Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.618 (2024-01-26)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 258.618 van 26 januari 2024 Openbaar ambt - Openbaar ambt van
Gemeenschappen en Gewesten - Aanwerving en loopbaan Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
Xe KAMER
ARREST
nr. 258.618 van 26 januari 2024
in de zaken A. 232.796/X-17.886 (I)
233.942/X-17.956 (II)
In zake :
I. + II.
Leen CHRISTIAENS
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Evert Vervaet
kantoor houdend te 1700 Dilbeek
Tenbroekstraat 35
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
I. + II.
de GEMEENTE BEVEREN
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Cies Gysen en Wouter Rubens
kantoor houdend te 2800 Mechelen
Antwerpsesteenweg 16-18
bij wie woonplaats wordt gekozen
Tussenkomende partij in de zaak II:
Jo VAN DUYSE
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Alexander De Becker
kantoor houdend te 9051 Sint-Denijs-Westrem
Drie Koningenstraat 3
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep in de zaak A. 232.796/X-17.886, ingesteld op
28 januari 2021, strekt tot de nietigverklaring van “het besluit van de examenjury,
genomen op onbekende datum en in opdracht van de Verwerende partij, waarbij de
Verzoekende partij als ‘niet geslaagd’ werd verklaard in het kader van de
selectieprocedure voor de functie ‘Algemeen Directeur’ bij Gemeente Beveren,
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.618
X-17.886-17.956-1/13
alsook de stilzwijgende beslissing van het college van burgemeester en schepenen
van de Verwerende partij waarbij de Verzoekende partij als ‘niet geslaagd’ werd
verklaard in het kader van de selectieprocedure voor de functie ‘Algemeen
Directeur’ bij Gemeente Beveren”.
Het beroep in de zaak A. 233.942/X-17.956, ingesteld op
18 juni 2021, strekt tot de nietigverklaring van de twee besluiten die het voorwerp
zijn van het beroep inzake A. 232.796/X-17.886, en van de beslissing van de
gemeenteraad van de gemeente Beveren van 30 maart 2021 tot aanstelling van een
algemeen directeur in statutair verband.
II. Verloop van de rechtspleging
Bij arrest nr. 255.619 van 27 januari 2023 worden de zaken
A. 232.796/X-17.886 en A. 233.942/X-17.956 gevoegd, wordt het debat heropend
en wordt het bevoegde lid van het auditoraat ermee gelast een aanvullend verslag
op te stellen.
Eerste auditeur Iris Verheven heeft een aanvullend verslag
opgesteld.
Verzoekster heeft een aanvullende laatste memorie ingediend.
De verwerende partij en de tussenkomende partij hebben een aanvullende laatste
memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 10 november 2023.
Kamervoorzitter Johan Lust heeft verslag uitgebracht.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.618
X-17.886-17.956-2/13
Advocaat Jonas De Wit, die in beide zaken loco advocaten
Cies Gysen en Wouter Rubens verschijnt voor de verwerende partij, en
advocaat Mattijs Van Marcke, die loco advocaat Alexander De Becker verschijnt
voor de tussenkomende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Iris Verheven heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
Op 29 september 2020 beslist de gemeenteraad van de gemeente
Beveren om het ambt van algemeen directeur vacant te verklaren en dat de
selectieprocedure bestaat uit een schriftelijk gedeelte, een assessment en een
mondeling gedeelte. Indien het aantal, niet vrijgestelde, goedgekeurde kandidaten
meer dan 25 bedraagt, heeft een eliminerende preselectieproef plaats, die aan de
andere examengedeelten voorafgaat. De 15 kandidaten met de hoogste scores, op
voorwaarde dat zij minimaal 50 % behalen, worden tot het volgende
examengedeelte toegelaten. Voorts stelt de gemeenteraad de selectiecommissie
samen, zoals voorgesteld door het extern selectiebureau waaraan de
selectieprocedure is uitbesteed.
Verzoekster stelt zich kandidaat en legt op 28 november 2020 de
preselectieproef af. Zij behaalt 47,5 punten op 100 en wordt niet geslaagd
verklaard. De beslissing van de selectiecommissie wordt haar een eerste keer
meegedeeld op 30 november 2020.
De gemeenteraad beslist op 15 december 2020 “akkoord te gaan
met de wijziging van de selectiecommissie voor de aanwerving van een algemeen
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.618
X-17.886-17.956-3/13
directeur omwille van het feit dat [J. E.] beslist heeft om zich, ingevolge
deontologische redenen, terug te trekken als extern jurylid”.
