Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.027 (2024-03-05)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 259.027 van 5 maart 2024 Ruimtelijke ordening, stedenbouw, leefmilieu
en aanverwante aangelegenheden - Bouwvergunningen en gemengde vergunningen
Beslissing : Bevolen Inwilliging tussenkomst
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE Xe KAMER
ARREST
nr. 259.027 van 5 maart 2024
in de zaak A. 240.588/X-18.514
In zake:
- F.D.
- O.C.
- S.W.
- M.C.
- K.K.
- M.V.
- A.S.
- M.M.
- de VZW Q.U.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat John Toury
kantoor houdend te 1800 Vilvoorde
Jean Baptiste Nowélei 13
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
het BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Dominique Vermer en Laurens De Brucker
kantoor houdend te 1160 Brussel
Tedescolaan 7
bij wie woonplaats wordt gekozen
Tussenkomende partijen:
de STAD BRUSSEL
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Renaud van Melsen en Manuela von Kuegelgen
kantoor houdend te 1050 Brussel
Louizalaan 250 bus 10
bij wie woonplaats wordt gekozen
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.027
X-18.514-1/19
I. Voorwerp van de vordering
1.
De vordering, ingesteld op 27 november 2023, strekt tot de
schorsing van de tenuitvoerlegging van “het Besluit van de gemachtigde
ambtenaar van 22 september 2023 waarbij een stedenbouwkundige vergunning
wordt afgeleverd voor het bouwen van een nieuw scholencomplex met een
basisschool voor 384 kinderen, een middelbare school voor 288 jongeren, een
omnisportzaal en een kunstacademie op een terrein met als adres Laken,
Laneaustraat 85 en Louis Wittouckstraat 46”.
II. Verloop van de rechtspleging
2.
De verwerende partij heeft een nota ingediend.
Met een verzoekschrift van 20 december 2023 heeft de stad
Brussel gevraagd om in het administratief kort geding te mogen tussenkomen.
Eerste auditeur An Van den broeck heeft een verslag opgesteld.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 1 maart 2024.
Staatsraad Stephan De Taeye heeft verslag uitgebracht.
Advocaat John Toury, die verschijnt voor de verzoekende
partijen, advocaat Laurens De Brucker, die verschijnt voor de verwerende partij en
advocaat Renaud Van Melsen, die verschijnt voor de tussenkomende partij, zijn
gehoord.
Eerste auditeur An Van den broeck heeft een met dit arrest
andersluidend advies gegeven.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.027
X-18.514-2/19
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Op 7 juni 2022 (datum ontvangstbewijs) dient de stad Brussel bij
de gemachtigde ambtenaar van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest een
aanvraag tot stedenbouwkundige vergunning in voor de sloop en nieuwbouw van
een scholencomplex – de Droomboomschool – met een basisschool voor 384
kinderen, een tienerschool voor 288 leerlingen, een omnisportzaal en een
kunstacademie, gelegen aan de Laneaustraat 85 en Louis Wittouckstraat 46 te
Brussel.
Volgens
de
stedenbouwkundige
voorschriften
van
het
gewestelijk bestemmingsplan van het Brusselse Gewest (hierna: GBP) is de
bouwplaats gesitueerd in een gebied voor voorzieningen van collectief belang of
van openbare diensten en wordt zij omgeven door een gebied van culturele,
historische, esthetische waarde of voor stadsverfraaiing.
3.2.
Van 7 september tot en met 6 oktober 2022 wordt over de
vergunningsaanvraag een openbaar onderzoek georganiseerd. Tijdens het
openbaar onderzoek worden 60 bezwaarschriften ingediend. De nodige adviezen
worden verstrekt.
3.3.
Op 8 november 2022 verleent de overlegcommissie een
voorwaardelijk gunstig advies, waarbij zij onder meer verzoekt om het
effectenverslag aan te vullen en hierbij eenduidig cijfer- en planmateriaal te
gebruiken, en dus:
“- het aantal leerlingen (bestaand - voorzien) uit te klaren;
- hernieuwde tellingen te verrichten zodat de conclusies inzake mobiliteit
het mogelijk maken verbeteringsvoorstellen te doen;
- een bijkomende nota op te stellen waarin de huidige en toekomstige
behoeften van de desbetreffende schoolsite in perspectief wordt geplaatst,
dit afgesteld op de omliggende wijk, gezien dit deel van Laken een
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.027
X-18.514-3/19
urbanistische ontwikkeling doormaakt met veranderingen van specifieke
gebieden en het aantal inwoners op middellange termijn impliciet zal
toenemen.”
3.4.1.
In
het
effectenverslag
wordt
inzake
de
toekomstige
gebruikersstromen onder meer het volgende gesteld:
“[…] Rekening houdend met alle gebruikers van de [site en] de
openingsuren, zal het project een dagelijkse maximale stroom van ongeveer
759 personen genereren (Droomboomschool + kunstschool), wat een
toename is van het aantal gebruikers met 364 personen betekent.
