Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2009:ARR.192.585 (2009-04-23)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 192.585 van 23 april 2009 Onderwijs en cultuur - Diploma'sen
gelijkwaardigheid van diploma's Beslissing : Vernietiging Verwerping
Samenvoeging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK.
ARREST
nr. 192.585 van 23 april 2009
in de zaken A. 154.529/XII-4225.
A. 154.531/XII-4235.
In zake :
Maria Margarida FIGUEIREDO BAPTISTA RODRIGUES,
die woonplaats kiest bij
advocaat F. Rogge,
kantoor houdende te Nazareth,
’s Gravenstraat 42
tegen :
de VLAAMSE GEMEENSCHAP.
--------------------------------------------------------------------------------------------------D E R A A D V A N S T A T E, XIIe K A M E R,
Gezien het verzoekschrift dat Maria Margarida Figueiredo
Baptista Rodrigues op 6 augustus 2004 heeft ingediend om de nietigverklaring te
vorderen van “de beslissing genomen door het Ministerie van de Vlaamse
Gemeenschap - Administratie Hoger Onderwijs en Wetenschappelijk Onderzoek
meegedeeld bij brief van 07.06.2004 waarbij het Portugees diploma ‘Licenciatura
em Linguas e Literaturas Modernas” van verzoekende partij, in 1981 uitgereikt door
de Universidade de Lisboa, niet als volledig gelijkwaardig werd erkend met de
Vlaamse academische graad van Licentiaat in de taal- en letterkunde”
(zaak A.154.529);
Gelet op het arrest nr. 138.456 van 14 december 2004 waarbij de
vordering tot schorsing van de tenuitvoerlegging van het bestreden besluit wordt
verworpen;
Gezien het verzoek van de verzoekende partij tot voortzetting van
de procedure;
XII-4225-1\9
Gezien het verzoekschrift dat Maria Margarida Figueiredo
Baptista Rodrigues op 6 augustus 2004 heeft ingediend om de nietigverklaring te
vorderen van :
“a. 1. Besluit van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, afdeling
Administratie Hoger Onderwijs en Wetenschappelijk Onderzoek dd.
07.06.2004 waarbij aan verzoekster wordt medegedeeld dat haar Portugees
diploma ‘Licenciatura em Linguas e literaturas Modernas’ in 1981 uitgereikt
door de Universidade de Lisboa niet als volledig gelijkwaardig wordt erkend
met de Vlaamse academische graad van Licenciaat in de taal- en letterkunde;
a.2. Besluit van de gemachtigde ambtenaar in naam van de Vlaamse Minister
van Onderwijs en Vorming dd. 18 juni 2004, stellende dat het Portugees
diploma ‘Licenciatura em Linguas e Literaturas Modernas (Estudos Portugeses
e Alemacs)’, uitgereikt door de Universidade de Lisboa op 30 september 1981
aan mevrouw Maria Margarida Figueiredo Baptista Rodrigues, geboren op
2 april 1959, een buitenlands hoger diploma is waarvan het niveau
gelijkwaardig is met het niveau van een basisopleiding van één cyclus verstrekt
door een hogeschool in de Vlaamse Gemeenschap (niveaugelijkwaardigheidsbesluit), zoals medegedeeld bij schrijven van 29.06.2004”;
(zaak A.154.531);
Gezien de memories van antwoord en van wederantwoord in de
beide zaken;
Gezien het verslag opgemaakt door eerste auditeur-afdelingshoofd
R. Van Der Gucht;
Gelet op de kennisgeving van het verslag aan partijen en gezien
de laatste memories;
Gelet op de beschikkingen van 12 februari 2009 waarbij de
terechtzitting bepaald wordt op 17 maart 2009;
Gehoord het verslag van staatsraad G. van Haegendoren;
Gehoord de opmerkingen van adviseur M. Broucke, die verschijnt
voor verwerende partij;
Gehoord het eensluidend
afdelingshoofd R. Van Der Gucht;
advies
van
eerste
auditeur-
Gelet op titel VI, hoofdstuk II, van de gecoördineerde wetten op
de Raad van State,
XII-4225-2\9
OVERWEEGT WAT VOLGT :
De gegevens van de zaak
1.1.
Bij schrijven van 21 augustus 2002 dient verzoekster bij NARICVlaanderen een aanvraag in voor erkenning van haar in 1981 aan de Universiteit van
Lissabon behaalde licentie in “Moderne Talen en literaturen, studies PortugeesDuits”. Op 22 augustus 2002 dient verzoekster een ‘aanvraagformulier academische
gelijkwaardigheidserkenning’ in, waarbij ze verwijst naar haar schrijven van
21 augustus 2002.
1.2.
