Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.993 (2026-10-09)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 267.993 van 9 oktober 2026 Overheidsopdrachten en openbare werken
- Overheidsopdrachten Beslissing : Bevolen
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE XIVe KAMER
ARREST
nr. 267.993 van 9 oktober 2026
in de zaak A. 249.158/XIV-40.287
In zake:
de BV R.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Jo Goethals
kantoor houdend te 8800 Roeselare
Kwadestraat 151 B/41
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
de OPDRACHTHOUDENDE VERENIGING FARYS
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Nathanaëlle Kiekens, Cilia Mathieu en
Elise Descheemaeker
kantoor houdend te 1000 Brussel
Loksumstraat 25
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
1.
De vordering, ingesteld op 11 september 2026, strekt tot de
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van de
beslissing van de Opdrachthoudende Vereniging Farys, “van ongekende datum en
waarvan een uittreksel van de beweerde inhoud ter kennis werd gesteld met een
brief van 28 augustus 2026 waarbij aan verzoekende partij ter kennis werd gebracht
dat
haar
offerte
‘Raamovereenkomst
met
betrekking
voor
het
tot
de
gunning
(her)aanleggen
en
van
de
opdracht
onderhouden
van
(weg)markeringen Perceel 1 Oost-Vlaanderen en West-Vlaanderen Perceel 2
Antwerpen, Vlaams Brabant en Limburg’ niet regelmatig werd verklaard.”
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.993
XIV-40.287-1/11
II. Verloop van de rechtspleging
2.
Bij beschikking van 15 september 2026 werd, in samenspraak
met het aangeduide lid van het auditoraat, de procedurekalender vastgesteld.
De verwerende partij heeft een nota met opmerkingen en een
administratief dossier ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 7 oktober 2026, om 14.00 uur.
Kamervoorzitter Geert Debersaques heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Jo Goethals, die verschijnt voor de verzoekende partij
en advocaten Cilia Mathieu en Elise Descheemaeker, die verschijnen voor de
verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Thomas Maes heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
De verwerende partij schrijft een overheidsopdracht voor werken
uit met als onderwerp: “Raamovereenkomst voor het (her)aanbrengen en
onderhouden van (weg) markeringen”. De opdracht is regionaal ingedeeld in twee
percelen: perceel 1 – Oost-Vlaanderen en West-Vlaanderen en perceel 2 Antwerpen, Vlaams-Brabant en Limburg.
Het betreft een openbare procedure.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.993
XIV-40.287-2/11
3.2.
Zes inschrijvers dienen een offerte in, waaronder de verzoekende
partij en de gekozen inschrijver. Onder meer de gekozen inschrijver en de
verzoekende partij schreven zich in voor beide percelen.
3.3.
Aan onder de verzoekende partij wordt een prijsverantwoording
gevraagd. Zij dient die op 26 juni 2026 in.
3.4.
Op 27 augustus 2026 gunt de aanbestedende overheid de
opdracht aan de gekozen inschrijver.
Dit is de bestreden beslissing.
In de gunningsbelissing wordt de prijsverantwoording van de
verzoekende partij niet aanvaard en wordt de offerte van de verzoekende partij
onregelmatig bevonden en dus geweerd.
3.5.
Op 28 augustus 2026 wordt de verzoekende partij meegedeeld
dat haar offerte onregelmatig werd bevonden en bijgevolg werd geweerd. In die
kennisgeving (hierna: de kennisgevingsbrief) wordt tevens vermeld dat de
verzoekende partij “[h]ierbij […] het uittreksel [vindt] van de motieven aangaande
het niet weerhouden van [haar] offerte.”
IV. Verzoek tot vertrouwelijke behandeling van bepaalde stukken
4.
Beide partijen vragen in hun respectievelijk processtuk om de
vertrouwelijke behandeling van bepaalde door hen neergelegde stukken, die zij in
de inventaris als vertrouwelijk aanduiden en waarbij zij de redenen opgeven
waarom zij om die vertrouwelijke behandeling vragen.
5.
Geen van de partijen heeft (ter terechtzitting) het lichten van de
vertrouwelijkheid van deze stukken gevraagd.
V. Herinnering aan de schorsingsvoorwaarden
6.