Het is belangrijk te vermelden dat de gebruikers van de school en de
Academie/Sport niet tegelijkertijd ter plaatse zullen zijn. […]
Ervan uitgaande dat in de huidige situatie ongeveer 34,2% van de
leerlingen (en hun ouders) de auto gebruikt als vervoermiddel naar school
en dat in een worst-case scenario dit deel van de gebruikers gelijk zal
blijven, kan een toename van ongeveer 114 autogebruikers worden
verwacht (116 gebruikers (op een totaal van 340) momenteel; 230
gebruikers (op een totaal van 672) in de verwachte situatie).
Ongeveer 40,7% van het personeel gebruikt de auto als vervoermiddel om
naar school te gaan. In een worst-case scenario blijft dit deel van de
gebruikers gelijk, er kan een toename van ongeveer 10 autogebruikers
worden verwacht (21 gebruikers (op een totaal van 51) momenteel; 31
gebruikers (op een totaal van 80) in de geraamde situatie).
Het is echter aan te nemen dat in de toekomstige situatie, als gevolg van
- de aanleg van een nieuwe fietsenstalling (zie punt 6.5.4.2.2) en de daaruit
voortvloeiende sterke toename van de beschikbaarheid van plaatsen (die,
ter herinnering, momenteel bijna onbestaande is);
- de door de school geplande bewustmaking van leerlingen en ouders ten
aanzien van fietsen/wandelen
- de nabijheid van de school met de woonplaats van de meeste leerlingen
(ter herinnering: 95,03% van de leerlingen woont in het Brussels
Hoofdstedelijk Gewest en daarvan woont 74,26% op minder dan één
kilometer van de school);
het aantal leerlingen (al dan niet begeleid) en personeelsleden dat met de
fiets naar school komt, zal groter zijn dan in de huidige situatie (ter
herinnering: momenteel komt ongeveer 1% van de leerlingen en ouders
met de fiets naar school). Bijgevolg zal de verwachte toename van het
aantal autogebruikers hoogstwaarschijnlijk kleiner zijn dan de hierboven
gemaakte ramingen.
Een aanzienlijke toename van het aantal gebruikers zal echter
onvermijdelijk leiden tot een toename van het aantal gebruikers dat in de
voorgestelde situatie met de auto komt.
Daarnaast werden tijdens de recente verkeerstellingen (december 2022) de
volgende bevindingen gedaan:
•Het verkeer kwam verschillende keren volledig tot stilstand, waardoor een
file van maximaal 5 voertuigen ontstond (met voor elke ontstane file een
maximale stoptijd van 5 minuten voor de betrokken voertuigen). Deze
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.027
X-18.514-4/19
stops werden voornamelijk veroorzaakt doordat er auto’s op de rijweg van
de Louis Wittouckstraat stoppen om kinderen af te zetten, aangezien de
enige beschikbare Kiss&Ride plaats bezet was;
•Het door het verkeer veroorzaakte lawaai was beperkt, met slechts enkele
keren claxons (4-5) gedurende alle betrokken perioden.
Bovendien
worden
er
momenteel
verschillende
verkeerspreventiemaatregelen bestudeerd:
- De invoering van ‘groeperingspunten’ buiten de school, waardoor
kinderen op één plaats kunnen samenkomen onder toezicht van een
begeleider, die hen vervolgens naar de school brengt. Deze
groeperingspu[n]ten zullen ook een positief sociaal-educatief karakter
hebben. Momenteel worden verschillende zones bestudeerd, zoals het
Bockstaelplein, het metrostation Pannenhuis en de Leopold I-straat;
- De opmaak van een ‘schoolbus’-zone waar kinderen kunnen uitstappen in
de Laneaustraat bij de dienstingang
- In samenwerking met Brussel Mobiliteit van het gewest wordt momenteel
voor de school een schoolvervoersplan opgemaakt om te komen tot meer
actieve en veilige verplaatsingen, voor leerlingen, hun ouders en het
schoolpersoneel.
° Het thema mobiliteit integreren in de school
° Het aandeel verplaatsingen te voet, met de fiets en met de step verhogen
° Ouders betrekken bij de mobiliteit van (hun) kinderen en sensibiliseren op
vlak van verkeersveiligheid
° De mobiliteit, verkeersveiligheid en levenskwaliteit in de omgeving van
de school verbeteren
Anderzijds is het voorzien van extra ‘Kiss&Ride’-zones waarschijnlijk
geen oplossing. Het door het Gewest gesteunde schoolreisplan raadt deze
infrastructuur immers sterk af omdat:
- het vereist veel personeel om de beveiliging te organiseren;
- het creëert een aanzuigeffect voor meer auto’s;
- de werking van de automotoren heeft […] wellicht een negatief effect op
de lokale luchtkwaliteit.
Er wordt een negatief effect op de verkeerscongestie verwacht als gevolg
van de toegenomen gebruikersstroom. Om dit te beperken bevelen wij aan
de verschillende bovengenoemde preventiemaatregelen uit te voeren die
zouden bijdragen tot een aanzienlijke beperking van het verkeer in de
voorgestelde situatie. De school heeft ook maatregelen genomen om ouders
bewust te maken van het schoolverkeer.”