De beslissing van de selectiecommissie om haar niet geslaagd te
verklaren in de preselectieproef wordt verzoekster een tweede keer meegedeeld
met een brief van 23 december 2020, waarin nu ook de beroepsmogelijkheid bij de
Raad van State wordt vermeld.
Op 30 maart 2021 beslist de gemeenteraad, onder meer op grond
van de processen-verbaal van de selectieprocedure, J. V. aan te stellen als
algemeen directeur.
IV. Tussenarrest
In het tussenarrest nr. 255.619 van 27 januari 2023 worden de
beroepen onontvankelijk bevonden, behoudens wat de eerste bestreden beslissing
in het beroep met nr. 232.796/X-17.886 betreft (de beslissing van de
examencommissie
om
verzoekster
niet
geslaagd
te
verklaren
in
de
preselectieproef) en wat de derde bestreden beslissing in het beroep met
nr. A. 233.942/X-17.956 betreft (de gemeenteraadsbeslissing tot aanstelling van
een administratief directeur).
V. Zaak A. 232.796/X-17.886: beslissing om verzoekster niet geslaagd te verklaren
in de preselectieproef
A. Eerste middel
Samenvatting van het middel
5.1.
Verzoekster voert in een eerste middel de schending aan van
artikel 186, § 1, van het decreet van 22 december 2017 ‘over het lokaal bestuur’
(hierna: het decreet lokaal bestuur), artikelen 18, vierde lid, en 19 van het besluit
van de Vlaamse regering van 7 december 2007 ‘houdende de minimale
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.618
X-17.886-17.956-4/13
voorwaarden voor de personeelsformatie, de rechtspositieregeling en het
mandaatstelsel van het gemeentepersoneel en het provinciepersoneel en houdende
enkele bepalingen betreffende de rechtspositie van de secretaris en de ontvanger
van
de
openbare
centra
voor
maatschappelijk
welzijn’
(hierna:
het
rechtspositieregelingsbesluit), de rechtspositieregeling van de gemeente Beveren
(hierna: de gemeentelijke rechtspositieregeling), het beginsel patere legem quam
ipse fecisti, en het vertrouwens-, onpartijdigheids-, zorgvuldigheids- en
transparantiebeginsel.
5.2.
In een eerste middelonderdeel betoogt verzoekster in het
verzoekschrift dat de selectieprocedure miskend is. Volgens haar is het houden van
de preselectieproef in strijd met artikel 18 van het rechtspositieregelingsbesluit, de
gemeentelijke rechtspositieregeling waarnaar in de gemeenteraadsbeslissing van
7 april 2020 wordt verwezen, en het beginsel patere legem quam ipse fecisti. Dat
vindt bevestiging in de informatiebrochure “waarin de fase van de preselectie
nergens staat beschreven, laat staan dat deze eliminerend zou zijn”. Tevens voegde
de
selectiecommissie
“een
extra
drempel
toe
aan
de
reglementaire
selectieprocedure” door in het kader van de preselectieproef een giscorrectie toe te
passen bij de meerkeuzevragen. Nochtans mogen de vooraf vastgestelde spelregels
na het indienen van de kandidaturen niet meer en cours de route worden gewijzigd,
nog los van het feit dat de betrokken wijzigingen “niet gedekt zijn door een
beslissing van de gemeenteraad of het college van burgemeester en schepenen”.
Bovendien werd tijdens de preselectieproef enkel meegedeeld
dat er “een” giscorrectie zou worden toegepast, niet hoeveel ze zou bedragen. Dit
strijdt op zijn beurt “met de uitdrukkelijke reglementaire bepalingen en het
transparantiebeginsel”.
5.3.
In een tweede middelonderdeel zet verzoekster in het
verzoekschrift uiteen dat de selectiecommissie onregelmatig is samengesteld.
Namelijk heeft één van de leden zich om deontologische redenen teruggetrokken
en wijzigt daarom de gemeenteraad op 15 december 2020 de samenstelling van de
selectiecommissie.
Uit
artikel
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.618
19,
§
1,
eerste
lid,
5°,
van
het
X-17.886-17.956-5/13
rechtspositieregelingsbesluit volgt dat de samenstelling van de selectiecommissie
na de start van de selectieprocedure niet meer kan worden gewijzigd “en al zeker
niet wanneer blijkt dat deze onregelmatig samengestelde selectiecommissie
ondertussen een griefhoudende beslissing heeft genomen, gelet op de
preselectieproef en de navolgende brief van 23 december 2020”. Wanneer het
optreden van een lid verdacht kan zijn, moet het lid zich, buiten elke reglementaire
bepaling om, onthouden van deelneming aan beraadslagingen en beslissingen.
