Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2010:ARR.202.436 (2010-03-29)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 202.436 van 29 maart 2010 Openbaar ambt - Organisatie van de
dienst Beslissing : Verwerping heropening debatten Samenvoeging Aanvullend
verslag
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
IXe KAMER
ARREST
nr. 202.436 van 29 maart 2010
in de zaken A. 184.975/IX-5744
A. 185.601/IX-5778
In zake:
Johan HANNES
woonplaats kiezend te Mol
Meergorenbaan 42
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Annemie Van Deun
kantoor houdend te Oud-Turnhout
Steenweg op Turnhout 87/1
tegen:
de PROVINCIALE EN INTERCOMMUNALE DRINKWATERMAATSCHAPPIJ DER PROVINCIE ANTWERPEN (PIDPA)
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Ann Coolsaet
kantoor houdend te Antwerpen
Arthur Goemaerelei 69
bij wie woonplaats wordt gekozen
en
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Ingrid Opdebeek
kantoor houdend te Aartselaar
Karel van de Woestijnelaan 7
--------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de beroepen
1.
Het beroep in de zaak A. 184.975/IX-5744, ingesteld op
6 augustus 2007, strekt tot de nietigverklaring van de beslissing van de voorzitter
van de raad van bestuur van de PIDPA van 19 juni 2007 waarbij de verzoeker met
ingang van 20 juni 2007 bij wijze van ordemaatregel preventief wordt geschorst,
alsook van de beslissing van diezelfde voorzitter van 27 juli 2007 waarbij de
preventieve schorsing van de verzoeker wordt gehandhaafd.
Het beroep in de zaak A. 185.601/IX-5778, ingesteld op
24 oktober 2007, strekt tot de nietigverklaring van de beslissing van het directiecomité van de PIDPA van 3 september 2007 waarbij de verzoeker bij tuchtmaatregel
met ingang van 4 september 2007 van ambtswege wordt ontslagen.
IX-5744-1/19
II. Verloop van de rechtspleging
2.
De verwerende partij heeft in de beide zaken een memorie van
antwoord ingediend en de verzoeker heeft in de beide zaken een memorie van
wederantwoord ingediend.
Eerste Auditeur-afdelingshoofd Rudi Van Der Gucht heeft in de
beide zaken een verslag opgesteld.
De verzoeker heeft in de beide zaken een verzoek tot voortzetting
van het geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende partij heeft in de
beide zaken een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 22 maart 2010.
Staatsraad Bert Thys heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Jean-Marie Paklons, die loco advocaat Annemie Van
Deun verschijnt voor de verzoeker, en advocaat Ann Coolsaet, die verschijnt voor
de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste Auditeur-afdelingshoofd Rudi Van Der Gucht heeft een
met dit arrest advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
De verzoeker is sedert 1 december 1997 vast benoemd grondwerker bij de PIDPA.
3.2.
Op 19 juni 2007 stelt de directeur-generaal van de algemene
directie van de PIDPA ten laste van de verzoeker een tuchtverslag op, dat gericht is
tot de voorzitter van de raad van bestuur en het directiecomité van de PIDPA.
IX-5744-2/19
Dit verslag vermeldt:
“[...]
2.2. het feit dat uit de stukken van het tuchtdossier dient te worden afgeleid
dat o.i. een tuchtprocedure dient te worden opgestart, op basis van volgende
overwegingen:
*) gelet op de verklaringen en bekentenissen inzake het dagverslag van
vrijdag 8 juni 2007 en de vastgestelde onregelmatigheid op de tachograafschijf
wat betreft die dag;
*) gelet op de elementen die opgenomen zijn in de voormelde stukken en
die in hoofde van dhr. Hannes wat betreft 8 juni 2007 o.m. wijzen op
- handelen in strijd met de dienstinstructies;
- handelen in strijd met de integriteitscode;
- fraude met de tachograafschijf;
- fraude wat betreft de werktijd;
- aanzetten tot fraude van een nieuwe medewerker, minstens het betrekken
van die nieuwe medewerker bij voornoemde fraude;
*) gelet op het feit dat dhr. Hannes er in de loop van 2006 reeds op was
gewezen - via een opvolgingsnota dat hij het vertrouwen van de werkgever
heeft geschonden door gebruik te maken van de graafmachine van Pidpa, buiten
de diensturen en voor werkzaamheden die niet behoren tot deze van Pidpa;
*) gelet op het feit dat de elementen in hoofde van dhr. [T.L.], die met dhr.
Hannes betrokken was / door dhr. Hannes betrokken werd bij de inbreuken van
8 juni 2007, geleid hebben tot ontslag door de directeur-generaal van dhr.
[T.L.];
*) gelet op het feit dat uit de verklaring van dhr. [T.L.] blijkt dat hij van dhr.
Hannes had begrepen dat dit niet de eerste keer is dat hij zou frauderen met de
tachograafschijf;
*) gelet op de ernst van de feiten (handelen in strijd met dienstinstructies;
leugenachtige verklaringen; diefstal);
*) gelet op de noodzaak om alle mogelijke inspanningen te doen en alle
mogelijke maatregelen te treffen om het risico van herhaling inzake dergelijk
voorval te beperken;
*) gelet op het feit dat het naar medewerkers, klanten, bestuur, derden, ...
van groot belang is dat wordt opgetreden naar aanleiding van dergelijke feiten;
*) gelet op het feit dat de algemene directie een verslag aan het Directiecomité (bestuursorgaan dat inzake tuchtrechtelijke aangelegenheden de bevoegde
instantie is, in het raam van het dagelijks bestuur van Pidpa en gelet op de door
de Raad van Bestuur verleende delegatie) dient uit te brengen, op basis waarvan
het Directiecomité eventueel een tuchtstraf aan dhr. Hannes kan opleggen;
*) gelet op het feit dat de aanwezigheid op de Pidpa-terreinen van dhr.
