Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2009:ARR.191.668 (2009-03-19)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 191.668 van 19 maart 2009 Instellingen, Binnenlandse zaken en
lokale besturen - Varia (binnenlandse zaken en lokale besturen) Beslissing
: Samenvoeging Verwerping overige Afstand van geding
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK.
ARREST
nr. 191.668 van 19 maart 2009
in de zaken A. 84.813/XII-2097 (I.)
A. 86.434/XII-2210 (II.)
A. 86.768/XII-2229 (III.)
In zake :
de CVBA SIBELGAS,
die woonplaats kiest bij
advocaten V. Busschaert en F. Judo,
kantoor houdende te 1000 Brussel,
Keizerslaan 3
tegen :
de GEMEENTE KAMPENHOUT,
die woonplaats kiest bij
advocaat N. Vandebroek,
kantoor houdende te Leuven,
Constantin Meunierstraat 111.
tussenkomende partijen :
I.
- de GEMEENTE STEENOKKERZEEL,
die woonplaats kiest bij
advocaat J. Van Hoof,
kantoor houdende te Perk,
G. de Ribaucourtplein 3.
- de CVBA INTERCOMMUNALE VOOR ENERGIE (IVEG),
met zetel te Antwerpen,
Antwerpsesteenweg 260
II.
de CVBA INTERCOMMUNALE VOOR ENERGIE (IVEG),
met zetel te Antwerpen,
Antwerpsesteenweg 260.
III.
de PROVINCIALE BRABANTSE ENERGIEMAATSCHAPPIJ
(PBE),
met zetel te Lubbeek-Linden,
Diestsesteenweg 126.
XII-2097-1/24
D E R A A D V A N S T A T E, XIIe K A M E R,
Gezien het verzoekschrift dat de CVBA Sibelgas op 18 juni 1999
heeft ingediend om de nietigverklaring te vorderen van “het besluit van de
gemeenteraad van Kampenhout d.d. 14 januari 1999, waarbij principieel beslist
wordt uit te treden uit de intercommunale TGEK wat betreft gas en toe te treden tot
de intercommunale IVEG wat betreft de distributie van aardgas”
(A. 84.813/XII-2097);
Gezien het verzoekschrift dat de CVBA Sibelgas op 31 augustus
1999 heeft ingediend om de nietigverklaring te vorderen van :
“de beslissing van de gemeenteraad van de gemeente Kampenhout d.d. 12 mei
1999 houdende de goedkeuring van de definitieve toetreding van de gemeente
Kampenhout tot de intercommunale IVEG voor distributie van aardgas,
[...]
de beslissing van de gemeenteraad van de gemeente Kampenhout d.d. 12 mei
1999 houdende de ontbinding van de intercommunale TGEK voor
gasdistributie,
[...]
de beslissing van de gemeenteraad van de gemeente Kampenhout d.d. 12 mei
1999 houdende de goedkeuring van de statutenwijziging van de
intercommunale TGEK” (A. 86.434/XII-2210);
Gezien het verzoekschrift dat de CVBA Sibelgas op 15 september
1999 heeft ingediend om de nietigverklaring te vorderen van :
“de beslissing van de gemeenteraad van de gemeente Kampenhout d.d. 3 juni
1999 strekkende tot uittreding uit de intercommunale T.G.E.K. voor wat betreft
de elektriciteitsdistributie en tot toetreding tot P.B.E. voor wat betreft de
elektriciteitsdistributie.
[...]
de beslissing van de gemeenteraad van de gemeente Kampenhout d.d. 17 juli
1999 strekkende tot de aanstelling van een vereffenaar voor de intercommunale
T.G.E.K.” (A. 86.768/XII-2229);
Gelet op het arrest nr. 83.480 van 16 november 1999 in de zaak
A. 84.813 waarbij de vordering tot schorsing van de tenuitvoerlegging van de
bestreden beslissingen wordt verworpen;
Gelet op het arrest nr. 85.658 van 29 februari 2000 in de zaak
A. 86.434 waarbij de vordering tot schorsing van de tenuitvoerlegging van de
bestreden beslissingen wordt verworpen;
XII-2097-2/24
Gelet op het arrest nr. 85.660 van 29 februari 2000 in de zaak
A. 86.768 waarbij de vordering tot schorsing van de tenuitvoerlegging van de
bestreden beslissingen wordt verworpen;
Gezien het verzoekschrift tot voortzetting van het geding
van 22 december 1999 ingediend door verzoekende partij in de zaak A. 84.813;
Gezien het verzoekschrift tot voortzetting van het geding
van 2 mei 2000 ingediend door verzoekende partij in de zaak A. 86.434;
Gezien het verzoekschrift tot voortzetting van het geding
van 2 mei 2000 ingediend door verzoekende partij in de zaak A. 86.768;
Gezien het verzoekschrift tot tussenkomst van 26 januari 2000 in
de zaak A. 84.813;
Gezien het verzoekschrift tot tussenkomst van 27 januari 2000 in
de zaak A. 84.813;
Gezien het verzoekschrift tot tussenkomst van 9 juni 2000 in de
zaak A. 86.434;
Gezien het verzoekschrift tot tussenkomst van 29 juni 2000 in de
zaak A. 86.768;
Gelet op de beschikking van 3 februari 2000 die de tussenkomst
van de gemeente Steenokkerzeel toelaat in de zaak A. 84.813;
Gelet op de beschikking van 18 februari 2000 die de tussenkomst
van de CVBA IVEG toelaat in de zaak A. 84.813;
Gelet op de beschikking van 20 juni 2000 die de tussenkomst van
de CVBA IVEG toelaat in de zaak A. 86.434;
Gelet op de beschikking van 22 augustus 2000 die de tussenkomst
van de Provinciale Brabantse Energiemaatschappij toelaat in de zaak A. 86.768;
XII-2097-3/24
Gezien de memories van antwoord en van wederantwoord;
Gezien het verslag in de drie zaken opgesteld door auditeur
B. Thys;
Gelet op de beschikkingen van 7 oktober 2003 die de neerlegging
ter griffie van het verslag en van de dossiers gelast;
Gelet op de kennisgeving van het verslag aan partijen en gezien
de laatste memories;
Gelet op de beschikking van 8 april 2008 waarbij de terechtzitting
bepaald wordt op 3 juni 2008;
Gehoord het verslag van staatsraad J. Lust;
Gehoord de opmerkingen van advocaat F. Judo, die verschijnt
voor verzoekende partij, van advocaat R. Goris, die loco advocaat N. Vandebroek
verschijnt voor verwerende partij en voor de gemeente Steenokkerzeel, en van
advocaat Chr. Coen, die verschijnt voor de overige tussenkomende partijen;
Gehoord het eensluidend advies van eerste auditeur B. Thys;
Gelet op titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van
State, gecoördineerd op 12 januari 1973,
OVERWEEGT WAT VOLGT :
I. De voornaamste voorgaanden
1.
In 1927 wordt tussen de gemeenten Berg, Kampenhout, Perk en
Peutie een intercommunale opgericht met de naam “Tussengemeentelijke
Elektriciteitsvereniging”, afgekort TGEK.
