Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2008:ARR.184.353 (2008-06-19)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 184.353 van 19 juni 2008 Overheidsopdrachten en openbare werken
- Overheidsopdrachten Beslissing : Verwerping Samenvoeging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK.
ARREST
nr. 184.353 van 19 juni 2008
in de zaken A. 142.651/XII-3958. (I)
A. 144.504/XII-3992.(II)
In zake :
I. + II. de GEMEENTE WEZEMBEEK-OPPEM,
die woonplaats kiest bij
advocaat J. Sohier,
kantoor houdende te 1000 Brussel,
Emile de Motlaan 19
tegen :
I. + II. het VLAAMSE GEWEST,
dat woonplaats kiest bij
advocaat B. Staelens,
kantoor houdende te Brugge,
Stockhouderskasteel
Gerard Davidstraat 46 bus 1.
--------------------------------------------------------------------------------------------------D E R A A D V A N S T A T E, XIIe K A M E R,
Gezien het verzoekschrift dat de gemeente Wezembeek-Oppem
op 13 oktober 2003 heeft ingediend om de nietigverklaring te vorderen van het
besluit van 13 augustus 2003 van de Vlaamse minister van Binnenlandse
Aangelegenheden, Cultuur, Jeugd en Ambtenarenzaken, houdende de vernietiging
van de besluiten van het college van burgemeester en schepenen van
Wezembeek-Oppem (1) “van 21 januari 2003 houdende vaststelling van de wijze en
voorwaarden voor de bestelling van 20 kiezerslijsten, 8500 oproepingskaarten, de
aanstippingslijsten, 12 tweetalige gesplitste kiezerslijsten, een diskette van het
kiezersbestand, de lijst van bijzitters + etiketten, al de nodige formulieren in het
Nederlands en het Frans en een pakket bureaumateriaal per stembureau + vaststelling
lijst leveranciers,” (2) van 4 maart 2003 “houdende gunning van de bestelling van
20 kiezerslijsten, 8700 oproepingskaarten, lijst van bijzitters met etiketten,
aanstippingslijsten, 1 tweetalige kiezerslijst gesplitst per stembureau, een diskette
en CD-rom van het kiezersbestand, al de nodige formulieren in het Nederlands en
in het Frans en een pakket bureaumateriaal per stembureau voor elektronische
stemming” en (3) van 11 april 2003 houdende aanpassing van de voormelde
beslissing van 4 maart 2003 (A. 142.651/XII-3958);
XII-3958-1/20
Gezien het verzoekschrift dat de gemeente Wezembeek-Oppem
op 25 november 2003 heeft ingediend om de nietigverklaring te vorderen van het
besluit van 25 september 2003 van de Vlaamse minister van Binnenlandse
Aangelegenheden, Cultuur, Jeugd en Ambtenarenzaken, houdende vernietiging van
het besluit van 4 maart 2003 van het college van burgemeester en schepenen van
Wezembeek-Oppem “om zich voor het taalgebruik van de oproepingsbrieven voor
de federale verkiezingen van 18 mei 2003 te richten naar de instructies van de
federale minister van Binnenlandse Zaken” (A.144.504/XII-3992);
Gezien de memories van antwoord en van wederantwoord;
Gezien het verslag opgesteld door auditeur H. Colin;
Gelet op de kennisgeving van het verslag aan partijen en gezien
de laatste memories;
Gelet op de beschikkingen van 12 december 2007 waarbij de
terechtzitting bepaald wordt op 29 januari 2008;
Gehoord het verslag van kamervoorzitter D. Verbiest;
Gehoord de opmerkingen van advocaat Chr. Knockaert, die loco
advocaat J. Sohier verschijnt voor de verzoekende partij, en van advocaat
B. Staelens, die verschijnt voor de verwerende partij;
Gehoord het eensluidend advies van auditeur H. Colin;
Gelet op titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van
State, gecoördineerd op 12 januari 1973,
XII-3958-2/20
OVERWEEGT WAT VOLGT :
De gegevens van de zaken
1.
Naar aanleiding van de federale verkiezingen van 18 mei 2003,
verzoekt de Vlaamse minister van Binnenlandse Aangelegenheden, Cultuur, Jeugd
en Ambtenarenzaken het college van burgemeester en schepenen van
Wezembeek-Oppem “de taalwetgeving strikt toe te passen en de oproepingsbrieven
voor die verkiezingen enkel in het Nederlands te verzenden en, pas na uitdrukkelijk
en individueel verzoek, een Franstalige vertaling ervan ter beschikking te stellen”.
2.
Op 7 april 2003 richten drie gemeenteraadsleden een klachtbrief
aan de gouverneur van de provincie Vlaams-Brabant en aan de voornoemde minister
van Binnenlandse Aangelegenheden, waarin zij meedelen dat het college van
burgemeester en schepenen van Wezembeek-Oppem op 4 maart 2003 besliste zich
te schikken naar de instructies van de federale minister van binnenlandse zaken
inzake de taal die dient te worden gebruikt voor de oproepingsbrieven voor de
komende federale verkiezingen en dat zulks bij navraag onder meer betekent dat de
kiesoproepingsbrieven worden opgesteld in de taal van de particulieren; zij wijzen
erop dat zulks in flagrante tegenspraak is met de omzendbrief BA-97/22 van
16 december 1997.
3.
Met een brief van 18 april 2003 verzoekt de gouverneur van de
provincie Vlaams-Brabant het college van burgemeester en schepenen van
Wezembeek-Oppem hem de beslissing van 4 maart 2003 betreffende de
oproepingsbrieven voor de betrokken verkiezingen te bezorgen.
4.
Met een brief van 28 april 2003 bezorgt het schepencollege “een
voor eensluidend afschrift van de beslissingen van het college van burgemeester en
schepenen van 4 maart en 11 april 2003 betreffende deze aangelegenheid” aan de
gouverneur.
Het betreft meer bepaald :
S een collegebeslissing van 4 maart 2003 waarbij de opdracht voor de bestelling
van 20 kiezerslijsten, 8.700 oproepingskaarten, aanstippingslijsten, 1 tweetalige
kiezerslijst gesplitst per stembureau, een diskette en CD-Rom van het
kiezersbestand, de lijst van bijzitters met etiketten, al de nodige formulieren in
XII-3958-3/20
het Nederlands en het Frans en een pakket bureaumateriaal per stembureau voor
elektronische stemming wordt gegund aan de bestuursdrukkerij UGA;
S een collegebeslissing van 11 april 2003 waarbij voornoemde beslissing van
4 maart 2003 wordt aangepast in die zin dat de opdracht voor het drukken van
gepersonaliseerde oproepingskaarten wordt gegund aan de drukkerij van het
rijksregister.
In de doorzendingsbrief wordt, wat betreft de taal van de
oproepingsbrieven, verwezen naar de omzendbrief van 16 april 2003 van de minister
van Binnenlandse Zaken, en wordt vermeld dat de oproepingsbrieven werden besteld
“conform de onderrichtingen van de bevoegde Minister”.
5.