Krachtens artikel 17, §§ 1, 5 en 6, van de gecoördineerde wetten
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.993
XIV-40.287-3/11
op de Raad van State, gelezen in samenhang met de artikelen 15 en 31 van de wet
van 17 juni 2013 ‘betreffende de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen
inzake overheidsopdrachten, bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en
diensten en concessies’ (hierna: de wet van 17 juni 2013), moet enkel worden
onderzocht of in de voorliggende vordering tot schorsing die is ingesteld volgens
de procedure bij uiterst dringende noodzakelijkheid, een ernstig middel waarvan
het onderzoek zich leent voor een versnelde behandeling of een klaarblijkelijke
onwettigheid wordt aangevoerd.
VI. Onderzoek van het eerste middelonderdeel van het enig middel
Standpunt van de partijen
7.
In het enig middel voert de verzoekende partij de schending aan
van inzonderheid de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 ‘betreffende de
uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen’ (hierna: de wet van 19 juli
1991), juncto artikel 4, 8° en artikel 8, § 1, 2° van de wet van 17 juni 2013. In een
eerste middelonderdeel, waarin zij ook artikel 5 van de wet van 17 juni 2013
expliciet aanvoert, zet zij, als een eerste grief, uiteen dat uit de artikelen 2 en 3 van
de wet van 19 juli 1991 en de artikelen 4 en 5 van de wet van 17 juni 2013 volgt
dat de bestreden beslissing hoe dan ook afdoende moet zijn gemotiveerd. Alleen,
stelt de verzoekende partij, kreeg zij de bestreden beslissing niet in handen en
moest zij het doen met een “uittreksel”. Het feit dat niet de volledige beslissing
moet worden meegedeeld, maar wel een uittreksel, ontslaat de verwerende partij er
niet van de relevante onderdelen van de bestreden beslissing in zijn geheel mee te
delen. Immers, de verzoekende partij moet, op basis van dat voor haar relevante
onderdeel van de beslissing (waarbij er mag van uitgegaan worden dat de overige
overwegingen van de bestreden beslissing voor haar niet relevant zijn) oordelen.
Er is dan ook maar aan de in artikelen 4 en 5 van de wet van 17 juni 2013 en de
artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 bepaalde verplichtingen voldaan als
het uittreksel dat op grond van art. 8, § 1, 2° van de wet van 17 juni 2013 wordt
meegedeeld, de geweerde inschrijver in staat stelt te beoordelen of het beroep
zinvol is. Dat impliceert dan ook dat alle (relevante) overwegingen die aan de basis
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.993
XIV-40.287-4/11
van het onregelmatig verklaren van de offerte ten grondslag liggen, aan de
geweerde inschrijver moeten worden gecommuniceerd. Dit is volgens de
verzoekende partij hier niet het geval.
De verwerende partij vat in de nota met opmerkingen haar
argumenten van verweer op deze grief als volgt samen:
“30. Vooreerst, wat betreft het ‘formele middelonderdeel’ kan blijken dat er
wel degelijk een omstandige formele motivering aan verzoekende partij werd
meegedeeld, via de kennisgevingsbrief met uittreksel van het
gunningsverslag. Deze kennisgevingsbrief vermeldt uitdrukkelijk alle
motieven inzake de onregelmatigheid van de offerte van verzoekende partij.
Deze motivering stemt ook één op één overeen met de relevante passages
van het gunningsverslag, zodat er geenszins bijkomende motieven
ontbreken. Verzoekende partij is op de hoogte van alle relevante
overwegingen, en toont in ieder geval niet aan welke concrete overwegingen
zouden ontbreken. Bovendien heeft verzoekende partij in elk geval geen
recht op het volledige gunningsverslag; artikel 8, §1 [van de wet van 17 juni
2013] verplicht enkel tot het overmaken van een uittreksel van de motieven
die aan de beslissing ten grondslag lagen, hetgeen ook is gebeurd.
Ten overvloede blijkt dat het doel van de motiveringsplicht in ieder geval
bereikt is, nu verzoekende partij in haar verzoekschrift een uitgebreide
inhoudelijke kritiek op de motieven heeft kunnen formuleren, wat volgens
vaste rechtspraak van Uw Raad een schending van de formele
motiveringsplicht uitsluit.”
