Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:1998:ARR.76.715 (1998-10-28)
Sommaire (FR) :
Arrêt no 76.715 du 28 octobre 1998 - Décision : Annulation Jonction
Publication Rejet pour le surplus
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 76.715 van 28 oktober 1998 - Beslissing : Vernietiging Samenvoeging
bekendmaking Verwerping overige
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
Nederlandse tekst (titel VI, hoofdstuk II, van de wetten
op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973).
RAAD VAN STATE, AFDELING ADMINISTRATIE.
A R R E S T
----------Nr. 76.715 van 28 oktober 1998
A. 64.412/VI-14.339
A. 68.530/VI-13.180
A. 74.093/VI-13.832
In zake : 1. de
vereniging
zonder
winstoogmerk
"NATIONALE
FEDERATIE DER ZAGERIJEN",
2. de
vereniging
zonder
winstoogmerk
"FEDERATION
BELGE
DES
EXPLOITANTS
FORESTIERS ET DES MARCHANDS
DE BOIS DE MINE ET DE
PAPETERIE", afgekort
als
"FEDEMAR",
3. de
naamloze
"EBRAFOR",
vennootschap
- de naamloze vennootschap
"Etablissements HONTOIR J.H.
et fils",
- de besloten vennootschap met
beperkte aansprakelijkheid
"SOTEX BOIS",
die woonplaats hebben gekozen bij
Mr. Jacqueline OOSTERBOSCH,
advocaat,
boulevard E. de Laveleye 14
4020 Luik,
tegen :
- de Provincie Namen,
die woonplaats heeft gekozen
bij Mr. Thomas DELAHAYE,
advocaat,
Tenbosstraat 32
1000 Brussel.
- het Waals Gewest,
vertegenwoordigd door zijn
Regering.
VI - 14.339 - 1/29
-------------------------------------------------------DE RAAD VAN STATE, VIe KAMER,
Gezien het op 7 juli 1995 ingediende
verzoekschrift,
waarbij
de
vereniging
zonder
winstoogmerk "Nationale federatie der zagerijen", de
vereniging zonder winstoogmerk "Fédération nationale des
exploitants forestiers et des marchands de bois de mine
et de papeterie", de naamloze vennootschap "EBRAFOR", de
naamloze vennootschap "Etablissements Joseph HONTOIR et
fils" en de besloten vennootschap met beperkte
aansprakelijkheid "SOTEX BOIS" de nietigverklaring
vorderen van :
1.
het besluit van 10 februari 1995 van de provincieraad van Namen, waarbij voor het jaar 1995 een
belasting gevestigd wordt op de exploitatie van
bossen, wouden en laanbeplantingen;
voor zover nodig, "de beslissing tot goedkeuring"
van het bewuste besluit, genomen op 3 april 1995
door de Minister van het Waals Gewest die bevoegd is
voor Binnenlandse Aangelegenheden;
Gezien de respectievelijk op 12 april 1996
en 22 april 1997 ingediende verzoekschriften, waarbij de
vereniging zonder winstoogmerk "Nationale federatie der
zagerijen",
de
vereniging
zonder
winstoogmerk
"Fédération nationale des exploitants forestiers et des
marchands de bois de mine et de papeterie" en de
naamloze vennootschap "Etablissement Joseph HONTOIR et
fils" de nietigverklaring vorderen van, enerzijds, het
besluit van 13 oktober 1995 van dezelfde provincieraad
waarbij voor het jaar 1996 een gelijksoortige belasting
gevestigd wordt en, anderzijds, het besluit van
5 november 1996 van diezelfde provincieraad waarbij voor
het jaar 1997 dezelfde belasting gevestigd wordt;
VI - 14.339 - 2/29
Gelet op arrest nr. 55.449 van 29 september
1995 in zake A. 64.412/VI-14.339, waarbij in die zaak de
vordering tot schorsing van de bestreden handelingen
afgewezen wordt;
Gezien de regelmatig uitgewisselde memories
van antwoord en van wederantwoord;
Gezien het verslag van de heer GILLIAUX,
auditeur bij de Raad van State;
Gelet op de beschikking van 23 december 1997
waarbij de neerlegging van het dossier en het verslag
ter griffie wordt gelast;
Gelet op de kennisgeving van het verslag aan
de partijen en gezien de laatste memories;
Gelet op de beschikking van 20 augustus
1998, waarvan aan de partijen kennis is gegeven en
waarbij wordt bepaald dat de zaak voorkomt op de
terechtzitting van 21 oktober 1998;
Gehoord het verslag van de heer CLOSSET,
kamervoorzitter;
Gehoord de opmerkingen van Mr. OOSTERBOSCH,
advocaat, die voor verzoeksters verschijnt, en van
Mr. LAMBOT, loco Mr. DELAHAYE, advocaat, die voor de
verwerende partij verschijnt;
Gehoord het gedeeltelijk eensluidend advies
van de heer GILLIAUX, auditeur bij de Raad van State;
Gelet op titel VI, hoofdstuk II, van de
wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari
1973;
VI - 14.339 - 3/29
Overwegende dat de provincieraad van Namen
op 16 november 1994 een belastingverordening inzake de
bosexploitatie heeft aangenomen,
waarbij op
de
exploitatie
van
boskappingen,
kaalkappingen
en
uitdunningen een belasting geheven werd ten belope van
5 pct. van de verkoopprijs van hout op stam of windworp;
Overwegende dat het Hof van Cassatie bij
arrest van 10 november 1994 in zake KERVYN tegen de
Provincie Luxemburg geoordeeld heeft dat een gelijksoortige belastingverordening, aangenomen op 2 oktober
1986 door de provincieraad van Luxemburg, een indirecte
provinciebelasting vestigt die moet worden beschouwd als
een "octrooi" dat niet verenigbaar is met het beginsel
van de vrijheid van handel dat is vastgelegd bij artikel
7 van het decreet van 2-17 maart 1791, noch met de
economische unie waarop de nieuwe structuur van de staat
berust, zoals blijkt uit de grondwetsherzieningen van
1970 en 1980 en uit de bijzondere en de gewone wet tot
hervorming der instellingen van 8 en 9 augustus 1980,
inzonderheid uit de bepalingen van artikel 6, § 1, VI,
van die bijzondere wet, welke economische unie in de
eerste plaats het vrije verkeer van goederen en
productiefactoren tussen de geledingen van de Staat
impliceert;
Overwegende dat de bestendige deputatie naar
aanleiding van dat arrest op 9 februari 1995 aan de
provincieraad voorgesteld heeft de belasting te wijzigen
"om de indirecte aard ervan volledig weg te nemen"; dat
de bestendige deputatie in dat voorstel inzonderheid
betoogd heeft dat "in tegenstelling tot een indirecte
belasting, een directe belasting geheven wordt op een
toestand die uit de aard van de zaak blijvend is,
stabiel is, zich opnieuw kan voordoen, zich elk jaar kan
herhalen zodanig dat die toestand aanleiding kan geven
tot een periodiek vernieuwde belasting ten laste van
VI - 14.339 - 4/29
dezelfde belastingplichtigen", dat "doordat een normaal
bos zo samengesteld is dat het een oneindig aantal
gelijke hoeveelheden exploiteerbaar hout oplevert, bij
gelijke tussenpozen, zo veel mogelijk alle jaren, dus
overwogen kan worden een directe belasting te heffen op
de bosexploitatie" en dat die belasting dus, elk jaar,
aan de exploitanten kan worden aangerekend, "namelijk
degenen die voor hun rekening de boskappingen verrichten
of doen verrichten en eventueel windworp binnenhalen of
doen binnenhalen", op basis van de hoeveelheden gekapt
hout of windworp die het voorgaande jaar binnengehaald
zijn; dat ze onderstreept heeft dat niet elke kapping of
elk inhalen uiteindelijk belast zou worden, maar "de
uitoefening van een beroep", zodat de belasting "van
dezelfde aard zou zijn als de bedrijfsbelasting die op
de bedrijven geheven wordt zonder dat rekening gehouden
wordt met de winsten die ze maken";
Overwegende dat de provincieraad op zijn
vergadering van 10 februari 1995 een besluit vastgesteld
heeft
waarbij
hij,
enerzijds,
zijn
voormelde
belastingverordening van 16 november 1994 opgeheven
heeft en, anderzijds, de belastingverordening aangenomen
heeft die de eerste handeling is die met het eerste
beroep bestreden wordt en in verband waarmee de Minister
van het Waals Gewest, bevoegd voor Binnenlandse
Aangelegenheden - wiens beslissing de tweede handeling
is die met dat beroep bestreden wordt - heeft
medegedeeld dat hij tegen die verordening geen bezwaren
maakte die de nietigverklaring ervan konden meebrengen;
dat die nieuwe verordening van 10 februari 1995 in het
bestuursmemoriaal van de provincie van 9 mei 1995
bekendgemaakt werd; dat ze in de volgende bewoordingen
gesteld is :
"
Provinciebelasting 1995 op de exploitatie van bossen,
wouden en laanbeplantingen.