Op 7 juni 2004 deelt N. Vercruysse, afdelingshoofd van de
afdeling universiteiten van de administratie Hoger Onderwijs en Wetenschappelijk
Onderzoek van het ministerie van de Vlaamse Gemeenschap verzoekster mee :
“Op basis van de negatieve adviezen van de geconsulteerde universiteiten in
de Vlaamse Gemeenschap wordt uw Portugees diploma ‘Licenciatura em
Linguas e Literaturas Modernas’, in 1981 uitgereikt door de Universidade de
Lisboa niet als volledig gelijkwaardig erkend met de Vlaamse academische
graad van Licentiaat in de taal- en letterkunde.
Deze negatieve beslissing is als volgt gemotiveerd :
- er werd geen scriptie gemaakt en de scriptie wordt in Vlaanderen als een
essentieel onderdeel van de opleiding beschouwd.
Voor een eventuele gelijkwaardigheid van uw diploma met een Vlaams
hogescholendiploma wordt uw dossier overgemaakt aan de afdeling
Hogescholen [...]”.
Dit is de bestreden beslissing in de zaak 154.529 en de eerste
bestreden beslissing in de zaak 154.531.
1.3.
Op 18 juni 2004 beslist W. Leybaert, afdelingshoofd van de
afdeling hogescholen van dezelfde administratie, dat het diploma van verzoekster
een buitenlands hoger onderwijs diploma is waarvan het niveau gelijkwaardig is met
het niveau van een basisopleiding van één cyclus verstrekt door een hogeschool in
de Vlaamse Gemeenschap.
Dit is de tweede bestreden beslissing in de zaak 154.531, waarvan
verzoekster kennis wordt gegeven met een schrijven van 29 juni 2004.
XII-4225-3\9
De procedure
2.
Verzoekster preciseert in de memories dat “door omstandigheden”
twee procedures aanhangig zijn gemaakt. Zowel zij als de verwerende partij vragen
dat de zaken met het oog op een gezamenlijke behandeling zouden worden
samengevoegd.
Op deze vraag kan worden ingegaan.
De ontvankelijkheid
3.1.
Wat de bestreden beslissing van 18 juni 2004 betreft betoogt
verzoekster dat ze als een afgeleide beslissing te aanzien is van het eerste bestreden
besluit, dat nooit aanleiding was geweest tot die beslissing zonder de weigering tot
erkenning van de gelijkwaardigheid van haar diploma met de academische graad en
dat beide beslissingen samen tot gevolg hebben dat zij haar diploma in België niet
op academisch niveau kan aanwenden. Zij erkent anderzijds dat bij een eventuele
verwerping van haar beroep tegen de eerste beslissing, zij geen belang heeft bij de
vernietiging van de tweede beslissing.
Volgens verwerende partij daarentegen is het beroep in de
zaak 154.531 niet ontvankelijk wat het besluit van 18 juni 2004 betreft. Volgens
haar is er geen samenhang tussen beide beslissingen omdat ze genomen zijn op
grond van een verschillende reglementering. Ze mochten dan ook niet in een en
hetzelfde verzoekschrift worden bestreden. Voorts heeft verzoekster bij een
gebeurlijke nietigverklaring ervan ook geen belang, want het is een positieve
beslissing waarvan zij geen nadeel ondervindt. De reeds verkregen erkenning
betekent niet dat een bijkomende erkenning uitgesloten zou zijn in de toekomst; bij
een nietigverklaring van de eerste beslissing zal de administratie zelfs verplicht zijn
een nieuwe beslissing te nemen, rekening houdend met de overwegingen van het
arrest.
3.2.
De tweede exceptie is gegrond. Het beroep in de zaak 154.531 is
enkel ontvankelijk wat zijn eerste voorwerp betreft. Aangezien verzoekster hoe dan
ook geen belang heeft bij een nietigverklaring van het haar begunstigende besluit
van 18 juni 2004, om de redenen die verwerende partij aangeeft in de memorie van
antwoord, behoeft de eerste exceptie van verwerende partij geen antwoord.
XII-4225-4\9
De gegrondheid van het beroep
Standpunt van de partijen
4.
In de zaak 154.531 voert verzoekster in een eerste middel, eerste
onderdeel onder meer de schending aan van artikel 2 van het besluit van de Vlaamse
regering van 14 oktober 1992 houdende vaststelling van de voorwaarden tot en van
de procedure van de erkenning van de volledige gelijkwaardigheid van buitenlandse
diploma’s en studiegetuigschriften met de diploma’s van de academische graden met
uitzondering van de academische graden van de eerste cyclus en machtsoverschrijding, omdat uit de afwezigheid van enige vermelding terzake in het
bestreden besluit kan worden vermoed dat niet onmiddellijk een delegatiebesluit
zoals reglementair vereist aanwezig is, zodat er kan worden vanuit gegaan dat de
bestreden beslissing van 7 juni 2004 door een onbevoegde overheid werd genomen,
hetgeen de onwettigheid ervan met zich meebrengt.