Bij besluit van 2 juni 2003 van de gouverneur van de provincie
Vlaams-Brabant worden de collegebesluiten van 4 maart 2003 (toewijzing opdracht)
en 11 april 2003 (aanpassing toewijzing opdracht) in hun tenuitvoerlegging
geschorst.
Als schorsingsmotief wordt opgegeven dat, overeenkomstig
artikel 25 van de op 18 juli 1966 gecoördineerde wetten op het gebruik van talen in
bestuurszaken (hierna : bestuurstaalwet), de plaatselijke diensten in de
randgemeenten in hun betrekkingen met een particulier de door de betrokkene
gebruikte taal gebruiken voor zover die taal het Nederlands of het Frans is, dat de
faciliteiten aan de Franstaligen een uitzonderingskarakter hebben en telkens opnieuw
moeten worden aangevraagd, dat deze interpretatie van artikel 25 van de
bestuurtaalwet onverkort geldt voor de taal waarin de oproepingsbrieven voor de
verkiezingen moeten worden gesteld en dat, nu uit de twee collegebeslissingen blijkt
dat niet alle oproepingsbrieven in het Nederlands zullen worden gedrukt, deze
beslissingen in strijd zijn met de taalwetgeving.
De collegebeslissing van 11 april 2003 wordt nog om een andere
reden geschorst, namelijk omdat uit niets blijkt dat de drukkerij van het rijksregister
werd aangeschreven “volgens de procedure voorgeschreven in de wet op de
overheidsopdrachten teneinde zich kandidaat te stellen voor de desbetreffende
opdracht”.
6.
Op 10 juni 2003 handhaaft het college van burgemeester en
schepenen zijn beslissingen van 4 maart 2003 (toewijzing opdracht) en 11 april 2003
(aanpassing toewijzing opdracht).
XII-3958-4/20
In het handhavingsbesluit wordt met betrekking tot het eerste
schorsingsmotief onder meer overwogen dat de “toetsing aan de wet nog niet
betekent dat de wet kan worden geïnterpreteerd”, dat de regeling van het gebruik der
talen in bestuurszaken en de organisatie van de verkiezingen voor de federale
wetgevende kamers tot de bevoegdheid behoren van de federale overheid, dat
derhalve rekening moet worden gehouden met de onderrichtingen van die overheid,
die als enige bevoegd is om haar eigen normen te interpreteren, dat de beide
beslissingen conform die onderrichtingen werden genomen en dat de gouverneur,
met zijn stelling dat de faciliteiten telkens opnieuw moeten worden aangevraagd,
zijn bevoegdheid te buiten gaat door voor de toepassing van de faciliteiten in de
randgemeenten voorwaarden te stellen die de bestuurstaalwet nergens oplegt.
Met betrekking tot het tweede schorsingsmotief -dat enkel
betrekking heeft op de beslissing van 11 april 2003- wordt in het handhavingsbesluit
overwogen, dat de essentie van de onderhandelingsprocedure er in bestaat de
overheid in staat te stellen via onderhandelingen de meest gunstige voorwaarden te
krijgen, dat de opdracht eerst aan de bestuursdrukkerij UGA werd toegewezen, dat
de initiële inschrijvers werd gevraagd of zij, rekening houdende met de offerte van
de drukkerij van het rijksregister, de opdracht tegen een lagere of gelijkwaardige
prijs konden uitvoeren, dat geen enkele inschrijver hieraan kon voldoen, dat UGA
zich er niet tegen heeft verzet dat een deel van de opdracht aan de drukkerij van het
rijksregister zou worden gegund, dat de principes van mededinging en gelijke
behandeling van de inschrijvers werden gerespecteerd en dat het bestuur heeft
gekozen voor de meest voordelige offertes.
7.
Naar aanleiding van een telefonische opvraging, bezorgt het
gemeentebestuur op 4 juli 2003 aan de administratie Binnenlandse Aangelegenheden
een afschrift van een collegebeslissing van 21 januari 2003 waarbij de wijze en
voorwaarden van overeenkomst met leverancier inzake de bestelling van
20 kiezerslijsten, 8.500 oproepingskaarten, de aanstippingslijsten, 12 tweetalige
gesplitste kiezerslijsten, een diskette van het kiezersbestand, de lijst van bijzitters +
etiketten, officiële formulieren in het Nederlands en het Frans en bureaumaterieel
bestemd voor 12 stembureaus met elektronische stemming worden vastgelegd.
8.
Bij ministerieel besluit van 13 augustus 2003 worden de
voormelde collegebeslissingen van 21 januari 2003 (vaststelling wijze en
voorwaarden opdracht), 4 maart 2003 (toewijzing opdracht) en 11 april 2003
(aanpassing toewijzing opdracht) vernietigd.
XII-3958-5/20
Dat besluit, dat het voorwerp uitmaakt van het beroep tot
nietigverklaring in de eerste zaak, is gemotiveerd als volgt :
“Overwegende vooreerst dat de toezichthoudende overheid er op wijst dat
het college de gunningprocedure voerde op basis van de in de wetgeving
overheidsopdrachten voorziene ‘onderhandelingsprocedure’; dat het deze
beslissing nam op 21 januari 2003; dat het college, op basis van deze procedure,
autonoom en vrijelijk de kandidaten heeft aangeduid die het wenste te
betrekken in de onderhandelingsprocedure; dat het college zelf toegeeft dat zijn
beslissing van 11 april 2003 een aanpassing is van zijn initieel besluit van 4
maart 2003; dat het college evenwel gehouden is tot wat het zelf beslist heeft;
dat uit geen enkel stuk, dat aan de toezichthoudende overheid werd voorgelegd,
blijkt dat, naast Uga, Remmicon, Schaubroeck en Vanden Broele, eveneens de
Drukkerij van het Rijksregister uitgenodigd was om een offerte in te dienen; dat
het voor iedereen duidelijk is dat een gunning aan een niet-uitgenodigd bedrijf
strijdig is met de wetgeving overheidsopdrachten; dat bijkomende
argumentering van het college omtrent het bekomen van ‘de meest gunstige’
voorwaarden hieraan geen afbreuk kan doen temeer daar, door zulkdanige
beslissing, wegens ondermeer verkregen voorkennis, een ander rechtsbeginsel,
met name de ‘gelijkheid onder de inschrijvers’ wordt geschonden; dat het feit
dat de gegunde firma zich niet verzet tegen de overdracht van een deel van de
opdracht aan een andere firma geen verschoningsgrond inhoudt om te besluiten
dat tegen wetsovertredingen niet zou moeten worden opgetreden; dat de stelling
van de gouverneur derhalve kan gevolgd worden; dat de wijziging in de
gunning aangebracht door het college op 11 april 2003 dan ook onwettig is en
uit het rechtsverkeer dient verwijderd te worden;
Overwegende bovendien dat elk gemeentebestuur de vigerende wetgeving
dient te respecteren en de verantwoordelijkheid draagt aangaande de wettigheid
van hetgeen het bestuur vraagt; dat het gemeentebestuur hiervan niet mag
afwijken en, vooraleer te gunnen, zich dus eveneens dient te vergewissen of de
uitvoering van de opdracht wel zal geschieden conform de wettelijke
bepalingen; dat het college van Wezembeek-Oppem op 4 maart 2003 overging
tot de gunning van een overheidsopdracht na het volgen van een
onderhandelingsprocedure waarvan het op 21 januari 2003 de wijze en de
voorwaarden goedkeurde; dat deze gunningbeslissing weliswaar genomen werd