Johan Hannes en het uitvoeren van Pidpa-opdrachten door dhr. Hannes in de
gegeven omstandigheden onverenigbaar is met het belang van de dienst;
*) gelet op het feit dat in de geschetste omstandigheden een tuchtprocedure
nu dient te worden opgestart, en dat op basis van al het voorgaande bij
hoogdringendheid een preventieve schorsing dient te gebeuren vanaf 20 juni
2007 waarbij omwille van de ernst van de feiten een maximale inhouding op de
wedde van dhr. Hannes dient te worden toegepast, geplafonneerd conform de
bepalingen van art. 65 APS (inhouding van max. 50%, met in elk geval behoud
van het leefloon);
*) gelet op de termijnbepalingen van het Algemeen Personeelsstatuut inzake
de tuchtprocedure in het algemeen, en inzake de preventieve schorsing en de
hoorplicht in het bijzonder;
IX-5744-3/19
*) gelet op het feit dat dhr. Johan Hannes terzake onverwijld dient te worden
ingelicht, en dat hij dan tevens wordt uitgenodigd om op zeer korte termijn door
dhr. Voorzitter te worden gehoord inzake de feiten die nu de basis vormen voor
deze preventieve schorsing bij hoogdringendheid, evenals van het feit dat hij
terzake zal worden uitgenodigd om op 3 september 2007 te Antwerpen om
09.45 te worden gehoord door het Directiecomité en van de overige elementen
die voorzien zijn in art. 55 APS;
[...]”
3.3.
Diezelfde dag beslist de voorzitter van de raad van bestuur, op
grond van het voormelde tuchtverslag, om de verzoeker met ingang van 20 juni
2007, bij ordemaatregel preventief te schorsen met een maximale inhouding van zijn
wedde.
3.4.
Met een aangetekende brief van 19 juni 2007 stelt de directeurgeneraal de verzoeker in kennis van deze beslissing betreffende zijn preventieve
schorsing. Hij vermeldt voorts dat de verzoeker over deze ordemaatregel weldra zal
worden gehoord door de voorzitter van de raad van bestuur en dat de algemene
directie op 3 september 2007 aan het directiecomité een verslag zal voorleggen over
de feiten die vermeld zijn in de beslissing tot preventieve schorsing, met het oog op
het eventueel opleggen van een tuchtstraf.
3.5.
Op 27 juli 2007 wordt de verzoeker, bijgestaan door zijn
raadsman, door de voorzitter van de raad van bestuur gehoord over zijn preventieve
schorsing.
3.6.
Diezelfde dag beslist de voorzitter om zijn beslissing van
19 juni 2007 tot preventieve schorsing van de verzoeker te handhaven.
De beslissing van de voorzitter van de raad van bestuur van
19 juni 2007 tot preventieve schorsing van de verzoeker en diens beslissing van
27 juli 2007 tot handhaving van die preventieve schorsing maken het voorwerp uit
van het beroep in de zaak A. 184.975/IX-5744.
3.7.
Met een aangetekende brief van 27 juli 2007 stelt de voorzitter
van de raad van bestuur de verzoeker in kennis van het proces-verbaal van de
hoorzitting van 27 juli 2007 en van zijn daaropvolgende beslissing tot handhaving
van de preventieve schorsing. De voorzitter bevestigt tevens de uitnodiging van de
verzoeker voor de hoorzitting van het directiecomité van 3 september 2007.
IX-5744-4/19
3.8.
Op 3 september 2007 wordt de verzoeker, bijgestaan door zijn
raadsman, door het directiecomité gehoord.
3.9.
Diezelfde dag beslist het directiecomité om de verzoeker met
ingang van 4 september 2007 bij tuchtmaatregel van ambtswege te ontslaan.
Deze beslissing luidt als volgt:
“P
P
P
P
P
P
P
P
P
P
P
P
P
P
gelet op de bepalingen van het algemeen personeelsstatuut (APS) van
Pidpa;
gelet in het bijzonder op de artikelen 48 t/m 69 APS met betrekking tot
de tuchtregeling;
gelet op het volledige tuchtdossier, zoals ter beschikking gesteld van de
leden van het Directiecomité;
gelet op het verslag van de algemene directie, conform art. 52 APS;
gelet op de beslissing d.d. 19 juni 2007 van de Voorzitter houdende
preventieve schorsing van dhr. Smets met ingang per 20 juni 2007;
gelet op de elementen die aan bod zijn gekomen tijdens de hoorzitting
van 27 juli 2007 (Voorzitter van de Raad van Bestuur), zoals
opgenomen in het proces-verbaal terzake;
gelet op de overwegingen die aan bod komen in de beslissing van
27 juli 2007 van de Voorzitter, getroffen na de hoorzitting van die
datum;
gelet op de juridische verslaggeving aan het Directiecomité;
gelet op de elementen die aan bod zijn gekomen tijdens de hoorzitting
van 3 september 2007 (Directiecomité), zoals opgenomen in het
proces-verbaal terzake;
overwegende dat het Directiecomité expliciet kan bevestigen dat het in
volledige autonomie en objectiviteit kan beslissen inzake dit dossier, en
dat geen voorstel of suggestie van tuchtsanctie door de algemene
directie van Pidpa werd naar voor geschoven;
gelet in het bijzonder op het feit dat uit de stukken blijkt dat dhr.
