Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2010:ARR.201.606 (2010-03-08)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 201.606 van 8 maart 2010 Openbaar ambt - Federaal openbaar ambt
- Aanwerving en loopbaan Beslissing : Verwerping Samenvoeging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
IXe KAMER
ARREST
nr. 201.606 van 8 maart 2010
in de zaken A. 167.495/IX-5117
A. 168.684/IX-5169
In zake:
Patrick POELMAN
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Eva De Walsche
kantoor houdend te Brussel
Louizalaan 250 bus 64
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
de NV NMBS-HOLDING
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten David D’Hooghe en Nathanaëlle Kiekens
kantoor houdend te Brussel
Loksumstraat 25
bij wie woonplaats wordt gekozen
--------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de beroepen
1.
Het beroep in de zaak A. 167.495/IX-5117, ingesteld op
4 november 2005, strekt tot de nietigverklaring van de beslissing van de NMBS
waarbij de verzoeker niet geslaagd wordt verklaard voor de schriftelijke openbare
proef voor aanwerving van bestuurders rangeringen en van treinbestuurders.
Het beroep in de zaak A. 168.684/IX-5169, ingesteld op
16 december 2005, strekt tot de nietigverklaring van:
- het gedeeltelijk proces-verbaal betreffende de openbare proef voor de
indienstneming als treinbestuurder (1e reeks) - bericht 41 H-HR van 31 mei 2005;
- het gedeeltelijk proces-verbaal betreffende de openbare proef voor de
indienstneming als bestuurder rangeringen (1e reeks) - bericht 42 H-HR van
31 mei 2005;
- het proces-verbaal van 27 oktober 2005 met de Nederlandstalige laureaten van
de openbare proef voor de indienstneming als treinbestuurder (1e reeks) - bericht
41 H-HR van 31 mei 2005;
IX-5117-1/12
- het proces-verbaal van 26 oktober 2005 met de Nederlandstalige laureaten van
de openbare proef voor de indienstneming als bestuurder rangeringen (1e reeks) bericht 42 H-HR van 31 mei 2005;
- alsook “de achterliggende beslissing om de verzoeker bij het opmaken van deze
processen-verbaal in te delen bij de niet-aannemelijke kandidaten”.
II. Verloop van de rechtspleging
Bij arrest nr. 155.279 van 20 februari 2006 is de vordering tot
schorsing van de tenuitvoerlegging van de bestreden beslissing in de zaak
A. 167.495/IX-5117 verworpen.
Bij arrest nr. 158.424 van 8 mei 2006 is de vordering tot schorsing
van de tenuitvoerlegging van de bestreden beslissingen in de zaak
A. 168.684/IX-5169 verworpen.
De verzoeker heeft in de beide zaken een verzoekschrift tot
voortzetting van de rechtspleging ingediend.
De verwerende partij heeft in de beide zaken een memorie van
antwoord ingediend en de verzoeker heeft in de beide zaken een memorie van
wederantwoord ingediend.
Adjunct-auditeur Joke Goris heeft in de beide zaken een verslag
opgesteld.
De verzoeker heeft in de beide zaken een verzoek tot voortzetting
van het geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende partij heeft in de
beide zaken een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 1 maart 2010.
Staatsraad Bert Thys heeft verslag uitgebracht.
IX-5117-2/12
Advocaat Eva De Walsche, die verschijnt voor de verzoeker, en
advocaat Nathanaëlle Kiekens die verschijnt voor de verwerende partij, zijn
gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Marc Lefever heeft een met dit
arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
De verzoeker is statutair personeelslid bij de NMBS. Op het
ogenblik van het instellen van de voorliggende beroepen is hij werkzaam als
bediener van werktuigmachines.
3.2.
Bij berichten nrs. 41 H-HR en 42 H-HR van 31 mei 2005 deelt de
NMBS-holding mee dat er openbare proeven worden georganiseerd voor de
indienstneming van treinbestuurders respectievelijk bestuurders rangeringen.
De verzoeker schrijft zich in voor deze proeven.
De proeven omvatten een geschiktheidstest, een “nieteliminerende psychoprofessionele test” en een onderhoud. De geschiktheidstest is
een computergestuurde test, die identiek is voor kandidaat-treinbestuurders en
kandidaat-bestuurders rangeringen. Luidens het examenreglement heeft deze test
betrekking op de kennis van de moedertaal en de wiskunde en heeft hij tot doel de
verbale, rekenkundige en logische vaardigheden van de kandidaten te beoordelen.
Enkel de kandidaten die “voldaan hebben” in het schriftelijke gedeelte, worden
toegelaten tot het mondelinge gedeelte.
