitsluiting’ vanwege volstrekte ontoereikendheid) of waarom criterium Kwaliteit 3 als ‘goed’ is beoordeeld in plaats van een lagere kwalificatie. Dit omdat er geen concrete aanleiding is om aan te nemen dat [gevoegde partij] op de criteria waar zij gelijk of minder gunstig is beoordeeld dan [eiseres] nog lager beoordeeld moest worden. De aanleiding die [eiseres] noemt is dat [gevoegde partij] op twee andere criteria te hoog is beoordeeld, maar uit het voorgaande volgt dat de voorzieningenrechter [eiseres] daarin niet volgt. De voorzieningenrechter ziet in dit geval dan ook geen aanleiding om af te wijken van de vaste lijn in de jurisprudentie.
Criterium Kwaliteit 1: Concept en serviceniveaus
5.16.
Uit bijlage 1 bij de brief van 15 juli 2026 volgt dat [eiseres] een financiële toezegging heeft gedaan van € 350.000 voor de vernieuwing van de uitgiftepunten in het museumrestaurant en de outlets op de 5e en 9e etage. De volledige aanbieding/beschrijving van criterium Kwaliteit 1 van [eiseres] is in deze procedure niet overgelegd (en overigens ook de aanbiedingen/beschrijvingen van de andere kwalitatieve criteria niet), zodat de voorzieningenrechter bij haar oordeel op dit punt betrekt wat de beoordelingscommissie hierover heeft beschreven, en wat partijen daarover hebben gesteld. De toezegging van [eiseres] is door de beoordelingscommissie positief gewaardeerd, en [eiseres] heeft op dit onderdeel een score van 70% (goed) behaald. De stelling dat de omvangrijke investering door [eiseres] juist tot kritiek leidt, is in zoverre onjuist. De voorzieningenrechter begrijpt dat de beoordelingscommissie uit de toelichting van [eiseres] heeft opgemaakt dat het bedrag van € 350.000 is gemaximeerd (een fixed budget), waardoor de gepresenteerde concepten mogelijk niet volledig kunnen worden gerealiseerd. Het risico hierop heeft gemaakt dat de beoordelingscommissie de investering heeft gekwalificeerd als een reële, maar tevens strak begrensde toezegging, wat heeft geleid tot de toegekende score van 70%, goed.
5.17.
Anders dan [eiseres] heeft gesteld, is niet aannemelijk geworden dat de beoogde aanpassingen aan de inrichting zonder ingrijpende werkzaamheden zijn te realiseren. Alleen al de hoogte van de financiële toezegging door [eiseres] duidt op het tegendeel, en Naturalis heeft het oordeel van de beoordelingscommissie hierover bij conclusie van antwoord ook gemotiveerd toegelicht. Zij heeft erop gewezen dat de schetsontwerpen van [eiseres] duidelijk maken dat de beoogde baristabar, de kassa-opstellingen en de nieuwe warme uitgifte op locaties komen waar momenteel de benodigde elektra-, data-, water- en rioleringsaansluitingen ontbreken. Dat is van de zijde van [eiseres] onvoldoende weersproken. De stelling bij dagvaarding dat [eiseres] niets hoeft te breken, laat staan dat zij kabels of leidingen zou moeten verleggen, is in het licht van de gemotiveerde betwisting door Naturalis, dan ook onvoldoende onderbouwd.
5.18.
Tegen de achtergrond van de beoogde aanpassingen, is niet onbegrijpelijk dat de beoordelingscommissie nader heeft ingezoomd op de financiële verantwoording daarvan. Naturalis heeft aangevoerd dat een lid van de beoordelingscommissie dit punt bij de presentatie op 24 juni 2026 expliciet aan de orde heeft gesteld en heeft gevraagd wat er gebeurt als het budget van € 350.000 niet toereikend blijkt te zijn. In de motivering van de beoordeling is toegelicht dat [eiseres] daarop heeft geantwoord dat het budget primair wordt ingezet voor het museumrestaurant. Naturalis heeft bij conclusie van antwoord het bewuste lid van de beoordelingscommissie hier nader op laten reageren. Hij heeft verklaard dat hij letterlijk heeft gevraagd wat er gebeurt als het budget niet toereikend is om de vernieuwingen te realiseren. Daarop heeft [eiseres] volgens hem geantwoord dat het bedrag niet voor alle drie de uitgiftepunten, maar alleen voor de begane grond was.
