Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2008:ARR.182.031 (2008-04-14)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 182.031 van 14 april 2008 Openbaar ambt - Federaal openbaar
ambt - Aanwerving en loopbaan Beslissing : Verwerping Samenvoeging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK.
ARREST
nr. 182.031 van 14 april 2008
in de zaken A. 67.167/IX-858
en A. 67.168/IX-824.
In zake :
Johan DE JONCKHEERE,
wonend te BOUTERSEM,
Kerkomsesteenweg 147.
tegen :
de Belgische Staat, vertegenwoordigd door de Minister van
Volksgezondheid en Pensioenen, thans de Vice-Eerste Minister en
Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid,
die woonplaats kiest bij
advocaat J. BIJTTEBIER,
kantoor houdend te ANTWERPEN,
Nachtegaalstraat 47.
Tussenkomende partijen (in de zaak A. 67.168/IX-824):
- Hedwig BEERNAERT,
- Jacques DE BEER,
die woonplaats kiezen bij,
advocaat J. VAN EECKHAUT,
kantoor houdende te GENT,
Mathias Gesweinstraat 44.
--------------------------------------------------------------------------------------------------D E R A A D V A N S T A T E, IXe K A M E R,
Gezien het verzoekschrift dat Johan DE JONCKHEERE op
15 januari 1996 heeft ingediend om de nietigverklaring te vorderen van het
uitblijven van een door de overheid te nemen beslissing inzake de aanvraag tot
bevordering tot rang C die hij bij brief van 23 juni 1992 heeft ingediend (zaak
A. 67.167/IX-858);
Gezien het verzoekschrift dat Johan DE JONCKHEERE op
15 januari 1996 heeft ingediend om de nietigverklaring te vorderen van de
koninklijke besluiten van 23 september 1994 waarbij Hedwig BEERNAERT en
Jacques DE BEER met ingang van 1 oktober 1992 en Paul DIERICKX, Robert
VRANCKX, Nicole TINTINGER en William MOENS met ingang van 1 september
1993 benoemd worden tot werkleider geaggregeerde (rang C) bij het Instituut voor
Hygiëne en Epidemiologie (zaak A. 67.168/IX-824);
IX-858-1/11
Gelet op het arrest nr. 60.345 van 20 juni 1996 waarbij de
vordering tot schorsing van de tenuitvoerlegging van de bestreden besluiten in de
zaak A. 67.168/IX-824 wordt verworpen;
Gezien de verzoekschriften van 25 november 1996 van Hedwig
BEERNAERT en Jacques DE BEER tot tussenkomst in de zaak A. 67.168/IX-824;
Gelet op de beschikking van 28 november 1996 die de tussenkomsten van Hedwig BEERNAERT en Jacques DE BEER toelaat;
Gezien de regelmatig gewisselde memories van antwoord en van
wederantwoord in de twee zaken;
Gezien de verslagen opgemaakt door eerste auditeur-afdelingshoofd W. VAN NOTEN;
Gelet op de beschikking van 24 december 1997 die de neerlegging
ter griffie van het verslag en van het dossier in de zaak A. 67.168/IX-824 gelast;
Gelet op de beschikking van 15 januari 1998 die de neerlegging
ter griffie van het verslag en van het dossier in de zaak A. 67.167/IX-858 gelast;
Gelet op de kennisgeving van de verslagen aan partijen en gezien
de laatste memories van de verzoekende partij in de twee zaken;
Gelet op de beschikkingen van 19 februari 2008 waarbij de
terechtzitting bepaald wordt op 7 april 2008;
Gehoord het verslag van kamervoorzitter P. LEMMENS;
Gehoord de opmerkingen van advocaat A. HAEGEMAN, die loco
advocaat J. BIJTTEBIER verschijnt voor de verwerende partij, en van advocaat
E.-F. VAN EECKHAUT, die loco advocaat J. VAN EECKHAUT verschijnt voor
de tussenkomende partijen;
Gehoord het eensluidend advies van eerste auditeur-afdelingshoofd W. VAN NOTEN;
IX-858-2/11
Gelet op titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van
State, gecoördineerd op 12 januari 1973,
OVERWEEGT WAT VOLGT :
Over de gegevens van de zaak
1.1.