vooraleer er sprake was van de ministeriële omzendbrief van 16 april 2003 maar
na de instructies van 28 januari 2003 van de Vlaamse minister van
Binnenlandse Aangelegenheden; dat derhalve het bestuur, alvorens te gunnen
zich, in het licht van de instructies van de Vlaamse minister van Binnenlandse
aangelegenheden, extra diende te vergewissen of de werkwijze bepaald in zijn
besluit van 28 januari 2003 wel wettig was dan wel of zij diende te worden
aangepast en hernomen;
Overwegende dat overeenkomstig artikel 7 van de bijzondere wet van
8 augustus 1980 het Vlaamse Gewest belast is met het administratief toezicht
op de gemeenten waaronder de randgemeenten; dat dit toezicht ook het toezicht
insluit op de correcte naleving door de gemeenten van federale wetten,
waaronder de gecoördineerde wetten op het gebruik van de talen in
bestuurszaken;
Overwegende nu dat de toezichthoudende overheid uit verschillende offertes
opmaakt dat de uitvoering van de gegunde opdracht gebaseerd is op gecodeerde
magneetbanden teneinde de nodige formulieren in het Frans en in het
Nederlands te kunnen drukken én dat de toezichthoudende overheid in de
consideransen kan lezen dat de opdracht aan UGA gegund wordt omdat zij
reeds over alle Nederlandstalige en Franstalige formulieren beschikt; dat het
college in zijn handhavingbesluit van 10 juni 2003 weliswaar stelt dat beide
XII-3958-6/20
litigieuze gunningbeslissingen van 4 maart 2003 en 11 april 2003 genomen
werden conform de omzendbrief van 16 april 2003 van de Minister van
Binnenlandse Zaken; dat evenwel vastgesteld moet worden dat de
onderrichtingen van de federale minister van Binnenlandse Zaken er zich toe
beperken letterlijk artikel 25 van de SWT over te nemen en, wat betreft de
verwijzing naar de adviezen van de Vaste Commissie voor Taaltoezicht, enkel
de kwalificatie van de oproepingsbrieven als betrekking met een particulier
weerhoudt; dat de federale minister van Binnenlandse Zaken derhalve nergens
schrijft dat de Franstaligen in de randgemeenten automatisch recht hebben op
een Franstalige oproepingsbrief voor de verkiezingen; dat dan ook moet
besloten worden dat de beslissingen van het college van burgemeester en
schepenen aangaande de gunning van het drukken van oproepingsbrieven èn in
het Frans èn in het Nederlands, gepersonaliseerd, en volgens de
taalaanhorigheid van de inwoners, gebaseerd zijn geweest op een eigen maar
verkeerde interpretatie en invulling van de taalwetgeving en hoegenaamd
evenmin terug te vinden is in de federale onderrichtingen en er bovendien zelfs
tegen indruist;
Overwegende nog dat deze houding van het college van burgemeester en
schepenen eveneens indruist tegen de instructie van de Vlaamse minister van
Binnenlandse Aangelegenheden, die bij brief van 28 januari 2003 de gemeenten
nog opdroeg om de oproepingsbrieven aan de kiezers ter gelegenheid van de
verkiezingen van 18 mei 2003 in het Nederlands te verzenden en enkel een
Franstalig exemplaar op te sturen op uitdrukkelijke vraag; dat voormelde
houding van de Vlaamse minister van Binnenlandse Aangelegenheden mee
geïnspireerd is op het gegeven dat het taalgebruik een persoonsgegeven is in de
zin van artikel 5 van de wet van 8 december 1992 tot bescherming van de
persoonlijke levenssfeer ten opzichte van de verwerking van persoonsgegevens;
dat deze gegevens slechts mogen verwerkt worden voor duidelijk omschreven
en wettige doeleinden en geenszins mogen gebruikt worden op een wijze die
onverenigbaar is met die doeleinden; dat deze doeleinden, toereikend, ter zake
dienend en niet overmatig dienen te zijn; dat teneinde de wettigheid van het
vermelden van een taalcode te kunnen nagaan, dan ook dient rekening
gehouden te worden met de mogelijke wettelijke reglementaire basis voor het
al of niet automatisch vermelden van de taalcode, dat ook rekening dient
gehouden te worden met het doeleinde waarvoor de taalcode wordt vermeld, dat
eveneens rekening dient gehouden te worden met het werkelijke doeleinde
waarvoor de gemeente de taalcode gebruikt en het nut en de noodzakelijkheid
voor de vermelding van de taalcode; dat bovendien, artikel 3 van de wet van
9 augustus 1983 tot regeling van een Rijksregister van natuurlijke personen
geen verplichte informatie voorziet met betrekking tot het taalgebruik van de
burgers; dat, tenslotte, het taalgebruik van de burgers evenmin kan worden
opgenomen in het bevolkingsregister overeenkomstig artikel 1 van het
Koninklijk Besluit van 16 juli 1992 tot vaststelling van de informatie die
opgenomen wordt in de bevolkingsregisters en in het vreemdelingenregister;
Overwegende nu dat het college tot op heden nalaat aan te tonen dat het een
wettige beslissing heeft genomen tot het aanleggen van een register aangaande
de taalaanhorigheid alsmede van een reglementering hieromtrent conform de
hierboven vermelde bepalingen en dat het zich derhalve niet kan beroepen op
het eventuele occulte bestaan ervan; dat het deze eventuele gegevens dan ook
niet kon verwerken in zijn besluit van 21 januari 2003 houdende vaststelling
van de wijze en voorwaarden voor de bestelling van 20 kiezerslijsten, 8500
oproepingskaarten, de aanstippingslijsten, 12 tweetalige gesplitste
kiezerslijsten, een diskette van het kiezersbestand, de lijst van bijzitters +
etiketten, al de nodige formulieren in het Nederlands en het Frans en een pakket
bureaumateriaal per stembureau + vaststelling lijst leveranciers; dat het college
het toch hanteren van eventuele op taalcodes gebaseerde lijsten dan ook niet
XII-3958-7/20
formeel motiveert en bovendien ook blijkbaar de toezichthoudende overheid
belet met kennis van zaken te oordelen over de rechtsgeldigheid van dergelijke
beslissing en derhalve onbehoorlijk handelt;
Overwegende dat het derhalve eveneens aangewezen is het besluit van het
college van burgemeester en schepenen van. 21 januari 2003 houdende
vaststelling van de wijze en voorwaarden voor de bestelling van 20
kiezerslijsten, 8500 oproepingskaarten, de aanstippingslijsten, 12 tweetalige
gesplitste kiezerslijsten, een diskette van het kiezersbestand, de lijst van
bijzitters + etiketten, al de nodige formulieren in het Nederlands en het Frans
en een pakket bureaumateriaal per stembureau + vaststelling lijst leveranciers
rechtstreeks te vernietigen om redenen hiervoor uiteengezet;
Overwegende dat de nietigheid van de beslissing van 21 januari 2003 ook
automatisch de nietigheid van de beslissingen van 4 maart 2003 en 11 april
2003 met zich meebrengt;
Overwegende dat de schorsinggronden en de motiveringen van de
gouverneur aangaande de besluiten van 4 maart 2003 en 11 april 2003
onverkort van toepassing blijven;
Overwegende dat de betrokken besluiten derhalve vernietigd dienen te
worden”.