3.3.
Op 2 juli 2005 neemt de verzoeker deel aan een verplichte
informatievergadering tijdens dewelke, volgens de uitnodiging, onder meer de
selectieprocedure in detail wordt uiteengezet.
IX-5117-3/12
3.4.
De geschiktheidstest heeft voor de verzoeker plaats op
16 augustus 2005. De verzoeker behaalt de volgende resultaten:
resultaten kandidaat
normscore
nauwkeurigheid
snelheid
nauwkeurigheid
snelheid
Collationering
100 %
111
87 %
85
Rekenen
89 %
124
71 %
92
Vraagstukken
93 %
120
57 %
91
Redenering
50 %
84
55 %
84
Ruimtelijk
inzicht
76 %
89
71 %
89
Omdat de behaalde nauwkeurigheidsscore voor de subtest
“Redenering” onder de normscore ligt, wordt de verzoeker niet geslaagd verklaard
voor de geschiktheidstest.
Dit is de bestreden beslissing in de zaak A. 167.495/IX-5117.
3.5.
Op 30 augustus 2005 vraagt de verzoeker met een formulier
P103-A naar de reden waarom hij van verdere deelname aan de proef wordt
uitgesloten.
Hij stelt op dat formulier:
“[...] Ik behaalde voor de vier afzonderlijke vakken van de proef
respectievelijk 93, 89, 50 en 76%, dus gemiddeld 77%. Ik werd evenwel
verdere deelname aan de proeven ontzegd. Op aanvraag van mijn syndicale
organisatie had ik graag de reden hiervan vernomen.”
3.6.
De verzoeker wordt met twee brieven, waarvan de ene gedateerd
is op 6 september 2005 en de andere niet gedateerd is, door eerste inspecteur
G. Deroubaix ervan in kennis gesteld dat hij niet geslaagd is voor de
geschiktheidstest.
Deze brieven vermelden slechts: “Het spijt ons u te moeten
melden dat u niet geslaagd bent voor bovengenoemde proef.”
IX-5117-4/12
3.7.
Op 21 september 2005 vraagt de verzoeker opnieuw met een
formulier P103-A om “de cijfers te bekomen van deze proef”.
3.8.
Met een brief van 13 oktober 2005 geeft de directie Human
Resources van de NMBS-holding aan de verzoeker het volgende antwoord:
“Ten gevolge uw P103 van 30 augustus jl. betreffende uw niet slagen voor
de geschiktheidstest van de openbare proef voor de indienstneming als
treinbestuurder/bestuurder-rangeringen, georganiseerd op 16 augustus 2005,
kunnen wij u enkel de inhoud van ons schrijven van 5 september 2005
bevestigen, waarin wij u hebben medegedeeld dat u niet slaagde voor
bovengenoemde proef.
Evenwel kunnen wij u de volgende bijkomende verduidelijking
mededelen, in verband met het niet slagen.
De geschiktheidstest bestaat uit een aantal subtesten van de BFTA, een
algemene psychotechnische vaardigheidsproef, meerbepaald de subtesten
Collationering, Rekenen, Vraagstukken, Redenering en Ruimtelijk Inzicht.
Tijdens de instructies wordt steeds aangegeven dat deze geschiktheidstest
eliminerend is. De resultaten van de kandidaat worden vergeleken met een
normscore voor zowel de snelheid als de nauwkeurigheid van werken per
subtest. Deze normscore werd bekomen door een statistische analyse van de
resultaten op de BFTA van de aspirant treinbestuurders en bestuurders
rangeringen die slaagden in hun basisopleiding (N=1009).
Uw resultaten zien er als volgt uit:
Resultaten
Normscore
Nauwkeurigheid
Snelheid
Nauwkeurigheid
Snelheid
Collationering
100 %
111
87 %
85
Rekenen
89 %
124
71 %
92
Vraagstukken
93 %
120
57 %
91
Redenering
50%
84
55%
84
Ruimtelijk
inzicht
76 %
89
71 %
89
De behaalde nauwkeurigheidsscore op de subtest Redenering (50%) ligt
onder de vereiste normscore (55%).”
3.9.
Bij de consultatie van het administratief dossier dat door de
verwerende partij is neergelegd in de zaak A. 167.495/IX-5117, neemt de verzoeker
IX-5117-5/12
kennis van de gedeeltelijke processen-verbaal van 5 september 2005 met de
resultaten van de geschiktheidstest.
Vervolgens neemt hij ook kennis van de definitieve processenverbaal van 26 en 27 oktober 2005.
