Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.497 (2024-08-17)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 260.497 van 17 augustus 2024 Sociale zaken en volksgezondheid
- Dierenwelzijn Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE XIIe VAKANTIEKAMER
ARREST
nr. 260.497 van 17 augustus 2024
in de zaak A. 242.744/XII-9742
In zake:
de VZW DIERENVRIENDEN SINT-TRUIDEN
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Thomas Beelen en Hans-Kristof Carême
kantoor houdend te 3000 Leuven
Justus Lipsiusstraat 24
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
het VLAAMSE GEWEST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Isabelle Cooreman
kantoor houdend te 1082 Brussel
Keizer Karellaan 586 bus 9
bij wie woonplaats wordt gekozen
Tussenkomende partij:
C.D.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Gerald Kindermans
kantoor houdend te 3870 Heers
Steenweg 161
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
De vordering, ingesteld op 14 augustus 2024, strekt tot de
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van “de
beslissing van 14 augustus 2024 van het afdelingshoofd Dierenwelzijn van het
Departement Omgeving, […] handelend krachtens de bevoegdheid hem verleend
bij de wet van 14/08/1986 betreffende de bescherming en het welzijn der dieren,
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.497
XII-9742-1/11
om […] de bestemming te bepalen van dieren die […] in beslag werden genomen,
met name ze terug te geven aan [H.F]. en [C.D.]., meer bepaald 1 kat”.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een nota en een administratief dossier
ingediend.
Met een verzoekschrift van 16 augustus 2024 heeft C.D.
gevraagd om in het administratief kort geding te mogen tussenkomen.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 16 augustus 2024, om 14 uur.
Staatsraad Inge Vos heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Hans-Kristof Carême, die verschijnt voor de
verzoekende partij, advocaat Joeri Leten, die loco advocaat Isabelle Cooreman
verschijnt voor de verwerende partij en advocaat Charlotte Pexsters, die loco
advocaat Gerald Kindermans verschijnt voor de tussenkomende partij, zijn
gehoord.
Auditeur Frederick Ongena heeft een met dit arrest eensluidend
advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.497
XII-9742-2/11
III. Feiten
3.1.
De verzoekende partij is exploitant van een dierenasiel. Luidens
artikel 3 van haar statuten stelt zij zich, onder meer, tot doel de dierenbescherming
te verzekeren door diensten te organiseren in verband met ophalen en opvang van
verloren gelopen, achtergelaten, verwaarloosde, mishandelde en overtollige
dieren.
3.2.
H.F. en C.D., wonende te Heers, zijn eigenaar van een kat.
Op 19 juni 2024 wordt er ten aanzien van de voormelde
eigenaars van de kat een proces-verbaal opgesteld door de politie nadat deze in het
bezit werd gesteld van bezwarende beelden inzake dierenmishandeling. In dit
proces-verbaal worden de feiten als volgt weergeven:
“Een 9-jarig kind post een filmpje online, [waarin] wij kunnen zien dat de kat
[mishandeld] wordt. De kat wordt met de poten omhoog getrokken en wordt
in het rond gezwierd, vasthoudend aan de voorpoten. Vervolgens zwiert het
kind de kat op de arm/ schouder en slaat zij de kat zeer hard op de onderrug
en achterpoten. Vervolgens gooit het kind de kat door de lucht.”
De kat wordt door de politie administratief in beslag genomen
met toepassing van de wet van 14 augustus 1986 ‘betreffende de bescherming en
het welzijn der dieren’ (“dierenwelzijnswet”) en in afwachting van een
bestemmingsbeslissing overgebracht naar het dierenasiel dat door de verzoekende
partij wordt geëxploiteerd.
3.3.
Op 9 augustus 2024 worden door de politie nog twee navolgende
processen-verbaal opgesteld met beelden van het filmpje dat op sociale media
werd verspreid, een verslag van de dierenarts en een fotoverslag.
3.4.
De betrokken eigenaars van de kat worden uitgenodigd voor een
verhoor door de politie.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.497
XII-9742-3/11
Op 13 augustus 2024 wordt de verzoekende partij tot
tussenkomst verhoord.
3.5.