Sedert de fusie van gemeenten in 1976 zijn de gemeenten
Kampenhout en Steenokkerzeel de enige deelgenoten van deze intercommunale. De
intercommunale, die inmiddels de rechtsvorm heeft aangenomen van een
XII-2097-4/24
coöperatieve vennootschap met beperkte aansprakelijkheid, heeft tot doel “de
voortbrengst, het transport en de distributie van elektrische energie en [sedert 1972]
gas te verzekeren en dit in de ruimste zin van deze woorden”.
Op 16 oktober 1986 beslist de raad van bestuur van de
intercommunale TGEK om als “aangesloten gemeente - gas”, als “aangesloten
gemeente - elektriciteit” en als “distributiemaatschappij” deel te nemen aan de
CVBA Sibelgas en om daarvoor in die intercommunale de noodzakelijke inbrengen
te doen “voorzien door de statuten”.
Op 14 januari 1999 beslist de gemeenteraad van Kampenhout
“[p]rincipieel uit te treden uit de intercommunale TGEK wat betreft gas” en
“[p]rincipieel toe te treden tot de intercommunale IVEG wat betreft de distributie
van aardgas”. Dit gemeenteraadsbesluit maakt het voorwerp uit van het beroep tot
nietigverklaring in de zaak A. 84.813/XII - 2097.
Op 8 april 1999 beslist de gemeenteraad van Kampenhout “[t]oe
te treden tot de intercommunale IVEG wat betreft de distributie van aardgas”.
Op 12 mei 1999 neemt de gemeenteraad van Kampenhout een
besluit betreffende de “goedkeuring statutenwijziging T.G.E.K.”. Daarbij beslist de
gemeenteraad goedkeuring te verlenen aan enkele voorstellen van de
intercommunale TGEK tot wijziging van haar statuten, waaronder een voorstel tot
wijziging van artikel 3 van de statuten door de schrapping van “gas” uit het
maatschappelijk doel van de intercommunale. Dit gemeenteraadsbesluit maakt het
derde voorwerp uit van het beroep tot nietigverklaring in de zaak
A. 86.434/XII - 2210.
Voorts neemt de gemeenteraad, eveneens op 12 mei 1999, een
besluit betreffende de “goedkeuring ontbinding TGEK voor gasdistributie”. Daarbij
beslist de gemeenteraad “[u]it te treden uit de intercommunale TGEK wat betreft de
distributie [van] aardgas”, “[i]n te stemmen met de door TGEK voorgestelde
wijziging van artikel 3 van de statuten van de intercommunale TGEK” en “[i]n te
stemmen met de ontbinding van TGEK voor wat betreft de distributie van aardgas”.
Dit gemeenteraadsbesluit maakt het tweede voorwerp uit van het beroep tot
nietigverklaring in de zaak A. 86.434/XII - 2210.
XII-2097-5/24
Ten slotte beslist de gemeenteraad op 12 mei 1999 zijn hiervoor
vermelde besluit van 8 april 1999 in te trekken om reden dat de intercommunale
IVEG met een brief van 3 mei 1999 bijkomende informatie heeft verstrekt die door
de gemeenteraad nog niet kon worden onderzocht en bij zijn beraadslaging over het
voormelde besluit kon worden betrokken. Terzelfder tijd neemt de gemeenteraad
een besluit betreffende de “goedkeuring definitieve toetreding IVEG voor distributie
aardgas”. Daarbij beslist de gemeenteraad toe te treden tot de intercommunale IVEG
wat betreft de distributie van aardgas. Dit laatste besluit maakt het eerste voorwerp
uit van het beroep tot nietigverklaring in de zaak A. 86.434/XII - 2210.
Op 17 mei 1999 beslist de buitengewone algemene vergadering
van de intercommunale TGEK effectief om artikel 3 van de statuten van de
intercommunale zodanig te wijzigen dat “gas” uit het maatschappelijk doel van de
intercommunale wordt geschrapt. Deze statutenwijziging verkrijgt echter niet de
goedkeuring van de Vlaamse minister die de binnenlandse aangelegenheden onder
zijn bevoegdheid heeft.
Op 3 juni 1999 beslist de gemeenteraad van Kampenhout
eensdeels om “[u]it te treden uit de intercommunale TGEK en dit onder de
opschortende voorwaarde dat de gemeente Steenokkerzeel zelf uittreedt of haar
akkoord betuigt met de uittreding van de gemeente” en anderdeels om “[o]nder
[dezelfde] opschortende voorwaarde [...] toe te treden tot de intercommunale
Provinciale Brabantse Energiemaatschappij, [...], wat betreft de distributie van
elektriciteit”. Dit gemeenteraadsbesluit maakt het eerste voorwerp uit van het beroep
tot nietigverklaring in de zaak A. 86.768/XII - 2229.
Op 17 juli 1999 beslist de gemeenteraad van Kampenhout :
“Artikel 1
Artikel 2
-De heer [...], Burgemeester [...] voor te dragen als één der
vereffenaars tijdens de buitengewone algemene vergadering
van TGEK van 29 juli 1999 en akkoord te gaan met het
voorstel van TGEK om de vereffenaars te laten bijstaan door
een accountant, [...]
-Goedkeuring te verlenen aan het motivatieverslag van de
raad van bestuur en het verslag van de commissaris-revisor en
de gemeentelijke vertegenwoordigers op te dragen deze
goedkeuring kenbaar te maken bij de behandeling van
desbetreffende agendapunten tijdens de buitengewone
algemene vergadering van 29 juli 1999 van TGEK en hen op
te dragen de door een notaris op te stellen akte van ontbinding
te ondertekenen
XII-2097-6/24
Artikel 3
-Akkoord te gaan dat de kwijting wordt verleend aan de
commissarissen, de commissaris-revisor, bestuurders en
directeur-zaakvoerder van de intercommunale TGEK”.
Die beslissing maakt het tweede voorwerp uit van het beroep
tot nietigverklaring in de zaak A. 86.768/XII - 2229.
Op 29 juli 1999 beslist de buitengewone algemene vergadering
van de intercommunale TGEK dat de intercommunale geheel wordt ontbonden.
II. De procedure en de samenhang
2.
Tegen de bestreden beslissingen zijn ook vorderingen tot
schorsing ingediend. Ze zijn verworpen geworden bij arresten nr. 83.480 van
16 november 1999 en nrs. 85.658 en 85.660 van 29 februari 2000. Volgens
verwerende partij, bijgevallen door de tussenkomende partijen, zijn de respectieve
verzoekschriften tot voortzetting van de rechtspleging niet ontvankelijk.
Uiteengezet wordt vooreerst dat de verzoekende partij niet het
bewijs voorlegt dat haar bevoegd orgaan binnen de door artikel 17, §4ter, van de
gecoördineerde wetten op de Raad van State voorgeschreven termijn een beslissing
tot voortzetting van de rechtspleging heeft genomen. Tevens wordt betoogd dat
luidens artikel 17 van de wet van 22 december 1986 betreffende de intercommunales, de beslissingen van de algemene vergadering, van de raad van bestuur
en van het college van commissarissen van een intercommunale slechts geldig zijn,
indien ze, behalve de meerderheid van de uitgebrachte stemmen, ook de
meerderheid van de stemmen van de in die organen aanwezige of
vertegenwoordigde gemeente-raadsleden hebben verkregen, zodat een besluit van
de raad van bestuur van de verzoekende partij betreffende de voortzetting van de
rechtspleging dat alleen vermeldt dat het met de meerderheid van de stemmen werd
genomen onvoldoende zou zijn, wijl uit die vermelding niet zou kunnen worden
afgeleid dat het desbetreffende besluit ook de meerderheid van de stemmen van de
aanwezige of vertegenwoordigde gemeenteraadsleden heeft verkregen.
