Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.598 (2024-04-23)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 259.598 van 23 april 2024 Openbaar ambt - Federaal openbaar
ambt - Aanwerving en loopbaan Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
IXe KAMER
ARREST
nr. 259.598 van 23 april 2024
in de zaak A. 237.884/IX-10.178
In zake :
S.S.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Ludo Vermeulen en Nette Huysmans
kantoor houdend te 2260 Westerlo
de Merodedreef 45
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door de minister van
Justitie
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Patrik De Maeyer en Daisy Daniels
kantoor houdend te 1160 Brussel
Tedescolaan 7
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 9 december 2022, strekt tot de
nietigverklaring van de beslissing van de directeur van de Stafdienst P&O, voor de
voorzitter van het directiecomité van de federale overheidsdienst Justitie van
10 oktober 2022 waarbij wordt beslist dat (i) verzoeker voor de periode van
5 januari 2022 tot en met 7 januari 2022 niet-gewettigd afwezig is, (ii) hij voor die
periode van rechtswege in non-activiteit wordt geplaatst, (iii) zijn wedde evenredig
met de duur van de niet-gewettigde afwezigheid wordt verminderd en (iv) hij geen
aanspraak kan maken op een bevordering of een bevordering in weddeschaal.
II. Verloop van de rechtspleging
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.598
IX-10.178-1/12
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord
ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord
ingediend.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Werner Weymeersch heeft een
verslag opgesteld.
De verwerende partij en de verzoekende partij hebben een
laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 12 februari 2024.
Staatsraad Jim Deridder heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Nette Huysmans, die verschijnt voor de verzoekende
partij, is gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Werner Weymeersch heeft een
andersluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Verzoeker is aangesteld als penitentiair bewakingsassistent in de
gevangenis van Hoogstraten. Hij is afwezig wegens ziekte op 5, 6 en 7 januari
2022.
3.2.
Op 7 januari 2022 biedt een controlearts zich aan bij de woning
van verzoeker. Daar niemand de deur opent, laat de controlearts bericht achter dat
verzoeker zich later die dag op zijn kabinet moet aanmelden. Verzoeker daagt niet
op.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.598
IX-10.178-2/12
3.3.
Met een aangetekend schrijven van 12 januari 2022, verzonden
op 21 januari 2022, wordt aan verzoeker meegedeeld dat hij van 5 tot en met
7 januari 2022 zonder rechtvaardiging afwezig was, dat hij de dienst niet van zijn
afwezigheid heeft verwittigd en dat hij zich, zonder daarbij overmacht in te roepen,
niet bij de controlearts heeft aangeboden.
Deze brief kan bij aanbieding op 24 januari 2022 niet aan de
persoon van verzoeker worden betekend – de postbeambte noteert dat bericht aan
de woning wordt achtergelaten. De brief wordt vervolgens op het postkantoor niet
afgehaald.
3.4.
Op een navolgende bevraging per e-mail van 14 februari 2022
antwoordt verzoeker diezelfde dag:
“Beste
Antwoord op je vraag.
5/1/22 heb ik iets na 6 u. in de ochtend me ziek gemeld bij PA [J.G.] en
gemeld dat ik om 16u pas terecht kan bij de [d]okter.
Ik heb dan ook zoals beloofd na 16 u gebeld met [P.E.] en verteld dat ik tot
en met 7/1 ziek ben.
Aangetekend schrijven heb ik niet ontvangen. Dit loopt hier wel meer mis
en heb daar geen verklaring of controle over.
Ik had op zaterdag 8/1 telefonisch contact met de controlearts.
Hij is inderdaad bij me geweest op 7/1 maar ik was niet thuis. (Kiné
bezoek)
Ik zie boven ‘vou 12/1’. Ik kreeg deze pas vandaag 14/2/22.
Ik weet met zekerheid dat bij Medex al het nodige in orde is en is
toegekomen.