3.4.2.
De conclusies van het effectenverslag inzake het thema
mobiliteit luiden:
“- Rekening houdend met alle gebruikers van de site zal het project een
dagelijks verkeer van 759 personen genereren (hoewel niet gelijktijdig
aanwezig, zie hierboven), een toename van het aantal gebruikers met 364
personen. Daarom zal de dagelijkse gebruikersstroom van de site in de
ontworpen situatie aanzienlijk toenemen. Maatregelen (groeperingszone
voor leerlingen, schoolbuszone, bewustmaking van leerlingen/ouders
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.027
X-18.514-5/19
inzake actieve vervoerswijzen) worden momenteel bestudeerd in het
schoolvervoersplan en zullen bijdragen tot de beperking van het verkeer dat
door schoolactiviteiten bij het in- en uitgaan van de school wordt
gegenereerd;
- Wat de toegankelijkheid, het parkeren en het stimuleren van het gebruik
van fietsen betreft, zal het verkregen aantal parkeerplaatsen, dat de eisen
van Leefmilieu Brussel overtreft, […] het gebruik van fietsen door
leerlingen en leerkrachten van de school [mogelijk maken] (die in het
laatste geval momenteel beperkt is). De geplande infrastructuur zal de
leerlingen meer bewust maken van het gebruik van de fiets. Aangezien er
ook langere fietsparkeerplaatsen komen, zal het mogelijk zijn om
bakfietsen enz. te stallen. Er wordt dus uitgegaan van een positief effect.
- Wat de toegankelijkheid voor voetgangers en het stimuleren van
wandelen betreft, zullen de toegangen, paden en voetgangerscirculatie
zodanig worden ontworpen/aangeboden dat zij zich gemakkelijk en
efficiënt in het gebied kunnen verplaatsen. De infrastructuur voor
voetgangers buiten de locatie (vlakke voetpaden in goede staat,
aanwezigheid van voetgangersoversteekplaatsen in de directe omgeving)
zal bijdragen tot de kwaliteit van de voetgangersverbindingen tussen de
woningen van de leerlingen (en de ouders) die in de omgeving wonen. Er
wordt een positief effect verwacht;
- Het project zal de toegankelijkheid van de PBM (paden, parkeerplaatsen
en infrastructuur) in overeenstemming brengen [met de] van kracht zijnde
wetgeving.
De verwachte effecten van het project op het thema mobiliteit kunnen als
volgt worden samengevat:
”
3.4.3.
Inzake mobiliteit worden de volgende aanbevelingen in het
effectenverslag geformuleerd:
“•
Overweeg
de
installatie
van
‘omgekeerde
U’fietsenstallingen/fietsnietjes. Dit is reeds bevestigd door de bouwheer.
• Organiseer verschillende verzamelpunten (Bockstaelplein, metrostation,
bushaltes, Leopold-Ier gebied.....) waarna de kinderen onder begeleiding te
voet naar de schoolsite kunnen wandelen
• Parkeer in de buurt van de ‘verzamelpunten’.
• Moedig leerlingen aan om waar mogelijk naar school te fietsen of te lopen
• Zorg voor parkeerplaatsen voor bakfietsen
• Zorg voor parkeergelegenheid voor steppen
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.027
X-18.514-6/19
• Voorzien in elektrische punten voor het opladen van elektrische
fietsen/scooters
• Aanvullende sensibilisering vanuit de school:
▪ Niet toeteren of roepen tijdens begin en einde van de schooltijd in de
omliggende straten
▪ Blokkeer zeker de openbare weg niet
▪ Hou rekening met de voetgangers en fietsers
▪ Parkeer zeker niet voor de opritten van de bewoners.
▪ Hou rekening met de overstekende voetgangers
▪ Blokkeer zeker de oversteekplaatsen niet en parkeer niet op of vlak voor
/achter zebrapaden
▪ Matig de snelheid in de omliggende straten”
3.5.
Op 24 november 2022 beslist de gemachtigde ambtenaar om met
toepassing van artikel 191 van het Brussels Wetboek van Ruimtelijke Ordening
(hierna: BWRO) de vergunning aan voorwaarden te onderwerpen. De
voorwaarden zijn dezelfde als degene die de overlegcommissie in haar advies heeft
gesteld (randnummer 3.3).
3.6.
Op 12 mei 2023 bezorgt de vergunningsaanvrager de gevraagde
aanvullende informatie aan de gemachtigde ambtenaar.
3.7.
Van 31 mei en tot en met 29 juni 2023 wordt een nieuw openbaar
onderzoek over de vergunningsaanvraag georganiseerd. Tijdens het openbaar
onderzoek worden 163 bezwaarschriften ingediend.
3.8.
Op 19 juli 2023 verleent de overlegcommissie een gunstig
advies.
3.9.