VI - 14.339 - 5/29
Artikel 1 : Met ingang van 1 januari 1995 wordt voor
een termijn van één jaar die verstrijkt op 31-12-95
ten voordele van de provincie Namen een jaarlijkse
rechtstreekse belasting op de exploitatie van bossen,
wouden en laanbeplantingen geheven (met uitzondering
van de beplantingen die elkaar snel afwisselen) op
het grondgebied van de provincie Namen, zonder dat er
een onderscheid wordt gemaakt tussen verkocht hout en
hout dat persoonlijk voor handels- of industriële
doeleinden wordt geëxploiteerd door de eigenaars,
bezitters,
erfpachters,
opstalhouders
of
vruchtgebruikers en zonder dat er een onderscheid
wordt gemaakt tussen bossen die eigendom zijn van
private of publiekrechtelijke personen (Staat,
gemeenschappen, gewesten, provincies, gemeenten,
OCMW's of kerkfabrieken).
Onder
exploitatie
van
bossen,
wouden
en
laanbeplantingen zoals bedoeld in het eerste lid van
deze verordening wordt verstaan iedere activiteit met
betrekking tot het vellen van hout op stam en het
binnenhalen van windworp.
De belasting is verschuldigd door de exploitant,
namelijk iedere natuurlijke of rechtspersoon, die
eigenaar is van de bossen of ze gekocht heeft met of
zonder de grond met het oog op de exploitatie ervan,
en voor rekening van wie de activiteit uitgevoerd
wordt.
De belastbare grondslag is de hoeveelheid hout die
bij die gelegenheid gekapt of binnengehaald is in de
loop van het jaar dat voorafgaat aan dat waarnaar
het begrotingsjaar genoemd wordt.
De exploitatie wordt geacht plaats te grijpen
op de plaats waar de geëxploiteerde bossen zich
bevinden.
Artikel 2 : De belasting wordt niet afzonderlijk, per
houtkapping of inhaling van windworp, berekend, maar
op basis van het geheel van alle verrichtingen die op
het grondgebied van de provincie uitgevoerd zijn
gedurende het jaar dat voorafgaat aan dat waarnaar
het begrotingsjaar genoemd wordt.
Het bedrag van de belasting wordt vastgesteld op
6 pct. van de handelswaarde van het hout dat tijdens
het referentiejaar verwerkt wordt. Een vergoeding van
5 pct. van het bedrag van de verschuldigde belasting
wordt evenwel toegekend aan de belastingplichtigen
die deze belasting betalen na de toezending van het
in artikel 4 bedoelde verzoek tot betaling.
Onder handelswaarde wordt in deze verordening
verstaan de eventuele verkoopprijs of de gemiddelde
VI - 14.339 - 6/29
normale koers van de exploitatieperiode, zonder dat
de handelswaarde lager mag zijn dan die gemiddelde
koers.
Artikel 3 : De in artikel 1 bedoelde belastingplichtigen zijn ertoe gehouden de hoeveelheden hout
die verwerkt zijn in de loop van het jaar dat
voorafgaat aan het aanslagjaar, aan te geven aan de
dienst provinciebelastingen, rue du Collège 33 te
Namen, binnen een termijn van 20 dagen die ingaat op
de datum van inwerkingtreding van dit besluit. In die
behoorlijk ondertekende aangifte moeten, benevens de
handelswaarde, alle inlichtingen worden vermeld die
een gemakkelijke controle mogelijk maken, namelijk
inzonderheid het aantal kubieke meter verwerkt hout
per soort en per categorie, alsmede de namen en
adressen van de belastingplichtigen en de gemeenten
op
het
grondgebied
waarvan
de
exploitatie
plaatsgegrepen heeft.
Artikel 4 : Het bedrag van de belasting dat krachtens
het bovenvermelde artikel 1 verschuldigd is, dient
binnen 30 dagen na de afgifte van het door het
provinciebestuur toegezonden verzoek tot betaling op
rekening 097-2910000-97 van het ontvangkantoor van de
belastingen te worden betaald.
Artikel 5 : Na het verstrijken van die termijn worden
de kohieren afgesloten en door de gouverneur
uitvoerbaar verklaard. Het bestuur van de directe
belastingen wordt, met toepassing van artikel 10 van
de wet van 23 december 1986 en van artikel 13 van de
wet van 5 juli 1871, belast met de inning en de
vervolging, die uitgevoerd wordt op de wijze die
bepaald is inzake directe belastingen ten voordele
van de Staat, overeenkomstig artikel 239 van het
besluit van 4 maart 1965.
Artikel 6 :
a) In geval van betaling na een verzoek tot
betaling, kan de belastingplichtige bij de
bestendige deputatie binnen drie maanden te
rekenen vanaf de datum van de betaling een
schriftelijk
en
gemotiveerd
bezwaarschrift
indienen, dat afgegeven of met de post
toegezonden wordt.
b) De bezwaarschriften die ingediend worden na de
afgifte van het aanslagbiljet moeten, op straffe
van nietigheid, binnen drie maanden te rekenen
vanaf de datum van de afgifte aan de bestendige
deputatie toegezonden worden. In de twee gevallen
wordt van het bezwaarschrift ontvangst bericht.