De verzoeker is in 1979 in dienst getreden bij het Instituut voor
Hygiëne en Epidemiologie (thans: Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid),
wetenschappelijke inrichting van de Staat. Ten tijde van de bestreden handelingen
is hij er werkleider (rang B).
1.2.
Artikel 14 van het koninklijk besluit van 21 april 1965 tot
vaststelling van het statuut van het wetenschappelijk personeel der
wetenschappelijke inrichtingen van de Staat, vervangen bij koninklijk besluit van
19 november 1991, voorziet in de mogelijkheid voor personeelsleden van rang B om
bevorderd te worden tot rang C, hetzij op grond van een diploma van geaggregeerde
voor het hoger onderwijs of van speciaal doctor, hetzij op grond van “uitzonderlijk
wetenschappelijk werk” dat door een bijzondere commissie gelijkwaardig is
verklaard met een diploma als hiervóór vermeld:
“Elke personeelslid krijgt op zijn aanvraag toegang tot rang C indien het aan
de volgende voorwaarden voldoet:
- houder zijn van het diploma van geaggregeerde voor het hoger
onderwijs of van speciaal doctor, of het bewijs leveren dat hij in de tak
der wetenschap waarop het ambt betrekking heeft, uitzonderlijk
wetenschappelijk werk heeft verricht dat met voornoemd diploma van
geaggregeerde of van speciaal doctor kan worden vergeleken luidens
een met reden omkleed advies van de commissie;
- twaalf jaar wetenschappelijke anciënniteit hebben, waarvan ten minste
twee in rang B.”
Binnen het Instituut is een Commissie voor werving en
bevordering belast met het onderzoek van de aanvragen tot bevordering. Het is die
commissie die o.m. over de gelijkwaardigheid van het wetenschappelijk werk met
de genoemde diploma’s moet oordelen. Het dossier bevat het verslag van een
vergadering die de commissie op 8 december 1992 heeft gehouden, waarop zij haar
beleid in verband met de beoordeling van de gelijkwaardigheid heeft bepaald. De
commissie heeft zich voorgenomen om van kandidaten o.m. te eisen “dat zij een
voorstelling in het openbaar geven waarvan het onderwerp zal gekozen worden door
(de commissie) in het wetenschappelijk domein waarin zij bevoegd zijn”. De
IX-858-3/11
verzoeker merkt op dat hij voor het eerst bij de raadpleging van het administratief
dossier kennis heeft gekregen van dit verslag.
1.3.
Ondertussen heeft de verzoeker, op 23 juni 1992, bij de
Commissie voor werving en bevordering een aanvraag ingediend tot bevordering tot
de graad van werkleider geaggregeerde (rang C). De verzoeker beroept zich op de
gelijkwaardigheid van zijn wetenschappelijk werk met de diploma’s vermeld in het
genoemde artikel 14 van het koninklijk besluit van 21 april 1965.
Bij brief van 24 juni 1993 deelt de directeur van het Instituut aan
de verzoeker het advies mee dat de Commissie voor werving en bevordering over
zijn bevorderingsaanvraag heeft gegeven.
Dit advies is geredigeerd als volgt:
“De Commissie stelt vast dat de Heer Johan DE JONCKHEERE :
- houder is van het diploma van doctor in de dierkundige wetenschappen
- een wetenschappelijke anciënniteit heeft van meer dan 12 jaar
- een anciënniteit in rang B heeft van meer dan 2 jaar.
Zij beoordeelt de wetenschappelijke activiteit van de betrokkene positief en
is van mening dat ze, niettegenstaande het feit dat ze uitgeoefend wordt in een
beperkt domein, dat marginaal is ten opzichte van de opdrachten van het IHE,
van uitzonderlijke waarde is. De internationale bekendheid van betrokkene,
evenals de talrijke publicaties die hij geschreven heeft in het domein van de
protozoölogie bevestigen de kwaliteit van zijn werken. De Commissie betuigt
haar instemming voor de bevordering van de Heer Johan DE JONCKHEERE
tot de graad van werkleider geaggregeerde op datum van 1.10.92 en wenst dat
hij in de toekomst zijn kennis zal kunnen gebruiken in het kader van
programma's die door het Medebeheerscomité van het Instituut vastgelegd
worden.