9.
Met een brief van 22 augustus 2003 wordt het college van
burgemeester en schepenen door de bevoegde afdeling van de Vlaamse
Gemeenschap verzocht een afschrift op te sturen van het besluit van 4 maart 2003
“over het taalgebruik van de oproepingsbrieven voor de federale verkiezingen van
18 mei 2003”.
10.
Met een antwoordbrief van 25 augustus 2003 wordt een uittreksel
uit de notulen van het zitting van het college van burgemeester en schepenen van 4
maart 2003 bezorgd, waaruit blijkt dat het college op die datum kennis nam van een
studie “betreffende de tegenstrijdige standpunten” van de Vlaamse en de federale
minister in verband met de taal van de oproepingsbrieven voor de verkiezingen, er
akte van nam dat - volgens de conclusie van die studie - de bevoegde overheid om
instructies te geven inzake kiesverrichtingen en inzake het taalgebruik de federale
minister van Binnenlandse Zaken is, en derhalve besliste zich te richten naar de
instructies van die minister inzake de taal die gebruikt moet worden voor de
oproepingsbrieven voor de federale wetgevende verkiezingen.
11.
Bij ministerieel besluit van 25 september 2003 wordt het
voormelde besluit van 4 maart 2003 van het college van burgemeester en schepenen
vernietigd.
Dat besluit, dat het voorwerp uitmaakt van het beroep tot
nietigverklaring in de tweede zaak, luidt als volgt :
XII-3958-8/20
“Overwegende dat artikel 25 van het Koninklijk Besluit van 18 juli 1966
houdende coördinatie van de wetten op het gebruik van de talen in
bestuurszaken (SWT) bepaalt dat de plaatselijke diensten in de Randgemeenten
-waartoe Wezembeek-Oppem behoort- in hun betrekkingen met de particulier
de door de betrokkene gebruikte taal gebruiken voor zover deze het Nederlands
of het Frans is;
Overwegende dat overeenkomstig artikel 7 van de Bijzondere wet het
Vlaamse Gewest belast is met het administratief toezicht op de gemeenten
waaronder de randgemeenten, dat dit toezicht de correcte toepassing insluit
door de gemeenten van de federale wetten, waaronder de taalwet,
Overwegende dat de oproepingsbrief voor de federale verkiezingen moet
beschouwd worden als een betrekking met een particulier in de zin van artikel
25 SWT; dat de federale minister van Binnenlandse Zaken dit overigens
uitdrukkelijk erkent in de reeds geciteerde omzendbrief van 10 april 2003;
Overwegende dat uit het besluit van 4 maart 2003 van de gemeente
Wezembeek-Oppem blijkt dat de gemeenteraad de interpretatie wil volgen van
de federale minister van Binnenlandse Zaken waardoor de oproepingsbrieven
voor de verkiezingen van 18 mei 2003 aan de Franstaligen automatisch in het
Frans verstuurd zullen worden; dat deze beslissing een schending is van artikel
25 SWT,
Overwegende dat het versturen van een Franstalige oproepingsbrief immers
enkel en alleen mogelijk zou zijn indien. de geadresseerde van de
desbetreffende brief er om zou hebben verzocht; dat uit het besluit van het
college van burgemeester en schepenen niet blijkt dat dit voor welbepaalde,
individueel aan te duiden, kiesgerechtigde inwoners van de gemeente het geval
zou geweest zijn;
Overwegende dat het verzenden van een Franstalige oproepingsbrief verder
enkel zou kunnen gebaseerd zijn op de voorafgaande kennis van de gemeente
van de taalaanhorigheid van de betrokken kiesgerechtigden; dat dit echter tot
de conclusie zou moeten leiden dat de gemeente een register zou bijhouden van
de door haar inwoners gebruikte taal; dat dit echter een manifeste overtreding
zou zijn van de wet van 8 december 1992 op de persoonlijke levenssfeer”.
De ontvankelijkheid van het beroep in de zaak A.142.651/XII-3958
12.
eerste exceptie.
De verwerende partij doet ter terechtzitting afstand van haar
13.1.
In een tweede exceptie voert de verwerende partij aan dat de
middelen beperkt zijn tot de motieven die in het schorsingsbesluit werden
opgegeven, dat deze motieven weliswaar in het vernietigingsbesluit werden
bevestigd, maar dat het vernietigingsbesluit daartoe niet beperkt is, dat er in dat
besluit uitvoerig gemotiveerd is met betrekking “tot artikel 5 van de wet van
8 december 1992 tot bescherming van de persoonlijke levenssfeer ten opzichte van
de verwerking van persoonsgegevens en met betrekking tot artikel 3 van de wet van
8 augustus 1983 tot regeling van een rijksregister van natuurlijke personen”, dat dit
motief als zodanig volstaat om het betwiste besluit te schragen, dat de verzoekende
partij, nu zij een determinerend motief niet betwist, uiteraard nooit meer de
XII-3958-9/20
nietigverklaring van het betwiste besluit kan verkrijgen en er geen belang meer bij
kan hebben om de overige motieven van het betwiste besluit aan te vechten, en dat
de vordering dan ook niet ontvankelijk is.
13.2.
De verzoekende partij antwoordt op die exceptie als volgt :
S opdat een verzoekende partij de vernietiging van een bestreden beslissing zou
kunnen verkrijgen, volstaat het dat één van de vernietigingsmiddelen gegrond is;
S het is onjuist te beweren dat de wet van 8 december 1992 zou zijn miskend om
de enige reden dat de verzending van de kiesoproepingsbrieven in het Frans de
voorafgaande kennis vereist van de taalaanhorigheid van de inwoners van de
gemeente; de taalaanhorigheid is een juridische categorie, net zoals de
nationaliteit of het burgerschap; de taalwetgeving tracht elke nationale taal te
beschermen als een waarde op zich; de diensten in de faciliteitengemeenten
moeten dan ook de nodige maatregelen nemen om de taalaanhorigheid van de
particulier te kennen, meer bepaald - volgens de Vaste Commissie voor
Taaltoezicht - door het hanteren van lijsten waarop bij elke inwoner wordt
aangeduid of hij Franstalig of Nederlandstalig is; nog steeds volgens de Vaste
Commissie voor Taaltoezicht, kan de taalaanhorigheid bovendien afgeleid
worden uit de door de particulier gebruikte taal in zijn aanvraag bij de betrokken
dienst of uit het feit dat hij zich de voorafgaande jaren tot de dienst gericht heeft
teneinde de documenten in zijn taal te verkrijgen, of zelfs uit de taal waarin hij
is ingeschreven in de bevolkingsregisters of uit het uittreksel van het
bevolkingsregister; uit het voorgaande blijkt dat de verzoekende partij de wet van
8 december 1992 niet heeft geschonden; deze vaststelling blijkt voldoende uit
een advies van 2 maart 2000 van de Commissie voor de bescherming van de
persoonlijke levenssfeer.