Op 22 september 2023 verleent de gemachtigde ambtenaar de
gevraagde vergunning aan de stad Brussel.
Dit het bestreden besluit, dat inzake mobiliteit overweegt:
“Mobiliteit
Overwegende dat een mobiliteitsstudie werd uitgevoerd die werd
opgenomen in het effectenverslag van de vergunningsaanvraag; dat geen
uitvoerige mobiliteitsstudie voor de wijk werd uitgevoerd; dat dit ook niet
raadzaam wordt geacht;
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.027
X-18.514-7/19
Overwegende dat het effectenrapport een verkeerstelling biedt, die op de
desbetreffende wegen werd uitgevoerd (Louis Wittouck en Laneau); dat de
Richard Neyberghstraat niet is opgenomen in deze tellingen, aangezien de
school geen directe connectie heeft met deze straat, noch wordt er hier
belangrijke hinder verwacht;
Overwegende dat een leveringszone wordt voorzien (1 maal per dag [om]
de keuken te bevoorraden); dat dit dus niet op de rijbaan moet gebeuren;
Overwegende dat, zoals aangekaart in het advies van de overlegcommissie,
de bijkomende mobiliteitshinder beperkt wordt geacht; dat tijdens deze
overlegcommissie ook werd aangekaart dat de school de mensen zal
aansporen om niet met de auto te komen en alsnog alle mogelijke
mobiliteitshinder zal trachten te beperken
Overwegende dat in de niet-technische samenvatting van het
effectenverslag geconcludeerd wordt dat ‘wat de toegankelijkheid, het
parkeren en het stimuleren van het gebruik van de fiets betreft, zal het
aantal parkeerplaatsen, dat de eisen van Leefmilieu Brussel overtreft, het
mogelijk maken het gebruik van de fiets door de leerlingen en leerkrachten
van de school te stimuleren. De geplande infrastructuur zal het mogelijk
maken de leerlingen bewust te maken van de voordelen van het gebruik van
de fiets. Bovendien zullen de toegangen en paden een vlotte circulatie
binnen het terrein mogelijk maken. Er wordt derhalve van een positief
effect uitgegaan’”
3.10.
Verzoekers geven in hun verzoekschrift een weergave van het
vergunde plan, met aanduiding (blauwe sterretjes) van de locatie van hun
woningen. Ter verduidelijking worden de relevante omringende straatnamen erop
aangegeven:
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.027
X-18.514-8/19
3.11.
Op 16 februari 2023 verleent Brussel Leefmilieu aan de stad
Brussel een milieuvergunning voor de uitbating van de school. Het door
verzoekers tegen die vergunning ingesteld bestuurlijk beroep wordt op 21
november 2023 door het Milieucollege verworpen.
IV. Tussenkomst
4.
De stad Brussel is houder van de bestreden vergunning en heeft
er derhalve belang bij dat de vordering wordt afgewezen. Bijgevolg moet haar
verzoek tot tussenkomst worden ingewilligd.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.027
X-18.514-9/19
V. Schorsingsvoorwaarden
5.
Krachtens artikel 17, § 1, van de gecoördineerde wetten op de
Raad van State kan de schorsing van de tenuitvoerlegging slechts worden bevolen
onder de dubbele voorwaarde dat de zaak te spoedeisend is voor een behandeling
ervan in een beroep tot nietigverklaring en indien minstens één ernstig middel
wordt aangevoerd dat de nietigverklaring van de akte of het reglement prima facie
kan verantwoorden.
VI. Ernst van het tweede middel
Standpunt van de partijen
6.1.
Verzoekers voeren in een tweede middel de schending aan van
onder andere het motiverings- en zorgvuldigheidsbeginsel als algemene beginselen
van behoorlijk bestuur.
Zij betogen dat inzake de mobiliteits- en parkeerproblematiek
aan de werkelijke impact van het vergunde op de omgeving wordt voorbijgegaan.
Zoals de door hen bijgebrachte foto’s aantonen, wordt er op heden reeds “royaal”
geparkeerd voor de garages van de omwonenden en op het ronde punt. Er bestaat
de facto geen drop off- of kiss & ride-zone, zodat de wagens moeten geparkeerd
worden op het voetpad of in het midden van de weg. Blijkens de tabel van het
effectenverslag komen thans reeds 34,2 % van de 260 kinderen en 40,7 % van de
51 personeelsleden van de school met de auto naar school. Volgens diezelfde tabel
zullen er ingevolge de gevraagde vergunning in de school 672 kinderen en 80
personeelsleden zijn. Er zijn momenteel reeds files met een stoptijd per wagen van
vijf minuten en het vergunde project voorziet niet in een drop off- of kiss &
ride-zone. De gevolgen van het toenemend verkeer zullen zijn: lawaai,
wegblokkades door wagens die geen reglementaire parkeerplaats vinden,
claxonerende voertuigen, parkerende wagens voor de opritten en garages van
bewoners, gevaarlijke situaties voor overstekende voetgangers en fietsers,
waaronder schoolgaande kinderen. Door de auto’s is het nu reeds gevaarlijk fietsen
in de te smalle straten aan het scholencomplex. Het wegennet aan het
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.027
X-18.514-10/19
scholencomplex is niet aangepast aan de toestroom van schoolkinderen die met het
schoolproject wordt beoogd. Er zullen zich ernstige parkeerproblemen stellen nu er
al onvoldoende parkeerplaatsen zijn, er niet in parkeerplaatsen voor het
toegenomen aantal leerlingen wordt voorzien en er slechts twee parkeerplaatsen
voor leerkrachten zijn. Bewoners dreigen tijdens de ochtend- en avondspits
geblokkeerd te worden door parkerende ouders, het ongeoorloofd parkeren op
voetpaden en voetgangersoversteekplaatsen zal veiligheidsproblemen veroorzaken
voor voetgangers, en met name voor kinderen, ouderen en mindervaliden.