5.19.
[eiseres] heeft bij dagvaarding het standpunt ingenomen dat zij in het toelichtingsgesprek heeft toegelicht dat als het bepaald ruime budget voor de aanpassingen toch zou worden overschreden, dit voor haar rekening komt. Hoewel die mededeling niet opgemaakt kan worden uit de door de beoordelingscommissie gegeven motivering, doet deze mededeling – indien geuit – naar het oordeel van de voorzieningenrechter niet af aan de beoordeling van de beoordelingscommissie. Dat van de zijde van [eiseres] is toegelicht dat het bedrag van € 350.000 primair wordt ingezet voor het museumrestaurant, laat de mogelijkheid open dat in geval van onvoorziene hogere kosten niet wordt toegekomen aan realisering van de outlets van de 5e en 9e verdieping. Dat de mate waarin de aanbieding concreet is gemaakt hierdoor nadelig wordt beïnvloed in die zin dat niet tot een ‘uitmuntende’ beoordeling wordt gekomen, maar tot de beoordeling ‘goed’, is navolgbaar. [eiseres] wordt niet gevolgd in haar stelling dat zij ten onrechte geen ‘uitmuntende’ beoordeling heeft gekregen.
5.20.
Hoewel de door [eiseres] voorgestelde vernieuwingen positief zijn gewaardeerd, heeft de beoordelingscommissie bij de beoordeling daarvan ook vastgesteld dat de wijzigingen tot gevolg hebben dat het restaurant en de outlets tijdelijk moeten sluiten en dat extra inzet van de afdelingen Facilitaire Dienst en Vastgoed nodig is. In het kader van de wens van Naturalis dat zij volledig wordt ontzorgd (3.6.1 gunningsleidraad) valt te billijken dat de beoordelingscommissie heeft geoordeeld dat de voorgestelde aanpak vanuit operationeel oogpunt minder wenselijk is. Dat de voorgestelde vernieuwingen binnen Kwaliteit 1 niet als ‘uitmuntend’ zijn beoordeeld, is ook om deze reden te begrijpen.
5.21.
[eiseres] stelt verder dat tegenover haar te kritische beoordeling een te positieve beoordeling van [gevoegde partij] staat. Zij voert aan dat [gevoegde partij] hoog scoort door de bestaande inrichting te hanteren, maar dat zij daardoor wat dit betreft juist geen extra waarde toevoegt. Deze stelling vindt naar het oordeel van de voorzieningenrechter geen grond in de gegeven motivering bij de beoordeling. In de gegeven beoordeling valt niet te lezen dat [gevoegde partij] hoog scoort vanwege haar keuze om de huidige inrichting te gebruiken. De beoordelingscommissie heeft toegelicht dat de inschrijving van [gevoegde partij] als ‘uitmuntend’ is beoordeeld omdat zij op effectieve wijze gebruik maakt van de bestaande inrichting, waardoor met een beperkte inzet van aanvullende middelen aantoonbaar een vernieuwend en onderscheidend concept wordt gerealiseerd. [gevoegde partij] voegt dus wel elementen aan de bestaande inrichting toe; ze houdt het dus niet bij het oude. Maar vooral is van belang dat de beoordelingscommissie juist overweegt dat [gevoegde partij] een vernieuwend en onderscheidend concept realiseert en dus waarde toevoegt, zij het met een beperkte inzet van aanvullende middelen.
5.22.