Hannes op 8 juni 2007 bewust fraude heeft gepleegd ten nadele van
Pidpa en bovendien een nieuwe medewerker heeft aangezet om samen
met hem te frauderen, of minstens die nieuwe medewerker betrokken
heeft bij die fraude;
gelet op het feit dat het daarenboven voor de leden van het
Directiecomité voldoende duidelijk vast staat dat dhr. Hannes in 2006
en 2007 inbreuken op essentiële voorschriften heeft begaan (vnl. inzake
te presteren werktijden en - wat o.m. dient afgeleid uit het afdrukken
van de gegevens van de tachograafschrijver op momenten waarop het
voertuig nog rijdt - inzake privé-gebruik van een Pidpa-dienstvoertuig)
en hij zich bijgevolg ten onrechte beroept op het slechts eenmalig door
hem (nl. op 8/6/2007) begaan hebben van ernstige fouten;
overwegende dat, rekening houdend met alle voormelde stukken en
elementen, de ernst van de op 8/6/2007 gepleegde feiten resulteert in
een onherstelbare vertrouwensbreuk, waardoor een verdere
professionele samenwerking onmogelijk wordt gemaakt;
gelet op het feit dat de extra prestaties in het raam van de operationele
wachtdienst op 7/6/2007 geen verschoningsgrond uitmaken inzake het
bewust plegen van fraude;
IX-5744-5/19
overwegende dat op basis van alle voormelde aspecten en tevens
rekening houdend met de elementen die dhr. Hannes heeft aangebracht
alsook de eerdere gunstige evaluaties in het raam van het waarderingsen evaluatiesysteem, de verdere professionele samenwerking
onmogelijk is, maar dat de afzetting als sanctie niet adequaat wordt
geacht;
P
gelet op de elementen die tijdens de beraadslaging aan bod zijn
gekomen;
Besluit
Artikel 1 Kennis wordt genomen van de inhoud van het tuchtdossier,
van de inhoud van het verslag van de algemene directie aan
het Directiecomité (conform art. 52 APS), van de juridische
aspecten die werden toegelicht, van de punten die aan bod
kwamen tijdens de hoorzitting en van het proces-verbaal dat
terzake werd opgesteld en ondertekend conform de
bepalingen van art. 65 APS, betreffende de feiten die
betrekking hebben op dhr. Johan Hannes, statutair
vastbenoemd gespecialiseerd arbeider bij Pidpa.
Artikel 2 Conform art. 48 e.v. van het Algemeen Personeelsstatuut,
wordt ingevolge de ernst van de vastgestelde feiten die
aantonen dat dhr. Hannes handelingen heeft gesteld
waardoor hij duidelijk te kort komt aan zijn
beroepsverplichtingen en waardoor hij de waardigheid van
zijn ambt in het gedrang heeft gebracht en tevens de
geldende reglementering en integriteitscode niet heeft
nageleefd, van ambtswege ontslagen met uitwerking per
4 september 2007. Dit houdt de bevestiging in van de
effecten van de schorsing bij ordemaatregel, met maximale
inhouding op de wedde, voor de periode van 20 juni 2007
t/m 3 september 2007.
[...]”
P
Deze beslissing maakt het voorwerp uit van het beroep in de zaak
A. 185.601/IX-5778.
Ze wordt met een aangetekende brief van 3 september 2007 aan
de verzoeker ter kennis gebracht.
IV. Samenhang tussen de zaken
4.
Uit de uiteenzetting van de feitelijke gegevens van de beide zaken
blijkt dat ze dermate samenhangen dat het aangewezen is om ze met toepassing van
artikel 60 van het besluit van de Regent van 23 augustus 1948 tot regeling van de
rechtspleging voor de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State samen te
voegen.
IX-5744-6/19
V. Ontvankelijkheid van het beroep in de zaak A. 184.975/IX-5744
Ambtshalve exceptie
5.
Na in zijn verslag de middelen te hebben onderzocht die door de
verzoeker worden aangevoerd in het kader van zijn beroep tot nietigverklaring van
de opgelegde tuchtstraf van het ontslag van ambtswege in de zaak A. 185.601/IX5778 en deze middelen ongegrond te hebben bevonden, werpt de auditeurverslaggever ambtshalve op dat de verzoeker geen belang meer heeft bij zijn beroep
tot nietigverklaring van de beslissingen van de voorzitter van de raad van bestuur
van de PIDPA van 19 juni 2007 en 27 juli 2007 betreffende zijn preventieve
schorsing en de handhaving daarvan.
De auditeur-verslaggever betoogt dat wanneer een preventieve
schorsing in de loop van het geding voor de Raad van State wordt omgezet in een
tuchtstraf en de betrokken ambtenaar die tuchtstraf niet of zonder succes aanvecht
voor de Raad van State, ambtshalve wordt gewezen op het verlies van belang om de
preventieve schorsing aan te vechten en bijgevolg op de onontvankelijkheid van het
beroep.