Beoordeling
De artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 verplichten de
administratieve overheid in de akte de juridische en feitelijke overwegingen op te
nemen die aan de beslissing ten grondslag liggen, en dat op “afdoende” wijze.
Voorts bepaalt, wat de formele motivering van een gunningsbeslissing betreft,
artikel 5 van de wet van 17 juni 2013 dat die beslissing een reeks vermeldingen
moet bevatten, waaronder (8°) de namen van de inschrijvers van wie de offerte
onregelmatig is bevonden en de juridische en feitelijke motieven voor hun wering,
welke motieven met name betrekking hebben op het abnormale karakter van de
prijzen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.993
XIV-40.287-5/11
Het afdoend karakter van de motivering betekent dat de
motivering pertinent moet zijn, dit wil zeggen dat ze duidelijk met de beslissing te
maken moet hebben, en dat ze draagkrachtig moet zijn, dit wil zeggen dat de
aangehaalde redenen moeten volstaan om de beslissing te dragen. De belangrijkste
bestaansreden van de motiveringsplicht bestaat erin dat de betrokkene in de hem
aanbelangende beslissing zelf de motieven moet kunnen aantreffen op grond
waarvan ze werd genomen, opdat de betrokkene met kennis van zaken zou kunnen
uitmaken of het aangewezen is de beslissing met een annulatieberoep te bestrijden.
Aldus,
wanneer
de
aanbestedende
overheid,
zoals
te
dezen,
een
prijsverantwoording heeft gevraagd, dient zij hierover inhoudelijk standpunt in te
nemen alvorens de gunningsbeslissing te nemen. De betrokken motieven dienen
op grond van artikel 5 van de wet van 17 juni 2013 te worden veruitwendigd
teneinde een controle mogelijk te maken.
Te dezen moet, op grond van artikel 8, § 1, eerste lid, 2° van de
wet van 17 juni 2013, de aanbestedende overheid “onmiddellijk na het nemen van
de gemotiveerde gunningsbeslissing”, aan elke inschrijver van wie de offerte
onregelmatig is bevonden, de motieven voor de wering meedelen “in de vorm van
een uittreksel van de gemotiveerde beslissing”.
Uit de niet-betwiste gegevens van de zaak blijkt dat de bestreden
beslissing niet aan de verzoekende partij ter kennis werd gebracht. Er bestaat
evenwel, zoals de verzoekende partij overigens erkent, geen verplichting om haar
de volledige gunningsbeslissing mee te delen wanneer haar offerte, zoals te dezen,
onregelmatig werd bevonden. De aanbestedende overheid mag zich in dat geval
beperken tot de kennisgeving van de “motieven voor de wering”.
De keuze van de aanbestedende overheid om aan de inschrijver
wiens offerte onregelmatig werd bevonden, de motieven voor de wering mee te
delen in de vorm van een “uittreksel van de gemotiveerde beslissing” en niet door
kennisgeving van de volledige gunningsbeslissing, heeft evenwel tot gevolg dat de
vraag of de bestreden beslissing afdoende is gemotiveerd in de hiervoor
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.993
XIV-40.287-6/11
omschreven zin (zie supra, punt 9), dient te worden beoordeeld aan de hand van
dat uittreksel. Dit is immers het enige stuk waaruit voor de betrokken inschrijver
de motieven voor de wering blijken. Dat uittreksel moet, zoals de verzoekende
partij terecht stelt, de betrokken inschrijver in staat stellen na te gaan of de
beslissing tot wering van zijn offerte zowel in rechte als in feite afdoende is
gemotiveerd, zodat hij kan beoordelen of het instellen van een beroep zinvol is.
Hieruit volgt dat de formelemotiveringsplicht wordt geschonden wanneer
weliswaar in het meegedeelde uittreksel een formele motivering ter kennis wordt
gebracht, maar niet kan worden aangetoond dat dit de formele motivering betreft
die uitgaat van de aanbestedende overheid en die daadwerkelijk aan de bestreden
gunningsbeslissing ten grondslag ligt. In dat geval is immers niet gewaarborgd dat
de ter kennis gebrachte motieven de werkelijke motieven zijn waarop de
aanbestedende overheid haar beslissing heeft gegrond.