5.
Verwerende partij antwoordt dat het niet is omdat de beslissing
er geen melding van maakt, dat er geen delegatiebesluiten zouden zijn. Bij artikel
11, § 5, 5/, van het ministerieel besluit van 26 augustus 2002 machtigt de minister
de directeur-generaal van de administratie Hoger Onderwijs en Wetenschappelijk
Onderzoek om elke beslissing te nemen met betrekking tot het erkennen van de
volledige gelijkwaardigheid van buitenlandse diploma’s van de academische graden
zoals bedoeld in artikel 3 van het besluit van de Vlaamse regering van 14 oktober
1992. Bij artikel 8, § 2, van het besluit van 30 januari 2003 delegeert de directeurgeneraal deze bevoegdheid verder aan het afdelingshoofd van de afdeling
Universiteiten, zijnde N. Vercruysse.
Beoordeling
6.
In de memorie van wederantwoord verklaart verzoekster dat zij
zich kan “verzoenen” met de toelichting aangaande de delegatie van bevoegdheid
met betrekking tot de genomen beslissing “voor zover de medegedeelde feitelijke
gegevens kloppen”.
XII-4225-5\9
De Raad van State hoeft niet na te gaan of deze voorwaardelijke
“verzoening” als een afstand van het middel moet worden begrepen. De
bevoegdheid van de steller van de akte raakt immers de openbare orde en moet
desnoods door de Raad van State ambtshalve worden opgeworpen.
7.
Volgens artikel 2 van het besluit van de Vlaamse regering van
14 oktober 1992 houdende vaststelling van de voorwaarden tot en van de procedure
van de erkenning van de volledige gelijkwaardigheid van buitenlandse diploma’s
en studiegetuigschriften met de diploma’s van de academische graden met
uitzondering van de academische graden van de eerste cyclus, waarvan de
toepasselijkheid te dezen niet wordt betwist, wordt de erkenning verleend door de
“gemeenschaps-minister”, “of zijn gemachtigde”.
Zoals in het arrest Cloet, nr. 94.149 van 20 maart 2001 en het
arrest Raes, nr 165.304, van 30 oktober 2006 voor analoog geformuleerde
regelingen inzake erkenning van diploma’s, huldigt de Raad van State ook voor de
huidige zaak de zienswijze dat enkel de minister van Onderwijs of zijn gemachtigde
kan beslissen over de gelijkwaardigheid van diploma’s en dat zulke machtiging
formeel tot uiting moet worden gebracht in een delegatiebesluit waarbij de
betreffende minister een ambtenaar machtigt de beslissingen in kwestie te nemen.
Verwerende partij legt met haar memorie van antwoord afschriften
voor van artikel 11, § 5, 5/, van het ministerieel besluit van 26 augustus 2002
houdende delegatie van sommige bevoegdheden inzake onderwijs aan ambtenaren
van het ministerie van de Vlaamse Gemeenschap en van artikel 8, § 2, van het
besluit van 30 januari 2003 van de directeur-generaal houdende subdelegatie van
sommige bevoegdheden inzake onderwijs aan ambtenaren van de administratie
Hoger Onderwijs en Wetenschappelijk Onderzoek.
Artikel 11, § 5, 5/, van het ministerieel besluit van 26 augustus
2002 machtigt de directeur-generaal van de administratie Hoger Onderwijs en
Wetenschappelijk Onderzoek om elke beslissing te nemen met betrekking tot het
erkennen van de volledige gelijkwaardigheid van buitenlandse diploma’s van de
academische graden zoals bedoeld in artikel 3 van het besluit van de Vlaamse
regering van 14 oktober 1992. Dit besluit is bekendgemaakt in de tweede uitgave
van het Belgisch Staatsblad van 24 september 2002.
XII-4225-6\9
Artikel 12, § 1, van datzelfde ministerieel besluit bepaalt dat de
leidend ambtenaar de “hiervoor in aanmerking komende bevoegdheden” na overleg
met de secretaris-generaal, subdelegeert aan ambtenaren van zijn administratie tot
op het meest functionele niveau. Artikel 12, § 2, bepaalt dat de delegatiehouder, bij
gebruik van deze delegaties, boven de vermelding van zijn graad en zijn
handtekening de formule “Namens de Vlaamse minister, bevoegd voor Onderwijs
en Vorming” plaatst.