VI - 14.339 - 7/29
Artikel 7 : De ambtenaren en bedienden van de directe
belastingen, de rijkswachters, de beëdigde bedienden
van de gemeenten en van de provincie zijn gemachtigd
om de overtredingen van deze verordening vast te
stellen en, zelfs eigenmachtig, de processen-verbaal
op te maken.
Artikel 8 : De overtredingen van deze verordening
worden bestraft met een geldboete van 50 tot
200 frank of met een vervangende gevangenisstraf van
drie tot acht dagen, terwijl de belasting, alsmede de
kosten, nog verschuldigd blijven.
Artikel 9 : Ingeval de rechtbank een veroordeling
uitspreekt, worden de strafrechtelijke geldboeten en
de gerechtskosten ingevorderd door de ontvangers die
met de inning van de belasting belast zijn.
De veroordeelden kunnen in de zin van artikel 143 van
het koninklijk besluit van 18 juni 1853 betalen in de
handen van de bedienden die in het bezit zijn van het
bevel tot inhechtenisneming.";
Overwegende
dat
de
provincieraad
op
13 oktober 1995 en 5 november 1996 respectievelijk voor
het jaar 1996 en voor het jaar 1997 twee nagenoeg
dezelfde belastingverordeningen heeft aangenomen die de
handelingen zijn die met de twee andere beroepen
bestreden worden;
I. Wat betreft de verknochtheid
Overwegende dat de beroepen verknocht zijn
en dat er grond is om ze samen te voegen;
II. Ten aanzien van de ontvankelijkheid
A. Beroepen van de VZW's
ZAGERIJEN" en "FEDEMAR".
"NATIONALE
FEDERATIE DER
Overwegende dat de provincie Namen in haar
laatste memories verklaart dat ze een exceptie van nietontvankelijkheid opwerpt tegen de drie beroepen in
zoverre ze ingediend zijn door de verenigingen zonder
winstoogmerk "NATIONALE FEDERATIE DER ZAGERIJEN" en
VI - 14.339 - 8/29
"FEDEMAR", omdat "de bewuste VZW's bij het verstrijken
van de termijn(en) om beroep in te stellen niet voldaan
hadden aan de verplichting opgelegd bij artikel 10 van
de wet van 27 juni 1921, namelijk het neerleggen op de
griffie van de burgerlijke rechtbank van een lijst van
al hun leden en, in voorkomend geval, het jaarlijks
aanvullen van die lijst", waarbij een regularisatie
achteraf daaraan niets afdoet;
Overwegende dat de bewuste verzoekende
verenigingen in hun laatste memories erkennen dat ze
"hun situatie pas op 8 augustus en 15 oktober 1997
geregulariseerd hebben, door de neerlegging van de lijst
van hun leden op de griffie van de Rechtbank van eerste
aanleg te Brussel"; dat ze evenwel betogen dat " ...
ervan uitgegaan wordt dat een dagvaarding door een VZW
die de bewuste lijst niet heeft neergelegd, ontvankelijk
dient te worden verklaard, indien, vóór het sluiten van
de
debatten,
de
vereniging
haar
situatie
"geregulariseerd" heeft en zij achteraf in haar recht
hersteld wordt om zich tegenover derden op haar rechtspersoonlijkheid te beroepen - een recht dat niet kan
worden uitgeoefend doordat geen bekendmaking heeft
plaatsgevonden in de vorm van de neerlegging van de
ledenlijst";
Overwegende dat krachtens artikel 1, eerste
lid, van de wet van 27 juni 1921 waarbij aan de
verenigingen zonder winstgevend doel en aan de
instellingen van openbaar nut rechtspersoonlijkheid
wordt verleend, een vereniging zonder winstoogmerk
alleen rechtspersoonlijkheid geniet, indien zij aan de
voorwaarden gesteld door die wet voldoet; dat volgens
artikel
3
van
de
bewuste
wet
de
vereniging
rechtspersoonlijkheid bezit vanaf de dag waarop haar
statuten, alsmede de identiteit van haar beheerders in
het Belgisch Staatsblad bekendgemaakt zijn; dat evenwel
VI - 14.339 - 9/29
artikel 10 van dezelfde wet de verplichting oplegt om
binnen de maand na de bekendmaking van de statuten op de
griffie van de burgerlijke rechtbank een lijst neer te
leggen van alle leden van de vereniging, alsmede, elk
jaar, van de wijzigingen die zich met betrekking tot de
leden hebben voorgedaan; dat, indien aan die vormvereisten niet voldaan is, zulk een vereniging zich
tegenover derden niet op haar bestaan in rechte kan
beroepen en derhalve niet als eiseres kan worden
toegelaten; dat hieruit volgt dat in dat geval, en
tenzij aan de vormvereiste voldaan is vóór het
verstrijken van de termijn om beroep in te stellen, het
beroep dat de vereniging bij de Raad van State heeft
ingesteld tot nietigverklaring van een administratieve
handeling niet-ontvankelijk is;
Overwegende
dat,
zoals
de
bewuste
verzoekende verenigingen erkennen, aan de voormelde
vormvereisten pas op 8 augustus 1997 is voldaan, voor de
eerste, en op 15 oktober 1997, voor de tweede, dit is in
de loop van het geding en na het verstrijken van de
termijn om beroep in te stellen; dat de beroepen van die
verzoekende verenigingen derhalve niet-ontvankelijk
zijn;
B. Beroep van de N.V. "EBRAFOR" (eerste verzoekschrift)
Overwegende dat de provincie Namen opwerpt
dat het beroep niet-ontvankelijk is om reden dat de
beslissing om namens de N.V. "EBRAFOR" bij de Raad van
State een beroep tot nietigverklaring in te stellen,
niet genomen is door het orgaan van die vennootschap dat
bevoegd is om haar in rechte te vertegenwoordigen;
Overwegende dat de N.V. "EBRAFOR", als
bijlage bij haar laatste memorie, een uittreksel uit de
notulen van haar raad van bestuur overlegt, waaruit
VI - 14.339 - 10/29
blijkt dat op de vergadering van die raad van 6 juli
1995, gepreciseerd is dat "de opdracht van de heer
André PIROTHON, gedelegeerd bestuurder, bevestigd is wat
betreft het instellen bij de Raad van State van een
beroep tot nietigverklaring en van een vordering tot
schorsing van de
belastingverordeningen van
de
provincies Namen en Luxemburg voor het jaar 1995, welke
beslissing door de raad van bestuur genomen is"; dat
volgens die verzoekende partij "hieruit blijkt dat de
gedelegeerd bestuurder, door de raadsman van de genoemde
partij te mandateren, zich ertoe bepaald heeft een door
de raad van bestuur genomen beslissing uit te voeren";
Overwegende dat naar luid van artikel 23 van
de statuten van de N.V. "EBRAFOR" :
"
De vennootschap voor alle handelingen of in rechte
hetzij door twee bestuurders, hetzij door alle andere
daartoe gemachtigde personen vertegenwoordigd wordt,
overeenkomstig artikel achttien";
dat volgens dat artikel 18, tweede lid, de raad van
bestuur "aan alle lasthebbers bijzondere bevoegdheden
mag overdragen"; dat uit de voormelde notulen van de
vergadering van 6 juli 1995, dat is de dag vóór die
waarop het eerste beroep ingesteld is, blijkt dat de
raad van bestuur besloten heeft een beroep tot
nietigverklaring in te stellen, inzonderheid tegen het
bestreden besluit, en de bevoegdheid heeft bekrachtigd
die hij daartoe aan de gedelegeerd bestuurder had
overgedragen; dat de laatstgenoemde dus aan de advocaat
van de vennootschap onderrichtingen in die zin heeft
kunnen geven; dat de exceptie niet kan worden
aangenomen;
C. Ten aanzien van het tweede onderwerp van het eerste
beroep.