[eiseres] heeft verder gesteld dat Naturalis buiten het beoordelingskader is getreden omdat zij bij [gevoegde partij] positief heeft beoordeeld dat de kosten voor de implementatie van het concept zijn opgenomen in de exploitatie en dat de implementatie geen impact zal hebben op de dagelijkse operatie en ondersteunende afdelingen van Naturalis, terwijl dit geen aandachtspunten zijn waarop de uitwerking van dit criterium zou worden beoordeeld.
5.23.
Naturalis heeft in reactie hierop opgemerkt dat het opmerkelijk is dat [eiseres] dit kritiekpunt heeft geuit, omdat [eiseres] zelf ook kosten in de exploitatie heeft opgenomen. Daaraan gaat de voorzieningenrechter voorbij. Hiermee motiveert Naturalis namelijk niet waarom de beoordelingscommissie bij [gevoegde partij] niet buiten het beoordelingskader is getreden. De voorzieningenrechter volgt echter wel [gevoegde partij] op dit punt en oordeelt dat de beoordeling in overeenstemming is met paragraaf 6.4. van de gunningsleidraad. Kennelijk heeft de beoordelingscommissie met de toelichting van [gevoegde partij] in haar inschrijving comfort gekregen dat de implementatie geen impact zal hebben op de dagelijkse operatie en ondersteunende afdelingen van Naturalis, zodat, zo begrijpt de voorzieningenrechter, tegemoet wordt gekomen aan haar wens om een partnerschap waarin zij volledig wordt ontzorgd (3.6 van de gunningsleidraad).
5.24.
Dat de beoordelingscommissie kritische prestatie indicatoren op het gebied van duurzaamheid tweemaal ten gunste van [gevoegde partij] heeft meegewogen, is ook niet aannemelijk gemaakt. Dat in het kader van Concept en serviceniveaus (Kwaliteit 1) een koppeling met biodiversiteit is gemaakt, is navolgbaar en overigens ook in overeenstemming met de uitvraag. In de uitvraag staat op het punt van ‘thematiek’ immers vermeld: “Op welke wijze maakt u de koppeling tussen de inhoud van het museum (biodiversiteit, klimaat, natuur) en uw horeca-aanbod?” Dat [gevoegde partij] deze koppeling kennelijk heeft vertaald naar harde, ambitieuze kritische prestatie indicatoren binnen criterium Kwaliteit 1, is in lijn met de uitvraag, en betekent niet dat zij dus dubbel is beloond omdat hier de input van Van Linde op Kwaliteit 2 is meegewogen.
Criterium Kwaliteit 3: Organisatie en samenwerking
5.25.
De beoordelingscommissie heeft in bijlage 1 bij haar gunningsbeslissing op twee onderdelen ten aanzien van [eiseres] een punt van kritiek vermeld. Daarmee heeft [eiseres] geen ‘uitmuntende’ beoordeling gekregen. De beoordelingscommissie heeft geconstateerd dat bij het aanbod van [eiseres] om Naturalis maximaal te ontzorgen sprake is van een frictie. In haar uitwerking zou [eiseres] opvallend veel ruimte en uitleg besteden aan de verwachtingen die zij heeft van Naturalis. Zo staat in de bijlage 1 bij de gunningsbeslissing vermeld dat [eiseres] van Naturalis onder andere verwacht dat zij dagelijks bezoekersprognoses aanlevert, data over afvalstromen deelt en structureel meewerkt aan enquêtes en evaluaties.
5.26.