Hij voegt eraan toe dat de materiële en de morele gevolgen van
de preventieve schorsing in dat geval immers niet langer te wijten zijn aan deze
schorsing als zodanig, maar wel aan de definitief geworden tuchtstraf die de
preventieve schorsing heeft opgeslorpt.
Beoordeling
6.
Te dezen moet worden vastgesteld dat de verzoeker door de
beslissingen waarvan hij de nietigverklaring vordert in de zaak A.184.975/IX-5744,
preventief werd geschorst vanaf 20 juni 2007, terwijl de aan de verzoeker opgelegde
tuchtstraf van het ontslag van ambtswege slechts is ingegaan op 4 september 2007,
dus zonder terug te werken tot de aanvang van de preventieve schorsing, zodat niet
kan worden aangenomen dat de preventieve schorsing is opgeslorpt door de
tuchtstraf. De preventieve schorsing heeft integendeel haar uitwerking behouden
tijdens de periode van 20 juni 2007 tot 3 september 2007 en de verzoeker heeft haar
gevolgen, waaronder de maximale inhouding van zijn wedde, ondergaan. Ongeacht
of verzoekers beroep tot nietigverklaring van de tuchtstraf van het ontslag van
IX-5744-7/19
ambtswege al dan niet gegrond is -wat hierna zal moeten blijken- behoudt de
verzoeker dan ook zijn belang bij zijn beroep tot nietigverklaring van de preventieve
schorsing.
De ambtshalve opgeworpen exceptie is derhalve niet gegrond.
Aangezien het auditoraatsverslag in de zaak A. 184.975/IX-5744
beperkt is tot het onderzoek van de ambtshalve opgeworpen exceptie, is er reden
voor een aanvullend onderzoek in die zaak.
VI. Onderzoek van de middelen in de zaak A.185.601/IX-5778
A. Eerste middel
Standpunt van de partijen
7.
De verzoeker voert in het middel de schending aan van “de
algemene motiveringsplicht”, alsook “onwettigheid”.
Hij betoogt vooreerst dat de bestreden beslissing voornamelijk
is gebaseerd op vroegere feiten, nu zij verwijst naar inbreuken op essentiële
voorschriften in 2006 en 2007. Hij laat gelden dat deze vroegere inbreuken, die hij
overigens betwist, geen bepalende rol kunnen spelen bij zijn ontslag. Hij stelt dat
hij zich enkel heeft verdedigd met betrekking tot de feiten van 8 juni 2007 en dat
vroegere inbreuken tijdens de procedure onbesproken zijn gebleven. Aldus werd de
bestreden beslissing volgens de verzoeker gebaseerd op foutieve gronden. Deze
schending van de motiveringsplicht impliceert tevens een schending van zijn rechten
van verdediging, aangezien hij werd geconfronteerd met een motivering waartegen
hij zich niet kon verdedigen.
Voorts voert de verzoeker aan dat niet wordt geantwoord op zijn
middelen, die de ernst van de feiten relativeren.
Ten slotte stelt de verzoeker dat de ernst van de feiten niet
afdoende wordt gemotiveerd, evenmin als waarom ze tot een ontslag van ambtswege
noodzaken.
IX-5744-8/19
De verwerende partij stelt dat zij het middel begrijpt als een
schending van de formele motiveringsplicht die volgt uit de wet van 29 juli 1991
betreffende de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen. Zij werpt op
dat het middel wegens de onduidelijkheid ervan niet ontvankelijk is voor zover het
de schending zou beogen aan te voeren van een andere dan de genoemde
motiveringsplicht en voor zover het “onwettigheid” aanvoert.
Voorts antwoordt de verwerende partij dat niet valt in te zien hoe
verzoekers rechten van verdediging zouden geschonden zijn doordat hij zich niet
heeft kunnen verdedigen tegen de motivering van de bestreden beslissing. Deze
motivering volgt immers pas na het horen van de betrokkene, bij het nemen van de
beslissing. Er is geen enkele rechtsregel die de verwerende partij ertoe verplicht het
ontwerp van motivering eerst aan de betrokkene voor te leggen.
De verwerende partij zet voorts uiteen dat de bestreden beslissing
uitvoerig formeel is gemotiveerd en dat naar de inbreuken op essentiële
voorschriften in 2006 en 2007 enkel wordt verwezen als antwoord op het argument
van de verzoeker dat de op 8 juni 2007 gepleegde feiten eenmalig zijn.
Volgens de verwerende partij gaat de bestreden beslissing wel
degelijk in op het verweer dat de verzoeker tijdens de hoorzitting heeft
geformuleerd. Zo blijkt uit de bestreden beslissing waarom een verdere
samenwerking onmogelijk is, waarom met de aangevoerde verschoningsgronden
geen rekening wordt gehouden, maar wel met de gunstige evaluaties als
verzachtende omstandigheid bij het bepalen van de strafmaat.
9.
In zijn laatste memorie betwist de verzoeker dat met de vroegere
feiten geen rekening werd gehouden. Ze werden integendeel aangegrepen om hem
zwaarder aan te pakken.
Beoordeling
10.
De onduidelijke uiteenzetting in het verzoekschrift van de
rechtsregels en -beginselen die de verzoeker door de bestreden beslissing
geschonden acht, noopt ertoe het middel op te vatten zoals de verwerende partij het
heeft begrepen, namelijk als een schending van de formele motiveringsplicht en van
de rechten van verdediging.