VI - 14.339 - 11/29
Overwegende dat de tweede verwerende partij
terecht opwerpt dat het beroep niet-ontvankelijk is in
zoverre het gericht is tegen "de goedkeuringsbeslissing"
van de Gewestminister van Binnenlandse Aangelegenheden;
dat het immers niet gaat om een "goedkeuringsbeslissing"
van de toezichthoudende overheid, maar om een
kennisgeving waarbij de laatstgenoemde heeft medegedeeld
dat ze oordeelde dat er geen aanleiding was om haar
vernietigingsbevoegdheid uit te oefenen; dat tegen zulk
een handeling geen beroep kan worden ingesteld;
III. Ten aanzien van de grond
Overwegende dat een middel, het eerste van
de drie beroepen, ontleend wordt aan "schending van
artikel 7 van het decreet van 2-17 maart 1791 tot
afschaffing van het gildewezen, van de bepalingen van de
bijzondere wet tot hervorming der instellingen van
8 augustus 1980 en van de gewone wet tot hervorming der
instellingen van 9 augustus 1980 en inzonderheid van
artikel 6, § 1, VI, van de bijzondere wet van 8 augustus
1980, zoals ze gewijzigd is bij de wet van 8 augustus
1988, van artikel 46 van de gewone wet tot hervorming
der instellingen van 9 augustus 1980 en van artikel 170,
§ 3, van de Grondwet", doordat de bestreden
verordeningen, voor het jaar 1995, "een belasting
(invoeren) op de exploitatie van bossen, wouden en
laanbeplantingen (...), zonder dat er een onderscheid
wordt gemaakt tussen verkocht hout en hout dat
persoonlijk voor handels- of industriële doeleinden
wordt geëxploiteerd door de eigenaars, bezitters, erfpachters, opstalhouders of vruchtgebruikers, (...) welke
belasting vastgesteld is op 6 pct. van de handelswaarde
van het hout dat in het jaar 1994 verwerkt is, met dien
verstande dat in de verordening onder exploitatie van
bossen, wouden en laanbeplantingen verstaan wordt,
"iedere activiteit met betrekking tot het vellen van
VI - 14.339 - 12/29
hout op stam en het binnenhalen van windworp", onder
"exploitant", "iedere natuurlijke of rechtspersoon die
eigenaar is van de bossen of ze gekocht heeft met of
zonder de grond met het oog op de exploitatie ervan en
voor rekening van wie de activiteit uitgevoerd wordt"
en, onder "handelswaarde", "de eventuele verkoopprijs of
de gemiddelde normale koers van de exploitatieperiode,
zonder dat de handelswaarde lager mag zijn dan die
gemiddelde koers"", terwijl :
artikel 170, § 3, van de Grondwet de fiscale
autonomie van de provincies vastlegt, behoudens de
bij de wet bepaalde uitzonderingen;
uit de voormelde bijzondere en gewone wet,
inzonderheid uit artikel 6, § 1, VI, van de genoemde
bijzondere wet, blijkt dat de nieuwe structuur van
de Staat berust op een economische en monetaire unie
die een institutioneel kader impliceert, dat steunt
op de geledingen van de Staat en gekenmerkt wordt
door een eenheidsmarkt, die in de eerste plaats het
vrije verkeer van goederen en productiefactoren
tussen de
genoemde geledingen impliceert, met
inbegrip van de ondergeschikte besturen, doordat
artikel 46 van de gewone wet van 9 augustus 1980
bepaalt dat de handelingen van die ondergeschikte
besturen
niet
strijdig
mogen
zijn
met
de
grondbepalingen die de structuur van de Staat
regelen en, bijgevolg met de bepalingen van de
voormelde wetten tot hervorming der instellingen;
de vrijheid van handel en nijverheid eveneens
gewaarborgd is door artikel 7 van het voornoemde
decreet van 2-17 maart 1791, een vrijheid die, al is
ze niet absoluut, niettemin verbonden blijft aan het
vrije verkeer van goederen en diensten en niet aan
zodanige beperkingen onderworpen mag zijn dat de
economische en monetaire unie tussen de geledingen
van de Staat in het gedrang gebracht wordt;
VI - 14.339 - 13/29
uit de gezamenlijke lezing van de bewuste bepalingen
volgt dat er afgeweken wordt van de fiscale
autonomie van de provincies;
in het onderhavige geval, ondanks de omschrijving
die de provincieraad aan de omstreden belasting
geeft, deze belasting "een verrichting of een feit
tot grondslag heeft waarvan de uitvoering de
verplichting meebrengt om de belasting te betalen",
namelijk, niet een blijvende toestand - "doordat de
bewuste exploitatie pas tot stand komt met behulp
van opeenvolgende fictieve toestanden" - , maar het
vellen van hout op stam of het binnenhalen van
windworp, zodat het gaat om verrichtingen die uit de
aard der zaak op zichzelf staande, zij het
herhaalde, verrichtingen zijn, wat de verrichtingen
van het aankopen van hout op stam noodzakelijkerwijs
zijn, namelijk de aankoop van wat eens meubels
zullen zijn, van verschillende eigenaars, en dat op
zulk een verrichting, in het onderhavige geval, dus
een verboden indirecte belasting geheven wordt,
waarbij de omstandigheid dat ze jaarlijks ineens
geïnd wordt, evenmin als het feit dat de
verrichtingen van het voorgaande jaar pas het
volgende jaar belast worden, de werkelijke aard van
de belasting niet wijzigen, omdat het gewoon om
wijzen van inning ervan gaat;
de indirecte aard van de belasting nog bevestigd
wordt door het feit dat ze berekend wordt op de
verkoopprijs van het hout, rekening houdend met de
gewonnen hoeveelheden, ze aangerekend wordt aan de
koper die door het loutere kappen geacht wordt
exploitant te zijn, geen rekening gehouden wordt met
de fiscale draagkracht van de belastingplichtige en
ze voelbaar is in het latere handelsverkeer, waar ze
leidt tot een grote concurrentievervalsing en
derhalve tot een aanzienlijke belemmering van het
vrije verkeer en van de vrijheid van handel en
VI - 14.339 - 14/29
nijverheid, een belemmering die onverenigbaar is met
de economische en monetaire unie, die door de
voormelde bepalingen gewaarborgd is;
dat verzoeksters in de uiteenzetting van het middel nog
opmerken dat de Raad van State in verscheidene arresten
een provinciebelasting op verrichtingen van waterwinning
die steeds herhaald worden, als een directe belasting
beschouwd heeft, omdat die waterwinning blijvende
installaties vergt die gevestigd zijn op het grondgebied
van de provincie en omdat die belasting berekend wordt
op een bedrag dat varieert naargelang van de gewonnen
hoeveelheden, kenmerken die de hier omstreden belasting
geenszins vertoont aangezien aan de bewuste voorwaarde
van een blijvende toestand alleen voldaan is als er
sprake is van opeenvolgende fictieve toestanden,
namelijk de voornoemde omschrijvingen van de noties
exploitatie en exploitant, die aantonen dat het
belastbaar feit niet de uitoefening van een beroep is,
maar het vellen van hout of het binnenhalen van
windworp; dat verzoeksters er bovendien op wijzen dat de