[eiseres] meent dat Naturalis het aanleveren van de door [eiseres] gevraagde informatie ten onrechte uitlegt als bemoeienis met de dagelijkse gang van zaken en daardoor ten onrechte als een frictie met de doelstelling van Naturalis. De voorzieningenrechter volgt [eiseres] hierin niet. De door de beoordelingscommissie geconstateerde frictie is in redelijkheid te volgen. In de gunningsleidraad staat ten aanzien van de gunningsmethodiek vermeld dat bij de beoordeling zwaar gewicht wordt toegekend aan onder meer “de mate van ontzorging van de organisatie” (paragraaf 1.1). In de uitvraag bij Kwaliteit 3 staat dit scherper vermeld: Naturalis wil zich zo min mogelijk met de dagelijkse gang van zaken hoeven bemoeien. De door [eiseres] gevraagde dagelijkse aanlevering van bezoekersprognoses houden verband met de dagelijkse gang van zaken in de horeca van Naturalis. Deze gegevens moeten immers logischerwijs de dagelijkse gang van zaken voor [eiseres] vergemakkelijken. Dat is op zich een begrijpelijke wens. Maar het betekent ook dat vanuit Naturalis (mogelijk: dagelijkse) inspanningen nodig zijn om [eiseres] daarin te ondersteunen. Niet gebleken is dat [eiseres] heeft toegelicht waarom de inspanningen voor Naturalis per saldo voor haar juist besparingen opleveren, zodat wel sprake is van ontzorging. Het oordeel van de beoordelingscommissie is in redelijkheid te volgen.
5.27.
Ook het oordeel van de beoordelingscommissie dat de door [eiseres] voorgestelde tweejaarlijkse inzet van mystery guests onvoldoende representatief is en dat Naturalis de voorkeur geeft aan continu onderzoek naar de klanttevredenheid, is op zichzelf te volgen. Met Naturalis is de voorzieningenrechter dan ook van oordeel dat het niet onbegrijpelijk is dat de aanbieding van [eiseres] voor dit kwaliteitscriterium als ‘goed’ is beoordeeld, en daarmee niet als ‘uitmuntend’.
5.28.
Naturalis heeft verder, onweersproken door [eiseres], nog aangevoerd dat [eiseres] los van voorgaande twee punten overige oordelen van de beoordelingscommissie die in de weg staan aan het verkrijgen van een ‘uitmuntende’ beoordeling niet heeft weersproken: de beschreven escalatielijnen en communicatieafspraken en de gegeven onderbouwing van een eerdere samenwerking met een derde partij.
5.29.
Gelet op dit een en ander oordeelt de voorzieningenrechter dat de beslissing van de beoordelingscommissie om de aanbieding van [eiseres] voor wat betreft uitvraag Kwaliteit 3 als ‘goed’ te beoordelen, in redelijkheid stand kan houden.
5.30.
Nu de beslissingen van de beoordelingscommissie met betrekking tot Kwaliteit 1 en Kwaliteit 3 navolgbaar zijn, kunnen de vorderingen die [eiseres] in verband met de gestelde onjuiste beoordelingen heeft ingesteld, niet tot toewijzing van het gevorderde leiden. Ook de subsidiaire vorderingen van [eiseres] (v tot en met viii) worden afgewezen.
Overige gestelde gebreken in de aanbesteding
5.31.
[eiseres] meent dat Naturalis in strijd met de gunningsleidraad heeft gehandeld doordat de beoordelaars na de presentaties op 24 juni 2026 en voorafgaand aan de gezamenlijke beoordeling op 29 juni 2026 ieder voor zich hun beoordeling nog eens hebben gecheckt.
5.32.
In de gunningsleidraad onder 6.3 is onder meer het volgende opgenomen:
(…)
5.33.
Van de zijde van Naturalis is toegelicht dat het tijdspad zoals in de gunningsleidraad is gecommuniceerd, en waartegen niet is geageerd, is doorlopen. Voor zover leden van de beoordelingscommissie tussen 24 en 29 juni 2026 nog hebben gekeken of zij wel juiste scores hadden opgegeven, maakt dit nog niet dat de beschreven beoordelingswijze niet is gevolgd. Dat de beoordelaars op dat moment de eerder door hen gegeven scores ook hebben aangepast is immers gesteld noch gebleken. Dat beoordelaars voorafgaand aan het consensusgesprek van 29 juni 2026 nog naar hun beoordeling hebben gekeken ((“heb ik het nou wel goed ingevuld?” transcriptie productie 11a ) is niet bezwaarlijk, maar duidt juist op een goede voorbereiding op de bespreking.
5.34.