3.
De exceptie is niet gegrond. Wanneer een verzoekende partij na
de betekening van het arrest waarbij haar vordering tot schorsing wordt verworpen,
de voortzetting van de rechtspleging vraagt, dan dient zij geen nieuwe
rechtsvordering in waarvoor zij een beslissing van haar bevoegd orgaan moet
XII-2097-7/24
overleggen. De raadsman van de verzoekende partij kan dan louter op grond van
zijn algemene vertegenwoordigingsbevoegdheid de voortzetting van het eerder
regelmatig ingestelde geding vragen.
In de besproken zaken heeft de raadsman van de verzoekende
partij tijdig de voortzetting van het geding gevraagd.
4.
Tussen de beroepen tot nietigverklaring bestaat een voldoende
samenhang opdat ze met het oog op een goede rechtsbedeling worden
samengevoegd.
III. De ontvankelijkheid en de afstand
5.
Door verwerende en tussenkomende partijen worden in de drie
beroepen meerdere ontvankelijkheidsexcepties opgeworpen.
6.
De auditeur valt de excepties in zoverre bij dat, volgens zijn
verslag, onontvankelijk is de vordering tot nietigverklaring :
S (eerste beroep) van het gemeenteraadsbesluit van 14 januari 1999 om uit de
intercommunale TGEK te treden wat de sector gas betreft;
S (tweede beroep) van de gemeenteraadsbeslissingen van 12 mei 1999
respectievelijk tot ontbinding van de intercommunale TGEK en tot goedkeuring
van de statutenwijziging van de intercommunale;
S (derde beroep) van de gemeenteraadsbeslissing van 3 juni 1999 om uit de
intercommunale TGEK te treden wat de elektriciteitsdistributie betreft en van de
gemeenteraadsbeslissing van 17 juli 1999 tot aanstelling van een vereffenaar
voor de intercommunale.
Aangezien verzoekende partij ter terechtzitting meedeelt in te
stemmen met de zienswijze van de auditeur wat de ontvankelijkheid van de
beroepen betreft, houdt zij klaarblijkelijk haar vorderingen tot nietigverklaring van
de vermelde beslissingen niet meer staande en doet zij terzake afstand van het
geding.
7.
In zoverre de aangevoerde ontvankelijkheidsexcepties de andere
aangevochten gemeenteraadsbeslissingen betreffen, namelijk de gemeenteraadsbeslissingen van 14 januari 1999 en 31 augustus 1999 tot toetreding tot de
XII-2097-8/24
intercommunale IVEG voor distributie van aardgas en de gemeenteraadsbeslissing
van 3 juni 1999 tot toetreding tot PBE voor de elektriciteitsdistributie, komt een
onderzoek ervan, en een uitspraak erover, overbodig voor nu zoals hierna zal blijken
de betrokken beroepen hoe dan ook dienen te worden afgewezen wegens
ontstentenis van gegronde middelen.
IV. De grond van de zaak A. 84.813/XII-2097
Standpunt van verzoekende partij
8.
De verzoekende partij voert in een enig middel de schending aan
van artikel 8 van de wet van 22 december 1986 betreffende de intercommunales en
van het zorgvuldigheidsbeginsel :
“doordat een gemeente slechts voortijdig uit een intercommunale mag treden
mits zij een aantal vormvoorwaarden in acht neemt, met name met betrekking
tot een beslissing van de betrokken intercommunale en het regelen van de
vergoeding van de schade die uit een dergelijke uittreding voortvloeit,
terwijl dergelijke voorbereidende stappen in casu niet werden gezet
doordat het zorgvuldigheidsbeginsel vereist dat een beslissing van een overheid
gebaseerd is op een zorgvuldige voorbereiding, die alle relevante elementen in
ogenschouw neemt en alle in het geding zijnde belangen onderling afweegt
en doordat het zorgvuldigheidsbeginsel vereist dat de beslissing van een
overheid tijdig aan alle betrokkenen wordt meegedeeld en de overheid geen
politiek van het voldongen feit voert,
terwijl in het hier voorliggende geval de overheid verzoekende partij zowel
tijdens de voorbereiding van de bestreden beslissing als naderhand op een zo
groot mogelijke afstand hield.
Toelichting
[...]
Niet enkel door over de wettelijke vormvereisten heen te schaatsen, maar tevens
door de bestreden beslissing te steunen op een motivering die overduidelijk
slechts rekening houdt met de argumenten van één betrokken partij en zo
weggelopen lijkt te zijn uit een reclamefolder van IVEG, schendt de gemeente
Kampenhout klaarblijkelijk het zorgvuldigheidsbeginsel. Dit beginsel vereist
immers dat het nemen van een overheidsbeslissing wordt voorafgegaan door
een zorgvuldig verzamelen van alle relevante elementen, zowel pro als contra
de optie die zal worden verkozen, waarbij de argumenten van alle betrokkenen
en belanghebbenden verzameld en in rekening gebracht worden. Een beslissing
die enkel wordt voorbereid aan de hand van de standpunten van één betrokkene,
kan onmogelijk aan deze vereisten beantwoorden. Dit element verdient
bijzondere aandacht, omdat de bestreden beslissing een belangrijk technisch
aspect bevat, dat klaarblijkelijk niet of nauwelijks in rekening werd gebracht,
laat staan dat ter zake deskundig advies zou zijn ingewonnen. De gelijkenis met
het arrest dat uw Raad heeft geveld in zake Integan (nr 19.671 d.d. 31 mei
1979) is bijgevolg meer dan treffend. Daar onderstreepte uw Raad immers
uitdrukkelijk het belang van deskundige technische voorlichting in zaken als
deze en werd hieraan expliciet toegevoegd :
XII-2097-9/24
‘Dat enkel hier en daar bezoeken werden afgelegd aan de installaties van
sommige gegadigde ondernemingen, wat niet als een deskundig onderzoek
kan worden beschouwd’.
Het onderzoek dat in casu gebeurde, kan nauwelijks grondiger worden
genoemd.
Een en ander geldt des te meer, nu de gemeente Kampenhout overduidelijk
onzorgvuldig gehandeld heeft door verzoekende partij zo lang mogelijk in het
ongewisse te laten over de genomen beslissing en zelfs niet te antwoorden op
verzoeken op informatie ter zake (vgl. Lambrechts, W. : ‘Het zorgvuldigheidsbeginsel, in Opdebeek, I. : Algemene beginselen van behoorlijk bestuur,
Deurne, Kluwer, 1993). De gemeentelijke overheid wenste op die manier
klaarblijkelijk een politiek van het voldongen feit te voeren, die onmogelijk
verzoend kan worden met de algemene beginselen van voorlopig bestuur.
Zowel in de voorbereidingsfase van de bestreden beslissing als naderhand heeft
het gemeentebestuur dus nagelaten op een aanvaardbare manier om te springen
met de belangen van verzoekende partij, wellicht in de hoop op die manier een
intrinsiek onwettige beslissing feitelijk onaantastbaar te maken”.
Beoordeling
9.