Beoordeling
Nadat de gemeenteraad van de gemeente Beveren op
7 april 2020 overwoog op korte termijn een selectieprocedure te starten voor de
aanwerving
van
een
algemeen
directeur,
gaat
hij
daartoe
over
op
29 september 2020. Met een beslissing van die dag wordt de decretale graad van
algemeen directeur vacant verklaard via aanwerving en wordt besloten dat de
aanwervingsvoorwaarden in de vigerende rechtspositieregeling in acht zullen
worden genomen. Met zoveel woorden geeft de gemeenteraad daarbij in artikel 4
aan wat volgt:
“Conform artikel 18 §1 van de vigerende rechtspositieregeling wordt, bij
iedere selectieprocedure waarbij het aantal, niet vrijgestelde, goedgekeurde
kandidaten meer dan 25 bedraagt, een eliminerende preselectieproef
voorzien. Deze preselectieproef gaan de andere examengedeelten vooraf.
De preselectieproef wordt opgesteld en verbeterd door de
selectiecommissie.
De preselectieproef bestaat uit meerkeuzevragen op 100 punten met als
doel de algemene ontwikkeling en vakkennis te toetsen.
De preselectieproef gebeurt anoniem. De kandidaten worden gerangschikt
in volgorde van de behaalde punten. De 15 kandidaten met de hoogste
scores (op voorwaarde dat zij minimaal 50% behalen) worden toegelaten
tot het volgende examengedeelte.”
Met het voorzien in de preselectieproef gaf de verwerende partij
kennelijk gevolg aan de suggestie in het verslag aan de Koning voorafgaand aan
het rechtspositieregelingsbesluit – in de toelichting bij artikel 19 – dat het
wenselijk kan zijn een preselectie te houden om de selectieprocedure beheersbaar
en betaalbaar te houden. Als voorbeeld van een betrouwbare selectietechniek
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.618
X-17.886-17.956-6/13
wordt “een multiplechoicetest gericht op het kennisniveau dat voor de functie
vereist is” gegeven.
Nadat het college van burgemeester en schepenen op
9 november 2020 vaststelt dat het aantal goedgekeurde kandidaten meer dan
25 bedraagt, beslist het dat conform artikel 18, § 1, van de vigerende gemeentelijke
rechtspositieregeling en artikel 4 van de gemeenteraadsbeslissing van
29 september 2020 een eliminerende preselectieproef georganiseerd wordt.
Bijgevolg is verzoekster met een brief van 12 november 2020
uitgenodigd voor de preselectieproef. Meegedeeld werd dat de preselectieproef
bestaat uit multiplechoicevragen op 100 punten en dat de vragen “gebaseerd [zijn]
op de functieomschrijving en voorkennis die verondersteld wordt aanwezig te
zijn”.
Voorts
volgt
uit
artikel
18
van
de
gemeentelijke
rechtspositieregeling en artikel 4 van de gemeenteraadsbeslissing van
29 september 2020 dat het de selectiecommissie is die de preselectieproeven
opstelt en verbetert. Uitmaken of bij het verbeteren van de preselectieproeven al
dan niet met een giscorrectie wordt gewerkt, komt haar toe.
De beslissing om bij het verbeteren een giscorrectie toe te passen
houdt, anders dan verzoekster meent, geen wijziging van de selectieprocedure in.
Volgens verzoekster werd op het examenformulier vermeld dat
er met giscorrectie wordt gewerkt, maar werd niet meegedeeld hoe groot de
giscorrectie is.
Naar de secretaris van de selectiecommissie verzoekster op
14 december 2020 schreef, kende de selectiecommissie voor een goed antwoord
twee punten toe en was de giscorrectie beperkt tot de aftrek van een half punt. De
niet-mededeling van de grootte van de giscorrectie heet “een weloverwogen keuze
van de jury in het kader van de selectiestrategie voor [de] functie” te zijn: kunnen
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.618
X-17.886-17.956-7/13
beslissen zonder over alle informatie te beschikken is een vaardigheid die kadert in
het profiel van een algemeen directeur.
In de memorie van wederantwoord argumenteert verzoekster dat
de examencommissie door niet de grootte van de giscorrectie mee te delen, op
decisieve wijze het antwoordgedrag van de kandidaten beïnvloed heeft en dat de
examencommissie aldus, eerder dan de loutere kennis, vaardigheden heeft getoetst.
In welk opzicht precies het feit dat verzoekster niet de grootte
van de giscorrectie kende haar keuzegedrag heeft beïnvloed legt verzoekster niet
uit. Alleszins moest dit feit voor haar geen reden zijn om niet naar best vermogen te
antwoorden en om niet het correcte antwoord te kiezen, als zij dat kende.