bestreden belastingverordening bepaalt dat de belasting
vastgesteld wordt op 6 pct. van de waarde van het hout
op stam of van de windworp, wat duidelijk aantoont dat
het de verrichting van het vellen of van het binnenhalen
van windworp is die belast wordt, zelfs indien de
hoeveelheid hout die het voorgaande jaar geveld of
binnengehaald is als basis genomen wordt en de belasting
berekend wordt op de eventuele verkoopprijs, aangezien
de normale gemiddelde koers in aanmerking genomen wordt
als er niet verkocht wordt; dat verzoeksters nog
opmerken dat, al heeft de Raad van State in arrest
nr. 18.974 van 11 mei 1978 geoordeeld dat, na de
opheffing van artikel 82 van de provinciewet bij de wet
van 27 mei 1975, op de bevoegdheid van de provincieraden
geen andere beperkingen stonden dan de verbodsbepalingen
die voortvloeiden uit formele wetsbepalingen, zodanig
dat noch artikel 1, § 1, van de wet van 18 juli 1860
VI - 14.339 - 15/29
houdende afschaffing der gemeenteoctrooien, noch
artikel 2, 15°, van de genoemde wet van 27 mei 1975,
noch artikel 7 van het decreet van 2-17 maart 1791 zulk
een verbod bevatten, de voornoemde bepalingen van de wet
tot hervorming der instellingen die sindsdien tot stand
gekomen zijn, beperkingen vastleggen op de fiscale
autonomie van de provincies, welke beperkingen het
Arbitragehof in zijn arresten nrs. 32/91 van 14 november
1991 en 7/95 van 2 februari 1995 toepasselijk heeft
verklaard wanneer een van de geledingen van de Staat
maatregelen beoogt te nemen die het vrije verkeer van
goederen en van productiefactoren tussen die geledingen
kunnen belemmeren en de concurrentie kunnen vervalsen;
dat volgens verzoeksters die rechtspraak van het
Arbitragehof die betrekking heeft op de door de
gemeenschappen en gewesten genomen maatregelen, ook van
toepassing is op de maatrgelen die uitgaan van de
ondergeschikte besturen, met name de provincies,
aangezien artikel 46 van de gewone wet tot hervorming
der instellingen een verbod oplegt op enige strijdigheid
tussen de handelingen van de lokale besturen en de
maatregelen van de deelentiteiten; dat ze nog opmerken
dat gesteld dat de omstreden belasting moet worden
beschouwd - wat in casu niet het geval is - als een
directe
belasting,
ze
in
ieder
geval
concurrentievervalsing veroorzaakt ten opzichte van de
situatie die in andere provincies van het Rijk bestaat;
Overwegende
dat
de
Provincie
Namen
antwoordt dat volgens de door verzoeksters voorgestelde
opvatting de fiscale autonomie van de provincies ter
zijde wordt geschoven en de aard van de omstreden
belasting miskend wordt; dat ze erop wijst dat een
directe belasting een belasting is die geheven wordt op
een blijvende toestand waarin de belastingplichtige zich
bevindt; dat ze opmerkt dat de omstreden belasting
jaarlijks geïnd wordt, dat ze geheven wordt op de
VI - 14.339 - 16/29
exploitatie van bossen, wouden en laanbeplantingen in de
vorm van kappingen van hout op stam of van binnenhalen
van windworp, en dit in opdracht van de exploitant, wie
ook, en voor wiens rekening die activiteit uitgeoefend
wordt, zodat het belastbaar feit duidelijk een blijvende
toestand is; dat ze, wat de belastinggrondslag betreft,
onderstreept dat die grondslag gevormd wordt door de
hoeveelheden hout die in de loop van het voorgaande jaar
geveld of binnengehaald zijn, gerekend aan hun
marktwaarde; dat ze nog opmerkt dat de belasting niet na
elke exploitatieverrichting geheven wordt, maar op het
geheel van alle tijdens het voorgaande jaar uitgevoerde
verrichtingen, op basis van een jaarlijkse aangifte en
na inkohiering; dat het volgens haar in werkelijkheid
gaat om een belasting die geheven wordt op de
uitoefening van een beroep, namelijk om een belasting op
een situatie die uit de aard der zaak blijvend is; dat
ze eruit besluit dat de bewuste belasting duidelijk een
directe belasting is en geen octrooi of een belasting op
de omzet zoals de B.T.W. zou kunnen zijn; dat ze voorts
betoogt
dat
die
directe
belasting
geen
concurrentievervalsing veroorzaakt, omdat alle Waalse
provincies een gelijksoortige belasting heffen; dat er
volgens haar in ieder geval niet mag worden aangenomen
dat de omstreden belasting de economische en monetaire
unie van de Staat in het gedrang brengt, omdat het
geenszins gaat om een intern douanerecht, noch om een
belasting met hetzelfde effect; dat ze in dit verband
onderstreept dat als de redenering van verzoeksters
gevolgd wordt, alle provinciebelastingen afgekeurd
worden ondanks de provinciale autonomie; dat ze erkent
dat die redenering zou kunnen worden gevolgd indien de
heffing buitensporig hoog was, maar er tevens op wijst
dat de toezichthoudende overheid in dat geval zich zou
dienen uit te spreken over zulk een schending van het
algemeen belang, en niet de Raad van State;
VI - 14.339 - 17/29
Overwegende
dat
verzoeksters
in
hun
wederantwoord en in hun laatste memories in verband met
de aard van de omstreden belasting opmerken dat ze de
"exploitant" treft en dat die term omschreven wordt als
"elke natuurlijke of rechtspersoon, die eigenaar is van
de bossen of ze gekocht heeft met of zonder de grond met
het oog op de exploitatie ervan, en voor rekening van
wie de activiteit uitgevoerd wordt", namelijk "het
vellen van hout op stam en het binnenhalen van
windworp"; dat ze eruit besluiten dat elke kapping van
hout of elk binnenhalen van windworp belast wordt,
waarbij elk van die activiteiten een nieuwe verrichting
is die uitgevoerd wordt op een andere plaats dan de
vorige, met materieel dat niet blijvend is en varieert
naargelang van de omstandigheden; dat ze erop laten
volgen dat de belasting verschuldigd is ongeacht de
beroepsactiviteit, zodat de uitoefening van een beroep
geenszins het belastbaar feit is; dat ze voorts
onderstrepen dat verwijzen naar de handelswaarde of
verkoopswaarde voor de inning van een recht alleen kan
wanneer het gaat om indirecte belastingen, omdat hiertoe
een afzonderlijke, op een bepaald ogenblik uitgevoerde,
verrichting vereist is; dat dezelfde verzoeksters, wat
betreft de belemmering van de vrijheid van handel en
nijverheid en van de economische en monetaire unie van
België die de omstreden belasting volgens hen betekent,
opmerken dat een belastingheffing niet discriminerend
mag zijn, noch zodanig hoog mag zijn dat ze buiten
verhouding
zou
staan
tot
die
vrijheid
en
concurrentievervalsend zou werken; dat dit volgens hen
het geval is met de omstreden belasting, daar :
uit een verslag van "Infotrade" over de N.V.