De aangevoerde schending van artikel 8 van de wet van
22 december 1986 betreffende de intercommunales betreft de gemeenteraadsbeslissing van 14 januari 1999 tot uittreding uit de intercommunale TGEK. Wat die
beslissing aangaat, heeft verzoekende partij afstand van het geding gedaan. Het
middel hoeft op dit stuk dan ook niet onderzocht te worden.
10.
Wat de aangevoerde schending van het zorgvuldigheidsbeginsel
betreft, wordt vastgesteld dat de gemeenteraadsbeslissing van 14 januari 1999 om
voor de gasdistributie toe te treden tot de intercommunale IVEG als volgt
gemotiveerd is :
“Gelet op de besluiten van de gemeenteraad van de gemeenten [B]erg
dd. 15.4.1927 en 11.12.1927 en Kampenhout dd. 5.1.1924, 3.5.1927 en
24.12.1927 waarbij beslist werd de intercommunale TGEK op te richten;
Gelet op het gemeenteraadsbesluit van 21 augustus 1972 van de gemeente
Kampenhout en van 24 augustus 1972 van de gemeente Berg waarbij de
wijzigingen van de statuten van TGEK m.b.t. het maatschappelijk doel van de
intercommunale dat uitgebreid werd tot de productie, transport en distributie
van gas, werd goedgekeurd;
Gelet op het feit dat de activiteiten met betrekking tot gas aan de
intercommunale TGEK zonder recht van substitutie werden toevertrouwd;
Gelet op de statuten van TGEK;
Gelet op de voordelen om de distributie van gas aan een andere zuivere
intercommunale, met name IVEG toe te vertrouwen, die samengevat de
volgende zijn :
-
hogere winstuitkeringen ten voordele van de gemeentekas;
-
de gemeente wordt voor 100% eigenaar van de distributie-installaties. In een
toekomstig geliberaliseerde Europese markt zal het belang hiervan enorm
toenemen;
XII-2097-10/24
-
lagere energierekeningen voor de aardgasklant;
-
de residentiële aardgasklant die gratis wordt aangesloten op het aardgasnet,
ook in straten waar reeds lang gasleidingen aanwezig zijn, en een intrestloze
financiering krijgt bij de aanschaf of renovatie van een centrale verwarming
op aardgas;
-
een grote inspraak van klanten in het bestuur. Zo kan de aardgasklant bij
IVEG aansluiten bij de v.z.w. Verbruikersvereniging, die op haar beurt
afgevaardigden stuurt naar het algemeen bestuur; dat de aansluiting bij de
v.z.w. bovendien financiële voordelen biedt voor de klant (rendement van
meer dan 12,3%); De verbruikersvereniging wordt betrokken bij alle
beslissingen die de dienstverlening aanbelangen;
-
IVEG heeft herhaaldelijk in het verleden aangetoond dat zij in België een
voorloper is voor wat haar aandacht en concrete beleidsdaden betreft op het
gebied van leefmilieu en ‘duurzaam energiebeleid’; Dit wordt overduidelijk
aangetoond door de talrijke acties die zij lanceren onder het motto ‘Rationeel
Energiebeleid’. Voorbeelden zijn verhuur van zonneboilers, belangrijke
subsidiëring bij aanschaf door de gemeente van aardgaswagens, de gratis
Energie-audits van gemeentegebouwen (E-scan), de
sensibiliseringscampagnes, ...
-
direkter beheer vanwege de gemeenten, vermits er geen private partner
aanwezig is; de know-how is volledig van de intercommunale; dus van de
gemeenten;
Gelet op de waarborgen van IVEG om een vaste betrekking aan te bieden met
een gelijkwaardig statuut aan nieuwe personeelsleden die in de gemeente
wonen; gelet op het feit dat dit bevestigd wordt door de afhandeling van vorige
dossiers van de intercommunale zoals bij overname van personeel in
Antwerpen-Kiel, Aartselaar, Stabroek, Boechout.
Overwegende dat door toetreding tot zuivere intercommunales de financiële
geldstromen binnen de intercommunales blijven en bijgevolg ten goede komen
aan de aangesloten gemeenten, en dus hun inwoners, en niet, zoals bij
gemengde intercommunales, voor een groot deel vloeien naar binnen- of
buitenlandse holdings; dat dit een van de voornaamste reden is waarom een
aansluiting bij een zuivere intercommunale zo voordelig is voor de
gemeentekas;
Overwegende dat de exploitatiekosten van IVEG transparant zijn : als er kosten
zijn worden deze verrekend in de exploitatierekening, per jaar.
Overwegende dat de gemeenten die samenwerken met IVEG inzake aankoop
van energie onmiddellijk zullen kunnen genieten van de positieve gevolgen van
een mogelijke liberalisering van de Europese markt, vermits IVEG te allen tijde
haar aankoopcontracten aardgas kan opzeggen mits een zeer beperkte
opzegtermijn;
Overwegende dat IVEG een klantgerichte intercommunale is die waarborgen
biedt op het vlak van de kwaliteit en de efficiëntie van de dienstverlening;
Overwegende dat IVEG ook een duidelijk REG-beleid en belangrijke
uitbreiding van het aardgasnet vooropstelt;
Overwegende dat IVEG de nodige garanties aanbiedt voor een veilige
exploitatie vanuit haar centrale exploitatiecentrum en het plaatselijk
exploitatiecentrum te Kampenhout :
XII-2097-11/24
Waar de bestreden beslissing uitvoerig verantwoordt welke
voordelen de gemeente uit de toetreding tot de intercommunale IVEG zal halen,
maakt verzoekende partij in het aangehaalde middel niet in het minst duidelijk dat
en waarom die uiteenzetting verkeerd is of een onjuiste beoordeling bevat. Als
zodanig houdt het middel niets meer dan een bewering in. Ook wordt niet
aangetoond op welke wijze de weinig communicatieve houding die de verwerende
partij na het bestreden besluit aannam, de wettigheid van dat besluit in het gedrang
zou kunnen brengen.
12.
Voor het eerst in de memorie van wederantwoord komt
verzoekende partij ertoe de aangeklaagde onzorgvuldigheid enigszins te
concretiseren, door het formuleren van een aantal “vragen en bedenkingen”.
Daargelaten of verzoekende partij in de laatste memorie al dan niet terecht betwist
dat deze “vragen en bedenkingen” vaag en weinigzeggend zijn, komen ze hoe dan
ook voor als een te late aanvulling van het middel.
Het mag in dit verband veelbetekenend heten dat verzoekende
partij in de laatste memorie meent dat de Raad van State in het kader van de
procedure tot schorsing van de beslissing “niet is overgegaan tot een inhoudelijk
onderzoek van het middel in kwestie”. Dit strookt niet met de werkelijkheid. Wat
wel waar is, is dat het onderzoek “bij gebrek aan ondersteunende bewijsgegevens”
noodzakelijk beperkt bleef tot de vaststelling dat het verwijt van lichtzinnigheid en
achterhouden van wezenlijke informatie “niets meer is dan een bewering”.
Ook in de onderhavige procedure ten gronde kan de Raad van
State vanwege die afwezigheid van stavingselementen niet anders dan concluderen
dat het middel, zoals het in het verzoekschrift is aangevoerd, het niveau van een
loutere bewering niet overstijgt.
Tevergeefs doet verzoekende partij in de laatste memorie gelden
dat zij concreet op elk van de onderdelen van de bestreden motivering kritiek uit.