De Commissie is bovendien van mening dat deze belangrijke
wetenschappelijke verworvenheid moet gebruikt worden in het kader van
opdrachten van openbare dienst, een aspect van de loopbaan bij het IHE dat de
betrokkene tot nu toe verwaarloosd heeft.
Ten einde deze belangrijke bevordering te onderstrepen wenst de
Commissie dat de Heer Johan DE JONCKHEERE een openbare lezing zou
geven over de mogelijke aanwending van de technieken die hij gebruikt heeft
als werkinstrument in de moleculaire epidemiologie en hun mogelijke
toepassing in andere afdelingen van het Instituut.”
De directeur besluit zijn schrijven met gelukwensen ter
gelegenheid van de bevordering.
Ook elk van de tussenkomende partijen ontvangt een schrijven
van de directeur van 24 juni 1993, met daarin de weergave van het advies van de
commissie over hun aanvraag tot bevordering tot werkleider geaggregeerde. Ook in
IX-858-4/11
de adviezen over deze personen drukt de commissie de wens uit dat de betrokkenen
een openbare lezing zouden geven.
Noch de verzoeker, noch de tussenkomende partijen gaan
blijkbaar in op de wens om een openbare les te geven. Vragen om uitleg over het
uitblijven van de bevorderingen, gericht aan de bevoegde minister door een
vakorganisatie die de belangen van het wetenschappelijk personeel behartigt, leiden
ertoe dat de minister in april en mei 1994 aan de directeur van het Instituut vraagt
om het nodige gevolg aan hun dossiers te geven.
Met nota’s van 14 april 1994 aan elk van de drie betrokkenen
wordt door de directeur van het Instituut herinnerd aan het feit dat de Commissie
voor werving en bevordering de wens heeft uitgedrukt dat zij een openbare lezing
zouden houden.
De twee tussenkomende partijen houden de gevraagde openbare
lezing, de eerste op 8 juli 1994, de tweede op 6 juni 1994. De verzoeker van zijn
kant meent niet te moeten ingaan op de wens van de commissie.
Met brieven van 20 augustus 1994 aan de tussenkomende partijen
deelt de directeur van het Instituut mee dat de commissie, mede rekening houdend
met het feit dat de betrokkenen een openbare les hebben gehouden, van oordeel is
dat zij voldoen aan de voorwaarden om bevorderd te worden tot werkleider
geaggregeerde en dat zij over hun aanvraag een gunstig advies heeft gegeven.
Eveneens met een brief van 20 augustus 1994 deelt de directeur
aan de verzoeker het volgende mede:
“Ik heb het genoegen U het advies van de Commissie voor werving en
bevordering mede te delen betreffende Uw bevorderingsaanvraag tot de graad
van werkleider geaggregeerde.
De Commissie is van oordeel dat de wetenschappelijke activiteit van de
betrokkene in het domein van de Protozoölogie van uitzonderlijke waarde is en
dat de voorgestelde rapporten en publicaties kunnen vergeleken worden met
wat geëist wordt om het diploma van geaggregeerde van het hoger onderwijs
te behalen.
De Commissie verzoekt de betrokkene een openbare lezing te houden over
de mogelijke aanwending van technieken die hij gebruikt heeft als
werkinstrumenten in de moleculaire epidemiologie en hun mogelijke toepassing
in andere afdelingen van het Instituut, zodat zal voldaan zijn aan de
voorwaarden van art. 14 van het K.B. van 21.4.65 tot vaststelling van het
statuut van het wetenschappelijk personeel der wetenschappelijke inrichtingen
van de Staat. De Commissie geeft, op deze voorwaarde, een gunstig advies voor
IX-858-5/11
de bevordering van de Heer Johan DE JONCKHEERE tot de graad van
werkleider geaggregeerde op datum van 1.10.92.
De Commissie wenst dat hij in de toekomst zijn kennis zal gebruiken in het
kader van opdrachten van openbare dienst en van programma’s die door het
Medebeheerscomité van het Instituut bepaald worden.”