Op 14 augustus 2024 beslist het afdelingshoofd van de afdeling
Dierenwelzijn van het departement Omgeving:
“De kat zonder chipnummer wordt, in toepassing van artikel 42, §2, van de
wet van 14/08/1986 betreffende de bescherming en het welzijn der dieren,
teruggegeven aan betrokkenen mits volgende voorwaarden worden
nageleefd:
- Ten allen tijd de dieren voorzien in voldoende en kwalitatief drinkwater;
- Ten allen tijde de dieren voorzien van voldoende en kwalitatief voeder;
- Voldoende krabmogelijkheden en schuilmogelijkheden voorzien voor de
katten, alsook voldoende niveaus en spelmogelijkheden;
- Zachte ligplaatsen voorzien voor de dieren;
- Aantal kattenbakken = aantal katten + 1
- Ten allen tijde een zachte omgang hanteren met de dieren en dit door alle
gezinsleden: geen handelingen stellen die het dier mogelijks ongemak, pijn
of letsels kunnen bezorgen. Het is ten zeerste aangeraden hiervoor een
gekwalificeerd gedragstherapeut aan te stellen, zodoende meer inzicht te
verwerven in de ethologische gedragingen en behoeften van de kat en een
correcte omgang met het dier te kunnen garanderen
- Vóóraleer de kat aan te raken, moet men eerst de kat aan de hand laten
ruiken om te verwittigen dat men de kat gaat strelen
Indien er in de toekomt opnieuw overtredingen worden vastgesteld, kan de
kat opnieuw in beslag genomen worden,
Neem voorafgaand aan de afhaling contact op met het dierenasiel
Sint-Truiden,
Overeenkomstig artikel 42, §5, van de wet van 14 augustus 1986 betreffende
de bescherming en het welzijn der dieren, is de betrokkene aan de afdeling
Dierenwelzijn een vergoeding verschuldigd voor de kosten verbonden aan de
inbeslagname en de bestemming van de dieren.”
Dit is de bestreden beslissing.
3.6.
Met een e-mailbericht van diezelfde dag deelt de verwerende
partij het volgende mee aan de verzoekende partij:
“(…) Na onderzoek heeft onze dienst beslist, in toepassing van art. 42, § 2
van [de dierenwelzijnswet], om de bovengenoemde kat terug te geven aan
[de eigenaars]”
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.497
XII-9742-4/11
De bestreden beslissing zelf wordt niet bijgevoegd.
3.7.
Eveneens op 14 augustus 2024 richt de raadsman van de
verzoekende partij een e-mailbericht aan de verwerende partij waarin hij meedeelt
dat de verzoekende partij zich geenszins akkoord kan verklaren met deze
beslissing, onder meer omdat er duidelijke bewijzen zijn van mishandeling van de
kat. Tevens vraagt hij op basis van de wetgeving openbaarheid van bestuur om
onmiddellijk een kopie te ontvangen van de gemotiveerde beslissing tot teruggave.
3.8.
Vervolgens wordt diezelfde dag onderhavig beroep ingesteld bij
de Raad van State onder verwijzing naar artikel 42, § 3, van de dierenwelzijnswet
op grond waarvan het beslag “van rechtswege [wordt] opgeheven door de in
paragraaf 2 bedoelde beslissing of, bij het uitblijven van dergelijke beslissing, na
een termijn van twee maanden te rekenen vanaf de datum van inbeslagname.”
IV. Tussenkomst
De verzoekende partij tot tussenkomst blijkt voordeel te halen uit
de bestreden beslissing en heeft er belang bij dat de vordering wordt afgewezen.
Bijgevolg moet haar verzoek tot tussenkomst worden ingewilligd.
V. Ontvankelijkheid van de vordering
Vooralsnog bestaat er geen noodzaak om over de door de
verwerende
partij
en
de
tussenkomende
partij
opgeworpen
ontvankelijkheidsexcepties uitspraak te doen. Een onderzoek van en een uitspraak
over die excepties zouden alleen nodig zijn indien de grondvoorwaarden voor het
toewijzen van de vordering tot schorsing vervuld zijn, wat, zoals hierna zal blijken,
niet het geval is.
VI. Herinnering aan de schorsingsvoorwaarden
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.497
XII-9742-5/11
Krachtens artikel 17, §§ 1 en 4, van de gecoördineerde wetten op
de Raad van State kan tot schorsing van de tenuitvoerlegging bij uiterst dringende
noodzakelijkheid slechts worden besloten onder de dubbele voorwaarde dat
minstens één ernstig middel wordt aangevoerd dat de nietigverklaring van de akte
of het reglement prima facie kan verantwoorden en dat een uiterst dringende
noodzakelijkheid voorhanden is die onverenigbaar is met de behandelingstermijn
van de gewone vordering tot schorsing.
VII. Ernst van de middelen
Uiteenzetting van het middel
Het enig middel is genomen uit de schending van artikel 42, § 1
en § 2, van de dierenwelzijnswet, de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991
‘betreffende de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen’ (hierna:
motiveringswet), het zorgvuldigheidsbeginsel, de materiële motiveringsplicht, en
het redelijkheidsbeginsel.