IX-5744-9/19
De wet van 29 juli 1991 betreffende de uitdrukkelijke motivering
van de bestuurshandelingen bepaalt dat eenzijdige rechtshandelingen met
individuele strekking die uitgaan van een bestuur en die beogen rechtsgevolgen te
hebben voor één of meer bestuurden of voor een ander bestuur, uitdrukkelijk moeten
worden gemotiveerd. De opgelegde motivering moet in de akte de juridische en
feitelijke overwegingen vermelden die aan de beslissing ten grondslag liggen en zij
moet afdoende zijn.
In tuchtzaken betekent deze formele motiveringsplicht dat het
tuchtrechtelijk gesanctioneerde personeelslid moet kunnen achterhalen welke feiten
in aanmerking worden genomen, waarom die feiten als tuchtinbreuken worden
beschouwd en waarom ze de uiteindelijk opgelegde tuchtstraf rechtvaardigen.
12.
Te dezen vermeldt de bestreden beslissing afdoende welke feiten
aan de verzoeker ten laste worden gelegd, namelijk “in het bijzonder “ het feit dat
de verzoeker op 8 juni 2007 bewust fraude heeft gepleegd ten nadele van de PIDPA
en bovendien een nieuwe medewerker heeft aangezet om samen met hem te
frauderen, minstens deze medewerker heeft betrokken bij die fraude. Voorts laat de
bestreden beslissing blijken waarom de aan de verzoeker ten laste gelegde feiten als
tuchtinbreuken worden beschouwd: hij is door zijn handelwijze te kort gekomen aan
zijn beroepsverplichtingen, hij heeft de waardigheid van zijn ambt in het gedrang
gebracht en heeft de geldende reglementering en integriteitscode niet nageleefd. Ten
slotte verantwoordt de bestreden beslissing de strafmaat door te wijzen op de
onherstelbare vertrouwensbreuk die de feiten hebben teweeggebracht, waardoor een
verdere professionele samenwerking onmogelijk is, alsook op de afwezigheid van
een verschoningsgrond enerzijds en op elementen die met zich brengen dat de
afzetting niet de meest adequate tuchtstraf is anderzijds.
In tegenstelling tot wat de verzoeker voorhoudt, kan uit de
motieven van de bestreden beslissing niet worden afgeleid dat de opgelegde
tuchtstraf mede is gesteund op de inbreuken die hij in 2006 en 2007 op “essentiële
voorschriften” heeft gepleegd. De verwerende partij moet worden bijgevallen dat
de verwijzing, in de bestreden beslissing, naar die inbreuken klaarblijkelijk slechts
beoogt een antwoord te geven op het argument dat de verzoeker tijdens de
hoorzitting van het directiecomité van 3 september 2007 heeft ontwikkeld, namelijk
dat het aan de verzoeker ten laste gelegde feit een eenmalige tekortkoming betrof.
IX-5744-10/19
De verzoeker kan dan ook niet dienstig een schending van zijn
rechten van verdediging aanvoeren doordat hij niet in de mogelijkheid zou zijn
geweest om zich met betrekking tot die inbreuken te verweren. Die inbreuken liggen
immers niet aan de grondslag van de opgelegde tuchtstraf.
De bewering van de verzoeker dat de bestreden beslissing niet
antwoordt op zijn middelen die de ernst van de feiten relativeren, is zonder nadere
uitleg te vaag om als een ontvankelijk middel of middelonderdeel in aanmerking te
kunnen worden genomen.
De bestreden beslissing laat genoegzaam blijken van de ernst van
de feiten en verantwoordt uitdrukkelijk waarom ze naar het oordeel van de
tuchtoverheid de tuchtstraf van het ontslag van ambtswege verantwoorden.
13.
Het middel is derhalve niet gegrond.
B. Tweede middel
Standpunt van de partijen
14.
De verzoeker voert in het middel de schending aan van
“substantiële of op straffe van nietigheid voorgeschreven vormen” en “onwettigheid
van de beslissing”.
Hij stelt dat in de bestreden beslissing niet wordt aangetoond dat
de procedure tot ontslag van ambtswege op een wettelijke wijze is tot stand
gekomen. Volgens de verzoeker wordt verwezen naar bepalingen van het algemeen
personeelsstatuut die niet openbaar werden gemaakt, die hem niet bekend zijn en
waarvan niet wordt aangetoond dat ze rechtsgeldig zijn tot stand gekomen en
bindend zijn ten aanzien van hem. Alleszins werden de teksten van het algemeen
personeelsstatuut, zo stelt de verzoeker, niet opgenomen in het tuchtdossier, zodat
hij zich er niet behoorlijk tegen heeft kunnen verdedigen.
De verzoeker betoogt ten slotte dat de bestreden beslissing
verwijst naar een geheime stemming, zonder dat het resultaat van deze stemming
blijkt uit het tuchtdossier, zodat niet wordt aangetoond dat de beslissing wettig is tot
stand gekomen met een meerderheid van stemmen.
IX-5744-11/19
De verwerende partij werpt vooreerst op dat de verzoeker in het
middel niet uiteenzet welke substantiële of op straffe van nietigheid voorgeschreven
vormen niet werden nageleefd. Zij stelt dat de algemene formulering van het middel
geen verweer mogelijk maakt en dat het dan ook onontvankelijk moet worden
verklaard.
