Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.795 (2024-05-21)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 259.795 van 21 mei 2024 Ruimtelijke ordening, stedenbouw, leefmilieu
en aanverwante aangelegenheden - Varia (ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu) Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE VIIe KAMER
ARREST
nr. 259.795 van 21 mei 2024
in de zaak A. 240.768/VII-42.309
In zake :
de BVBA BIO STERCO
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Jo Goethals
kantoor houdend te 8800 Roeselare
Kwadestraat 151B bus 41
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
de VLAAMSE LANDMAATSCHAPPIJ
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 18 december 2023, strekt tot de
nietigverklaring van :
“- De vaststellingen/beslissingen opgenomen in het Verslag van doorlichting van
19 juli 2022;
- De vaststellingen/beslissingen in het wederantwoord op de opmerkingen van de
verzoekende partij dd. 20 oktober 2022;
- De administratieve geldboete tbv € 7600 opgelegd met een beslissing
dd. 26 januari 2023;
- De beslissing van 22 juni 2023 als antwoord op het “administratief beroep tegen
de administratieve geldboete”.
VII-42.309-1/10
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.795
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft geen memorie van antwoord
ingediend. De verzoekende partij heeft een toelichtende memorie ingediend.
Auditeur Benny De Sutter heeft een verslag opgesteld
overeenkomstig artikel 93, eerste lid, van het besluit van de Regent van
23 augustus 1948 ‘tot regeling van de rechtspleging voor de afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State’.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 16 mei 2024.
Staatsraad Francis Van Nuffel heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Jo Goethals, die verschijnt voor de verzoekende partij,
is gehoord.
Auditeur Benny De Sutter heeft een met dit arrest eensluidend
advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973 (hierna: RvS-wet).
III. Feiten
3.1.
De verzoekende partij exploiteert een mestverwerkingsbedrijf.
3.2.
In de loop van 2021 en 2022 voeren medewerkers van de
Mestbank in de inrichting van de verzoekende partij een doorlichting uit in het
VII-42.309-2/10
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.795
kader van artikel 62 van het decreet van 22 december 2006 ‘houdende de
bescherming van water tegen de verontreiniging door nitraten uit agrarische
bronnen’ (hierna: Mestdecreet). Met een schrijven van 19 juli 2022 ontvangt de
verzoekende partij het verslag van de bedrijfsdoorlichting.
Per brief van
16 augustus 2022 bezorgt de verzoekende partij haar reactie op het
doorlichtingsverslag aan de Mestbank. De Mestbank antwoordt op 20 oktober
2022 op die reactie.
3.3.
Op 26 januari 2023 legt het afdelingshoofd van de Mestbank aan
de verzoekende partij een administratieve geldboete op wegens het aanbieden of
afnemen van meststoffen zonder de vereiste transportdocumenten of zonder
voorafgaandelijke melding.
3.4.
Met een gemotiveerd schrijven van 24 februari 2023 vraagt de
verzoekende partij kwijtschelding, ondergeschikt een vermindering, van de
opgelegde geldboete.
3.5.
Per brief van 22 juni 2023 deelt het afdelingshoofd van de
Mestbank aan de verzoekende partij mee dat het beroep tegen de administratieve
geldboete van 26 januari 2023 wordt verworpen. Hij besluit :
“Uw bezwaar is ongegrond. Op basis van de elementen in uw bezwaar kan de
boete niet verminderd of kwijtgescholden worden.
Wanneer en hoe betaalt u de boete ?
De geldboete van 7.600,00 euro schrijft u voor 22.07.23 over op
rekeningnummer […] van de Vlaamse Landmaatschappij NV – Mestbank
[…].
U kunt vragen om de betaling te spreiden of uit te stellen. Schrijf hiervoor
een brief waarin u deze vraag motiveert en verstuur hem aangetekend naar
het afdelingshoofd van de Mestbank[…].
Wat als u niet op tijd betaalt?
Als u niet op tijd betaalt, schakelen we een gerechtsdeurwaarder in om de
boete in te vorderen via een dwangbevel. De kosten van de
gerechtsdeurwaarder zijn dan voor u. Tegen een dwangbevel kunt u zich
VII-42.309-3/10
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.795
verzetten door het Vlaams Gewest te dagvaarden voor de rechtbank van
eerste aanleg in Brussel (artikel 69, §2 Mestdecreet).”