De verzoekende partij concludeert “dat, enerzijds, de simpele
vaststelling van de onwettigheid uitgeroepen door de verzoekende partij ten aanzien
van de bestreden beslissing voldoende is om haar vernietiging te rechtvaardigen, en
dat, anderzijds, de vermeende schending van de wet van 8 december 1992 tot
bescherming van de persoonlijke levenssfeer onvoldoende is om het beroep
onontvankelijk te verklaren”.
13.3.
Indien een bestreden beslissing op verschillende motieven steunt
die elk op zich die beslissing kunnen verantwoorden, moeten zij alle onwettig zijn
om een nietigverklaring bij gebrek aan deugdelijke motivering te verantwoorden.
XII-3958-10/20
In de bestreden beslissing wordt als eerste vernietigingsmotief
opgegeven dat de door het college op 11 april 2003 in de gunning aangebrachte
wijziging strijdig is met de regelgeving betreffende de overheidsopdrachten.
Dat motief kan derhalve op zich het aangevochten besluit enkel
verantwoorden in zoverre daarbij de collegebeslissing van 11 april 2003 wordt
vernietigd.
Als tweede vernietigingsmotief wordt opgegeven dat de in de drie
betrokken collegebeslissingen vervatte werkwijze om de oproepingsbrieven te laten
drukken én in het Frans én in het Nederlands, gepersonaliseerd en volgens de
taalaanhorigheid van inwoners, gesteund is op een verkeerde interpretatie en
invulling van artikel 25 van de bestuurstaalwet.
Dat laatste motief kan op zich het aangevochten besluit in zijn
geheel verantwoorden, namelijk in zoverre het de drie betrokken collegebeslissingen- van 21 januari 2003, van 4 maart 2003 en 11 april 2003 - vernietigt.
Als derde vernietigingsmotief wordt opgegeven dat het taalgebruik
een persoonsgegeven is in de zin van artikel 5 van de wet van 8 december 1992 tot
bescherming van de persoonlijke levenssfeer ten opzichte van de verwerking van
persoonsgegevens, dat artikel 3 van de wet van 8 augustus 1983 tot regeling van een
rijksregister van natuurlijke personen, niet in een verplichte informatie voorziet met
betrekking tot het taalgebruik van de burgers, dat het taalgebruik van de burgers
evenmin kan worden opgenomen in het bevolkingsregister overeenkomstig artikel 1
van het koninklijk besluit van 16 juli 1992 tot vaststelling van de informatie die
opgenomen wordt in de bevolkingsregisters en in het vreemdelingenregister, dat het
college tot op heden nalaat aan te tonen dat het een wettige beslissing heeft genomen
tot het aanleggen van een register aangaande de taalaanhorigheid alsmede van een
reglementering hieromtrent conform de voormelde bepalingen en dat het zich
derhalve niet kan beroepen op het eventuele occulte bestaan ervan, dat het deze
eventuele gegevens dan ook niet kon verwerken in zijn besluit van 21 januari 2003,
dat het college het toch hanteren van eventuele op taalcodes gebaseerde lijsten dan
ook niet formeel motiveert en blijkbaar de toezichthoudende overheid belet met
kennis van zaken te oordelen over de rechtsgeldigheid van dergelijke beslissing en
derhalve onbehoorlijk handelt, dat het derhalve eveneens aangewezen is het
collegebesluit van 21 januari 2003 rechtstreeks te vernietigen, en dat de nietigheid
XII-3958-11/20
van de beslissing van 21 januari 2003 ook automatisch de nietigheid van de
beslissingen van 4 maart 2003 en 11 april 2003 met zich meebrengt.
Ook het derde vernietigingsmotief kan op zich het aangevochten
besluit in zijn geheel verantwoorden.
14.
De verzoekende partij voert drie middelen aan, waarvan het eerste
en het tweede gericht zijn tegen het tweede vernietigingsmotief en het derde gericht
is tegen het eerste vernietigingsmotief.
Tezamen met de verwerende partij moet worden vastgesteld dat
in het verzoekschrift geen kritiek wordt uitgeoefend op het derde vernietigingsmotief.
Dat gebrek kan niet worden rechtgezet door, naar aanleiding van
de door de verwerende partij opgeworpen exceptie, de deugdelijkheid van dat motief
alsnog voor het eerst in de memorie van wederantwoord en vervolgens nogmaals in
de laatste memorie in vraag te stellen, zoals de verzoekende partij doet. Die kritiek
komt voor als een nieuw middel waarvan niet wordt aangetoond of zelfs beweerd dat
het niet reeds in het inleidend verzoekschrift had kunnen worden aangebracht en
waarvan het karakter van openbare orde niet blijkt.
In haar laatste memorie wijst de verzoekende partij nog op het
“rechtstreeks verbonden zijn” van het derde en het tweede vernietigingsmotief. Zij
betoogt nader dat, mocht haar interpretatie “van de regels betreffende het taalgebruik
in administratieve zaken in faciliteitengemeente correct blijken [...] dan kan geen
rekening worden gehouden met het derde motief betreffende de bescherming van de
persoonlijke levenssfeer” Zij vervolgt :“Zelfs in de veronderstelling dat een
gemeentelijk register houdende taalaanhorigheid van diens inwoners tegenstrijdig
zou zijn aan de wet op de bescherming van de persoonlijke levenssfeer, quod non,
het betreft hier een rechtstreeks gevolg van de gecoördineerde wetten op het
taalgebruik in bestuurszaken. Daarom, steunend op het adagium lex specialis derogat
generali, moet de bijzondere regel primeren”.
De verzoekende partij neemt dus aan dat, als het tweede
vernietigingsmotief onrechtmatig wordt bevonden door de Raad van State, meteen
ook het derde vernietigingsmotief onrechtmatig is. Hierna bij de bespreking van het
beroep in de zaak A. 144.504/XII-3992 zal echter blijken dat het eerste en tweede
XII-3958-12/20
middel in die zaak niet gegrond zijn. Nu zijn die middelen identiek aan het eerste
en tweede middel in de onderhavige zaak; zij houden rechtmatigheidskritiek in op
het tweede vernietigingsmotief - de verkeerde interpretatie van artikel 25 van de
voornoemde bestuurstaalwet. Het tweede vernietigingsmotief blijkt aldus niet
onrechtmatig en de argumentatie van de verzoekende partij is niet meer pertinent
want haar beslissende premisse gaat niet op.
De tweede door de verwerende partij opgeworpen exceptie is
gegrond.
Het beroep is niet ontvankelijk.
Het beroep in de zaak A.144.504/XII-3992
De ontvankelijkheid van het beroep
15.