Voorts antwoordt de verwerende partij dat de verzoeker niet kan
loochenen op de hoogte te zijn gebracht van de bepalingen van het algemeen
personeelsstatuut. Reeds ter gelegenheid van zijn aanwerving werd hem opgelegd
zich te onderwerpen aan de regels van het algemeen personeelsstatuut, die ter inzage
lagen. Het kan volgens de verwerende partij ook niet worden betwist dat de
verzoeker in statutair dienstverband is tewerkgesteld en als zodanig is behandeld.
Toen in maart 2000 belangrijke wijzigingen werden aangebracht aan het
personeelsstatuut, werd het personeel daarvan in kennis gesteld met een nota van de
directeur-generaal en de adjunct-directeur-generaal. In die nota werd erop gewezen
dat het personeelsstatuut kon worden geraadpleegd op het intranet. De bepalingen
van het personeelsstatuut in verband met de tuchtregeling werden bovendien
meermaals aan de verzoeker bezorgd en tevens in het tuchtdossier opgenomen. De
verwerende partij wijst er ook op dat de verzoeker overigens niet aantoont op grond
van welke rechtsregel zij verplicht zou zijn geweest het algemeen personeelsstatuut
in het tuchtdossier op te nemen.
Met betrekking tot de bestreden beslissing stelt de verwerende
partij dat geen enkele rechtsregel voorschrijft dat de precieze uitslag van de
stemming aan de betrokkene moet worden meegedeeld. In de notulen van de
vergadering van het directiecomité van 3 september 2007 is de uitslag wel
opgenomen, zoals blijkt uit het administratief dossier waarin ook de stembriefjes
werden opgenomen.
Beoordeling
16.
als volgt:
De auditeur-verslaggever beoordeelt het middel in zijn verslag
“De verwerende partij kan in haar repliek ten volle bijgetreden worden,
inzonderheid waar ze, overigens volledig terecht, aanmerkt dat verzoeker als
bijlage bij het aangetekend schrijven van 19 juni 2007 de tekst van de artikelen
van de tuchtregeling, zoals die in het algemeen personeelsstatuut is opgenomen,
is overgezonden, zodat het middel op dat onderdeel in feite faalt.
IX-5744-12/19
Overigens werden de stembriefjes van de anonieme stemming van
3 september 2007 bij het administratief dossier gevoegd en blijkt hieruit dat de
beslissing met een voldoende meerderheid werd genomen.”
17.
In haar laatste memorie stelt de verzoeker dat hij het advies van
de auditeur aanvaardt en geen opmerkingen maakt.
18.
De Raad van State ziet geen reden om het middel anders te
beoordelen dan de auditeur-verslaggever heeft gedaan.
Het middel is niet gegrond.
C. Derde middel
Standpunt van de partijen
19.
De verzoeker voert in het middel “gebrek aan objectiviteit,
partijdigheid en vooringenomenheid, schending van de rechten van verdediging”
aan.
Hij betoogt dat de verwerende partij vóór de hoorzitting is
overgegaan tot een herverdeling van de taken, zonder dat zijn naam op de
taakverdeling voorkwam. Hij leidt daaruit af dat de bestreden beslissing op een
onwettige en partijdige wijze is tot stand gekomen, vermits de beslissing tot ontslag
blijkbaar al vooraf was genomen.
20.
De verwerende partij wijst erop dat het directiecomité naar
aanleiding van een gelijkaardige opmerking van de verzoeker tijdens de hoorzitting
uitdrukkelijk in de bestreden beslissing heeft bevestigd dat het volledig autonoom
en objectief een beslissing kon nemen. Volgens de verwerende partij toont de
verzoeker niet aan dat dit niet het geval zou zijn geweest en is van enige schijn van
partijdigheid in hoofde van het directiecomité geen sprake.
De verwerende partij laat voorts gelden dat de stukken waarnaar
de verzoeker verwijst, geen beslissingen van het directiecomité betreffen, maar
louter interne werkregelingen. Volgens haar was het niet verwonderlijk dat de
verzoeker niet in de concrete werkplanning was opgenomen, aangezien hij
IX-5744-13/19
preventief was geschorst en niemand kon weten wanneer het directiecomité een
beslissing over de tuchtprocedure zou nemen.
21.
In zijn laatste memorie laat de verzoeker nog gelden dat er niet
de minste reden was om enkele dagen vóór de hoorzitting van het directiecomité tot
een herverdeling van de taken over te gaan en dat deze herverdeling niets te maken
had met zijn tijdelijke schorsing die reeds maanden eerder was ingegaan.
Beoordeling
22.
Er moet worden vastgesteld dat de verzoeker geen enkel gegeven
aanbrengt dat ervan kan overtuigen dat het directiecomité op 3 september 2007 zich
niet op een onbevooroordeelde en onpartijdige wijze over zijn tuchtdossier zou
hebben kunnen uitspreken. De enkele omstandigheid dat de naam van de verzoeker
niet meer voorkwam in de werkplanning die vóór de hoorzitting werd gewijzigd, is
daartoe ontoereikend. Niet alleen blijkt niet dat die werkplanning uitging van het
directiecomité, bovendien moet met de verwerende partij worden aangenomen dat
de afwezigheid van verzoekers naam in die werkplanning niet onlogisch was gelet
op zijn preventieve schorsing.