"EBRAFOR", derde verzoekende partij, blijkt dat de
winstmarge van die vennootschap 0,28 pct. bedraagt,
zodat, indien de omstreden belasting op haar zou
worden toegepast, die marge noodzakelijkerwijs
negatief zou zijn;
VI - 14.339 - 18/29
de houtsector economische moeilijkheden ondervindt
- onder meer wegens de agressieve concurrentie van
de landen uit Oost-Europa - zodanig dat de belasting
de vrijheid van handel en nijverheid in die sector
in het gedrang zou kunnen brengen, wat de Provincie
Namen zelf toegegeven heeft, door de opheffing van
de omstreden belasting, "wegens de rampzalige
economische toestand" van het bosbedrijf in de
provincie, en wat de provincieraad van Luik vanaf
1995 ook toegegeven heeft, door die belasting af te
schaffen;
er bij de beoordeling van de werkelijke weerslag van
de concurrentievervalsing waartoe de omstreden
belasting leidt, rekening mee dient te worden
gehouden dat die belasting "nooit ingevorderd wordt
wanneer de belastingplichtige vreemdeling is (er
bestaat geen internationale verplichting)"; uit een
document van de Inspectie van Financiën betreffende
de verdeling van de in het Waals Gewest ingekohierde
belastingen
volgens
de
oorsprong
van
de
belastingplichtigen, blijkt evenwel dat één enkele
Duitse belastingplichtige ingekohierd is, terwijl
uit de resultaten van de grootste in "Echo des bois"
gepubliceerde openbare aanbestedingen blijkt dat in
de loop van het laatste kwartaal van 1994 en van het
jaar 1995 zes grote Duitse exploitanten aanzienlijke
toegewezen percelen gekocht hebben; die situatie is
aangeklaagd tijdens de vergadering van de Hoge
Bosraad van 10 december 1997 en door de burgemeester
van Vielsalm bevestigd; volgens verzoeksters leidt
die
situatie
tot
een
ernstige
concurrentievervalsing, aangezien vaststaat dat de
winstmarge van een onderneming die geacht wordt te
behoren bij de beste ondernemingen slechts 0,28 pct.
bedraagt;
noch in Waals-Brabant, noch in Vlaanderen een
soortgelijke belasting geheven wordt; er rekening
VI - 14.339 - 19/29
mee houdend dat ze in andere provincies afgeschaft
is, wordt 60 pct. van de beboste oppervlakte van het
land momenteel dus niet belast;
Overwegende dat de Provincie Namen in haar
laatste memories betoogt dat het geheel van de gegevens
waarop ze reeds gewezen heeft - de belasting wordt
geheven op de exploitatie van bossen, wouden en
laanbeplantingen; die exploitatie vormt het belastbaar
feit; diezelfde belasting wordt jaarlijks geheven op
basis van een aangifte en na een jaarlijkse inkohiering;
de belastbare grondslag is de hoeveelheid in de loop van
het voorgaande jaar gevelde of binnengehaalde bomen, met
dien verstande dat de belasting krachtens artikel 2 van
de verordening "niet afzonderlijk, per houtkapping of
inhaling van windworp, berekend wordt, maar op basis van
het geheel van alle verrichtingen die (...) uitgevoerd
zijn gedurende het jaar dat voorafgaat (...)" - aantoont
dat het om een directe belasting gaat die zeer
verschillend is van die welke het Hof van Cassatie in
zijn voormeld arrest van 10 november 1994 onwettig
geacht heeft omdat ze een indirecte belasting is,
namelijk een verboden octrooi; dat ze aangeeft dat
"ongeacht trouwens de aard ervan (...), de heffing
geenszins de vrijheid van handel en de vrije
concurrentie belemmert", evenmin als de Belgische
economische en monetaire unie, daar die vrijheid niet
absoluut is; dat immers het decreet Allarde van
2-17 maart 1791, dat het gildewezen afschaft en de
vrijheid van handel en van beroep, kunst of ambacht
vastlegt, onverminderd de mogelijkheid om zich een
patent aan te schaffen, enerzijds gewoon een wet is die
de federale wetgever vrij kan wijzigen of beperken, wat
hij heeft gedaan met talrijke economische regelgevingen,
en anderzijds aan de vrijheid waarin ze voorziet geen
enkele
belastingvrijstelling
koppelt,
en
zelfs
uitdrukkelijk patentrechten of analoge rechten toestaat
VI - 14.339 - 20/29
die door de provincies en gemeenten kunnen worden
opgelegd; dat hieruit volgens haar volgt dat alleen
lokale belastingen met een prohibitief tarief, dat de
uitoefening van een economische activiteit belemmert,
afbreuk zouden kunnen doen aan de uitoefening van zulk
een activiteit en door de toezichthoudende overheid
kunnen worden afgekeurd; dat de genoemde verwerende
partij betoogt dat de omstreden belasting geenszins
prohibitief of buitensporig is; dat ze in dit opzicht
opmerkt dat de Raad van State het er mee eens is dat een
belasting die een verhoging met 30 pct. van de kostprijs
meebrengt niet prohibitief is (arresten 11.609, 14.503,
15.749 en 18.557) en eveneens geoordeeld heeft dat de
directe gemeentebelasting die verschuldigd is door de
exploitant van een plaats waarvan de ondergrond gebruikt
wordt voor het opslaan van gasvormige brandstoffen voor
commerciële doeleinden niet in strijd is met het
beginsel van vrijheid van handel en nijverheid, doordat
die belasting geheven wordt op de uitoefening van een
beroep, ongeacht de voordelen die die exploitant
hieruit haalt (arrest 46.049 van 31 augustus 1994); dat
ze onderstreept dat de ondernemingen van de houtsector
bijna voortdurend in een moeilijke situatie verkeren en
dat de oorzaak hiervan niet ligt in de omstreden
belasting waarvan de weerslag op de financiële situatie
van die ondernemingen "gerelativeerd" moet worden,
aangezien die belasting fiscaal aftrekbaar is; dat ze
nog opmerkt dat het onjuist is te beweren dat de Duitse
exploitanten aan de belasting zouden ontsnappen en dat
de Raad van State zich overigens alleen over de
wettigheid ervan dient uit te spreken, en niet over het
vestigen en het invorderen ervan; dat ze voorts opmerkt
dat de omstreden belasting vanaf het aanslagjaar 1998
afgeschaft is, niet omdat ze de vrijheid van handel en
nijverheid zou hebben belemmerd, maar wegens de
achteruitgang in de sector ten gevolge van de zware
stormen en van de agressieve concurrentie van de landen
VI - 14.339 - 21/29
uit Oost-Europa, die enerzijds hebben geleid tot een
aanzienlijke inkomensderving en anderzijds tot een
vermindering van de handelswaarde van hout; dat, wat de
inachtneming van de economische en monetaire unie
betreft, de genoemde