De verwerende partij werpt op dat het bestreden besluit er toe
strekt dat een puur voorbereidende administratieve rechtshandeling, waarin eigenlijk
enkel een intentie wordt vastgelegd, volledigheidshalve ook uit de rechtsorde
verwijderd wordt, dat de eindbeslissing van de verzoekende partij inmiddels ook
door de toezichthoudende overheid is vernietigd, met een besluit dat het voorwerp
uitmaakt van de betwisting in de -voorgaande- zaak A. 142.651/XII-3958, dat niet
valt in te zien welk belang de verzoekende partij nog kan hebben bij haar beroep
tegen de voorbereidende rechtshandeling eenmaal de eindbeslissing is vernietigd, en
dat de vordering dan ook onontvankelijk is.
16.
De verwerende partij is slecht geplaatst om thans te betogen dat
de vernietiging overbodig was, nu zij dat nooit eerder heeft beweerd en daar ook niet
naar gehandeld heeft, getuige precies haar besluit van 25 september 2003, waarin zij
tot de vernietiging overgaat zonder enige reserve en namelijk zonder te specificeren
dat de vernietiging alleen volledigheidshalve gebeurde.
De exceptie overtuigt niet. Ze wordt niet aanvaard.
De gegrondheid van het beroep
17.
volgt :
De verzoekende partij voert twee middelen aan, die luiden als
XII-3958-13/20
“Eerste middel
Genomen uit de schending van artikel 129, §2 van de Grondwet, de
bevoegdheidsverdelende bepalingen tussen de Federale Overheid en de
Gemeenschappen en Gewesten, uit de schending van artikel 3 van de wet van
29 juli 1991 betreffende de uitdrukkelijke motivering van de
bestuurshandelingen en uit de machtsoverschrijding.
Doordat het bestreden besluit aanvoert ‘dat overeenkomstig artikel 7 van de
Bijzondere wet het Vlaams Gewest belast is met het administratief toezicht op
de gemeente waaronder de randgemeenten, dat dit toezicht de correcte
toepassing insluit door de gemeenten van de federale wetten, waaronder de
taalwet;
Overwegende dat uit het besluit van 4 maart 2003 van de gemeente
Wezembeek-Oppem blijkt dat de gemeenteraad de interpretatie wil volgen van
de federale minister van Binnenlandse Zaken waardoor de oproepingsbrieven
voor de verkiezingen van 18 mei 2003 aan de Franstaligen automatisch in het
Frans verstuurd zullen worden; dat deze beslissing een schending is van artikel
25 SWT’.
Terwijl artikel 129, §2 van de Grondwet bepaalt dat ‘deze decreten (van de
Raden van de Vlaams en de Franse Gemeenschap betreffende het taalgebruik)
kracht van wet hebben, respectievelijk in het Nederlandse taalgebied en in het
Franse taalgebied, uitgezonderd wat betreft :
de gemeenten of groepen van gemeenten palend aan een ander taalgebied en
waar de wet het gebruik van een andere taal dan die van het gebied waarin zij
gelegen zijn, voorschrijft of toelaat. Voor deze gemeenten kan in de bepalingen
betreffende het gebruik van de talen voor de aangelegenheden bedoeld in §1
geen verandering worden aangebracht dan bij een wet aangenomen met de in
artikel 4, laatste lid, bepaalde meerderheid, ( ... )’,
Allereerst moet vermeld worden dat in deze materie, daar het gaat om
federale verkiezingen, de gemeentelijke overheden in het kader van de
bevoegdheid die niet het gemeentelijk belang, maar wel het algemeen belang
betreft, optreden in de hoedanigheid van gedeconcentreerde overheden en dit
zonder te beschikken over de autonomie waarop zij zich kan beroepen wanneer
het gaat over een gedecentraliseerde bevoegdheid (M. Flamme, Droit
administratif, deel 1, Bruylant 1989, blz. 106 e.v.). Hieruit volgt dat de
richtlijnen gegeven door de bevoegde minister - dit is de exclusief bevoegde
Federale Minister van Binnenlandse Zaken - de gemeentelijke overheden
binden op de manier dat een ambtenaar gebonden is aan de richtlijn van zijn
overste.
In casu is verzoekende partij een randgemeente zoals bedoeld in artikel 129,
§2 van de Grondwet zodat enkel de Federale Overheid bevoegd is om het
taalgebruik te regelen.
Tevens vordert, in het kader van het vernietigingsberoep van de omzendbrief
‘Peeters’, waarvan het bestreden Ministerieel Besluit een toepassing is,
hangende voor uw Raad van State, de heer Auditeur-generaal in zijn verslag de
vernietiging van de omzendbrief om redenen van schending van de
bevoegdheidsverdelende regels tussen de Federale Overheid en de deelstaten
wat het taalgebruik in bestuurszaken in de faciliteitengemeenten betreft. Het
verslag bevestigt dat deze materie een exclusieve federale bevoegdheid is
waarvan elke wijziging van het reglement op de in de taalfaciliteitengemeenten
onderworpen is aan een bijzondere meerderheid in het Federale Parlement (cf.
Verslag van de Auditeur-generaal van de Raad van State Mr. Roelandt van
26 januari 2000, i.h.b. blz. 28 in de zaak G/A 77.683)
Tenslotte bepalen de onderrichtingen van de Federale Minister van
Binnenlandse Zaken bovendien ondubbelzinnig dat de oproepingsbrieven op
basis van taalaanhorigheid dienen verzonden te worden.
XII-3958-14/20
De onderrichtingen stellen immers: Volgens de vaste rechtspraak van de
Vaste Commissie voor Taaltoezicht moeten de oproepingsbrieven voor kiezers,
alsook trouwens de oproepingsbrieven geadresseerd aan de bijzitters van
kiesbureaus, als betrekkingen met particulieren worden beschouwd in de zin
van de gecoördineerde wetten op het gebruik van de talen in bestuurszaken.
Daaruit volgt dat in ( ... ) de gemeenten met een speciale regeling, d.w.z. de
6 randgemeenten (...) die oproepingsbrieven uitsluitend gesteld moeten worden
in de taal (Nederlands of Frans) waarvan de betrokken particulier gebruik maakt
in zijn betrekkingen met de plaatselijke overheid.’
Deze onderrichtingen van de Federale Minister worden derhalve eveneens
geschonden door de interpretatie die er in het Ministerieel Besluit aan gegeven
wordt;
De motivering van de bestreden beslissing is derhalve niet afdoende in de zin
van artikel 3 van de wet van 29 juli 1991.
Tweede middel
Genomen uit de schending van artikel 25 en volgende van de gecoördineerde
wetten op het taalgebruik in bestuurszaken, uit de schending van artikel 3 van
de wet van 29 juli 1991 betreffende de uitdrukkelijke motivering van de
bestuurshandelingen en uit de machtsoverschrijding.