Hopelijk is dit zo voldoende.”
Op dit stuk wordt met de hand genoteerd “[o]nwettig afwezig”,
“[u]itleg wordt niet aanvaard” en “17/02/22”.
3.5.
Op 21 februari 2022 wordt gevraagd om een besluit van
non-activiteit op te maken, eensdeels omdat de door verzoeker aangegeven reden
niet geldt als overmacht of verantwoording en anderdeels omdat verzoeker zijn
werkgever niet van zijn afwezigheid heeft verwittigd en hij zich niet bij de
controlearts heeft aangeboden – eveneens zonder bewezen overmacht.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.598
IX-10.178-3/12
3.6.
De directeur van de Stafdienst P&O neemt vervolgens een
beslissing die niet is gedateerd, maar door de verwerende partij wordt gesitueerd
op 10 oktober 2022. Hierin wordt overwogen:
“Overwegende dat betrokkene, penitentiair bewakingsassistent bij de
[g]evangenis te Hoogstraten, zich niet heeft aangeboden bij de controlearts
tijdens het controleonderzoek op 07/01/2022 tijdens de afwezigheid
wegens ziekte van 05/01/2022 t.e.m. 07/01/2022 en geen overmacht heeft
ingeroepen;
Overwegende dat betrokkene hierover werd aangeschreven bij
aangetekende brief van 21/02/2022;
Overwegende dat de door betrokkene ingeroepen reden; in casu ‘ik was bij
de kiné op moment dat de controlearts langskwam’, niet kan worden
aanvaard als overmacht wegens het feit dat men tijdens ziekteverlof steeds
de post moet nakijken wanneer men het huis verlaten heeft;
Overwegende dat de reglementering voorziet dat het medisch onderzoek
plaatsvindt in de woon- of verblijfplaats van de ambtenaar. Wanneer de arts
die het geneeskundig getuigschrift heeft afgeleverd, oordeelt dat de
gezondheidstoestand van de ambtenaar hem toelaat zich naar een andere
plaats te begeven, dan kan de ambtenaar ook worden opgeroepen door het
Bestuur van de medische expertise om zich voor een onderzoek aan te
melden bij de controlearts. Wanneer de controlearts de ambtenaar niet
aantreft op de aangegeven woon- of verblijfplaats, dan laat hij een bericht
achter. Behoudens wanneer de arts die het geneeskundig getuigschrift aan
de ambtenaar heeft afgeleverd, oordeelt dat zijn gezondheidstoestand hem
niet toelaat zich naar een andere plaats te begeven, moet de ambtenaar zich
op het vermelde uur aanmelden bij de controlearts. De ambtenaar die het
medisch onderzoek weigert of die het de controlearts onmogelijk maakt om
het medisch onderzoek uit te voeren wordt van rechtswege in non-activiteit
geplaatst;
Overwegende dat betrokkene zich niet heeft aangeboden bij de controlearts
tijdens het controleonderzoek, waardoor betrokkene van rechtswege in
non-activiteit wordt geplaatst;
Besluit
Art. 1: [Verzoeker], was onwettig afwezig van 05/01/2022 t.e.m.
07/01/2022 (3 effectieve werkdagen). Gedurende deze onwettige
afwezigheid is betrokkene in non-activiteit van rechtswege.
Art. 2: De wedde van betrokkene wordt evenredig met de duur van
bovengenoemde onwettige afwezigheid verminderd en betrokkene kan
geen aanspraak maken op een bevordering of een bevordering in de
weddeschaal.”
Dat is de bestreden beslissing.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.598
IX-10.178-4/12
IV. Onderzoek van de middelen
A. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
In een tweede middel beroept verzoeker zich op een schending
van de redelijke termijn.
Het past om dit middel eerst te onderzoeken aangezien het
gegrond bevinden ervan, althans in de visie van verzoeker, leidt tot
bevoegdheidsverlies in hoofde van de verwerende partij.