Bij koninklijke besluiten van 23 september 1994 worden de
tussenkomende partijen, Hedwig Beernaert en Jacques De Beer, met ingang van
1 oktober 1992 bevestigd in rang C en benoemd tot werkleider geaggregeerde.
Gelijkaardige besluiten worden op dezelfde dag genomen met betrekking tot Paul
Dierickx, William Moens, Robert Vranckx en Nicole Tintinger: ook zij worden
bevestigd in rang C en benoemd tot werkleider geaggregeerde, zij het met ingang
van 1 september 1993. Die zes besluiten, die het voorwerp vormen van het beroep
in de zaak A. 67.168/IX-824, worden bij uittreksel bekendgemaakt in het Belgisch
Staatsblad van 3 maart 1995.
Ondertussen heeft de verzoeker met een nota van 21 december
1994 aan de directeur van het Instituut zijn ongenoegen geuit over het uitblijven van
zijn bevordering. In die nota zet hij ook de redenen uiteen waarom hij besloten heeft
de gevraagde voordracht niet te houden. De nota bevat ten slotte een scherpe kritiek
op de bevorderingsprocedure binnen het Instituut. Deze nota blijft onbeantwoord.
Met een aangetekende brief van 14 juli 1995 beklaagt de
verzoeker zich bij de minister over het uitblijven van zijn bevordering. Hij vraagt
hem “dringend opdracht te geven (hem) deze bevordering tot rang C toe te kennen
op basis van het gunstig advies van de Commissie (van) 24 juni 1993, met
terugwerkende kracht tot 1 oktober 1992". Deze brief blijft onbeantwoord.
Het uitblijven van een beslissing over verzoekers aanvraag tot
bevordering vormt het voorwerp van het beroep in de zaak A. 67.167/IX-858.
Over de samenvoeging van de zaken
2.
Het beroep in de zaak A. 67.167/IX-858 is gericht tegen zes
koninklijke besluiten waarbij werkleiders van het Instituut voor Hygiëne en
Epidemiologie worden bevorderd tot werkleider geaggregeerde. Het beroep in de
zaak A. 67.168/IX-824 is gericht tegen het uitblijven van een dergelijke beslissing
ten gunste van de verzoeker. De door de verzoeker ingediende aanvraag tot
bevordering heeft in grote mate dezelfde administratieve procedure doorlopen als
IX-858-6/11
de aanvragen van de tussenkomende partijen, welke geleid hebben tot twee van de
zes bestreden besluiten.
De twee beroepen zijn dan ook samenhangend, en voor een goede
rechtsbedeling past het de twee zaken samen te voegen.
Over de ontvankelijkheid van de beroepen
Zaak A. 67.168/IX-824
3.1.
De tussenkomende partijen werpen onder meer een exceptie van
onontvankelijkheid van het beroep op, afgeleid uit de laattijdigheid ervan, op grond
dat de bestreden besluiten zijn bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad van
3 maart 1995 en deze bekendmaking de beroepstermijn heeft doen ingaan, terwijl
het verzoekschrift pas tien maanden na voormelde bekendmaking is ingediend.
3.2.
In zijn memorie van wederantwoord repliceert de verzoeker dat
de bestreden benoemingen niet alleen aan de benoemde kandidaten moesten worden
aangezegd, maar ook aan de niet-benoemde. Hij stelt dat hij geen aanzegging
gekregen heeft, ofschoon hij, net als de benoemde kandidaten, in de voorwaarden
verkeerde om bevorderd te worden.
In zijn laatste memorie stelt de verzoeker nog dat een benoemende
overheid verplicht is, niet alleen om aan de benoemde kandidaten het
benoemingsbesluit te betekenen, maar ook om aan de niet-benoemde kandidaten bij
individuele aanzegging mede te delen wat het resultaat van de benoemingsprocedure
is geweest. De verzoeker betwist de stelling van de auditeur-verslaggever dat zijn
bevordering tot rang C van de wetenschappelijke loopbaan niet afhankelijk is van
een ambtsvacature en stelt dat zijn bevordering onrechtstreeks wel afhankelijk is van
een reële ambtsvacature. De verzoeker voert aan dat waar de bevorderde kandidaten
de mogelijkheid krijgen als dienstdoend hoofd te functioneren, dit voor de verzoeker
niet toegestaan wordt. De bevordering tot rang C geeft daarenboven toegang tot de
functie van diensthoofd bij een openstaande vacature. Daarom meent de verzoeker
dat hij persoonlijk op de hoogte diende te worden gebracht van de
benoemingsbesluiten van de benoemde kandidaten.