Die kritiek is immers slechts verwoord in de memorie van wederantwoord, terwijl
ze gelet op artikel 2 van het algemeen procedurereglement in principe in het
verzoekschrift moest zijn aangebracht en het blijkt noch wordt beweerd dat dit niet
mogelijk was. Er mag dan ook geen rekening mee worden gehouden.
13.
Het middel wordt in zijn geheel verworpen.
XII-2097-12/24
V. De grond van de zaak A. 86.434/XII-2210
A. Eerste middel
Standpunt van verzoekende partij
14.
De verzoekende partij voert in een eerste middel de schending aan
van de artikelen 4, 8, 22 en 23 van de wet van 22 december 1986 betreffende de
intercommunales, doordat de bestreden besluiten gewag maken van een ontbinding
van de intercommunale TGEK wat de gasdistributie betreft en deze ontbinding
doorvoeren door middel van een statutenwijziging, die op haar beurt de basis vormt
voor een toetreding tot een andere intercommunale, terwijl de voormelde
wetsartikelen “duidelijk verschillende situaties betreffen en geen ruimte laten voor
de hier nagestreefde ‘gedeeltelijke ontbinding’ en haar gevolgen”.
In de nadere toelichting van het middel betoogt de verzoekende
partij in essentie dat niet is voldaan aan de “vormvereisten” die door artikel 8 van
de wet van 22 december 1986 betreffende de intercommunales worden geteld met
betrekking tot de uittreding van een gemeente uit een intercommunale, dat de
bestreden beslissingen die vormvereisten trachten te omzeilen door de gang van
zaken voor te stellen als een “gedeeltelijke ontbinding”, maar dat geen enkele
wetsbepaling een gedeeltelijke ontbinding van een intercommunale mogelijk maakt
en dat in de artikelen 22 en 23 van de voornoemde wet van 22 december 1986 de
term “ontbinding” moet worden begrepen als de “beëindiging van het bestaan van
de rechtspersoon van de intercommunale”.
Beoordeling
15.
Het middel kan enkel worden betrokken op de beslissing om uit
de intercommunale TGEK te treden wat de distributie van aardgas betreft (artikel
1 van het tweede bestreden besluit) en om voor die activiteit de intercommunale
TGEK te ontbinden (artikel 3 van het tweede bestreden besluit). Hiervoor is gezien
dat verzoeker met betrekking tot die beslissingen afstand van het geding heeft
gedaan. Het middel behoeft dan ook geen verder onderzoek.
XII-2097-13/24
B. Tweede middel
Standpunt van verzoekende partij
16.
Verzoekende partij voert in een tweede middel de schending aan
van de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 betreffende de uitdrukkelijke
motivering van de bestuurshandelingen, het rechtszekerheidsbeginsel en het
vertrouwensbeginsel, doordat de bestreden beslissingen onder meer gesteund zijn
op de overweging dat de activiteiten met betrekking tot gas aan de intercommunale
TGEK werden toevertrouwd zonder recht van substitutie, terwijl deze overweging
in feite faalt omdat de gemeente Kampenhout zich nu voor het eerst beroept op het
niet bestaan van dat substitutierecht, maar zij zich jarenlang heeft gedragen alsof dat
recht wel degelijk bestond.
Ter adstructie verwijst verzoekende partij naar artikel 3 van de
statuten van TGEK en naar een beslissing van 16 oktober 1986 van de raad van
bestuur van de intercommunale TGEK. De verzoekende partij leidt uit de
omschrijving van het maatschappelijk doel van de intercommunale TGEK in
artikel 3 van de statuten af dat deze intercommunale de grootst mogelijke vrijheid
bezit om te bepalen hoe zij de distributie van aardgas op het grondgebied van de bij
haar aangesloten gemeenten kan verzekeren en dat de intercommunale derhalve wel
degelijk de rechten van de gemeente Kampenhout inzake aardgasdistributie bij een
derde intercommunale kan inbrengen, wat bij de beslissing van 16 oktober 1986 van
de raad van bestuur van de intercommunale ten voordele van de verzoekende partij
is gebeurd.
Zelfs indien geen inbreng zou hebben plaatsgehad, is het alleszins
zo dat de verwerende partij zich steeds heeft gedragen alsof deze wel heeft
plaatsgehad, zodat kan worden verwezen naar de rechtspraak van het Hof van
Cassatie naar luid waarvan het bestaan van een overeenkomst wordt bewezen
doordat de uitvoering ervan wordt aangetoond.
Overigens, zo stelt de verzoekende partij, zijn de bestuurders van
de intercommunale TGEK steeds gemeenteraadsleden, schepenen en burgemeesters
van de gemeenten Kampenhout en Steenokkerzeel geweest, zodat de gemeente zich
onmogelijk kan beroepen op “enige onwetendheid in haren hoofde of divergentie
tussen haar standpunt en dat van TGEK”.
XII-2097-14/24
Beoordeling
17.
Gelet op de afstand van het geding ten aanzien van de besluiten
van 12 mei 1999 van de gemeenteraad tot ontbinding van de intercommunale voor
gasdistributie en tot goedkeuring van de statutenwijziging van de intercommunale
TGEK, dient het middel nog uitsluitend te worden onderzocht wat het
gemeenteraadsbesluit van dezelfde datum betreft inzake de goedkeuring van de
toetreding tot de intercommunale IVEG voor de distributie van aardgas.
18.
Het middel viseert een motief dat bij de aangevochten toetreding
is gehanteerd, te weten het motief dat de activiteiten inzake gas “zonder recht van
substitutie” aan de intercommunale TGEK waren toevertrouwd.
In het arrest nr. 85.658 van 29 februari 2000 over de vordering tot
schorsing is het middel als niet ernstig beschouwd omdat de gemeente ondertussen
de inbrengen die zij in die intercommunale TGEK heeft gedaan hoe dan ook -of ze
nu een recht van substitutie ten voordele van TGEK inhielden of niet- weer in eigen
handen heeft. Immers heeft, zo wordt in het arrest opgemerkt, de buitengewone
algemene vergadering van de intercommunale TGEK op 29 juli 1999 besloten de
intercommunale geheel te ontbinden, is die beslissing voor de verzoekende partij
definitief geworden, en volgt daaruit dat de inbrengen die de gemeente in die
intercommunale heeft gedaan volgens de geldende regels van de vereffening naar
de gemeente teruggekeerd zijn.
Anders dan verzoekende partij in de memorie van wederantwoord
lijkt te suggereren, heeft de Raad van State op die wijze geen uitspraak gedaan over
een “subjectief recht sui generis”, maar liet hij integendeel de vraag of de rechten
van de verwerende partij inzake de distributie van aardgas met een recht van
substitutie aan de intercommunale TGEK werden overgedragen of dat de
verzoekende partij erop mocht vertrouwen dat zulke overdracht was gebeurd, buiten
beschouwing.
Waar dan, voorts, in het schorsingsarrest wordt overwogen dat de
beweerde substitutie waarop de verzoekende partij zich beroept dus geen hinderpaal
kan zijn om de rechten van de gemeente in een andere intercommunale in te brengen
en dat het middel waartegen het middel zich richt niet ter zake dienend is, wordt in
wezen aangenomen dat het motief niet van die aard is dat zijn eventuele onjuistheid
XII-2097-15/24
vermag de onwettigheid mee te brengen van de aangevochten gemeenteraadsbeslissing tot toetreding tot de intercommunale IVEG voor distributie van aardgas.