Te dezen heeft de aanbestedende overheid de motieven waarom
haar offerte werd geweerd wegens onregelmatigheid, ter kennis gebracht van de
verzoekende partij bij kennisgevingsbrief van 28 augustus 2026. In die
kennisgeving worden een aantal redenen opgegeven. Ook wordt vermeld dat de
verzoekende partij een uittreksel vindt “van de motieven aangaande het niet
weerhouden van [haar] offerte”. Die kennisgeving bevat aldus een formele
motivering van de beslissing tot wering van haar offerte.
In het stuk dat bij het administratief dossier is gevoegd als zijnde
de eigenlijke gunningsbeslissing van de raad van bestuur van de aanbestedende
overheid van 27 augustus 2026, waarvan de verzoekende partij geen kennis had,
wordt met betrekking tot de offerte van de verzoekende partij uitdrukkelijk het
volgende overwogen:
“De offerte van de [verzoekende partij] dient, na prijsonderzoek en nazicht
van de ingediende prijsverantwoording, als onregelmatig te worden
beschouwd aangezien de prijzen een schijnbaar abnormaal karakter vertonen
dat onvoldoende werd weerlegd.”
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.993
XIV-40.287-7/11
Uit de bestreden beslissing kan derhalve op het eerste gezicht wel
worden afgeleid dat de offerte van de verzoekende partij wegens het abnormale
karakter van bepaalde prijzen onregelmatig werd bevonden. Zij laat evenwel niet
toe na te gaan op grond van welke concrete feitelijke overwegingen de
aanbestedende overheid tot dat oordeel is gekomen.
De met de kennisgevingsbrief aan de verzoekende partij
meegedeelde motieven blijken bijgevolg niet uit de bestreden beslissing. De
kennisgeving betreft dus zeker niet een (afdoend) “uittreksel” van de bestreden
beslissing, omdat de erin vervatte motieven geen steun vinden in de bestreden
beslissing.
De verwerende partij stelt in de nota met opmerkingen dat aan de
verzoekende partij een formele motivering werd meegedeeld, via de
kennisgevingsbrief “met het uittreksel van het gunningsverslag” en dat die formele
motivering “één op één” overeenstemt met de relevante passages van het
gunningsverslag. Zij stelt derhalve dat de motieven uiteengezet in de
kennisgevingsbrief, steun vinden in en een overname zijn uit het gunningsverslag.
Aan de formelemotiveringsplicht kan worden voldaan door een
verwijzing naar een ander stuk, zoals te dezen het gunningsverslag, op voorwaarde
dat de inhoud ervan waarnaar wordt verwezen aan de inschrijver ter kennis is
gebracht, dat dit stuk zelf afdoende is gemotiveerd, dat het wordt bijgevallen in de
uiteindelijke beslissing en dat er geen tegenstrijdige stukken voorhanden zijn.
Hieruit volgt dat de motieven waarom de inschrijver is geweerd, vervat in de
kennisgevingsbrief, dus in beginsel ook kunnen zijn vervat in het gunningsverslag,
op voorwaarde dat dit voldoet aan de voornoemde voorwaarden.
Evenwel blijkt uit de enkele lezing van het bij het administratief
dossier gevoegde stuk dat wordt voorgelegd als de gunningsbeslissing, dat daarin
nergens naar het gunningsverslag wordt verwezen. Het bestaan van dat verslag
wordt daarin overigens niet eens vermeld. De bestreden beslissing verwijst
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.993
XIV-40.287-8/11
uitsluitend naar een “toelichting aan de hand van een presentatie die ter zitting
wordt geprojecteerd en die integraal deel uitmaakt van [de bestreden beslissing]”.
Die presentatie bevindt zich overigens evenmin in het neergelegde administratief
dossier. In de huidige stand van het geding laat het administratief dossier derhalve
niet toe het ontbreken van een formele motivering in de bestreden beslissing op te
vangen door middel van een motivering bij verwijzing.