Artikel 8, § 2, 1/, van het besluit van 30 januari 2003 van de
directeur-generaal delegeert aan de ambtenaren van rang A2 van de afdeling
Universiteiten om elke beslissing te nemen met betrekking tot het erkennen van de
volledige gelijkwaardigheid van buitenlandse diploma’s van de academische graden
zoals bedoeld in artikel 3 van het besluit van de Vlaamse regering van 14 oktober
1992. Artikel 9, § 2, van hetzelfde besluit bepaalt dat de delegatiehouder bij gebruik
van deze delegatie, boven de vermelding van zijn graad en zijn handtekening de
formule plaatst “Namens de Vlaamse minister bevoegd voor onderwijs, voor de
directeur-generaal”.
8.
De brief van 7 juni 2004 waarin de bestreden beslissing is vervat
werd niet “namens de Vlaamse minister ...” ondertekend, maar door de voornoemde
N. Vercruysse, afdelingshoofd van de afdeling Universiteiten van de administratie
Hoger Onderwijs en Wetenschappelijk Onderzoek. Deze was daartoe gemachtigd
op grond van de voornoemde opeenvolgende delegatiebesluiten van 26 augustus
2002 (het delegatiebesluit van de betrokken Vlaamse minister) en van 30 januari
2003 (het delegatiebesluit van de directeur-generaal).
Het delegatiebesluit van de directeur-generaal echter is, in
tegenstelling tot het ministerieel besluit van 26 augustus 2002, niet bekendgemaakt.
Artikel 190 van de Grondwet bepaalt dat geen wet, geen besluit
of verordening van algemeen, provinciaal of gemeentelijk bestuur verbindend is dan
na te zijn bekendgemaakt in de vorm bij de wet bepaald. Artikel 22 van de
bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen bepaalt voorts
dat geen decreet of uitvoeringsbesluit verbindend is dan na te zijn bekendgemaakt
“in de vorm bij deze wet bepaald”.
XII-4225-7\9
De erkenning of weigering tot erkenning van de gelijkwaardigheid
van een buitenlands diploma heeft voor de betrokken rechtsonderhorige
rechtsgevolgen in voordelige of nadelige zin : onder meer bepaalt ze in concreto de
eventuele zogenaamde civiele effecten van het diploma, zoals de toegang tot
gereglementeerde beroepen. De delegatie van de betreffende bevoegdheid van de
minister betreft aldus niet louter de inwendige inrichting en werking van de
openbare dienst en is evenmin een detailmaatregel. De voornoemde besluiten
waarbij delegaties van die beslissingsbevoegdheid werden verleend zijn van belang
voor de algemeenheid der burgers. Bijgevolg diende ook het delegatiebesluit van de
directeur-generaal van 30 januari 2003 te worden bekendgemaakt opdat het
verbindend zou zijn ten opzichte van de rechtsonderhorigen. Zulks is niet gebeurd,
zodat het delegatiebesluit niet aan verzoekster tegenwerpelijk was en vanuit haar
oogpunt de steller van het bestreden besluit niet bevoegd was de bestreden
beslissing te nemen.
Het besproken middelonderdeel is gegrond.
OM DIE REDENEN
BESLIST DE RAAD VAN STATE :
Artikel 1.
De zaken 154.529/XII-4225 en 154.531/XII-4235 worden
gevoegd.
Artikel 2.
Vernietigd wordt de beslissing van het afdelingshoofd van de
administratie Hoger Onderwijs en Wetenschappelijk Onderzoek van de Vlaamse
Gemeenschap, meegedeeld bij brief van 7 juni 2004, waarbij het Portugees diploma
‘Licenciatura em Línguas e Literaturas Modernas” van Maria Margarida Figueiredo
Baptista Rodrigues, in 1981 uitgereikt door de Universidade de Lisboa, niet als
volledig gelijkwaardig wordt erkend met de Vlaamse academische graad van
Licentiaat in de taal- en letterkunde.
XII-4225-8\9
Artikel 3.
Het beroep in de zaak 154.531/XII-4235 wordt verworpen voor
het overige.
Artikel 4.
De kosten van de vordering tot schorsing in de zaak
154.529/XII-4225 en van de beroepen tot nietigverklaring, bepaald op 525 euro,
komen ten laste van verwerende partij.
Aldus te Brussel uitgesproken in openbare terechtzitting, op
drieëntwintig april 2009, door de XIIe kamer, die was samengesteld uit :
de HH.
Mevr.
D. VERBIEST,
kamervoorzitter,
J. LUST,
staatsraad,
G. VAN HAEGENDOREN, staatsraad,
S. DOMS,
griffier.
De griffier,
De voorzitter,
S. DOMS.
D. VERBIEST.
XII-4225-9\9