IX-858-7/11
3.3.
Volgens artikel 4, derde lid, van het besluit van de Regent van
23 augustus 1948 tot regeling van de rechtspleging voor de afdeling administratie
(thans: afdeling bestuursrechtspraak) van de Raad van State, verjaren de
vernietigingsberoepen zestig dagen nadat de bestreden akten, reglementen of
beslissingen werden bekendgemaakt of betekend. Indien ze noch bekendgemaakt
noch betekend dienen te worden, gaat de termijn in met de dag waarop de verzoeker
er kennis heeft van gehad.
Te dezen meent de verzoeker dat de bestreden besluiten hem
moesten worden betekend en dat de beroepstermijn pas vanaf deze betekening
ingaat. De tussenkomende partijen zijn daarentegen van oordeel dat de
beroepstermijn is ingegaan met de bekendmaking van de bestreden besluiten in het
Belgisch Staatsblad.
Artikel 4, tweede lid, van het koninklijk besluit van 21 april 1965
tot vaststelling van het statuut van het wetenschappelijk personeel der
wetenschappelijke inrichtingen van de Staat bepaalt dat de opeenvolgende
bevorderingen van een personeelslid gebaseerd zijn op diens wetenschappelijke
anciënniteit alsmede op zijn titels en verdiensten. Er wordt niet bepaald dat de
bevorderingen afhankelijk zijn van het bestaan van een ambtsvacature. Hieruit volgt
dat uit de bestreden bevorderingen zelf niet kan worden afgeleid dat de aanvraag van
de verzoeker om tot rang C te worden bevorderd, is afgewezen. De bestreden
bevorderingen hebben bovendien geen enkele invloed op de rechtstoestand van de
verzoeker. In die omstandigheden moet worden aangenomen dat de bestreden
besluiten niet van die aard zijn dat ze aan de verzoeker betekend moesten worden,
en dat het zelfs niet nodig was om aan de verzoeker bij individuele aanzegging mede
te delen dat zijn collega’s bevorderd waren.
De bestreden koninklijke besluiten van 23 september 1994 zijn bij
uittreksel bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad van 3 maart 1995. Het is die
datum van bekendmaking die in dit geval de termijn voor het instellen van een
beroep bij de Raad van State heeft doen ingaan. Het op 15 januari 1996 ingediende
beroep is dan ook buiten de termijn ingesteld.
De exceptie is gegrond.
IX-858-8/11
Zaak A. 67.167/IX-858
4.1.
De verwerende partij werpt onder meer een exceptie van
onontvankelijkheid van het beroep op, afgeleid uit het ontbreken van een werkelijk
en actueel belang in hoofde van de verzoeker. De verwerende partij voert aan dat de
verzoeker niet voor de Commissie voor werving en bevordering wil verschijnen en
evenmin een openbare lezing wil geven, zodat hij zich buiten de
benoemingsprocedure heeft geplaatst.
4.2.
In zijn memorie van wederantwoord repliceert de verzoeker dat
hij zich niet buiten de benoemingsprocedure heeft geplaatst, daar het geven van een
lezing niet werd opgelegd in het eerste positief advies van de commissie, daterend
van 24 juni 1993, en dat hij door het uitblijven van een beslissing een materieel en
moreel nadeel lijdt.
In zijn laatste memorie herhaalt de verzoeker dat hij zich niet
buiten de benoemingsprocedure heeft geplaatst door zijn weigering om een openbare
lezing te geven. Hij wijst vooreerst op artikel 14 van het koninklijk besluit van
21 april 1965 dat nergens melding maakt van een verplichting tot het geven van
dergelijke lezing. Vervolgens verwijst hij nogmaals naar het positief advies van de
commissie van 24 juni 1993 waarin evenmin sprake is van een verplichte lezing,
enkel van de wens om een lezing te geven. Dit advies moest enkel nog ter
ondertekening aan de minister worden voorgelegd. De commissie kon dit advies dus
niet zomaar naast zich neerleggen. Het tweede advies van de commissie, van
20 augustus 1994, is rechtsongeldig, gelet op het eerder gegeven advies. De
verzoeker had dan ook geen enkele reden om dit laatste advies aan te vechten, zoals
de auditeur-verslaggever in zijn verslag voorhoudt.