Doordat het bestreden besluit meldt dat uit het besluit van 4 maart 2003 van
de gemeente Wezembeek-Oppem blijkt dat de gemeenteraad de interpretatie wil
volgen van de federale minister van Binnenlandse Zaken waardoor de
oproepingsbrieven voor de verkiezingen van 18 mei 2003 aan de Franstaligen
automatisch in het Frans verstuurd zullen worden; dat deze beslissing een
schending is van artikel 25 SWT;
Overwegende dat het versturen van een Franstalige oproepingsbrief immers
enkel en alleen mogelijk zou zijn indien de geadresseerde van de desbetreffende
brief er om zou hebben verzocht, dat uit het besluit van het college van
burgemeester en schepenen niet blijkt dat dit voor welbepaalde, individueel aan
te duiden, kiesgerechtigde inwoners van de gemeente het geval zou geweest
zijn;
Overwegende dat het verzenden van een Franstalige oproepingsbrief verder
enkel zou kunnen gebaseerd zijn op de voorafgaande kennis van de gemeente
van de taalaanhorigheid van de betrokken kiesgerechtigden; dat dit echter tot
de conclusie zou moeten leiden dat de gemeente een register zou bijhouden van
de door haar inwoners gebruikte taal; dat dit echter een manifeste overtreding
zou zijn van de wet van 8 december 1992 op de persoonlijke levenssfeer.’
Terwijl artikel 25, eerste lid van de gecoördineerde wetten op het taalgebruik
in bestuurszaken bepaalt: ‘In hun betrekkingen met een particulier gebruiken
dezelfde diensten de door de betrokkene gebruikte taal voorzover die taal het
Nederlands of het Frans is.’
Ten eerste moet eraan herinnerd worden dat wanneer het gaat om de
interpretatie van de bepalingen van de gecoördineerde wetten op het taalgebruik
in bestuurszaken, de Vaste Commissie voor Taaltoezicht speciaal is opgericht
door de wetgever om te waken over de toepassing van de gecoördineerde
wetten op het taalgebruik in bestuurszaken en om een advies te verlenen over
elke betwisting omtrent het onderwerp (art. 60 tot 62 van de gecoördineerde
wetten op het taalgebruik in bestuurszaken).
In casu is de interpretatie van artikel 25 van deze wet door de verwerende
partij in strijd met de vaste rechtspraak van de Vaste Commissie voor
Taaltoezicht. Wat het taalgebruik in de betrekkingen met de particulieren uit de
faciliteitengemeenten betreft, is de vaste rechtspraak van de Vaste Commissie
voor Taaltoezicht gevestigd in de zin dat indien de dienst de taalaanhorigheid
van een inwoner niet kent, dat de correspondentie in het Nederlands moet
verlopen. Niettemin moet de dienst al het mogelijke doen om de
taalaanhorigheid van de particulier te leren kennen, wetende dat wanneer de
XII-3958-15/20
inwoners hun taalvoorkeur hebben geuit ten aanzien van de dienst, de inwoners
niet telkens weer hun verzoek om op de faciliteiten beroep te willen doen,
moeten herhalen (zie in het bijzonder het advies nr. 26.119 van 27 oktober
1994; nr. 26.057 van 7 juli 1994; in het bijzonder nr. 30.116 van 19 oktober
1998 gericht op de omzendbrief ‘Peeters’).
Het is dus kennelijk verkeerd van verwerende partij om haar besluit te
motiveren op basis van het bezwaar dat verzoekende partij artikel 25 SWT
schendt, terwijl de interpretatie van het desbetreffende artikel afkomstig is van
de Vaste Commissie voor Taaltoezicht’
Tenslotte is de bestreden beslissing weer een zoveelste en automatische
toepassing van de omzendbrief ‘Peeters’ van 16 december 1997. Deze
omzendbrief maakt het voorwerp uit van verzoekschriften tot nietigverklaring
dat nog steeds hangende zijn voor uw Raad van State (ref. G/A 77.686; G/A
77.798; G/A77.683). In het kader hiervan heeft de heer Auditeur-generaal in
zijn verslag gesteld dat deze omzendbrief onwettig is voor wat betreft de
bepaling van de wet op het taalgebruik in bestuurszaken en bijgevolg stelt hij
de vernietiging ervan voor.
In het bijzonder besluit de heer Auditeur-generaal dat de betwiste
omzendbrief afwijkt van de taalwetten en meer specifiek van artikel 25 dat een
eerlijke taalbehandeling op het externe vlak voorschrijft, met name het
taalgebruik van de particulier, te weten het Nederlands of het Frans (cf. het
verslag van de heer Audlteur-generaal van de Raad van State Mr.Roelandt van
26 januari 2000, blz. 30 in de zaak G/A 77.683).
Uw Raad van State heeft bovendien in haar arrest nr. 75.039 van 10 juli 1998
betreffende de schorsing dienaangaande gesteld dat "de bestreden omzendbrief
geen juridische verplichtingen aan de gemeenten oplegt en aldus op zich voor
hen een zuiver interpretatieve waarde heeft» (overweging nr. 4.3.2., arrest nr.
75.03, gemeente Linkebeek, p.9).
Hier volgt in casu uit dat de oproepingsbrieven voor de verkiezingen, zoals
in het verleden, naar de burgers moet verstuurd worden in de taal die ze wensen
te gebruiken in hun administratieve betrekkingen met de gemeentediensten en
dit in overeenstemming met artikel 24 en volgende van de gecoördineerde
wetten op het taalgebruik in bestuurszaken. Het tegendeel, namelijk het enkel
in de Nederlandse taal verzenden van de oproepingsbrieven naar de inwoners
van de gemeente Wezembeek-Oppem die voorheen reeds hun wens om in het
Frans te communiceren met de gemeentediensten geuit hebben, is kennelijk
onwettig en zou de verkiezingen onregelmatig maken met alle gevolgen
vandien.
Hieruit volgt tevens dat de toezichthoudende overheid geen blinde en
automatische toepassing mag maken van de principes die in deze omzendbrief
weerhouden worden, maar de verplichting heeft om de beslissingen van de
gemeente te onderzoeken rekening houdend met de bepalingen van de
Grondwet, de bijzondere wetten tot hervorming van de instellingen, de wetten
betreffende het taalgebruik in administratieve zaken, evenals de rechtspraak van
de Vaste Commissie voor Taaltoezicht, zijnde het enige administratieve orgaan
dat bevoegd is om de wetgeving betreffende het taalgebruik in administratieve
zaken te interpreteren.
Het bestreden Ministerieel Besluit neemt louter de interpretatie van de
omzendbrief ‘Peeters’ over, zonder er evenwel expliciet naar te verwijzen.
Verwerende partij voldoet derhalve niet aan haar verplichting om de
beslissingen van de gemeente grondig te onderzoeken en evenmin haar
beslissing afdoende motiveert in de zin van artikel 3 van de wet van 19 juli
1991”.
XII-3958-16/20
Krachtens artikel 25, eerste lid, van de bestuurstaalwet, gebruiken
de plaatselijke diensten die gevestigd zijn in de randgemeenten in hun betrekkingen
met een particulier de door betrokkene gebruikte taal voor zover die taal het
Nederlands of het Frans is.
19.
Tussen de partijen bestaat er geen betwisting over het feit dat de
oproepingsbrieven voor de kiezers als “betrekkingen met particulieren” in de zin van
voornoemd artikel moeten worden beschouwd.