3.6.
Door de leidend ambtenaar van de Mestbank wordt op
19 oktober 2023 een dwangbevel tot betaling van de administratieve geldboete
geviseerd en uitvoerbaar verklaard. Het dwangbevel wordt op 30 oktober 2023 aan
de verzoekende partij betekend.
IV. Rechtsmacht
Standpunt van de verzoekende partij
De verzoekende partij voert aan dat de Raad van State over
rechtsmacht beschikt om haar vernietigingsberoep te beoordelen.
Zij wijst erop dat artikel 69, § 2, van het Mestdecreet de
rechtbank van eerste aanleg enkel aanduidt als de rechter die kennis neemt van het
verzet tegen het dwangbevel bedoeld in artikel 69, § 1. Nu in die bepaling ook
wordt gesteld dat op het dwangbevel de bepalingen van deel V van het Gerechtelijk
Wetboek houdende bewarend beslag en middelen tot tenuitvoerlegging van
toepassing zijn, zou het geschil voor de rechtbank van eerste aanleg volgens de
verzoekende partij enkel betrekking kunnen hebben op de uitvoering van de
beslissing tot het opleggen van de administratieve geldboete, en niet op die
beslissing zelf.
De verzoekende partij merkt daarbij op dat, indien zij de boete
had betaald, er geen dwangbevel zou zijn gekomen en zij zich niet tot de rechtbank
kan wenden.
Het werkelijk en rechtstreeks voorwerp van het beroep van de
verzoekende partij zou erin bestaan een beslissing te zien vernietigen, die genomen
werd door een orgaan van actief bestuur in het kader van de uitoefening van haar
VII-42.309-4/10
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.795
discretionaire bevoegdheid. Nu het Mestdecreet geen andere rechter heeft
aangeduid om kennis te nemen van dergelijke beroepen, zou de Raad van State op
grond van artikel 14, § 1, van de RvS-wet bevoegd zijn. Die principiële
bevoegdheid kan de Raad van State bij gebreke aan andersluidende wettelijke
bepaling volgens de verzoekende partij vervolgens niet verliezen door de loutere
omstandigheid dat de wettigheid van de bestreden beslissing met toepassing van
artikel 159 van de Grondwet ook wordt betwist voor een ander rechtscollege.
Er anders over oordelen, zou volgens de verzoekende partij een
schending inhouden van het gelijkheidsbeginsel, nu enkel de personen die de boete
betalen zich dan tot de Raad van State zouden kunnen wenden, en de personen die
de boete niet betalen hun discussie voor de rechtbank beslecht zouden moeten zien,
waarbij de zaak niet met “volle rechtsmacht” zou worden behandeld.
De omstandigheid dat de verzoekende partij bij de rechtbank van
eerste aanleg verzet kan aantekenen tegen het dwangbevel dat haar werd betekend
omdat zij de geldboete niet heeft betaald, zou volgens de verzoekende partij niet
kunnen verhinderen dat zij bij de Raad van State de vernietiging vordert van de
beslissingen tot het opleggen van de geldboete en tot verwerping van het
bestuurlijk beroep tegen die geldboete. Het voorwerp van de betwisting voor de
rechtbank zou immers verschillend zijn, en beperkt zijn tot de wettigheid van het
dwangbevel. De rechtbank van eerste aanleg kan volgens de verzoekende partij
niet over de grond van de zaak oordelen.
Beoordeling
Het beroep tot nietigverklaring wordt gericht tegen het besluit
van het afdelingshoofd van de Mestbank van 22 juni 2023 dat het bestuurlijk
beroep verwerpt van de verzoekende partij tegen een administratieve geldboete in
de zin van artikel 64 van het Mestdecreet. Het beroep wordt ook gericht tegen
bestuurshandelingen die aan het besluit van 22 juni 2023 zijn voorafgegaan, en die
VII-42.309-5/10
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.795
door de verzoekende partij worden aangemerkt als handelingen die met het besluit
van 22 juni 2023 één complexe administratieve rechtshandeling uitmaken.
De hier relevante bepalingen van de artikelen 64, 66, 67, 68 en 69
van het Mestdecreet luiden als volgt :
“Artikel 64. § 1. De administratieve geldboetes, vermeld in dit decreet,
worden opgelegd door de door de Vlaamse Regering aangewezen
ambtenaren.