Verzoeker zet uiteen dat het bestuur, bij gebrek aan een
voorgeschreven termijn, alleszins binnen een redelijke termijn tot een beslissing
moet komen en dat die redelijkheid in concreto moet worden beoordeeld.
Ter zake argumenteert verzoeker dat hij met een e-mail van
14 februari 2022 heeft gereageerd op de vraag om uitleg en dat de bestreden
beslissing vervolgens pas op 10 oktober 2022 werd genomen. De aldus verstreken
termijn van bijna acht maanden is voor verzoeker onredelijk, mede in acht
genomen dat het niet om een complexe zaak gaat.
In de memorie van wederantwoord betoogt verzoeker dat de
redelijketermijneis op alle stadia van het overheidshandelen van toepassing is, ook
nadat alle noodzakelijke gegevens bekend zijn, en dat hij het recht heeft om
duidelijkheid te hebben omtrent zijn rechtspositie. Verzoeker herhaalt dat de zaak
eenvoudig was, dat er geen nood was aan het voeren van een bijkomend onderzoek
en dat er “dode momenten” in de procedure voorliggen die enkel aan het bestuur
kunnen worden toegeschreven. Wat dat onderzoek betreft, stelt verzoeker dat hij
de vraag om uitleg van 21 januari 2022 nooit heeft ontvangen, dat het bewijs van
aangetekende zending in het administratief dossier onduidelijk is en dat hij na de
e-mail van 14 februari 2022 onmiddellijk zijn verantwoording heeft bezorgd.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.598
IX-10.178-5/12
Daarnaast voert verzoeker aan dat hij de legitieme verwachting
koesterde dat de door hem verstrekte uitleg volstond en dat de kwestie daarmee
was afgehandeld omdat het bestuur “in tuchtzaken niet verplicht [is] om een
beslissing te nemen”.
Verzoeker stelt voorts dat drie dagen wedde voor hem een
relatief groot bedrag vertegenwoordigt.
Tot slot verwijst verzoeker per analogie naar de “(vroegere)
regelgeving voor lokale besturen” waarbij het bestuur een beslissing moet nemen
binnen twee maanden na het afsluiten van het proces-verbaal van de laatste
hoorzitting.
Beoordeling
De bestreden beslissing is geen tuchtsanctie en de vroegere of
huidige rechtspositieregeling voor de lokale besturen is te dezen niet van
toepassing. In de mate dat het middel daarop steunt, mist het juridische grondslag,
nog daargelaten of verzoeker die argumenten in zijn memorie van wederantwoord
op ontvankelijke wijze voor het eerst kon aanvoeren.
De Raad van State is het met verzoeker wél eens dat de naleving
van de redelijketermijneis in concreto moet worden beoordeeld.
Ter zake stelt de Raad vast dat verzoekers afwezigheid dateert
van 5 tot en met 7 januari 2022 en dat verzoeker op 14 februari 2022 zijn
verantwoording omtrent zijn afwezigheid thuis heeft meegedeeld.
Verzoeker heeft daarbij inhoudelijk weerwerk kunnen bieden,
zoals hiervóór sub 3.4 is aangehaald, en heeft daarbij niet aangegeven dat hij door
het verstrijken van de tijd niet meer in de mogelijkheid was om zich het verloop
van de dingen voor de geest te halen. De vraag of verzoeker het eerste verzoek tot
toelichting van 21 januari 2022 al dan niet heeft ontvangen, is dan ook niet
relevant.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.598
IX-10.178-6/12
De Raad ziet overigens ook spontaan niet in hoe verzoeker, door
het tijdsverloop van een vijftal weken tussen de feiten en zijn verantwoording, in
zijn rechten zou zijn geschaad. In die stand van het dossier heeft het bestuur met
bekwame spoed gehandeld.
Samen met verzoeker kan worden aangenomen dat het dossier op
14 februari 2022 volledig was.