Het effectenverslag komt zelf tot de vaststelling dat er “een
negatief effect op de verkeerscongestie” te verwachten valt. Hoe dit probleem moet
worden opgelost, wordt nergens besproken of onderzocht. De bestreden
vergunning stelt louter dat “de bijkomende mobiliteitshinder als beperkt kan
worden geacht” en dat de school de mensen zal aansporen om niet met de auto te
komen. Parkeerplaatsen in het scholencomplex of een kiss & ride-zone worden
niet voorzien. Het is evenwel een utopie dat de mobiliteits- en parkeerproblematiek
zal worden opgevangen doordat de school “zal stimuleren” om met de fiets naar
school te komen en doordat het gebruik van de wagen zal worden afgeraden. Een
gekend probleem wordt niet opgelost en wordt doorgeschoven naar de school, die
dan maar de mensen moet aansporen om niet met de wagen te komen. Van een
zorgvuldige overheid mag worden verwacht dat zij aan een vastgestelde
mobiliteits- en parkeerproblematiek in de vergunning zelf een rechtszekere
oplossing geeft.
6.2.
De verwerende partij stelt in haar nota dat in het effectenverslag
uitgebreid wordt ingegaan op de mobiliteitskwestie. Vooreerst wordt de
belangrijke
vaststelling
gedaan
dat
slechts
34,2
%
van
de
huidige
leerlingenpopulatie zich met de auto naar school begeeft, wat minder dan
gemiddeld is in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest. 36,5 % komt te voet terwijl
28,1 % het openbaar vervoer gebruikt. Opmerkelijk is dat slechts 1 % zich met de
fiets verplaatst, wat voor een groot deel kan verklaard worden door het gebrek aan
fietsenstallingen in en rond de school. De redelijke verwachting is dat de trend die
zich in heel het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest voordoet – een jaarlijkse
toename van het aantal fietsers met 13 % – zal gevolgd worden wanneer er
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.027
X-18.514-11/19
voldoende fietsinfrastructuur wordt voorzien. Dit veronderstelt dat er zich in de
toekomst een minder groot aantal van de studentenpopulatie met de auto naar
school zal begeven. In het effectenverslag wordt geconcludeerd dat de
mobiliteitshinder kan toenemen om reden van de capaciteitsuitbreiding, doch dat
het toepassen van bepaalde aanbevelingen deze bijkomende hinder sterk kan
beperken. Zo zal de plaatsing van een fietsenstalling van 148 plaatsen het aandeel
automobilisten doen afnemen in het voordeel van het aandeel fietsers. Daarnaast
wordt ook melding gemaakt van een aantal preventiemaatregelen (de invoering
van “groeperingspunten”, de opmaak van een “schoolbuszone”, de opmaak van
een “schoolvervoerplan” met Brussel Mobiliteit). Een ander pertinent element is
dat een groot deel van de nieuwe gebruikers van de site middelbare scholieren
betreft, die gemiddeld genomen meer op zelfstandige wijze naar school gaan door
gebruik te maken van de fiets en het openbaar vervoer.
Alle voormelde elementen in beschouwing genomen, vermocht
de gemachtigde ambtenaar, gelet op de uitgebreide onderzoekshandelingen die zijn
verricht, te oordelen dat de bijkomende verkeers- en parkeerhinder beperkt en
bijgevolg aanvaardbaar zal zijn. Voortbouwend op deze bevindingen werd de
mobiliteitskwestie uitvoerig in de bestreden beslissing besproken.
6.3.
De tussenkomende partij stelt in haar verzoekschrift tot
tussenkomst dat het effectenverslag zorgvuldig werd uitgewerkt en aantoont dat
een daling van het autogebruik kan worden verwacht. Ook is het van belang dat het
project gelegen is in een stedelijke omgeving die bestemd is om te evolueren in
overeenstemming met de behoeften van de wijk en het omliggende gebied,
rekening houdend met het feit dat de bewoners niet kunnen verwachten dat hun
huidige
situatie
onveranderd
blijft.