[…]
Artikel 66. De ambtenaren daartoe aangewezen door de Vlaamse Regering
beslissen over de gemotiveerde verzoeken om kwijtschelding, vermindering
of uitstel van betaling van de in dit decreet bedoelde administratieve
geldboeten die de betrokkene per beveiligde zending tot hen richt.
Artikel 67. § 1. De in artikel 66 bedoelde verzoeken dienen gericht te worden
aan de daartoe door de Vlaamse Regering aangewezen ambtenaren binnen
een termijn van dertig kalenderdagen vanaf de kennisgeving van de
administratieve geldboete, via de beveiligde zending, vermeld in artikel 64, §
1, tweede lid.
§ 2. De door de Vlaamse Regering aangewezen ambtenaren nemen een
beslissing binnen zes maanden, te rekenen vanaf de kennisgeving van het
verzoek, via de beveiligde zending, vermeld in paragraaf 1.
De beslissing van de bevoegde ambtenaren wordt bij beveiligde zending
ter kennis gebracht van de indiener van het verzoekschrift.
[…]
Artikel 68. § 1. Bij gebreke aan voldoening van de administratieve geldboete
en toebehoren, wordt door de met de invordering belaste ambtenaar een
dwangbevel uitgevaardigd.
Dit dwangbevel wordt geviseerd en uitvoerbaar verklaard door de daartoe
door de Vlaamse Regering aangewezen ambtenaar.
§ 2. De betekening van het dwangbevel gebeurt bij
gerechtsdeurwaardersexploot of bij beveiligde zending.
Artikel 69. § 1. Op het dwangbevel zijn de bepalingen toepasselijk van deel
V van het Gerechtelijk Wetboek houdende bewarend beslag en middelen tot
tenuitvoerlegging.
§ 2. Binnen een termijn van 30 dagen na betekening van het dwangbevel
kan de betrokkene bij gerechtsdeurwaardersexploot een met redenen
omkleed verzet doen, houdende dagvaarding van het Vlaamse Gewest, bij de
rechtbank van eerste aanleg van het arrondissement van de standplaats van
de ambtenaar die het dwangbevel heeft uitgevaardigd.
Hiertoe kiest het Vlaamse Gewest woonplaats bij de Mestbank.
VII-42.309-6/10
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.795
§ 3. Dit verzet schorst de tenuitvoerlegging van het dwangbevel.
§ 4. De met de invordering belaste ambtenaar kan, vóór de definitieve
beslechting van het geschil bedoeld in § 2, een procedure in kortgeding
inleiden bij de voorzitter van de rechtbank waar dit geschil in eerste aanleg
aanhangig wordt gemaakt, teneinde betrokkene te doen veroordelen tot
betaling van een provisie op het bij dwangbevel gevorderde bedrag.”
De decreetgever heeft zich voor de regeling van artikel 69 van
het Mestdecreet geïnspireerd op de identieke regeling van oud artikel 29 van het
decreet van 23 januari 1991 ‘inzake de bescherming van het leefmilieu tegen de
verontreiniging door meststoffen’, en andere gelijkaardige regelingen, zoals ook
oud artikel 6.1.50, § 3 en § 4, van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening,
waarover in de parlementaire voorbereiding werd gesteld (Parl.St. Vl. Parl.
1998-99, nr. 1332/8, 13) :
“De rechtbank van eerste aanleg oefent een controle met volle rechtsmacht
uit op de administratieve geldboete. De administratie heeft de mogelijkheid
om de omvang van de sanctie te moduleren en de rechtbank kan een
volledige controle uitoefenen op alles wat onder de beoordeling van de
administratie valt. Een rechterlijke controle met volle rechtsmacht
garandeert dat het systeem van administratieve geldboeten in
overeenstemming is met [de] artikelen 10 en 11 van de Grondwet, zoals
onlangs nog in een arrest van het Arbitragehof over de BTW-geldboeten
bevestigd werd.”
Het is aldus de bedoeling van de decreetgever om te voorzien in
een rechtsbescherming bij de burgerlijke rechter, die met volle rechtsmacht
oordeelt over de administratieve geldboete.