Heeft het haar ervan doen afzien om, wanneer zij het antwoord
niet kende, minder te gissen dan zij eigenlijk had gewild?
Dat is dan kennelijk precies wat met de giscorrectie werd
beoogd: “Wij kiezen bewust voor een giscorrectie omdat dit ‘gokken’ beperkt en
de betrouwbaarheid van preselectieproeven verhoogt”.
Verzoekster doet niet aannemen dat dit onjuist of onwettig zou
zijn. Meer bepaald deelt de Raad van State niet verzoeksters opvatting dat de
mededeling van de grootte van de giscorrectie “inherent verbonden” is aan het
werken met een giscorrectie of dat die mededeling een vereiste zou zijn op grond
van een “transparantiebeginsel”.
Evenmin overtuigt verzoekster ervan dat de verwerende partij,
doordat zij het gokken met een giscorrectie heeft willen tegengaan, het
oorspronkelijke opzet van de proef heeft veranderd. Dat oogmerk blijft zonder
meer intact: de algemene ontwikkeling en voorkennis nagaan die de kandidaat,
rekening houdend met de functieomschrijving, geacht mag worden te bezitten.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.618
X-17.886-17.956-8/13
Samengevat,
blijkt
niet
dat
de
organisatie
van
preselectieproeven, of het gebruik van een (niet op voorhand gepreciseerde)
giscorrectie bij het verbeteren van de preselectieproeven, de in het middel
aangevoerde rechtsregels schendt.
Het eerste middelonderdeel wordt verworpen.
In het tweede middelonderdeel bekritiseert verzoekster dat de
verwerende partij de samenstelling van de selectiecommissie heeft gewijzigd na de
aanvang van de selectieprocedure. Blijkbaar wenst zij dat het betrokken
commissielid deel blééf uitmaken van de selectiecommissie, al moest het lid zich
daarin dan wel, om redenen van “kiesheid en objectiviteit”, van deelneming aan de
besluitvorming onthouden.
Het middelonderdeel kan niet tot nietigverklaring leiden.
Het deontologische beletsel in hoofde van jurylid J. E. is niet
betwist, al blijkt niet dat het enig verband houdt met verzoekster.
Voorts dateert het besluit van de gemeenteraad van
15 december 2020 tot instemming met de wijziging “omwille van het feit dat
[J. E.] beslist heeft om zich, ingevolge deontologische redenen, terug te trekken als
extern jurylid”, van ná de beslissing om verzoekster niet geslaagd te verklaren in
de preselectieproef, en kan het die beslissing dus bezwaarlijk aantasten. De
beslissing om verzoekster niet geslaagd te verklaren werd haar al op 30 november
2020 ter kennis gebracht.
Ten
slotte
blijkt
uit
het
proces-verbaal
van
de
examenverrichtingen met betrekking tot de preselectie dat J. E. niet aan deze
verrichtingen heeft meegewerkt en dat overigens de kandidaten de hele proef
anoniem hebben afgelegd – “op basis van een volgnummer” dat pas aan de namen
van de kandidaten is gekoppeld nadat de punten definitief werden vastgesteld.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.618
X-17.886-17.956-9/13
Het eerste middel wordt in zijn geheel verworpen.
B. Tweede middel
Samenvatting van het middel
Een tweede middel berust op de “[s]chending van het
artikel 56, §3, eerste lid 2° [van het decreet lokaal bestuur], in samenhang gelezen
met het artikel 19 van het Rechtspositieregelingsbesluit, de artikelen 2 en 3 van de
wet van 29 juli 1991 betreffende de uitdrukkelijke motivering van de
bestuurshandelingen en wegens onbevoegdheid”.
De beslissing om verzoekster niet geslaagd te verklaren is door
de selectiecommissie genomen. Er kan hoogstens sprake zijn van een stilzwijgende
beslissing van het college van burgemeester en schepenen “waardoor deze
beslissing elke formele motivering ontbeert”. Voor zoveel de selectiecommissie ter
zake over enige beslissingsbevoegdheid zou beschikken, is er evenmin voldaan
aan de formelemotiveringsplicht. Uit e-mailverkeer blijkt dat er duidelijk
verwarring bestaat over de toegepaste giscorrectie.
Beoordeling
Artikel 56, § 3, 2°, van het decreet lokaal bestuur, over de
aanstellingsbevoegdheid van het college van burgemeester en schepenen, is niet
van toepassing op de aanstelling van de algemeen directeur.
Het is, zoals reeds overwogen, aan de selectiecommissie dat het
toekomt om de preselectieproef op te stellen en te verbeteren.