Al deze processen-verbaal maken het voorwerp uit van het beroep
in de zaak A. 168.684/IX-5169, evenals “de achterliggende beslissing om de
verzoeker bij het opmaken van deze processen-verbaal in te delen bij de nietaannemelijke kandidaten”.
3.10.
Op 15 december 2005 dient de verzoeker een klacht in tegen de
NMBS-holding bij de Commissie voor de Bescherming van de Persoonlijke
Levenssfeer. In deze klacht voert de verzoeker een schending aan van artikel 12bis
van de wet van 8 december 1992 tot bescherming van de persoonlijke levenssfeer
ten opzichte van de verwerking van persoonsgegevens, luidens hetwelk een besluit
waaraan voor een persoon rechtsgevolgen verbonden zijn of dat hem in
aanmerkelijke mate treft, niet louter mag worden genomen op grond van een
geautomatiseerde gegevensverwerking die bestemd is om bepaalde aspecten van zijn
persoonlijkheid te evalueren.
Met een brief van 19 september 2006 deelt de genoemde
commissie haar beslissing over de klacht van de verzoeker mee aan de verwerende
partij. De commissie oordeelt dat de computergestuurde geschiktheidsproef geen
persoonlijkheidsevaluatie inhoudt in de zin van artikel 12bis van de wet van
8 december 1992, zodat dit artikel te dezen niet van toepassing is. De klacht van de
verzoeker wordt dienvolgens ongegrond verklaard.
IV. Samenvoeging van de zaken
4.
Uit de uiteenzetting van de feiten van de beide zaken blijkt dat ze
zodanig samenhangen dat er aanleiding is om ze samen te voegen.
IX-5117-6/12
V. Ontvankelijkheid
Standpunt van de partijen
5.
De verwerende partij werpt in de beide zaken een exceptie van
onontvankelijkheid van het beroep op, die zij afleidt uit de vaststelling dat de
verzoeker niet het georganiseerde administratief beroep heeft uitgeput waarin is
voorzien door artikel 3 van hoofdstuk XIII van het statuut van het personeel van de
NMBS.
Zij betoogt dat alleen de in laatste aanleg genomen beslissingen
vatbaar zijn voor beroep bij de Raad van State en dat wanneer een georganiseerd
administratief beroep openstaat voor de verzoeker, hij dit moet uitputten vooraleer
hij de Raad van State adieert. Zij wijst in dit verband erop dat artikel 3 van
hoofdstuk XIII van het statuut van het personeel van de NMBS voorziet in een
administratieve beroepsprocedure, die volgens vaste rechtspraak van de Raad van
State algemeen van aard is, ongeacht het voorwerp van de klacht of de vraag, en
moet worden uitgeput vooraleer een annulatieberoep kan worden ingesteld.
Volgens de verwerende partij moeten individuele klachten of
vragen overeenkomstig het voormelde artikel door de belanghebbenden of door de
erkende organisaties aan de onmiddellijke chef worden voorgelegd en mogen de
belanghebbenden zich laten bijstaan door een personeelslid. Uit de bewoordingen
van het voormelde artikel, zo stelt de verwerende partij, kan worden afgeleid dat de
toepassing ervan “zich niet beperkt tot de tussenkomst van de (leden van de)
erkende organisaties bij de diverse organen van de NMBS-holding, doch zich
uitstrekt tot alle belanghebbende(n) (personeelsleden)”.
De verwerende partij voegt eraan toe dat de algemene draagwijdte
van het voormelde artikel wordt bevestigd door artikel 3 van hoofdstuk IV van het
statuut van het personeel van de NMBS, dat bepaalt dat “elke klacht inzake
aanschrijving moet worden ingediend op de wijze voorgeschreven voor de bezwaren
en aanvragen in het algemeen”.
De verwerende partij zet voorts uiteen dat haar zienswijze ook
bevestiging vindt in de rechtsleer.
IX-5117-7/12
Zij besluit in de zaak A. 167.495/IX-5117 dat de bestreden
beslissing uitgaat van eerste inspecteur G. Deroubaix, zodat de verzoeker daartegen
nog een administratief beroep kon instellen bij de directie, bij de algemene directie
en, ten slotte, bij de raad van bestuur.
In de zaak A. 168.684/IX-5169 stelt zij vast dat de bestreden
beslissingen uitgaan van de examencommissie en de verzoeker daartegen evenzeer
nog een administratief beroep kon instellen bij de directie, de algemene directie en
de raad van bestuur.
6.
In zijn memorie van wederantwoord betwist de verzoeker dat
tegen de bestreden beslissingen een georganiseerd administratief beroep mogelijk
zou zijn.