Dat Naturalis zich in het aanbestedingstraject heeft laten adviseren door een externe partij, maakt evenmin dat sprake is van een gebrek in de procedure van de aanbesteding. Naturalis heeft toegelicht dat deze partij betrokken is geweest bij de totstandkoming van de aanbestedingsdocumenten en dat iemand aanwezig is geweest bij de presentaties. Dit is, na een vraag daarover, via Tenderned aan partijen meegedeeld. Van een bezwaar is op dat moment niet gebleken. De aanwezigheid van een externe adviseur in het kader van het doorlopen van het aanbestedingstraject behoeft op zichzelf niet bezwaarlijk te zijn. Dat het in dit geval anders zou zijn omdat sprake zou zijn van betrokkenheid bij de beoordeling van de aanbesteding, is niet aannemelijk gemaakt.
5.35.
Het voorgaande leidt ertoe dat de gestelde gebreken in de procedure van de aanbesteding niet tot toewijzing van de meer subsidiaire en uiterst subsidiaire vorderingen (ix tot en met xvi) kunnen leiden.
Slotsom
5.36.
De slotsom is dat de vorderingen van [eiseres] worden afgewezen. Gelet hierop zullen ook de vorderingen van de [gevoegde partij] bij gebrek aan belang worden afgewezen.
Proceskosten
5.37.
In afwijking van de hoofdregel dat de verliezende partij wordt veroordeeld in de proceskosten van de partij die in het gelijk wordt gesteld, bepaalt de voorzieningenrechter dat [eiseres] en Naturalis in hun onderlinge verhouding ieder de eigen proceskosten dragen. Daarvoor bestaat aanleiding vanwege de onjuistheden die in het toelichtingsgesprek van de zijde van Naturalis naar voren zijn gebracht, en die voor [eiseres] mede aanleiding waren om de beoordeling in twijfel te trekken.
5.38.
Verder zal [gevoegde partij] worden veroordeeld in de kosten van Naturalis, welke kosten worden begroot op nihil, nu niet is gebleken dat Naturalis als gevolg van de vorderingen van [gevoegde partij] extra kosten heeft moeten maken. Ondanks de afwijzing moet [eiseres] in haar verhouding tot [gevoegde partij] worden aangemerkt als de in het ongelijk gestelde partij. Het doel van [gevoegde partij] was immers te voorkomen dat zij werd uitgesloten van de aanbesteding en de opdracht aan [eiseres] zou worden gegund, welk doel is bereikt. [eiseres] zal dan ook worden veroordeeld in de proceskosten van [gevoegde partij].
5.39.
De proceskosten van [gevoegde partij] worden begroot op:
-
griffierecht € 735
-
salaris advocaat € 1.177
-
nakosten € 189 (plus de verhoging zoals vermeld in de
beslissing)
Totaal € 2.101
5.40.
De gevorderde wettelijke rente over de proceskosten wordt toegewezen zoals vermeld in de beslissing.
6De beslissing
De voorzieningenrechter:
6.1.
wijst de vorderingen van [eiseres] af;
6.2.
veroordeelt [eiseres] in de proceskosten van [gevoegde partij] van € 2.101, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe. Als zij niet tijdig aan de veroordelingen voldoet en het vonnis daarna wordt betekend, dan moet [eiseres] € 98 extra betalen, plus de kosten van betekening;
6.3.
veroordeelt [eiseres] in de wettelijke rente als bedoeld in artikel 6:119 Burgerlijk Wetboek over de proceskosten als deze niet binnen veertien dagen na aanschrijving zijn voldaan;
6.4.
verklaart deze kostenveroordeling uitvoerbaar bij voorraad;
6.5.
bepaalt dat [gevoegde partij] in de onderlinge verhouding tussen Naturalis en [gevoegde partij] de proceskosten van Naturalis moet betalen, welke kosten worden begroot op nihil;
6.6.
bepaalt dat [eiseres] en Naturalis in hun onderlinge verhouding ieder hun eigen proceskosten dragen.
Dit vonnis is gewezen door mr. A.C. Bordes en in het openbaar uitgesproken op 27 oktober 2026.
ddg