20.
Gelet op de definitieve ontbinding en vereffening van de
intercommunale TGEK en de terugkeer daardoor naar verwerende partij van wat zij
in de intercommunale inbracht, is ook de auditeur in zijn verslag ten gronde van
mening dat het middel dient te worden verworpen zonder dat de vraag naar de
juistheid van het bekritiseerde motief een antwoord dient te krijgen.
In de laatste memorie besteedt verzoekende partij aan die
problematiek van de doeltreffendheid van het middel geen enkele aandacht. Zij wijst
daarentegen voort op “de onmiskenbare gevolgen van de overdracht met recht van
substitutie die tegenpartij ten voordele van verzoekende partij heeft gedaan”,
waartoe behoort dat het distributienet háár eigendom is.
21.
In deze omstandigheden blíjft er reden toe om de pertinentie van
het middel te betwijfelen. Het blijkt niet dat de eventuele onjuistheid van het
betrokken motief de toetreding van verwerende partij tot IVEG voor distributie van
aardgas beslissend aantast.
Het middel kan niet tot nietigverklaring leiden.
VI. De grond van de zaak A. 86.768/XII-2229
A. Eerste middel
22.
De verzoekende partij voert in een eerste middel de schending aan
van artikel 8 en 23 van de wet van 22 december 1986 betreffende de
intercommunales en van het zorgvuldigheidsbeginsel :
“Doordat de genomen ‘uittredingsbeslissing’ voorbijgaat aan de door
artikel 8 gestelde vormvoorwaarden tot uittreding
terwijl deze voorwaarden vervuld dienen te zijn vooraleer een beslissing tot
uittreding rechtsgeldig kan worden genomen en doordat de genomen
‘uittredingsbeslissing’ klaarblijkelijk een partiële uittreding impliceert,
terwijl artikel 8 deze hypothese in genen dele voorziet
en doordat de voorbereiding van de bestreden beslissingen blijk geeft van een
verregaande eenzijdigheid
terwijl het zorgvuldigheidbeginsel vereist dat een beslissing van de overheid
gebaseerd is op een zorgvuldige voorbereiding, die alle relevante elementen in
ogenschouw neemt en alle in het geding zijnde belangen onderling afweegt.
XII-2097-16/24
Toelichting
[...]
Niet enkel door over de wettelijke vormvereisten heen te schaatsen, maar tevens
door de bestreden beslissing te steunen op een motivering die overduidelijk
slechts rekening houdt met de argumenten van één betrokken partij en zo
weggelopen lijkt te zijn uit een reclamefolder van P.B.E., schendt de gemeente
Kampenhout klaarblijkelijk het zorgvuldigheidsbeginsel. Dit beginsel vereist
immers dat het nemen van een overheidsbeslissing wordt voorafgegaan door
een zorgvuldig verzamelen van alle relevante elementen, zowel pro als contra
de optie die zal worden verkozen, waarbij de argumenten van alle betrokkenen
en belanghebbenden verzameld en in rekening gebracht worden. Een beslissing
die enkel wordt voorbereid aan de hand van de standpunten van één betrokkene,
kan onmogelijk aan deze vereisten beantwoorden. Dit element verdient
bijzondere aandacht, omdat de bestreden beslissing een belangrijk technisch
aspect bevat, dat klaarblijkelijk niet of nauwelijks in rekening werd gebracht,
laat staan dat ter zake deskundig advies zou zijn ingewonnen. De gelijkenis met
het arrest dat uw Raad heeft geveld in zake INTEGAN (nr 19.671 d.d. 31 mei
1979) is bijgevolg meer dan treffend. Daar onderstreepte uw Raad immers
uitdrukkelijk het belang van deskundige technische voorlichting in zaken als
deze en werd hieraan expliciet toegevoegd :
‘Dat enkel hier en daar bezoeken werden afgelegd aan de installaties van
sommige gegadigde ondernemingen, wat niet als een deskundig onderzoek
kan worden beschouwd’.
Het onderzoek dat in casu gebeurde, kan nauwelijks grondiger worden
genoemd.
Zowel in de voorbereidingsfase van de bestreden beslissing als naderhand heeft
het gemeentebestuur dus nagelaten op een aanvaardbare manier om te springen
met de belangen van verzoekende partij, wellicht in de hoop op die manier een
intrinsiek onwettige beslissing feitelijk onaantastbaar te maken”.
Beoordeling
23.
Het eerste onderdeel van het middel, afgeleid uit de schending van
de artikelen 8 en 23 van de wet van 22 december 1986 betreffende de
intercommunales kan enkel worden betrokken op het besluit van 3 juni 1999 van de
gemeenteraad van Kampenhout in zoverre daarin wordt beslist uit te treden uit de
intercommunale TGEK wat de elektriciteitsdistributie betreft. Aangezien
verzoekende partij wat die beslissing betreft afstand van het geding heeft gedaan,
behoeft het onderdeel geen onderzoek meer.
24.
Wat de aangevoerde schending van het zorgvuldigheidsbeginsel
betreft wordt vastgesteld dat de beslissing van verwerende partij om voor de
distributie van elektriciteit toe te treden tot de intercommunale PBE als volgt
gemotiveerd is :
“Gelet op de besluiten van de gemeenteraad van de gemeenten Berg
dd. 15 april 1927 en 11 december 1927 en Kampenhout d.d. 5 januari 1924,
XII-2097-17/24
3 mei 1927 en 24 december 1927 waarbij beslist werd de intercommunale
T.G.E.K. op te richten;
Gelet op het besluit van de gemeenteraad van Kampenhout waarbij beslist werd
de elektriciteitsdistributie van alle deelgemeenten toe te vertrouwen aan
T.G.E.K.;
Gelet op het feit dat de activiteiten met betrekking tot elektriciteit aan de
intercommunale T.G.E.K. zonder recht van substitutie werden toevertrouwd;
Gelet op de statuten van TGEK;
Gelet op het feit dat de intercommunale TGEK in het nakend kader van de
geliberaliseerde energiemarkt ingevolge haar vrij relatieve grootte, over te
weinig slagkracht beschikt om de belangen van de energiegebruikers gevestigd
in Kampenhout optimaal te behartigen in een meer concurrentiële elektriciteitsmarkt;
Gelet op de voordelen om de distributie van elektriciteit toe te vertrouwen aan
een andere zuivere intercommunale met name PBE, die samengevat de
volgende zijn :
- de hoge winstuitkeringen i.v.m. uitbating van elektriciteit worden verder
gewaarborgd.
- De gemeente blijft voor 100% eigenaar van de distributie-installaties. In een
toekomstig geliberaliseerde Europese markt zal het belang hiervan enorm
toenemen;
- het bestaand openbaar verlichtingsnet blijft eigendom van de gemeente, PBE
verzorgt gratis onderhoud hiervan en gedurende 10 jaar betaalt PBE een
afschrijvingsvergoeding van 10% op de boekwaarde.