Het middel is niet gegrond.
D. Vierde middel
Standpunt van de partijen
23.
De verzoeker voert de schending aan van het
zorgvuldigheidsbeginsel en het proportionaliteitsbeginsel, alsook “van de
tuchtregeling”.
Hij vermeldt een aantal omstandigheden waaruit hij afleidt dat de
opgelegde tuchtstraf disproportioneel is. Hij stelt namelijk vast:
“- dat de werkmakker van verzoeker, de heer [T.L.], ontslagen werd met
betaling van een verbrekingsvergoeding en niet wegens dringende
redenen, hetgeen erop wijst dat Pidpa de feiten eigenlijk niet zo
zwaarwichtig vond.
-
dat het een éénmalig feit betrof.
-
dat de verwijzing in de beslissing naar voorgaanden, uit geen enkel
element van het dossier blijkt en niet wordt aangetoond.
IX-5744-14/19
-
dat er geen voorgaanden zijn en ook geen voorgaanden aangetoond
worden.
-
dat in essentie de feiten kunnen teruggebracht worden tot het feit dat
verzoeker een uur te vroeg gestopt is met werken en omtrent dit feit het
prestatieblad fout heeft ingevuld.
-
dat eerdere evaluaties van verzoeker steeds gunstig geweest zijn.
-
dat de feiten tevens kaderen in de niet tegengesproken vaststelling dat
verzoeker de voorgaande twee weken van dienst is geweest en de dag
voor de feiten tot middernacht gewerkt heeft.”
Volgens de verzoeker is bovendien niet afdoende gemotiveerd
waarom precies de op één na zwaarste tuchtstraf wordt opgelegd.
De verwerende partij werpt op dat het middel niet duidelijk maakt
waaruit de aangevoerde schending van “de tuchtregeling” bestaat, zodat het in
zoverre niet ontvankelijk is.
Voorts laat zij gelden dat geen sprake is van een schending van
het zorgvuldigheidsbeginsel, het evenredigheidsbeginsel en de formele
motiveringsplicht.
Zij betoogt in dat verband dat de Raad van State bij de
beoordeling van de strafmaat slechts over een marginale toetsingsbevoegdheid
beschikt, die hem alleen toelaat een kennelijk onredelijke tuchtstraf te vernietigen,
terwijl de verzoeker te dezen het kennelijk onredelijk karakter van de tuchtstraf niet
aantoont.
Volgens de verwerende partij is de strafmaat bovendien afdoende
formeel gemotiveerd en kan uit de bestreden beslissing perfect worden afgeleid
waarom het ontslag van ambtswege wordt opgelegd.
Met betrekking tot de verscheidene vaststellingen waaruit de
verzoeker de onevenredigheid van de opgelegde tuchtstraf afleidt, merkt de
verwerende partij vooreerst op dat het gelijkheidsbeginsel in tuchtzaken niet geldt,
dat geen vergelijking kan worden gemaakt tussen de situatie van de verzoeker en
deze van T.L. die zijn proeftijd nog vervulde en dat uit de manier waarop T.L. werd
ontslagen geen conclusies kunnen worden getrokken betreffende de ernst van de
feiten in hoofde van de verzoeker.
IX-5744-15/19
Volgens de verwerende partij wordt de bewering van de verzoeker
dat hetgeen hem ten laste wordt gelegd een eenmalig feit betrof, in de bestreden
beslissing tegengesproken met verwijzing naar de feiten die door de verzoeker zelf
werden bekend en die blijken uit de stukken van het dossier.
De verwerende partij stelt dat de verzoeker de hem ten laste
gelegde feiten al te eenvoudig en banaal voorstelt. Zij wijst erop dat uit het dossier
blijkt dat het niet ging om een vergissing of een verwaarloosbare tekortkoming.
Volgens haar heeft de verzoeker duidelijk nagedacht over de feiten: hij betrok zijn
collega erbij door hem uit te leggen hoe hij met zijn tachograaf moest knoeien en hij
voerde kunstgrepen uit om de schijn van normale werkprestaties op te houden en te
vermijden dat de feiten aan het licht kwamen.
De verwerende partij wijst erop dat de bestreden beslissing wel
degelijk met de gunstige evaluaties van de verzoeker rekening heeft gehouden en
dat deze ertoe hebben geleid dat aan de verzoeker niet de zwaarste tuchtstraf werd
opgelegd.
Ten slotte laat de verwerende partij gelden dat de omstandigheid
dat de verzoeker voorafgaandelijk aan de hem ten laste gelegde feiten prestaties
heeft geleverd in het kader van de wachtdienst, geenszins als een verzachtende
omstandigheid voor de tuchtfeiten in aanmerking kan worden genomen.
Beoordeling
25.
De verwerende partij werpt terecht op dat in het middel niet wordt
uitgelegd waaruit de aangevoerde schending van “de tuchtregeling” bestaat.
Evenmin verduidelijkt de verzoeker de aangevoerde schending van het
zorgvuldigheidsbeginsel. Voor zover het middel de schending aanvoert van “de
tuchtregeling” en van het zorgvuldigheidsbeginsel is het dan ook niet ontvankelijk.
Het middel wordt hierna slechts onderzocht voor zover het de
schending aanvoert van het evenredigheidsbeginsel.
26.