De verzoeker voert vooreerst aan dat de NMBS-holding
tegenstrijdige standpunten inneemt waar deze enerzijds in zijn brieven van
6 september 2005 en 5 oktober 2005 aan de verzoeker melding maakt van de
beroepsmogelijkheid bij de Raad van State en anderzijds thans de ontvankelijkheid
van de beroepen betwist omdat de georganiseerde administratieve
beroepsmogelijkheden niet zouden zijn uitgeput.
Voorts laat hij gelden dat artikel 3 van hoofdstuk XIII van het
statuut van het personeel van de NMBS in een georganiseerde beroepsmogelijkheid
voorziet tegen alle mogelijke beslissingen van de directe chef, maar dat deze in de
voorliggende zaken niet is tussengekomen.
De verzoeker stelt dat de bestreden beslissingen geen uitstaans
hebben met de “aanschrijving”, waarvan de verwerende partij gewag maakt en die
enkel wordt aangewend bij een verandering van graad, terwijl de verzoeker deelnam
aan selecties voor een compleet andere betrekking dan de huidige.
Ten slotte stelt de verzoeker dat de beroepsprocedure, waarvan
sprake, mocht die al van toepassing zijn, niet is aangepast aan de splitsing van de
NMBS in de NMBS-holding, de NMBS en Infrabel, zodat de vraag rijst tot welke
instantie het administratief beroep zou moeten worden gericht.
IX-5117-8/12
In haar laatste memorie herhaalt de verwerende partij dat de Raad
van State in zijn rechtspraak heeft vastgesteld dat artikel 3 van hoofdstuk XIII van
het statuut van het personeel van de NMBS een verplicht uit te putten georganiseerd
administratief beroep betreft dat een algemene draagwijdte heeft.
Zij voegt hieraan nog toe dat alle situaties waarin het voormelde
artikel 3 niet van toepassing is, uitdrukkelijk in het personeelsstatuut zijn bepaald
en dat de enkele omstandigheid dat het voormelde artikel 3 is opgenomen in het
hoofdstuk over het syndicaal statuut geen afbreuk doet aan het algemeen karakter
van het beroep, nu het verband met de syndicale organisaties erin bestaat dat elke
belanghebbende zich mag laten bijstaan door een in dienst zijnd personeelslid.
Ten slotte wijst de verwerende partij erop dat sinds 8 februari
2007 het georganiseerd administratief beroep is opgenomen in hoofdstuk VII van
het statuut van het personeel van de NMBS betreffende de “rechten en plichten van
het personeel” en dat de desbetreffende bepaling is aangepast aan de nieuwe
structuur van de NMBS.
Beoordeling
8.
Artikel 3 van hoofdstuk XIII van het statuut van het statuut van
het personeel van de NMBS luidt als volgt:
“Art. 3. Betrekkingen met de overheden.
De tussenkomst van de erkende organisaties is toegelaten op al de trappen
van de hiërarchie; die tussenkomst geschiedt schriftelijk of mondeling; bij een
mondelinge tussenkomst moeten de syndicale afgevaardigden die geen
legitimatiekaart bezitten, houder zijn van een kaart van afgevaardigde die door
hun syndicale organisatie wordt afgeleverd. De onmiddellijke chef laat zijn
opwerpingen of zijn beslissing kennen; moet een kwestie bestudeerd worden,
dan wordt de vraag, het voorstel of de wens onderzocht; de betrokken
organisatie wordt daarvan kennis gegeven.
Aan weerszijden moeten die betrekkingen doordrongen zijn van de
regelen der hiërarchie, welke de basis vormen van een goede administratieve
inrichting.
In dit verband worden de individuele klachten of vragen door de
belanghebbenden of door de erkende organisaties aan de onmiddellijke chef
voorgelegd. De belanghebbenden mogen zich laten bijstaan door een in dienst
zijnd lid van het personeel. De klachten of vragen van collectieve aard worden
bij de onmiddellijke chef ingediend door de erkende organisaties.
IX-5117-9/12
Tegen de door de onmiddellijke chef genomen beslissing mogen zij
achtereenvolgens in beroep gaan bij de eerste ingenieur of eerste inspecteur,
chef van de dienst, bij de directie, bij de algemene directie en, ten slotte, bij
de Raad van Bestuur.
Het in de vorige alinea bedoeld beroep moet, op straffe van uitsluiting, ingediend worden binnen de twee maanden te rekenen van de dag dat de
bediende schriftelijk kennis heeft gekregen van de beroepen beslissing.