Die vaststelling geldt evenwel niet enkel voor het bestuur. Op dat
ogenblik wist ook verzoeker, die geacht wordt de bepalingen van het op hem van
toepassing zijnde statuut te kennen, dat de verwerping van zijn verantwoording op
grond van de artikelen 4, 61 en 62 van het koninklijk besluit van 19 november 1998
‘betreffende de verloven en afwezigheden toegestaan aan de personeelsleden van
de rijksbesturen’ (hierna: het koninklijk besluit van 19 november 1998) van
rechtswege ertoe zou leiden dat hij voor de betrokken dagen in non-activiteit wordt
geplaatst.
Verzoeker bevond zich derhalve niet in grote rechtsonzekerheid
over welke beslissing er ten aanzien van hem zou kunnen worden genomen.
Bij de beoordeling van de redelijkheid van de termijn die het
bestuur zich vervolgens – dus vanaf 14 februari 2022 – heeft veroorloofd om een
beslissing te nemen, moet rekening worden gehouden met enerzijds het feit dat
verzoeker dienstig zijn standpunt heeft kunnen meedelen en anderzijds de
gebonden aard van de bevoegdheid waarover het bestuur beschikt.
Zonder te stellen dat het bestuur in een dergelijk geval de
redelijke termijn nooit te buiten kan gaan, is de Raad van State in de concrete
omstandigheden van de zaak van oordeel dat een termijn van bijna acht maanden
tot het nemen van de bestreden beslissing niet onredelijk is.
De stelling van verzoeker dat het verlies van drie dagen wedde
voor hem significant is, doet niet anders besluiten.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.598
IX-10.178-7/12
Het tweede middel is ongegrond.
B. Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
Verzoeker steunt een eerste middel op een schending van de
artikelen 4, 61 en 62 van het koninklijk besluit van 19 november 1998 en van
omzendbrief nr. 568 van 13 februari 2007 ‘met betrekking tot de reglementaire
wijzigingen in het kader van het ziekteverzuim’.
Verzoeker voert aan dat hij nooit afwezig is geweest zonder
toestemming. Hij betoogt dat hij op 5 januari 2022 iets na 6.00 uur telefonisch
contact heeft opgenomen met een collega om zich ziek te melden en om mee te
delen dat hij pas om 16.00 uur bij zijn arts terechtkon. Daarna, zo stelt verzoeker,
heeft hij gebeld met een andere collega om mee te delen dat hij tot en met 7 januari
2022 afwezig zou zijn wegens ziekte. Vervolgens heeft verzoeker zo spoedig
mogelijk een medisch attest bezorgd. Uit dit alles leidt verzoeker af dat hij zich op
basis van de bepalingen van het koninklijk besluit van 19 november 1998 niet van
rechtswege in non-activiteit kan hebben bevonden wat de artikelen 4 en 61
(kennisgeving van de afwezigheid) van dat besluit betreft.
Met betrekking tot de artikelen 4 en 62 (medische controle) van
het koninklijk besluit van 19 november 1998, stelt verzoeker dat de ambtenaar die
wegens overmacht afwezig is tijdens het bezoek van de controlearts, die
controlearts onmiddellijk op de hoogte moet stellen, zodat een nieuwe controle kan
plaatsvinden. Inzake het begrip ‘overmacht’ stipt verzoeker aan dat dit in
omzendbrief nr. 568 van 13 februari 2007 wordt gedefinieerd als een
“niet-toerekenbare tekortkoming om zijn verplichting na te komen”.
Wat dat betreft, stelt verzoeker dat hij het bezoek van de
controlearts op 7 januari 2022 heeft gemist omwille van een visite bij zijn
kinesitherapeut en dat hij daags nadien telefonisch met de controlearts contact
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.598
IX-10.178-8/12
heeft opgenomen. Aangezien de tussenkomst van de kinesitherapeut noodzakelijk
was voor zijn herstel en hij het onderzoek van de controlearts op geen enkele
manier heeft geweigerd, is verzoeker van oordeel dat er sprake is van overmacht.