Specifiek
met
betrekking
tot
de
Droomboomschool stelt het effectenverslag dat de school wordt bezocht door veel
kinderen uit de buurt en dat veel leerlingen op minder dan een kilometer van de
locatie wonen, en dus naar school komen met gebruik van actieve mobiliteitsmodi.
Gezien de behoeften wordt niet verwacht dat de situatie in de toekomst
fundamenteel zal veranderen. Uit het effectenverslag blijkt dat 364 bijkomende
gebruikers verwacht kunnen worden, die bovendien niet allemaal tegelijkertijd de
locatie zullen bezoeken. Het middel gaat voorbij aan het feit dat slechts een beperkt
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.027
X-18.514-12/19
aantal leerlingen en personeelsleden met de auto naar school komt. Wat dit punt
betreft, wordt in het effectenverslag opgemerkt dat het gebied goed wordt bediend
door het openbaar vervoer. Bovendien wordt er actief ingezet op het stimuleren
van actieve mobiliteitsmodi die het meest geschikt zijn voor het gros van de
leerlingen die woonachtig zijn in de buurt. Zo zijn er al 103 fietsenstallingen, die
nog verder kunnen worden aangepast om de capaciteit tot 136 te verhogen. Er zijn
ook acht fietsstallingen gepland voor de sportinfrastructuur en vier fietsstallingen
voor de academie. In dit opzicht is aan de eisen voor fietsen van Leefmilieu Brussel
meer dan voldaan. Bovendien zijn er Villo!-stations in de buurt van de site (400 tot
500 m van de site). De bereikbaarheid met de fiets is gemakkelijk gezien de
configuratie van de straten. Hetzelfde geldt voor de toegang voor voetgangers. Het
effectenverslag benadrukt ook dat het plaatsen van Kiss & Ride-zones geen
passende oplossing zou zijn geweest.
De verkeerstellingen in het effectenverslag laten de verwerende
partij toe een objectief beeld te krijgen van de mobiliteitsproblematiek. Volgens
het effectenverslag is er geen reden om te vrezen voor een aanzienlijke
verslechtering in de verwachte situatie, ook al is er een invloed op het verkeer te
verwachten zoals bij elke uitbreiding van een voorziening van collectief belang.
Dit wordt geenszins serieus in vraag gesteld door de paar foto’s die verzoekers
voorleggen, die geen deel uitmaken van een methodologische, verantwoorde
analyse van het verkeer. De tussenkomende partij betoogt dat het niet aan
verzoekers staat om de mobiliteitskeuzes van de verwerende partij in vraag te
stellen. ln casu heeft de overlegcommissie, waarin de verwerende partij zetelt, de
beleidsbeslissing genomen om niet de voorkeur te geven aan het afzetten van
kinderen met de wagen, op basis van de duidelijke informatie uit onder andere het
effectenverslag. Deze beleidskeuze wordt gekoppeld aan een actieve denkoefening
van de school om leerlingen en ouders bewust te maken van actieve
vervoerswijzen en om maatregelen te implementeren teneinde het verkeer te
beperken, bijvoorbeeld door te voorzien in een groeperingszone voor kinderen en
een schoolbuszone.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.027
X-18.514-13/19
Beoordeling
7.1.
Het materiëlemotiveringsbeginsel houdt in dat een besluit van
het bestuur moet gedragen worden door rechtens verantwoorde motieven die
kunnen blijken, hetzij uit het besluit zelf, hetzij uit de stukken van het dossier.
Het zorgvuldigheidsbeginsel verplicht de overheid zorgvuldig te
werk te gaan bij de voorbereiding van een beslissing en ervoor te zorgen dat de
juridische
en
feitelijke
aspecten
van
het
dossier
deugdelijk
worden
geïnventariseerd en gecontroleerd, zodat de overheid met kennis van zaken kan
beslissen.
7.2.
De aan de Droomboomschool gelegen Louis Wittouckstraat,
Laneaustraat en Prudent Bolslaan zijn straten met eenrichtingsverkeer en
parkeerplaatsen aan beide zijden. Op de schoolsite is er thans slechts plaats voor
“twee parkeerplaatsen voor motorvoertuigen”, die “uitsluitend bestemd [zijn] voor
de directie en het secretariaat van de instelling”. De overige gebruikers van het
gebouw die met de auto naar het terrein komen – “ouders, leerkrachten en andere
medewerkers” – parkeren op de weg. “Behalve het straatparkeren is er verder geen
openbaar parkeeraanbod in de buurt”. Nog volgens het effectenverslag is “[d]e
beschikbaarheid van parkeerplaatsen op de weg […] beperkt omdat de beschikbare
plaatsen tijdens de teluren [maandag van 7.30 u tot 9.00 u; woensdag van 12 u tot
13 u; vrijdag van 15.15 u tot 16.15 u] voor 70-90% bezet zijn”. De tellingen
leveren de bevinding op dat “[h]et verkeer […] meermaals volledig tot stilstand
[werd] gebracht, waardoor een file van maximaal 5 voertuigen ontstond (met voor
elke veroorzaakte file een maximale stoptijd van 5 minuten voor de betrokken
voertuigen)”. Deze “stops” worden voornamelijk veroorzaakt doordat de enige in
de Louis Wittouckstraat beschikbare Kiss & Ride-plaats bezet was. De door
verzoekers bijgebrachte foto’s blijken deze thans bestaande mobiliteits- en
parkeerproblematiek prima facie alleen maar te bevestigen.