De
verzoekende
partij
betoogt
in
essentie
dat
de
bestemmingsbeslissing, waarbij beslist wordt om de kat terug te geven aan de
eigenaars, niet afdoende is gemotiveerd, dat zij onzorgvuldig tot stand gekomen is
en kennelijk onredelijk is.
Zij doet daarbij gelden dat er in het licht van de vastgestelde
feiten geen wettig motief kan bestaan om de kat als bestemming te geven dat deze
wordt teruggegeven aan de verantwoordelijke van het dier. De bestreden beslissing
kan volgens haar niet ontkennen dat er een inbreuk op de dierenwelzijnswet heeft
plaatsgevonden. Ook is het volgens de verzoekende partij kennelijk onredelijk dat
er geen garanties worden geboden dat het dier niet meer zal worden mishandeld.
Zo wordt volgens de verzoekende partij tot teruggave besloten zonder dat men
andere preventieve maatregelen heeft overwogen en zonder dat men bijzondere
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.497
XII-9742-6/11
voorwaarden zoals gedragstherapie heeft opgelegd. Ook wordt nergens afgewogen
waarom de kat niet in eigendom aan de verzoekende partij wordt overgedragen.
Beoordeling
De artikelen 2 en 3 van de motiveringswet verplichten de
administratieve overheid in de akte de juridische en feitelijke overwegingen op te
nemen die aan de beslissing ten grondslag liggen, en dat op “afdoende” wijze. Het
afdoende karakter van de motivering betekent dat de motivering pertinent moet
zijn, dit wil zeggen dat ze duidelijk met de beslissing te maken moet hebben, en dat
ze draagkrachtig moet zijn, dit wil zeggen dat de aangehaalde redenen moeten
volstaan om de beslissing te dragen.
Bij het onderzoek naar het afdoende karakter van de formele
motiveringsplicht moet voorts rekening worden gehouden met het geheel van de
formele motivering en niet met een of meerdere onderdelen van de motivering op
zich. De motivering in haar geheel moet immers afdoende zijn.
De
materiële
motiveringsplicht
houdt
in
dat
iedere
administratieve rechtshandeling moet steunen op motieven waarvan het feitelijk
bestaan naar behoren is bewezen en die in rechte ter verantwoording van die
handeling in aanmerking kunnen worden genomen. Bij de beoordeling van de
naleving van de materiële motiveringsplicht is de Raad van State niet bevoegd om
zijn oordeel omtrent de feiten in de plaats te stellen van het oordeel van de
administratieve overheid. Hij is enkel bevoegd om desgevraagd na te gaan of de
administratieve overheid is uitgegaan van de juiste feitelijke gegevens, of zij die
correct heeft beoordeeld en of zij op grond daarvan binnen de perken van de
redelijkheid tot haar besluit is kunnen komen.
Het zorgvuldigheidsbeginsel houdt in dat het bestuur zijn
beslissing op zorgvuldige wijze moet voorbereiden. Dit impliceert dat de
beslissing dient te steunen op werkelijk bestaande en concrete feiten die met de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.497
XII-9742-7/11
vereiste zorgvuldigheid werden vastgesteld. Het bestuur is onder meer verplicht
om zorgvuldig te werk te gaan bij de voorbereiding van de beslissing en de
feitelijke en juridische aspecten van het dossier deugdelijk te onderzoeken, zodat
het met kennis van zaken kan beslissen.
De bestreden beslissing is formeel met redenen omkleed. Op
basis van de vaststellingen in de processen-verbaal en het verhoor, waarvan de
inhoud integraal in de bestreden beslissing wordt weergegeven, wordt overwogen
dat daaruit blijkt dat
“- betrokkene niet op de hoogte was [van] het maken van het filmpje door
haar dochter en zij dit niet wil;
- betrokkene enerzijds vindt dat de beelden niet beschouwd kunnen worden
als [dierensmishandeling] en dat dit een momentopname was;
- ze duidelijk gemaakt heeft aan haar dochter dat dergelijke filmpjes niet
kunnen en dat ze rustiger moet omgaan met de kat;
- ze allerlei materiaal aangeschaft heeft voor de kat;
- het briefje van de dochter vermeldt dat het haar spijt
Het welzijn van de kat kan gewaarborgd worden mits hogervermelde
voorwaarden worden nageleefd door betrokkenen en diens kinderen.”
In de mate in het middel wordt aangevoerd dat de bestreden
beslissing niet zelf de motieven bevat, is het aldus niet ernstig.
Voorts lijkt de motivering op het eerste gezicht ook te volstaan
om de bestreden beslissing te kunnen dragen en in rechte en in feite te
verantwoorden.
Overeenkomstig artikel 42, § 2, van de dierenwelzijnswet zijn er,
nadat een levend dier in beslag werd genomen, vijf bestemmingsmogelijkheden,
waarvan de keuze wordt overgelaten aan de dienst bevoegd voor Dierenwelzijn.