- het bestaan bij PBE van een renovatiefonds die 500 BEF per abonnee
bedraagt, waarop de gemeente aanspraak kan maken voor het financieren
van alle elektriciteitswerken (met uitzondering van OV- en andere
elektriciteitsverbruiken)
- PBE biedt de gemeente volledig gratis energie-audits voor alle
gemeentelijke gebouwen en stelt alles in het werk voor een optimaal zuinig
energiebeleid in de gemeentelijke huishouding (bv. Opleiding gemeentelijke
energiecoördinator). PBE verzorgt voor acties naar de gebruiker toe zoals de
premies voor A-label, zonneboilers, zonnecellen, ...
- de politiek van systematisch ondergronds leggen van leidingen van PBE
- PBE is een zuivere intercommunale waar het bestuur volledig in handen is
van gemeentelijke vertegenwoordigers zodat enkel de belangen van de
gebruikers primeren. De actieve deelname van de gemeente aan het bestuur
van de intercommunale uit zich ten volle in het lokale sectorcomité.
Gelet op de waarborgen van PBE om de bestaande personeelsleden van TGEK
tegen dezelfde voorwaarden over te nemen en de garantie om quasi al deze
personeelsleden in een eerste fase in de sector waarvan de gemeente
Kampenhout zal deel uitmaken, te werk te stellen;
Overwegende dat door toetreding tot zuivere intercommunales de financiële
geldstromen binnen de intercommunales blijven en bijgevolg ten goede komen
aan de aangesloten gemeenten, en dus hun inwoners, en niet, zoals bij
gemengde intercommunales, voor een groot deel vloeien naar binnen- of
buitenlandse holdings; dat dit een van de voornaamste reden is waarom een
aansluiting bij een zuivere intercommunale zo voordelig is voor de
gemeentekas;
Overwegende dat de exploitatiekosten van PBE transparant zijn: als er kosten
zijn worden deze verrekend in de exploitatierekening, per jaar;
Overwegende dat de gemeente die samenwerkt met PBE inzake aankoop van
energie onmiddellijk zal kunnen genieten van de positieve gevolgen van de
nakende liberalisering van de Europese markt, vermits PBE te allen tijde haar
aankoopcontracten elektriciteit kan opzeggen mits een zeer beperkte
opzegtermijn;
XII-2097-18/24
Overwegende dat PBE tevens een klantendienst (info-kantoor) zal verzekeren
op het grondgebied van de gemeente Kampenhout;
Overwegende dat PBE al de nodige garanties aanbiedt voor een veilige
exploitatie van de elektriciteitsdistributie;
Overwegende dat PBE de nodige garanties biedt voor een vlotte overgang van
de elektriciteitsdistributie en de nodige onderhandelingen zal voeren met TGEK
en eventuele contractspartners van TGEK overeenkomstig artikel 23 van de wet
op de intercommunales;
Overwegende dat PBE bij brief van 21 mei 1999 duidelijk stelde dat de
gemeente Kampenhout niet hoefde te vrezen voor een schadeclaim van een
derde persoon of instantie en bovendien de gemeente hiervoor zal vrijwaren;
Overwegende dat de toetreding tot intercommunale PBE dan ook de beste
keuze is voor de gemeente zowel op financieel vlak voor de gemeente (hoge
dividenden) en haar inwoners (info-kantoor ter plaatse en lagere energierekeningen), op kwalitatief vlak (klantvriendelijkheid, milieubewustzijn,
technische service, ...) en sociaal vlak (tewerkstelling in Kampenhout);
Overwegende dat de toetreding tot PBE de uittreding uit TGEK impliceert daar
de intercommunale TGEK ingevolge de beslissingen van haar algemene
vergadering van 17 mei 1999 in overeenstemming met de beslissingen van de
gemeente Kampenhout en Steenokkerzeel de distributie van gas uit haar
maatschappelijk doel heeft geschrapt; dat bij een uittreding de intercommunale
die slechts uit twee vennoten bestaat, ophoudt te bestaan;
Overwegende dat de gemeente zonder gehouden te zijn om een
schadevergoeding te betalen aan de andere vennoot, om uit te treden uit de
intercommunale TGEK hiertoe het akkoord van de algemene vergadering van
TGEK dient te hebben;
Overwegende dat de uittreding uit TGEK en de toetreding tot PBE geschiedt
onder de opschortende voorwaarde dat de gemeente Steenokkerzeel tevens
beslist tot uittreding uit TGEK of haar akkoord betuigt met de uittreding van de
gemeente Kampenhout;
Gelet op de wet van 22 december 1986 betreffende de intercommunales;
Gelet op de gemeentewet”.
25.
Waar de bestreden beslissing aldus uitvoerig verantwoordt op
grond van welke voordelen die de intercommunale aan de gemeente zal geven, de
overstap naar de intercommunale PBE steunt, maakt verzoekende partij in het
aangehaalde middel geenszins duidelijk, aan de hand van concrete gegevens, dat de
aangehaalde redengeving onjuist zou zijn of het resultaat van een lichtvaardige
beoordeling.
26.
Voor het eerst in de memorie van wederantwoord komt
verzoekende partij ertoe de aangeklaagde onzorgvuldigheid enigszins te
concretiseren, door het formuleren van een aantal “vragen en bedenkingen”.
Daargelaten of verzoekende partij in de laatste memorie al dan niet terecht betwist
dat deze “vragen en bedenkingen” vaag en weinigzeggend zijn, moeten ze hoe dan
ook als een te late aanvulling van het middel worden aangezien.
XII-2097-19/24
Het is in dit verband niet zonder betekenis dat verzoekende partij
in de laatste memorie meent dat de Raad van State in het kader van de procedure tot
schorsing van de beslissing “niet is overgegaan tot een inhoudelijk onderzoek van
het middel in kwestie”. Dit is ten onrechte, met dien verstande weliswaar dat het
onderzoek noodzakelijk afstuitte op de ontstentenis van concrete gegevens die de
in het middel aangevoerde onjuistheid en lichtvaardigheid konden staven.
Ook in de onderhavige procedure ten gronde kan de Raad van
State vanwege die ontstentenis van elementaire stavingselementen niet anders dan
concluderen dat het middel, zoals het in het verzoekschrift is aangevoerd, niet
aannemelijk maakt dat de beslissing op een onjuiste beoordeling steunt en
lichtzinnig en zonder kennis van wezenlijke zaken is genomen.
Tevergeefs doet verzoekende partij in de laatste memorie gelden
dat zij concreet op elk van de onderdelen van de bestreden motivering kritiek uit.
Deze kritiek is nu eenmaal slechts verwoord in de memorie van wederantwoord,
terwijl ze gelet op artikel 2 van het algemeen procedurereglement in principe in het
verzoekschrift moest zijn aangebracht en het blijkt noch wordt beweerd dat dit niet
mogelijk was. Er mag dan ook geen rekening mee gehouden worden.
27.
Het middel wordt in zijn geheel verworpen.
B. Tweede middel
Standpunt van verzoekende partij
28.
Verzoekende partij voert in het tweede middel de schending aan
van de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 betreffende de uitdrukkelijke
motivering van de bestuurshandelingen, het rechtszekerheidsbeginsel en het
vertrouwensbeginsel, doordat de bestreden beslissingen onder meer gesteund zijn
op de overweging dat de activiteiten met betrekking tot elektriciteit aan de
intercommunale TGEK werden toevertrouwd zonder recht van substitutie, terwijl
deze overweging in feite faalt omdat de gemeente Kampenhout zich nu voor het
eerst beroept op het niet bestaan van dat substitutierecht, maar zij zich jarenlang
heeft gedragen alsof dat recht wel degelijk bestond.