Over de verhouding tussen de tuchtfeiten en de tuchtstraf wordt
door de tuchtoverheid discretionair geoordeeld. Het redelijkheidsbeginsel begrenst
IX-5744-16/19
die discretionaire bevoegdheid enkel doordat het niet duldt dat een tuchtstraf in
kennelijke wanverhouding staat tot de tuchtfeiten.
De Raad van State mag zich bij het beoordelen van de
evenredigheid van een tuchtstraf niet in de plaats stellen van de tuchtoverheid. Hij
beschikt te dezen slechts over een marginale toetsingsbevoegdheid, wat betekent dat
hij enkel een straf die volkomen in wanverhouding staat tot de bewezen feiten, als
onwettig kan kwalificeren, dit wil zeggen een straf waarvan het in redelijkheid
ondenkbaar is dat enige overheid ze voor die feiten zou opleggen.
27.
De bestreden beslissing legt aan de verzoeker de tuchtstraf van het
ontslag van ambtswege op wegens fraude met betrekking tot de gepresteerde
werktijd en het aanzetten van een nieuwe medewerker tot dergelijke fraude,
minstens het betrekken van die medewerker bij de gepleegde fraude. Deze feiten
zijn dermate ernstig dat niet kan worden aangenomen dat het directiecomité van de
PIDPA zijn discretionaire beoordelingsbevoegdheid te buiten is gegaan doordat het
de verzoeker daarvoor de tuchtstraf van het ontslag van ambtswege heeft opgelegd.
De “vaststellingen” die de verzoeker in zijn verzoekschrift
aanvoert, doen daaraan geen afbreuk.
Uit de omstandigheid dat de betrokken medewerker werd
ontslagen met een opzeggingsvergoeding kan niet worden afgeleid dat de aan de
verzoeker ten laste gelegde feiten niet de ernst zouden hebben die het directiecomité
eraan heeft toegedicht. Het blijkt immers niet dat de ten laste gelegde feiten in
dezelfde mate aan de verzoeker als aan de medewerker toerekenbaar waren.
Bovendien was die medewerker in contractueel dienstverband werkzaam op proef,
waardoor de verwerende partij kon oordelen dat diens tewerkstelling op korte
termijn kon worden beëindigd mits de betaling van een verbrekingsvergoeding.
De verzoeker kan bezwaarlijk staande houden dat de hem ten laste
gelegde feiten een eenmalige tekortkoming betroffen, nu hij toegeeft en uit het
administratief dossier blijkt dat hij in 2006 door de verwerende partij er reeds op
was gewezen dat hij het vertrouwen van de werkgever had geschonden door gebruik
te maken van een graafmachine van de PIDPA buiten de diensturen en voor
werkzaamheden die niet behoorden tot deze van de PIDPA.
IX-5744-17/19
De verzoeker minimaliseert de hem ten laste gelegde feiten
wanneer hij stelt dat ze ertoe kunnen worden herleid dat hij zijn werkzaamheden een
uur te vroeg heeft gestopt en het prestatieblad foutief heeft ingevuld. De verwerende
partij moet worden bijgevallen in haar standpunt dat uit de door de verzoeker in het
kader van de tuchtprocedure afgelegde verklaringen kan worden afgeleid dat de
feiten geen vergissingen zijn en doordacht werden gepleegd: de verzoeker heeft zijn
collega uitgelegd hoe met de tachograaf kon worden geknoeid en hij heeft zelf
kunstgrepen uitgevoerd om de schijn van normale werkprestaties op te houden.
De gunstige evaluaties van de verzoeker in het verleden werden
door het directiecomité in aanmerking genomen bij het bepalen van de strafmaat.
De omstandigheid dat de verzoeker voorafgaand aan de hem ten
laste gelegde feiten prestaties heeft geleverd in het kader van de wachtdienst, doet
geen afbreuk aan de ernst van die feiten.
28.
Voor zover de verzoeker ten slotte laat gelden dat de bestreden
beslissing niet afdoende motiveert waarom precies de op één na zwaarste tuchtstraf
wordt opgelegd, moet erop worden gewezen dat dit argument niets te maken heeft
met de evenredigheid van de opgelegde tuchtstraf, maar wel met de formele
motivering ervan. Bij de beoordeling van verzoekers eerste middel werd reeds
besloten dat de bestreden beslissing afdoende formeel is gemotiveerd, óók wat de
strafmaat betreft.
29.
Uit wat voorafgaat moet worden besloten dat het middel niet
gegrond is voor zover het de schending aanvoert van het evenredigheidsbeginsel.
BESLISSING
- De zaken A. 184.975/IX-5744 en A. 185.601/IX-5778 worden samengevoegd.
- De debatten worden heropend in de zaak A. 184.975/IX-5744.
- Het door de Auditeur-generaal aangeduide lid van het auditoraat wordt
belast met een aanvullend onderzoek in de zaak A. 184.975/IX-5744.
IX-5744-18/19
- Het beroep wordt verworpen in de zaak A. 185.601/IX-5778.
- De verzoeker wordt verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring in de zaak A. 185.601/IX-5778, begroot op 175 euro.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van 29 maart 2010,
door de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
André Vandendriessche,
Daniël Moons,
Bert Thys,
bijgestaan door
Vera Wauters,
De griffier
Vera Wauters
kamervoorzitter,
staatsraad,
staatsraad,
griffier.
De voorzitter
André Vandendriessche
IX-5744-19/19