De verzoekende partij interpreteert te dezen voornoemd
artikel voornoemd 25 evenwel in die zin - interpretatie die zij ook meent terug te
vinden in de richtlijnen van de federale minister van Binnenlandse Zaken- dat
“automatisch” een Franstalige oproepingsbrief moet worden verstuurd naar de
kiezers die in het verleden ooit het gebruik van het Frans hebben gevraagd, dus
zonder dat de betrokken kiezers daartoe opnieuw uitdrukkelijk hebben verzocht,
terwijl in de bestreden beslissing het standpunt wordt ingenomen dat artikel 25 van
de bestuurstaalwet in die zin moet worden geïnterpreteerd dat het verzoek om het
Frans te gebruiken uitdrukkelijk moet worden herhaald.
20.
Zoals de verzoekende partij terecht opmerkt, komt die door de
verwerende partij gehanteerde interpretatie reeds voor in de omzendbrief BA-97/22
van 16 december 1997 betreffende het taalgebruik in de gemeentebesturen van het
Nederlandse taalgebied, omzendbrief waartegen vier beroepen tot nietigverklaring
werden ingediend.
21.
In zijn arresten nrs. 138.860 tot en met 138.863 van 23 december
2004 heeft de Raad van State die beroepen verworpen en gewezen :
S dat de bestreden omzendbrief de praktijk blijkt te willen keren die inhoudt dat
besturen bestendig het Frans gebruiken ten opzichte van bepaalde
rechtsonderhorigen zonder dat voor het gebruik van die taal een uitdrukkelijk
verzoek is uitgebracht;
S dat, teneinde grondwetsconform te zijn, de interpretatie van de rechten van wie
in de randgemeenten in het Frans wil worden bestuurd, moet stroken met de
voorrangsstatus van het Nederlands in die gemeenten;
S dat een interpretatie die inhoudt dat de randgemeenten het Frans dienen te
gebruiken van zodra de overheid de taal van de particulier kent en deze taal het
Frans is, of nog, dat particulieren die eens het gebruik van het Frans hebben
XII-3958-17/20
gevraagd later automatisch in het Frans worden aangeschreven, daar niet mee
strookt, vermits die interpretatie en de daarop gestoelde bestuurspraktijk in
wezen leiden tot een stelsel van tweetaligheid, waarbij de taalvoorkeur van
personen zelfs in bestanden wordt vastgelegd;
S dat, tegen de achtergrond van een noodzakelijk restrictieve interpretatie van het
recht om het bestuur het Frans in plaats van het Nederlands te laten gebruiken in
het betrokken ééntalig gebied, de interpretatie, zoals uitgedrukt in de
omzendbrief, dat het verzoek om het Frans te gebruiken uitdrukkelijk moet
worden herhaald, wel degelijk verenigbaar is met de bestuurstaalwet.
In tegenstelling tot hetgeen de verzoekende partij in haar tweede
middel betoogt, is de interpretatie die de bestreden beslissing aan artikel 25 van de
bestuurstaalwet geeft dan ook niet onwettig en is zij op dat vlak afdoende
gemotiveerd, ook al wijkt die interpretatie af van “de vaste rechtspraak van de vaste
Commissie voor Taaltoezicht”. Op geen enkele wijze toont de verzoekende partij
immers aan waarom een interpretatie die afwijkt van de adviezen van de Commissie
-adviezen die geen bindende kracht hebben en geen jurisdictionele beslissingen zijnde bestuurlijke beslissingen die op die afwijkende interpretatie steunen onwettig zou
maken. De verzoekende partij noemt de Commissie immers ten onrechte “het enige
administratieve orgaan dat bevoegd is om de wetgeving betreffende het taalgebruik
in administratieve zaken te interpreteren” : zij dicht aldus de Commissie een
bevoegdheid tot authentieke interpretatie van de wetten toe en gaat daarmee voorbij
aan artikel 84 van de Grondwet, luidens welke bepaling alleen de wet een
authentieke uitlegging van de wetten mag geven. Zij zou ook dwalen mocht zij
daarmee hebben bedoeld dat alle rechtscolleges, de Raad van State inbegrepen, aan
wie het toevalt in voorkomend geval de betrokken wetgeving te interpreteren, de
adviezen van de Commissie zouden moeten volgen.
22.
In zijn voornoemde arresten nrs. 138.860 tot en met 138.863 heeft
de Raad van State tevens gewezen :
S dat artikel 129 van de Grondwet enkel gewag maakt van de “bepalingen”
betreffende het gebruik van de talen in bestuurszaken waarin geen wijziging kan
worden aangebracht dan bij een wet aangenomen met de in artikel 4, laatste lid,
van de Grondwet bepaalde meerderheid;
S dat niet wordt ingezien om welke reden deze grondwetsbepaling, die duidelijk
is in haar bewoordingen, ook toepasselijk zou moeten zijn op een bepaalde
interpretatie van die “bepalingen”;
XII-3958-18/20
S dat in elk geval niet blijkt dat de omzendbrief BA-97/22 - waarvan de in de
onderhavige zaak bestreden beslissing een concrete toepassing vormt - tot doel
had de tekst zelf van de bestuurstaalwet te veranderen.
In tegenstelling tot hetgeen de verzoekende partij in haar eerste
middel betoogt, stond de exclusieve bevoegdheid van de federale overheid om het
taalgebruik in de randgemeenten te “regelen” de verwerende partij dan ook niet in
de weg om artikel 25 van de bestuurstaalwet anders dan een lid van de federale
regering te “interpreteren”. Overigens ziet de Raad van State niet hoe de in het
hiervoor geciteerde eerste middel aangehaalde onderrichtingen van de federale
minister van Binnenlandse Zaken “ondubbelzinnig” het standpunt van de
verzoekende partij ondersteunen, waar die onderrichtingen enkel artikel 25 van de
bestuurstaalwet in herinnering brengen.
In zoverre de verzoekende partij in haar eerste middel nog
aanvoert dat de onderrichtingen van de federale minister van Binnenlandse Zaken
ondubbelzinnig bepalen dat de oproepingsbrieven op basis van taalaanhorigheid
moeten worden verzonden, dat die onderrichtingen geschonden worden door de
interpretatie die er in het bestreden besluit aan gegeven wordt en dat de motivering
van de bestreden beslissing derhalve niet afdoende is in de zin van artikel 3 van de
in het middel vermelde wet van 29 juli 1991, verwijst de Raad van State naar zijn
vaststellingen onder randnummer 21.
23.
De twee middelen zijn niet gegrond.
OM DIE REDENEN
BESLIST DE RAAD VAN STATE :
Artikel 1.
De zaken A. 142.651/XII-3958 en 144.504/XII-3992 worden
gevoegd.
Artikel 2.
De beroepen worden verworpen.
Artikel 3.
XII-3958-19/20
De kosten van de beroepen tot nietigverklaring, bepaald op
350 euro, komen ten laste van de verzoekende partij.
Aldus te Brussel uitgesproken in openbare terechtzitting, op
negentien juni 2008, door de XIIe kamer, die was samengesteld uit :
de HH.
Mevr.
D. VERBIEST,
J. LUST,
G. VAN HAEGENDOREN,
S. DOMS,
kamervoorzitter,
staatsraad,
staatsraad,
griffier.
De griffier,
De voorzitter,
S. DOMS.
D. VERBIEST.
XII-3958-20/20