Vastgesteld zij evenwel dat het bestreden besluit het “niet
raadzaam” acht om een uitvoerige mobiliteitsstudie voor de kwestieuze wijk uit te
voeren (zie randnummer 3.9).
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.027
X-18.514-14/19
7.3.
Volgens het effectenverslag zal het totale project “een dagelijkse
maximale stroom van ongeveer 759 personen genereren”, “wat een toename is van
het aantal gebruikers met 364 personen”. Wat de school betreft, worden luidens het
effectenverslag ingevolge het bestreden besluit “672 leerlingen op de locatie
verwacht, wat een toename van 332 leerlingen betekent”. Daarnaast zal de school
80
personeelsleden
hebben
(directie,
secretariaat,
onderhoudspersoneel,
schoonmaakpersoneel en receptieteam), 29 meer dan nu.
7.4.
Wat de leerlingen (en hun ouders) aangaat, kan volgens het
effectenverslag in een worst case-scenario “een toename van ongeveer 114
autogebruikers worden verwacht”. Wat het personeel van de school betreft, kan in
een dergelijk scenario “een toename van ongeveer 10 autogebruikers worden
verwacht”. Het effectenverslag wijst evenwel op de aanleg van een nieuwe
fietsenstalling, op de door de school geplande bewustmaking van leerlingen en
ouders “ten aanzien van fietsen/wandelen” en op de ligging van de woonplaats van
de meeste leerlingen nabij de school, wat zal maken dat het aantal leerlingen en
personeelsleden dat met de fiets naar school komt groter zal zijn dan in de huidige
situatie
(1
%),
zodat
de
toename
van
het
aantal
autogebruikers
“hoogstwaarschijnlijk” kleiner zal zijn dan de in het worst case-scenario
verwachte 124 personen. Tegelijk wijst het effectenverslag erop dat “[e]en
aanzienlijke toename van het aantal gebruikers […] onvermijdelijk [zal] leiden tot
een toename van het aantal gebruikers dat in de voorgestelde situatie met de auto
komt”, waarbij nogmaals wordt gewezen op de bevinding van de recente
verkeerstellingen (december 2022) dat het verkeer verschillende keren volledig tot
stilstand kwam, waardoor een file van maximaal 5 voertuigen ontstond. Gesteld
wordt dat “een negatief effect op de verkeerscongestie [wordt] verwacht als gevolg
van de toegenomen gebruikersstroom” en dat “het voorzien van extra
‘Kiss&Ride’-zones waarschijnlijk geen oplossing [biedt]”, nu “[h]et door het
Gewest gesteunde schoolreisplan […] deze infrastructuur immers sterk af[raadt]”
(zie randnummer 3.4.1).
7.5.
Het effectenverslag beveelt een aantal “preventiemaatregelen”
aan, meer bepaald het invoeren van “groeperingspunten” buiten de school, de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.027
X-18.514-15/19
opmaak van een “schoolbuszone” in de Laneaustraat en de opmaak in
samenwerking met Brussel Mobiliteit van een “schoolvervoersplan”. Deze
maatregelen “zouden” bijdragen tot een aanzienlijke beperking van het verkeer,
maar worden “momenteel” blijkbaar nog “bestudeerd” (zie randnummer 3.4.1). In
de conclusies van het effectenverslag inzake mobiliteit luidt het in dezelfde zin dat
de
“[m]aatregelen
(groeperingszone
voor
leerlingen,
schoolbuszone,
bewustmaking van leerlingen/ouders inzake actieve vervoerswijzen) […]
momenteel [worden] bestudeerd in het schoolvervoersplan” (randnummer 3.4.2).
7.6.
Het effectenverslag lijkt van een toename van het autogebruik
bovenop een reeds problematische verkeersstroom uit te gaan. In (bijkomende)
Kiss & Ride-zones wordt voor de oplossing daarvan evenwel geen heil gezien, nu
deze infrastructuur in het “schoolreisplan” sterk wordt afgeraden. Van
autoparkeerplaatsen op de site – de voormalige school voorzag er twee – lijkt geen
sprake te zijn. Het effectenverslag stelt uitdrukkelijk dat er “geen parkeerplaatsen
voor motorvoertuigen op het voorgestelde terrein [zijn]”. In de huidige stand van
de rechtspleging is de Raad van State er niet van overtuigd dat in een afdoende
oplossing voor de mobiliteits- en parkeerproblematiek wordt voorzien door louter
het “bestuderen” van een aantal preventiemaatregelen, het voorzien van enkel
fiets- en wandelinfrastructuur waarvan “een positief effect” wordt verwacht, en
door het formuleren van een aantal bijkomende aanbevelingen zoals “[n]iet
toeteren of roepen tijdens begin en einde van de schooltijd in de omliggende
straten”, “[b]lokkeer zeker de openbare weg niet”, “[p]arkeer zeker niet voor de
opritten van de bewoners” of “[b]lokkeer zeker de oversteekplaatsen niet en
parkeer niet op of vlak voor/achter zebrapaden” (randnummer 3.4.3).