verwerende partij
opnieuw
onderstreept dat de omstreden belasting niet kan worden
gelijkgesteld met een intern douanerecht, aangezien ze
geenszins geheven wordt op het vervoer of de uitvoer van
hout dat geëxploiteerd wordt op het grondgebied van de
provincie naar een andere provincie of een andere streek
van het land; dat ze eraan herinnert dat die belasting
geheven wordt op de exploitatie van bossen en wouden en
jaarlijks
geïnd
wordt,
en
niet
na
elke
exploitatieverrichting; dat ze nog aangeeft dat zulk een
belasting ook in andere provincies geheven wordt; dat
volgens haar het betoog van verzoeksters erop neerkomt
dat het bestaan van de economische en monetaire unie een
volledige harmonisering van de provinciebelastingen
impliceert en dat hieruit zou volgen dat het gegeven dat
zulk een belasting niet in een andere provincie wordt
geheven waar bossen geëxploiteerd worden, een inbreuk op
de basisbeginselen van de economische en monetaire unie
zou vormen, terwijl zulk een unie geenszins die
harmonisering inhoudt, die harmonisering "niet in het
geding is wat de directe belastingen betreft" en in
strijd zou zijn met het grondwettelijke beginsel van de
fiscale autonomie van de provincies en gemeenten en, op
Europees niveau, met de soevereiniteit van de Lid-Staten
wat hun fiscaal beleid betreft;
Overwegende dat krachtens de artikelen 41 en
162, tweede lid, 3°, van de Grondwet de uitsluitend
provinciale
belangen
geregeld
worden
door
de
provincieraden volgens de beginselen bij de Grondwet
vastgesteld; dat naar luid van artikel 170, § 3, eerste
en tweede lid, van de Grondwet :
VI - 14.339 - 22/29
"
(...) geen last of belasting (...) door de provincie
(kan) worden ingevoerd dan door een beslissing van
haar raad.
De wet bepaalt ten aanzien van de in het eerste lid
bedoelde belastingen, de uitzonderingen waarvan de
noodzakelijkheid blijkt";
dat uit die bepalingen volgt dat de aan de provincies
toegekende fiscale autonomie niet absoluut is; dat die
autonomie bij wet beperkt kan worden;
Overwegende dat, benevens de beperking
waarin artikel 16 van de gewone wet tot hervorming der
instellingen van 9 augustus 1980 voorziet, namelijk het
verbod voor de provincies om belastingen te vestigen of
te heffen nadat bij wet ter vervanging van hun
belastingen andere inkomensbronnen gecreëerd zullen
zijn, kunnen zulke grenzen inzonderheid afgeleid worden
uit verschillende wetsbepalingen die enerzijds de
vrijheid van handel en nijverheid en anderzijds de
economische unie van de Staat vastgelegd hebben, om meer
bepaald het vrije verkeer van personen, goederen,
diensten en kapitalen te garanderen; dat artikel 7 van
het decreet van 2-17 maart 1791 bepaalt dat het eenieder
vrijstaat, naar goeddunken, elke handel te drijven of
elk beroep, bedrijf of ambacht uit te oefenen; dat
artikel 6, § 1, VI, tweede lid, 2°, tweede lid, van de
bijzondere wet tot hervorming der instellingen van
8 augustus 1980 de gewesten verplicht tot inachtneming
"van de beginselen van het vrije verkeer van personen,
goederen, diensten en kapitalen en van de vrijheid van
handel en nijverheid", alsook "van het algemeen
normatief kader van de economische unie (...), zoals
vastgesteld door of krachtens de wet (...)"; dat uit die
beginselen volgt dat elke geleding van de Staat, met
inbegrip van de provincies, zelfs op fiscaal gebied,
afzonderlijk geen maatregelen mag treffen die een
belemmering zouden vormen voor het vrije verkeer van
bepaalde goederen, concurrentievervalsend zouden werken
VI - 14.339 - 23/29
en daardoor de vrijheid van handel en nijverheid zouden
belemmeren, inzonderheid wanneer het verbruik van
producten en de commercialisering ervan hierdoor
onderworpen zouden worden aan onderscheiden voorwaarden
volgens het gewest waarin zij te koop worden aangeboden;
Overwegende dat, al houden die beginselen
geen fiscale neutraliteit in met het oog op een perfecte
economische integratie, doordat aan elke entiteit een
eigen fiscale bevoegdheid toegekend is, en al dient
derhalve te worden gezocht naar een evenwicht tussen het
behoud van de economische en monetaire unie van de
Staat, de inachtneming van de vrijheid van handel en
nijverheid en de bewuste fiscale autonomie, zowel inzake
directe belastingen als inzake indirecte belastingen,
toch zijn die belastingen, wanneer ze in de vorm van
"octrooien" geheven worden, door de wetgever verboden;
dat de wet van 18 juli 1860 immers bepaalt dat de
indirecte gemeentebelastingen die bekend staan onder de
benaming octrooirechten afgeschaft worden en niet meer
opnieuw mogen worden ingevoerd; dat die bepaling
inderdaad
alleen
betrekking
heeft
op
de
gemeentebelastingen; dat evenwel artikel 82 van de
provinciewet van 30 april 1836, dat bepaalt dat de
provincieraad "zorgt dat er aan de in-, uit- en doorvoer
der eet- en koopwaren geen andere beperkingen worden
gesteld dan die welke krachtens de wetten zijn
vastgesteld", eenstemmig is uitgelegd als een, ook voor
de provincies geldend, verbod om octrooien te heffen,
belastingen die ze overigens nooit geheven hadden; dat
die bepaling weliswaar opgeheven is bij de wet van
27 mei 1975 tot aanpassing van de Franse tekst van de
gemeentewet en de provinciewet aan het vigerende recht
en tot invoering van de Nederlandse tekst van de
gemeentewet, de provinciewet en de wet van 1 juli 1860
tot wijziging van de provinciewet en de gemeentewet wat
de eed betreft; dat evenwel uit de parlementaire
VI - 14.339 - 24/29
voorbereiding van die wet, inzonderheid uit het advies
van de Raad van State, blijkt dat die opheffing
gewettigd was door de overbodigheid van de bepaling
wegens het behoud van het beginsel van vrijheid van
handel waarin het decreet van 2-17 maart 1791 reeds
voorzag en door het opheffen en verbieden van de
octrooirechten in 1860; dat de opheffing van die
bepaling dus niet tot gevolg kan hebben gehad dat voor
de provincies het recht werd ingesteld om octrooien te
heffen waarvan de wetgever in 1860 geoordeeld had dat ze
principieel in strijd waren met die vrijheid van handel
en "belangen (schiepen) die tegengesteld waren aan die
van de rest van het Koninkrijk, (aanleiding gaven tot)
een tarievenoorlog, een latente oorlog, die echter