Dat
heeft
het
ook
gedaan.
De
secretaris
van
de
selectiecommissie lichtte verzoekster er op 30 november 2020 (een eerste keer)
van in dat zij niet geslaagd was in de preselectieproef en dat zij meer bepaald 47,5
punten op 100 behaalde, terwijl het minimum 50 punten bedroeg. Op 10 december
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.618
X-17.886-17.956-10/13
2020 antwoordde verzoekster met kritiek op de giscorrectie en vroeg zij om een
reactie. De secretaris van de selectiecommissie dupliceerde op 14 december 2020
dat er bewust voor een giscorrectie was gekozen om het gokken te beperken en de
betrouwbaarheid van de preselectieproeven te verhogen, en dat de toegepaste
giscorrectie beperkt was (“-0.5 punten voor een foutief antwoord”). Meegedeeld
werd eveneens dat verzoekster het recht had haar examen in te kijken en erover
feedback te ontvangen. Verzoeksters resultaat in de preselectieproef werd haar ten
slotte ook nog met een brief van 23 december 2020 meegedeeld, met vermelding
dit keer van de beroepsmogelijkheid bij de Raad van State.
Uit het voorgaande mag worden afgeleid dat verzoekster
genoegzaam op de hoogte is gebracht van de motieven voor de beslissing van de
examencommissie om haar niet geslaagd te verklaren in de preselectieproef. De
omstandigheid dat verzoekster in een telefoongesprek van 23 december 2020 – met
iemand anders van de selectiecommissie dan de secretaris – beweerdelijk zou
hebben vernomen dat de giscorrectie - 0,25 bedroeg, doet daar niet beslissend van
af.
Het tweede middel wordt verworpen.
C. Conclusie
Het beroep tegen de beslissing van de examencommissie om
verzoekster niet geslaagd te verklaren in de preselectieproef wordt verworpen.
VI. Zaak A. 233.942/X-17.956: beslissing tot aanstelling van een algemeen
directeur
Exceptie
Volgens de verwerende partij is verzoekster zonder het rechtens
vereiste belang bij het bestrijden van de aanstelling van een algemeen directeur.
Om een nieuwe kans te verkrijgen om zelf aangesteld te worden moest zij in ieder
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.618
X-17.886-17.956-11/13
geval slagen in de preselectieproef én bij de vijftien eerst geplaatste kandidaten
eindigen. Een vernietiging van de beslissing om haar in die proef niet geslaagd te
verklaren is dan ook een conditio sine qua non voor de vernietiging van de
beslissing tot aanstelling van de algemeen directeur.
Naar de mening van verzoekster is deze conditio sine qua non
ook effectief vervuld. Er is immers reden om tot de gegrondheid van de middelen
in de zaak A. 232.796/X-17.886 te besluiten. De onwettigheid van de
preselectiebeslissing vitieert de benoemingsbeslissing.
Beoordeling
Verzoekster vergist zich. Als hiervoor gezien, worden de twee
middelen die zij aanvoert in het beroep met nr. A. 232.796/X-17.886 verworpen.
En in zoverre de vier middelen in het beroep met nr. A. 233.942/X-17.956 te
betrekken zijn op de beslissing om haar niet geslaagd te verklaren, overlappen ze
met de middelen in het beroep met nr. A. 232.796/X-17.886. Verzoekster doet dan
ook niet aannemen dat die beslissing onwettig is.
Hieruit volgt dat verzoekster hoe dan ook niet in aanmerking
kwam voor de benoeming die J. V. is toebedeeld. Zij moet in die omstandigheden
geacht worden zonder het vereiste belang te zijn bij een beroep tegen deze
aanstelling.
Het beroep tegen de gemeenteraadsbeslissing tot aanstelling van
J. V. als algemeen directeur wordt verworpen.
BESLISSING
- De Raad van State verwerpt de beroepen tot nietigverklaring.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.618
X-17.886-17.956-12/13
- Verzoekster wordt in beide zaken verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 400 euro, een bijdrage van
40 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 1540 euro, die verschuldigd is
aan de verwerende partij.
De tussenkomende partij wordt verwezen in de kosten van de tussenkomst,
begroot op 150 euro.
Dit
arrest
is
uitgesproken
te
Brussel,
op
zesentwintig januari
tweeduizend vierentwintig, door de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
Johan Lust,
kamervoorzitter,
Jan Clement,
staatsraad,
Stephan De Taeye,
staatsraad,
bijgestaan door
Silvan De Clercq,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Silvan De Clercq
Johan Lust
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.618
X-17.886-17.956-13/13