XII-2097-20/24
Ter adstructie verwijst verzoekende partij naar artikel 3 van de
statuten van TGEK en naar de beslissing van 16 oktober 1986 van de raad van
bestuur van de intercommunale TGEK. Uit de omschrijving van het maatschappelijk
doel van TGEK in artikel 3 van de statuten leidt zij af dat deze intercommunale de
grootst mogelijke vrijheid bezit om te bepalen hoe zij de distributie van elektriciteit
op het grondgebied van de bij haar aangesloten gemeenten kan verzekeren en dat de
intercommunale derhalve de rechten van de gemeente Kampenhout inzake
elektriciteitsdistributie bij een derde intercommunale kan inbrengen, wat bij de
beslissing van 16 oktober 1986 van de raad van bestuur van de intercommunale ten
voordele van de verzoekende partij is gebeurd.
Zelfs indien geen inbreng zou hebben plaatsgehad, is het alleszins
zo dat de verwerende partij zich steeds heeft gedragen alsof deze wel heeft
plaatsgehad, zodat kan worden verwezen naar de rechtspraak van het Hof van
Cassatie naar luid waarvan het bestaan van een overeenkomst wordt bewezen
doordat de uitvoering ervan wordt aangetoond.
Overigens, zo stelt de verzoekende partij, zijn de bestuurders van
de intercommunale TGEK steeds gemeenteraadsleden, schepenen en burgemeesters
van de gemeenten Kampenhout en Steenokkerzeel geweest, zodat de gemeente zich
onmogelijk kan beroepen op “enige onwetendheid in haren hoofde of divergentie
tussen haar standpunt en dat van TGEK”.
Beoordeling
29.
Het middel viseert een motief dat bij de bestreden toetreding is
gehanteerd, te weten het motief dat de activiteiten inzake de elektriciteit “zonder
recht van substitutie” aan de intercommunale TGEK waren toevertrouwd.
30.
In het arrest nr. 85.660 van 29 februari 2000 over de vordering tot
schorsing is het middel als niet ernstig beschouwd, omdat de gemeente ondertussen
de inbrengen die zij in die intercommunale TGEK heeft gedaan hoe dan ook -of ze
nu een recht van substitutie ten voordele van TGEK inhielden of niet- opnieuw in
eigen handen heeft. Immers heeft, aldus het arrest, de buitengewone algemene
vergadering van de intercommunale TGEK op 29 juli 1999 besloten de
intercommunale geheel te ontbinden, is die beslissing voor de verzoekende partij
definitief geworden, en volgt daaruit dat de inbrengen die de gemeente in die
XII-2097-21/24
intercommunale heeft gedaan volgens de geldende regels van de vereffening naar
de gemeente teruggekeerd zijn.
Anders dan verzoekende partij in de memorie van wederantwoord
lijkt te suggereren, heeft de Raad van State op die wijze geen uitspraak gedaan over
een “subjectief recht sui generis”, maar liet hij integendeel de vraag of de rechten
van de verwerende partij inzake de distributie van elektriciteit met een recht van
substitutie aan de intercommunale TGEK werden overgedragen of dat de
verzoekende partij erop mocht vertrouwen dat zulke overdracht was gebeurd, buiten
beschouwing.
Waar dan, voorts, in het schorsingsarrest wordt overwogen dat de
beweerde substitutie waarop de verzoekende partij zich beroept dus geen hinderpaal
kan zijn om de rechten van de gemeente in een andere intercommunale in te brengen
en dat het middel niet ter zake dienend is, wordt in wezen aangenomen dat het
motief waartegen het middel zich richt niet van die aard is dat zijn eventuele
onjuistheid vermag de onwettigheid mee te brengen van de aangevochten
gemeenteraadsbeslissing tot toetreding tot de intercommunale IVEG voor distributie
van elektriciteit.
31.
Gelet op de definitieve ontbinding en vereffening van de
intercommunale TGEK en de terugkeer daardoor naar verwerende partij van wat zij
in de intercommunale inbracht, is ook de auditeur in zijn verslag ten gronde van
mening dat het middel dient te worden verworpen zonder dat de vraag naar de
juistheid van het bekritiseerde motief een antwoord dient te krijgen.
In de laatste memorie besteedt verzoekende partij aan deze
problematiek van de doeltreffendheid van het middel geen enkele aandacht. Zij wijst
daarentegen voort op “de onmiskenbare gevolgen van de overdracht met recht van
substitutie die tegenpartij ten voordele van verzoekende partij heeft gedaan”,
waartoe behoort dat het distributienet háár eigendom is.
32.
In de gegeven omstandigheden blíjft er reden toe om de
pertinentie van het middel te betwijfelen. Het blijkt niet dat de eventuele onjuistheid
van het betrokken motief de toetreding van verwerende partij tot PBE voor
distributie van elektriciteit beslissend aantast.
XII-2097-22/24
Het middel kan niet tot nietigverklaring leiden.
OM DIE REDENEN
BESLIST DE RAAD VAN STATE :
Artikel 1.
De zaken A.
86.768/XII-2229 worden gevoegd.
84.813/XII-2097,
86.434/XII-2210
en
Artikel 2.
De afstand van het geding wordt vastgesteld wat het beroep betreft
tegen de beslissing van 14 januari 1999 van de gemeenteraad van Kampenhout om
uit de intercommunale TGEK te treden wat de sector gas betreft, tegen de
beslissingen van 12 mei 1999 van dezelfde gemeenteraad tot ontbinding van de
intercommunale TGEK en tot goedkeuring van de statutenwijziging van die
intercommunale, tegen de beslissing van 3 juli 1999 van dezelfde gemeenteraad om
uit de intercommunale TGEK te treden wat de elektriciteitsdistributie betreft, en
tegen de beslissing van 17 juli 1999 van dezelfde gemeenteraad tot aanstelling van
een vereffenaar voor de intercommunale TGEK.
Artikel 3.
De beroepen worden voor het overige verworpen.
Artikel 4.
De kosten van de vorderingen tot schorsing en van de beroepen
tot nietigverklaring, bepaald op 1041,18 euro, komen ten laste van verzoekende
partij.
De kosten van de tussenkomsten in de vordering tot schorsing in
de zaak A. 84.813/XII-2097, bepaald op 247,90 euro, komen ten laste van de
gemeente Steenokkerzeel en IVEG, ieder voor de helft.
XII-2097-23/24
De kosten van de tussenkomsten, bepaald op 495,80 euro, komen
ten laste van de tussenkomende partijen, a rato van een vierde voor de gemeente
Steenokkerzeel, de helft voor IVEG, en een vierde voor PBE.
Het door verzoekende partij teveel gekweten zegelrecht van
210,71 euro dient haar te worden terugbetaald.
Aldus te Brussel uitgesproken in openbare terechtzitting, op
negentien maart 2009, door de XIIe kamer, die was samengesteld uit :
de HH.
Mevr.
D. VERBIEST,
J. LUST,
G. VAN HAEGENDOREN,
S. DOMS,
kamervoorzitter,
staatsraad,
staatsraad,
griffier.
De griffier,
De voorzitter,
S. DOMS.
D. VERBIEST.
XII-2097-24/24