4.3.
Dat de verzoeker, in tegenstelling tot zijn collega’s, niet tot rang
C bevorderd is, blijkt het rechtstreeks en uitsluitend gevolg te zijn van het feit dat
hij geweigerd heeft een openbare lezing te geven. Een dergelijke lezing is, volgens
de nota van de directeur van het Instituut van 20 augustus 1994, door de Commissie
voor werving en bevordering uitdrukkelijk als voorwaarde gesteld voor het geven
van een gunstig advies over de aanvraag tot bevordering. Dat de commissie eerder,
in een advies dat bij nota van 24 juni 1993 aan de verzoeker is meegedeeld, zich
beperkt heeft tot het uitdrukken van de “wens” dat de verzoeker een openbare lezing
zou geven, doet aan die vaststelling geen afbreuk. Niets belet de commissie
IX-858-9/11
trouwens om haar standpunt te herzien, zolang de bevorderingsprocedure niet tot een
einde is gekomen.
De beslissing waarbij de overheid een bevordering van een
voorwaarde afhankelijk maakt is een uitvoerbare beslissing die op zich vatbaar is
voor een beroep tot nietigverklaring. De verzoeker heeft echter tegen de beslissing
van de commissie, hem bij nota van 20 augustus 1994 medegedeeld, geen beroep
ingesteld. Hij heeft er integendeel voor gekozen deze beslissing zonder meer te
negeren.
De bedoelde beslissing kan nochtans niet geacht worden door een
dergelijke grove onwettigheid te zijn aangetast dat ze door de verzoeker voor
onbestaande mocht worden gehouden. Het is, integendeel, niet onredelijk om van
degene die verzoekt om de erkenning van de gelijkwaardigheid van zijn
wetenschappelijk werk met het diploma van geaggregeerde voor het hoger onderwijs
of van speciaal doctor, te verlangen dat hij van zijn kwaliteiten blijk zou geven door
onder meer het geven van een openbare lezing.
Aangezien de verzoeker geen beroep heeft ingesteld tegen de
beslissing van de commissie waarbij zijn bevordering tot rang C afhankelijk werd
gemaakt van het geven van een openbare lezing, dient deze beslissing als definitief
te worden beschouwd. De verzoeker kan de wettigheid van die voorwaarde niet bij
wijze van exceptie betwisten.
Door zijn volgehouden weigering om aan de voormelde
voorwaarde te voldoen, heeft de verzoeker zelf zijn bevordering tot rang C
onmogelijk gemaakt.
De exceptie is gegrond.
OM DIE REDENEN
BESLIST DE RAAD VAN STATE :
Artikel 1.
De zaken nrs. A. 67.167/IX-858 en 67.168/IX-824 worden
samengevoegd.
IX-858-10/11
Artikel 2.
De beroepen worden verworpen.
Artikel 3.
De kosten van het beroep tot nietigverklaring in de zaak
A. 67.167/IX-858, bepaald op 99,16 euro, komen ten laste van de verzoekende
partij.
De kosten van de vordering tot schorsing en van het beroep tot
nietigverklaring in de zaak 67.168/IX-824, bepaald op 99,16 euro, komen ten laste
van de verzoekende partij.
De kosten van de tussenkomsten in de zaak 67.168/IX-824,
bepaald op 148,74 euro, komen ten laste van de tussenkomende partijen, elk voor
de helft.
Aldus te Brussel uitgesproken in openbare terechtzitting, op
14 april 2008, door de IXe kamer, die was samengesteld uit :
de HH.
Mevr.
P. LEMMENS,
A. VANDENDRIESSCHE,
D. MOONS,
V. WAUTERS,
kamervoorzitter,
staatsraad,
staatsraad,
griffier.
De griffier,
De voorzitter,
V. WAUTERS.
P. LEMMENS.
IX-858-11/11