Uit hetgeen voorafgaat volgt op het eerste gezicht dat niet is
aangetoond dat de motieven opgenomen in de aan de verzoekende partij
meegedeelde kennisgevingsbrief van 28 augustus 2026 overeenstemmen met de
motieven waarop de bestreden beslissing is gesteund.
Het aan de verzoekende partij ter kennis gebrachte uittreksel laat
derhalve op het eerste gezicht de verzoekende partij niet toe te beoordelen of de
formele motivering van de bestreden beslissing inzake haar wering, afdoende is in
de zin als hiervoor is gesteld.
De omstandigheid dat de verzoekende partij, naar eigen zeggen
“via een goede wind”, voorafgaand aan het inleiden van de voorliggende vordering
in het bezit is gekomen van het gunningsverslag en, in het tweede middelonderdeel,
naar de verwerende partij opmerkt, een uitvoerige inhoudelijke kritiek heeft
kunnen formuleren op de daarin opgenomen beoordeling - zodat volgens de
verwerende partij het normdoel van de formele motiveringsplicht zou zijn bereikt
- is te dezen niet relevant. Uit de door de verwerende partij voorgelegde stukken
blijkt immers op het eerste gezicht niet dat de aanbestedende overheid bij het
nemen van de bestreden beslissing kennis heeft genomen van het gunningsverslag,
zich heeft aangesloten bij de daarin vervatte beoordeling of de daarin opgenomen
motieven op enigerlei wijze tot de hare heeft gemaakt. De enkele omstandigheid
dat de verzoekende partij achteraf kennis heeft gekregen van het gunningsverslag
en de daarin vervatte beoordeling inhoudelijk heeft kunnen bekritiseren in het
andere onderdeel van het middel, vermag derhalve niet te verhelpen dat niet blijkt
dat de in dat verslag opgenomen motieven daadwerkelijk aan de bestreden
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.993
XIV-40.287-9/11
beslissing ten grondslag liggen. Het normdoel van de formelemotiveringsplicht kan
immers slechts worden geacht te zijn bereikt indien de ter kennis gebrachte
motieven daadwerkelijk de motieven zijn waarop de bevoegde aanbestedende
overheid zijn beslissing heeft gesteund.
Uit hetgeen voorafgaat volgt dat de in de kennisgevingsbrief
opgenomen motieven niet zijn opgenomen in de bestreden beslissing, noch daarvan
door middel van een voldoende duidelijke verwijzing deel uitmaken, zodat ze de
bestreden beslissing prima facie niet kunnen schragen.
In deze stand van zaken blijkt dan ook niet dat de bestreden
beslissing, wat de motieven betreft die aan de wering van de offerte van de
verzoekende partij als onregelmatig ten grondslag liggen, afdoende is gemotiveerd
nu niet is gewaarborgd dat de ter kennis gebrachte motieven de werkelijke
motieven zijn waarop de aanbestedende overheid zijn beslissing heeft gegrond.
Conclusie
Het eerste onderdeel van het enig middel is in de aangegeven
mate ernstig.
VII. Besluit
17.
Het enig middel is in de aangegeven mate ernstig gebleken. De
vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid wordt dan ook
ingewilligd.
BESLISSING
De Raad van State beveelt de schorsing van de tenuitvoerlegging bij uiterst
dringende noodzakelijkheid van de beslissing van de Opdrachthoudende
Vereniging Farys, “van ongekende datum en waarvan een uittreksel van de
beweerde inhoud ter kennis werd gesteld met een brief van 28 augustus 2026
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.993
XIV-40.287-10/11
waarbij aan verzoekende partij ter kennis werd gebracht dat haar offerte met
betrekking tot de gunning van de opdracht ‘Raamovereenkomst voor het
(her)aanleggen en onderhouden van (weg)markeringen Perceel 1 OostVlaanderen en West-Vlaanderen Perceel 2 Antwerpen, Vlaams Brabant en
Limburg’ niet regelmatig werd verklaard.”
Dit arrest is uitgesproken op negen oktober tweeduizend zesentwintig, door de
Raad van State, XIVe kamer, samengesteld uit:
Geert Debersaques,
kamervoorzitter,
bijgestaan door
Joris Casneuf,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Joris Casneuf
Geert Debersaques
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.993
XIV-40.287-11/11