7.7.
mag
Terecht stellen verzoekers dat van een zorgvuldige overheid
worden
verwacht
dat
zij
aan een vastgestelde
mobiliteits-
en
parkeerproblematiek in de vergunning zelf een rechtszekere oplossing geeft. Prima
facie blijkt dit te dezen niet het geval te zijn.
7.8.
Het middel is in de aangegeven mate ernstig.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.027
X-18.514-16/19
VII. Spoedeisendheid
Standpunt van de partijen
8.1.
Wat de spoedeisendheid van hun vordering betreft, betogen
verzoekers dat het aantal schoolbezoekers door de bestreden vergunning zeer sterk
zal toenemen, wat voor hen een ernstig ongemak dreigt te veroorzaken. Op het vlak
van mobiliteit is het kwestieuze project voor hun woon- en leefomgeving
rampzalig.
8.2.
De verwerende partij verwijt verzoekers niet met de nodige
diligentie te hebben opgetreden, nu zij twee maanden hebben gewacht om hun
vordering in te stellen. Verzoekers hebben evenmin inlichtingen ingewonnen over
de uitvoering van de bestreden beslissing of de aanvang van de werken en hebben
“de beweerde spoedeisendheid zelf gecreëerd door zo lang stil te zitten”. In elk
geval is er geen sprake van “schade die een bepaalde vorm van ernst vertoont”. De
mobiliteit rondom de school werd in het kader van een mobiliteitsstudie en
verkeerstelling in kaart gebracht en er werd vastgesteld dat de bijkomende
mobiliteitshinder beperkt is. Ook overtreft het aantal voorziene parkeerplaatsen de
eisen van Leefmilieu Brussel en zal er in ieder geval een leveringszone worden
voorzien zodat er geen leveringen op de rijbaan dienen te gebeuren. De school zal
de mensen bovendien aansporen om niet met de auto te komen om mogelijke
hinder te voorkomen.
8.3.
De tussenkomende partij verwijt verzoekers evenzeer dat zij
twee maanden hebben gewacht om hun vordering in te stellen en dat zij zich niet
hebben geïnformeerd over de tenuitvoerlegging van de bestreden vergunning.
Specifiek wat de aangevoerde mobiliteitshinder betreft, betoogt zij dat de school in
een met het openbaar vervoer goed bereikbaar, dichtbebouwd deel van de
(hoofd)stad is gelegen, dat 74 % van de leerlingen op minder dan een kilometer
afstand van de school wonen en dat de vergunde school een buurtschool zal
blijven.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.027
X-18.514-17/19
Beoordeling
9.1.
Aangenomen moet worden dat het door het bestreden besluit
voorziene scholencomplex een bijkomende verkeersstroom en een toegenomen
mobiliteits- en parkeerproblematiek zal genereren in de omringende straten van de
school waar verzoekers wonen, en dat dit verzoekers een nadeel van een zekere
ernst zal berokkenen. Verder dreigt een uitspraak over het annulatieberoep te laat
te komen om dit nadeel af te wenden.
9.2.
Dat verzoekers de beroepstermijn van zestig dagen voor het
instellen van hun vordering hebben benut en zich niet over de uitvoering van de
bestreden vergunning zouden hebben geïnformeerd, vermag de spoedeisendheid
van hun – gewone – vordering tot schorsing niet overtuigend tegen te spreken.
9.3.
De conclusie is dat de spoedeisendheid van de vordering
voldoende is aangetoond.
VIII. Besluit
10.
Er is voldaan aan de voorwaarden gesteld in artikel 17, § 1, van
de gecoördineerde wetten op de Raad van State om de vordering tot schorsing toe
te wijzen.
BESLISSING
-
Het verzoek van de stad Brussel tot tussenkomst wordt ingewilligd.
-
De Raad van State schorst de tenuitvoerlegging van het besluit van de
gemachtigde ambtenaar van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest van
22 september 2023 houdende de toekenning van een stedenbouwkundige
vergunning voor het bouwen van een nieuw scholencomplex met een
basisschool voor 384 kinderen, een middelbare school voor 288 jongeren, een
omnisportzaal en een kunstacademie op een terrein met als adres Laken,
Laneaustraat 85 en Louis Wittouckstraat 46.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.027
X-18.514-18/19
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op vijf maart tweeduizend vierentwintig, door
de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
Stephan De Taeye,
staatsraad, waarnemend voorzitter,
bijgestaan door
Frank Bontinck,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Frank Bontinck
Stephan De Taeye
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.027
X-18.514-19/19