In de memorie van wederantwoord betwist verzoeker het
standpunt van de verwerende partij dat de ziektemelding niet correct is verlopen.
Hij stelt dat hij bij ziekte altijd iets vóór 6.00 uur belt (postchef aanwezig) en
vervolgens even ná 6.00 uur opnieuw (adjudant aanwezig) en dat hij in dit geval
alleszins tussen 6.00 uur en 6.30 uur heeft gebeld.
Met betrekking tot het bezoek van de controlearts herhaalt
verzoeker dat zijn afwezigheid wegens de reeds vastgelegde consultatie bij de
kinesitherapeut overmacht uitmaakt en verwijst hij naar een attest dat de
behandeling op 7 januari 2022 om 10.30 uur bevestigt. Verzoeker beklemtoont ook
dat hij het medisch onderzoek niet heeft geweigerd, maar de kans niet meer heeft
gekregen om zich bij de controlearts aan te bieden.
Daarnaast voert verzoeker aan dat hij tijdens zijn telefonische
melding op 5 januari 2022 de dienst heeft geïnformeerd dat hij niet thuis, maar bij
zijn vriendin verbleef en ook haar adres heeft meegedeeld. Op 8 januari 2022 heeft
verzoeker dan bij thuiskomst zijn brievenbus gecontroleerd en vastgesteld dat de
controlearts zich – volgens verzoeker: verkeerdelijk – daar had aangeboden.
Verzoeker betoogt dat hij ervan mocht uitgaan dat de controlearts zich bij de
woning van zijn vriendin zou aanbieden.
In zijn laatste memorie weerspreekt verzoeker de beoordeling in
het auditoraatsverslag dat de uiteenzetting over de mededeling van het verblijf bij
zijn vriendin ongeloofwaardig is.
Beoordeling
Uit de motieven van de bestreden beslissing blijkt dat deze enkel
steunt op het feit dat verzoeker zich niet bij de controlearts heeft aangeboden en
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.598
IX-10.178-9/12
geen overmacht aantoont – met andere woorden op een toepassing van artikel 62
van het koninklijk besluit van 19 november 1998.
Aangezien de bestreden beslissing verzoeker niet verwijt dat hij
zijn dienst niet onmiddellijk op de hoogte heeft gebracht van zijn afwezigheid
wegens ziekte (artikel 61 van het koninklijk besluit van 19 november 1998) is
verzoekers uiteenzetting ter zake niet dienend.
Artikel 62, § 1, van het koninklijk besluit van 19 november 1998
luidt als volgt:
“De ambtenaar is verplicht de arts aangeduid door het Bestuur van de
medische expertise, die voldoet aan de bepalingen van de wet van 13 juni
1999 betreffende de controlegeneeskunde, hierna de controlearts, te
ontvangen of in te gaan op de oproep om zich aan te melden bij de
controlearts. De ambtenaar kan het medisch onderzoek niet weigeren.
De controle van de ambtenaar kan gebeuren op vraag van de overheid
waaronder de ambtenaar ressorteert of op initiatief van het Bestuur van de
medische expertise.
De controle van de ambtenaar kan gebeuren vanaf de eerste dag van de
afwezigheid en tijdens de volledige periode van de afwezigheid ten gevolge
van ziekte of ongeval.