Anders dan de verzoekende partij het ziet, houdt de bestreden
beslissing geen ontkenning in van de vastgestelde inbreuken, maar motiveert zij op
grond van een afweging van de verschillende elementen die het dossier kenmerken
waarom de kat wordt teruggegeven aan de eigenaars.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.497
XII-9742-8/11
In zoverre de verzoekende partij ter terechtzitting opwerpt dat
geen motivering aanwezig is die het belang van het dier in aanmerking neemt, lijkt
deze kritiek niet te kunnen worden bijgevallen. Zo wordt onder meer in
aanmerking genomen dat de tussenkomende partij zelf niet op de hoogte was van
het maken van het filmpje, dat zij haar dochter duidelijk heeft gemaakt dat ze
rustiger moet omgaan met de kat en dat er sprake is van een spijtbetuiging en een
verbetering van de materiële omstandigheden voor het dier ingevolge de aankoop
van materiaal.
De bestemmingsbeslissing in de zin van artikel 42, § 2, van de
dierenwelzijnswet, waarbij in beslag genomen dieren in volle eigendom worden
overgedragen aan een erkend opvangcentrum, wordt voorts in beginsel maar
genomen wanneer blijkt dat de eigenaar van de dieren niet in staat is te voldoen aan
de bepalingen van deze wet.
De standpunten die de verzoekende partij in haar verzoekschrift
en ter terechtzitting inneemt ten aanzien van de vaststellingen in de
processen-verbaal en het navolgende verhoor, getuigen weliswaar van een eigen
appreciatie van deze feiten, maar tonen niet aan dat de verwerende partij de
grenzen van de redelijkheid zou zijn te buiten gegaan door de gevolgtrekkingen die
zij daaraan heeft verbonden, namelijk dat een teruggave van het dier verantwoord
is, waarbij zij ervan uitgaat dat het welzijn van de kat kan worden gewaarborgd
mits de opgelegde voorwaarden worden nageleefd door de betrokkenen.
De verzoekende partij toont op het eerste gezicht ook niet aan dat
de feiten niet op behoorlijke en zorgvuldige wijze werden vastgesteld, nu hiervoor
gesteund wordt op vaststellingen die blijken uit drie processen-verbaal, een verslag
van een dierenarts en het verhoor.
Anders dan de verzoekende partij het ziet, blijken in de bestreden
beslissing bovendien wel degelijk voorwaarden te worden gekoppeld aan de
teruggave van de in beslag genomen kat.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.497
XII-9742-9/11
Deze voorwaarden lijken op het eerste gezicht betrekking te
hebben op de leefomstandigheden van de kat en de wijze waarop met dit dier moet
worden omgegaan. Zo wordt onder meer als uitdrukkelijke voorwaarde opgelegd
dat ten alle tijde en door alle gezinsleden een zachte omgang met het dier wordt
gehanteerd en dat geen handelingen worden gesteld die het dier mogelijks
ongemak, pijn of letsels kunnen bezorgen. In dat verband beveelt de gemotiveerde
beslissing ook aan om een gekwalificeerd gedragstherapeut aan te stellen om meer
inzicht te verwerven en een correcte omgang met het dier te kunnen garanderen.
Dat de aanstelling van dergelijke gedragstherapeut slechts “ten zeerste [wordt]
aangeraden”, ondergraaft de draagkracht van de bestemmingsbeslissing op het
eerste gezicht niet.
Een schending van de in het middel aangevoerde bepalingen en
beginselen is niet aangetoond.
Het enig middel is niet ernstig.
Er is niet voldaan aan ten minste één van de voorwaarden gesteld
in artikel 17, §§ 1 en 4, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State die
cumulatief vervuld moeten zijn, wil een vordering tot schorsing bij uiterst
dringende noodzakelijkheid worden toegewezen.
BESLISSING
-
Het verzoek van C.D. tot tussenkomst in het administratief kort geding
wordt ingewilligd.
-
De Raad van State verwerpt de vordering.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.497
XII-9742-10/11
- De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van de vordering tot
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid, begroot op een rolrecht van
200 euro, een bijdrage van 24 euro en een rechtsplegingsvergoeding van
770 euro, die verschuldigd is aan de verwerende partij.
De tussenkomende partij wordt verwezen in de kosten van de tussenkomst,
begroot op 150 euro.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op zeventien augustus tweeduizend
vierentwintig, door de Raad van State, XIIe vakantiekamer, samengesteld uit:
Inge Vos,
staatsraad, waarnemend voorzitter,
bijgestaan door
Frank Bontinck,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Frank Bontinck
Inge Vos
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.497
XII-9742-11/11