De rechtbank van eerste aanleg kan daarbij de wettigheid
beoordelen, zowel van de boete en de onderliggende bevindingen op grond
waarvan de boete werd opgelegd, als van de beslissing om de boete niet geheel of
gedeeltelijk kwijt te schelden. Zij kan in voorkomend geval het dwangbevel
vernietigen en zeggen voor recht dat de administratieve geldboete niet
verschuldigd is wegens de onwettigheid van de beslissing tot het (verwerpen van
het bestuurlijk beroep tegen de beslissing tot het) opleggen van de geldboete.
VII-42.309-7/10
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.795
Uit de omstandigheid dat artikel 69, § 1, van het Mestdecreet
bepaalt dat de bepalingen van deel V van het Gerechtelijk Wetboek houdende
bewarend beslag en middelen tot tenuitvoerlegging van toepassing zijn op het
dwangbevel, volgt niet dat de bevoegdheid die artikel 69, § 2, van het Mestdecreet
opdraagt aan de rechtbank van eerste aanleg, beperkt zou zijn tot de geschillen die
betrekking hebben op de tenuitvoerlegging van het dwangbevel. De beslagrechter
vindt immers reeds in artikel 69, § 1, van het Mestdecreet, gelezen in samenhang
met de artikelen 1395 en 1498 (deel uitmakend van deel V) van het Gerechtelijk
Wetboek, een voldoende rechtsgrond om op te treden in geschillen die betrekking
hebben op de tenuitvoerlegging van het dwangbevel, zodat de bevoegdheid die aan
de rechtbank van eerste aanleg wordt opgedragen door artikel 69, § 2, van het
Mestdecreet ruimer moet worden opgevat.
Uit het voorgaande volgt dat de decreetgever aan de rechtbank
van eerste aanleg de bevoegdheid heeft opgedragen om, vanaf de betekening van
het dwangbevel, met volle rechtsmacht kennis te nemen van de geschillen met
betrekking tot deze geldboeten. Vanaf die betekening heeft de Raad van State dan
ook geen rechtsmacht meer om uitspraak te doen over de beroepen tot
nietigverklaring die worden gericht tegen de beslissing tot het (verwerpen van het
bestuurlijk beroep tegen de beslissing tot het) opleggen van de geldboete.
Artikel 69, § 2, van het Mestdecreet kwalificeert als een wet die het geschil aan een
ander rechtscollege toekent, in de zin van artikel 14, § 1, van de RvS-wet.
Zolang er geen dwangbevel wordt betekend met toepassing van
artikel 68, § 2, van het Mestdecreet, beschikt de Raad van State echter wel nog over
de rechtsmacht om kennis te nemen van beroepen die gericht worden tegen de
beslissingen tot het opleggen van een geldboete. De wettigheidscontrole die de
Raad van State in dergelijk geval uitoefent, verschilt niet van de
wettigheidscontrole die de rechtbank kan uitoefenen wanneer zij kennis neemt van
een verzet op grond van artikel 69, § 2, van het Mestdecreet. Er bestaat dan ook op
het vlak van de aanspraken op wettigheidscontrole geen wezenlijk verschil in
VII-42.309-8/10
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.795
behandeling van de personen aan wie een boete wordt opgelegd naargelang zij
spontaan overgaan tot betaling dan wel het dwangbevel afwachten.
Nu aan de verzoekende partij een dwangbevel werd betekend
voor de invordering van de administratieve geldboete die het voorwerp uitmaakt
van het bestreden besluit, beschikt de Raad van State niet over de vereiste
rechtsmacht om het beroep tot nietigverklaring te beoordelen.
V. Toepassing kortedebattenprocedure
Het auditoraat heeft terecht geoordeeld dat het geschil kan
worden afgedaan met een kort debat in de zin van artikel 93, eerste lid, van het
algemeen procedurereglement.
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het beroep.
-
De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 200 euro en een bijdrage van
24 euro.
VII-42.309-9/10
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.795
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op eenentwintig mei tweeduizend
vierentwintig, door de Raad van State, VIIe kamer, samengesteld uit:
Francis Van Nuffel,
staatsraad, waarnemend voorzitter,
bijgestaan door
Bart Tettelin,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Bart Tettelin
Francis Van Nuffel
VII-42.309-10/10
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.259.795