Het medisch onderzoek vindt plaats in de woon- of verblijfplaats van de
ambtenaar. Wanneer de arts die het geneeskundig getuigschrift heeft
afgeleverd, oordeelt dat de gezondheidstoestand van de ambtenaar hem
toelaat zich naar een andere plaats te begeven, dan kan de ambtenaar ook
worden opgeroepen door het Bestuur van de medische expertise om zich
voor een onderzoek aan te melden bij de controlearts. Wanneer de
controlearts de ambtenaar niet aantreft op de aangegeven woon- of
verblijfplaats, dan laat hij een bericht achter. Behoudens wanneer de arts
die het geneeskundig getuigschrift aan de ambtenaar heeft afgeleverd,
oordeelt dat zijn gezondheidstoestand hem niet toelaat zich naar een andere
plaats te begeven, moet de ambtenaar zich op het vermelde uur aanmelden
bij de controlearts. Wanneer de ambtenaar zich niet naar een andere plaats
mag begeven, maar op het ogenblik van de controle afwezig was, wegens
redenen van overmacht, brengt hij de controlearts onmiddellijk hiervan op
de hoogte, zodat een nieuwe controle kan plaatshebben.
De ambtenaar die het medisch onderzoek weigert of die het de controlearts
onmogelijk maakt om het medisch onderzoek uit te voeren wordt van
rechtswege in non-activiteit geplaatst.”
20.
Deze bepaling schrijft voor dat het medisch onderzoek door de
controlearts plaatsvindt in de woon- of verblijfplaats van de ambtenaar. Die
ambtenaar, die geacht wordt de op hem van toepassing zijnde statutaire bepalingen
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.598
IX-10.178-10/12
te kennen, weet derhalve dat een verblijf elders de uitzondering is en dat hij zulks
in voorkomend geval op duidelijke en aantoonbare wijze moet meedelen.
21.
Uit geen enkel stuk in het dossier blijkt dat verzoeker bij de
telefonische melding van zijn afwezigheid – melding die overigens door de
diensten in twijfel wordt getrokken – heeft meegedeeld dat hij bij zijn vriendin
verblijft en daarbij ook haar adres heeft opgegeven.
Verzoekers stelling blijft niet enkel onbewezen, ze mist ook
geloofwaardigheid. De Raad kan er met name moeilijk omheen dat verzoeker dit
relaas pas in de memorie van wederantwoord voor het eerst aanvoert. Méér nog
dan de vaststelling dat verzoeker dit reeds in zijn verzoekschrift had kunnen – en
moeten – opwerpen, springt in het oog dat hij hierover in zijn e-mail van 14
februari 2022 evenmin met een woord rept. Daarin stelt verzoeker enkel dat hij op
7 januari 2022 bij zijn kinesitherapeut was, niét dat hij bovendien tijdelijk niet op
zijn thuisadres verbleef.
Aangenomen derhalve dat met verzoekers betoog ter zake geen
rekening mag worden gehouden, moet worden vastgesteld dat de controlearts zich
op 7 januari 2022 wel degelijk bij verzoekers woonst mocht aanbieden, dat
verzoeker niet in zijn woonplaats kon worden aangetroffen en dat hij evenmin bij
terugkeer van zijn bezoek aan de kinesitherapeut zijn brievenbus heeft
gecontroleerd.
In die omstandigheden kan het bezoek aan de kinesitherapeut
niet als overmacht worden beschouwd. Het is immers niet zozeer dat bezoek, doch
verzoekers nalaten om zijn brievenbus te controleren en tijdig met de controlearts
contact op te nemen dat er uiteindelijk aanleiding toe heeft gegeven dat de
voorwaarden om de bestreden beslissing te nemen, waren vervuld.
Het eerste middel is ongegrond.
BESLISSING
- De Raad van State verwerpt het beroep.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.598
IX-10.178-11/12
- De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 200 euro, een bijdrage van
24 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die verschuldigd is
aan de verwerende partij.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op drieëntwintig april tweeduizend
vierentwintig, door de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
Geert Van Haegendoren,
kamervoorzitter,
Wouter Pas,
staatsraad,
Jim Deridder,
staatsraad,
bijgestaan door
Tiny Temmerman,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Tiny Temmerman
Geert Van Haegendoren
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.598
IX-10.178-12/12