uiterst schadelijk was voor het behoud van de nationale
eenheid"; dat derhalve dient te worden aangenomen dat de
octrooien, algemeen gezien, formeel verboden zijn door
de wetgever, en bijgevolg zowel voor de provincies als
voor de gemeenten, des te meer daar de economische unie,
die in de eerste plaats het vrije verkeer van goederen
en productiefactoren tussen de geledingen van de Staat
impliceert, in 1980 door de bijzondere wetgever opnieuw
bevestigd is;
Overwegende dat een octrooi zich laat
definiëren als een indirecte verbruiksbelasting die
geheven wordt op het product dat verbruikt wordt en die
aldus gevoegd wordt bij de prijs ervan, alvorens dat
product uiteindelijk bij de verbruiker terechtkomt; dat
het kenmerk van een octrooi is dat het op het product
zelf geheven wordt;
Overwegende dat uit de parlementaire
voorbereiding van de wet van 18 juli 1860, alsmede uit
de handelingen ter voorbereiding van het koninklijk
besluit van 2 augustus 1860 betreffende het bedrag van
de inkomsten van 1859 en de vergoeding voor wachtloon
VI - 14.339 - 25/29
van het personeel ten gevolge van de afschaffing van de
octrooien, dat aan de voornoemde wet uitvoering gegeven
heeft, blijkt dat niet alleen douanerechten of
soortgelijke rechten, maar ook de rechten "op de
vervaardiging of de ontginning van bepaalde producten
binnen de gemeente, tot de verboden octrooirechten
moeten worden gerekend"; dat dit noodzakelijkerwijs het
geval is met een belasting die geheven wordt op het
vellen van bomen of op het binnenhalen van windworp,
naar het voorbeeld van de belastingen die geheven worden
op elk ander bodemproduct, waarbij zulk een belasting
aldus geheven wordt op een lokaal product, met
uitsluiting van de niet-lokale producten van dezelfde
aard; dat zulk een belasting, die noodzakelijkerwijs het
vrije verkeer van het product buiten de provincie
belemmert, door de wetgever verboden is;
Overwegende dat in het onderhavige geval,
ondanks de kwalificatie "jaarlijkse directe belasting op
de exploitatie van boskappingen in de bossen, wouden en
beplantingen", de omstreden belasting alleen kan worden
beschouwd als een verkapt octrooi, zoals het net
omschreven is; dat, al wordt ze geheven "op de
exploitatie", die exploitatie opgevat wordt als "iedere
activiteit met betrekking tot het vellen van hout op
stam en het binnenhalen van windworp" en als grondslag
heeft de waarde van "de hoeveelheid hout die bij die
gelegenheid gekapt of binnengehaald is"; dat de aldus
omschreven exploitatie "geacht wordt plaats te grijpen
op de plaats waar de geëxploiteerde bossen zich
bevinden"; dat het dus duidelijk gaat om een indirecte
belasting op het vellen of binnenhalen van hout, en dus
om een octrooi dat op een bodemproduct geheven wordt;
Overwegende dat het gegeven dat de belasting
berekend wordt op de waarde van het hout dat
binnengehaald is in de loop van het voorgaande jaar
VI - 14.339 - 26/29
alleen een wijze van inning is die aan die belasting
niet de aard van indirecte belasting ontneemt, doordat
ze ten slotte verschuldigd is wegens het vellen of
binnenhalen en berekend wordt op de waarde van het
gevelde of binnengehaalde hout, zoals in artikel 3 van
de bestreden verordening aangegeven wordt;
Overwegende dat de belasting evenmin kan
worden beschouwd als een directe belasting die geheven
wordt op de uitoefening van een beroep en dus op een
blijvende toestand; dat ze immers, volgens artikel 1,
eerste en derde lid, van de bestreden verordeningen,
verschuldigd
is
door
iedere
private
of
publiekrechtelijke persoon, ongeacht zijn hoedanigheid,
die als particulier persoon of als commerciële of
industriële onderneming de omschreven exploitatie
verricht, namelijk het vellen van hout op stam of het
binnenhalen van windworp, en dit zonder dat de aldus
omschreven
exploitant
gebruik
maakt
van
vaste
installaties; dat het product bovendien belast wordt
zonder dat het verkocht hoeft te worden, aangezien de
belasting volgens artikel 2 berekend wordt op de
handelswaarde ervan, welke waarde de verkoopprijs is als
het verkocht is of de prijs van de normale gemiddelde
koers als het niet verkocht is; dat de belasting dan ook
verschuldigd is, zelfs indien het vellen van hout op
stam en het binnenhalen van windworp slechts occasioneel
of onregelmatig geschieden, inzonderheid wanneer de
belastingschuldige normaal niet het beroep van bosbouwer
uitoefent; dat met de bestreden verordeningen dus
duidelijk beoogd wordt een belasting te heffen op het
vellen en binnenhalen van hout, los van de uitoefening
van een beroep, en die verordeningen een indirecte
belasting invoeren, namelijk een verboden octrooi, zoals
het hierboven omschreven is;
VI - 14.339 - 27/29
Overwegende dat het middel gegrond is; dat
er geen grond is om de overige middelen van het
verzoekschrift te onderzoeken,
B E S L U I T :
Artikel 1.
De zaken met de nummers A. 64.412/VI-14.339,
A. 68.530/VI-13.180 en A. 74.093/VI-13.832 worden
samengevoegd.
Artikel 2.
Vernietigd
worden
de
besluiten
van
10 februari 1995, 13 oktober 1995 en 5 november 1996 van
de provincieraad van Namen, waarbij respectievelijk voor
de jaren 1995, 1996 en 1997 belastingverordeningen
worden
aangenomen
tot
invoering
van
een
provinciebelasting op de exploitatie van bossen, wouden
en laanbeplantingen.
Artikel 3.
De
beroepen
worden
voor
het
overige
verworpen.
Artikel 4.
Dit arrest zal worden bekendgemaakt
dezelfde wijze als de vernietigde verordeningen.
op
Artikel 5.
De kosten, bepaald op 53.000 frank, komen
ten laste van de eerste verwerende partij ten belope van
23.000 frank en ten laste van elk van de verzoekende
verenigingen zonder winstoogmerk "Nationale Federatie
der zagerijen" en "FEDEMAR" ten belope van 15.000 frank.
VI - 14.339 - 28/29
Aldus uitgesproken te Brussel, in openbare
terechtzitting van de VIe kamer, op achtentwintig
oktober achtennegentig door :
de HH. CLOSSET,
HANSE,
LEWALLE,
HARMEL,
kamervoorzitter,
staatsraad,
staatsraad,
griffier.
De Griffier,
De Voorzitter,
P. HARMEL.
Ch.-L. CLOSSET.
VERTALING OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 63,
EERSTE LID, VAN DE WETTEN OP DE RAAD VAN STATE,
GECOÖRDINEERD OP 12 JANUARI 1973.
VI - 14.339 - 29/29