Voor aangelegenheden in verband met de hygiëne, de organisatie van de
arbeid en de produktieverbetering mogen de erkende organisaties, indien zij
het met de onmiddellijke chef niet eens zijn, zich wenden tot de Gewestelijke
Paritaire Commissie.
De hiervoren aangehaalde rechten ontslaan de bedienden niet van hun
dienstverplichtingen, zoals die bepaald zijn in het hoofdstuk ‘Lasten en
plichten van het personeel’.”
De Raad van State heeft van oudsher geoordeeld dat de
bepalingen van artikel 3 van hoofdstuk XIII van het statuut van het personeel van
de NMBS geacht moeten worden een algemene beroepsprocedure te organiseren die
eerst moet worden uitgeput alvorens een annulatieberoep kan worden ingediend.
In de arresten Dalebroux, nr. 2880 van 5 november 1953, Frère,
nr. 2881 van 5 november 1953, en Danguy, nr. 3561 van 8 juli 1954, heeft de Raad
van State dit oordeel als volgt verwoord:
“Overwegende dat volgens artikel 3 van hoofdstuk XIII van het statuut
van het personeel van de Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen,
tegen de beslissing van de onmiddellijke chef beroep achtereenvolgens kan
worden ingesteld bij de eerste ingenieur, chef van de dienst, bij de directie, bij
de algemene directie, en, tenslotte, bij de raad van beheer; dat het statuut van
het personeel is opgemaakt door een paritaire commissie, ter uitvoering van
artikel 13 van de wet van 23 Juli 1926 tot oprichting van de Nationale
Maatschappij der Belgische Spoorwegen; dat, volgens dezelfde wetsbepaling,
in het statuut van het personeel geen wijzigingen meer mogen worden
gebracht zonder de toestemming van de paritaire commissie, die bij
meerderheid van twee derde beslist; dat hieruit volgt dat de in hoofdstuk XIII
van het statuut van het personeel bedoelde beroepen hun rechtsgrond vinden
in artikel 13 van de wet van 23 Juli 1926; dat die beroepen een statutair
karakter hebben waarvan slechts mag worden afgeweken bij beslissing van de
met een meerderheid van twee derde uitspraak doende paritaire commissie;
dat die beroepen aldus niet kunnen worden gelijkgesteld met de bezwaren,
welke de personeelsleden vrij mogen richten aan de hiërarchisch meerdere van
wie zij afhangen; dat, bij gemis van enige statutaire bepaling, waarbij de
bevoegdheid wordt omschreven van de verschillende overheden, die bij
toepassing van artikel 3 van hoofdstuk XIII van het statuut van het personeel
tussenbeide hebben te komen en bij gemis van enige bepaling die de termijnen
vaststelt waarin de beroepen moeten worden ingediend, een beslissing van de
Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen slechts het karakter van
IX-5117-10/12
een definitieve beslissing krijgt voor zover de bij het statuut bepaalde
beroepen ertegen werden ingesteld.”
De Raad van State heeft dit standpunt bevestigd in de recentere
arresten Smolders, nr. 67.631 van 5 augustus 1997, en Van der Cruyssen,
nr. 167.931 van 16 februari 2007.
De Raad van State ziet geen reden om in de voorliggende zaak
anders te oordelen.
9.
De bestreden beslissing in de zaak A. 167.495/IX-5117 werd
genomen door eerste inspecteur G. Deroubaix, de bestreden beslissingen in de zaak
A. 168.684/IX-5169 door de examencommissie. De verwerende partij moet worden
bijgevallen in haar standpunt dat de verzoeker tegen de bestreden beslissingen in de
beide zaken overeenkomstig artikel 3 van hoofdstuk XIII van het statuut van het
personeel van de NMBS nog een administratief beroep kon instellen bij de directie,
de algemene directie en, ten slotte, de raad van bestuur.
De bestreden beslissingen betreffen derhalve geen
eindbeslissingen, zodat ze niet ontvankelijk het voorwerp kunnen uitmaken van een
beroep tot nietigverklaring.
De exceptie is in de beide zaken gegrond.
VI. Kosten
10.
Aangezien de verwerende partij in haar brieven van
6 september 2005 en 5 oktober 2005 waarmee zij aan de verzoeker heeft
meegedeeld dat hij niet geslaagd was voor de geschiktheidstest, zelf melding heeft
gemaakt van de beroepsmogelijkheid bij de Raad van State, is het gepast de kosten
van het beroep tot nietigverklaring en de vordering tot schorsing in de zaak A.
167.495/IX-5117 ten laste van de verwerende partij te leggen.
IX-5117-11/12
BESLISSING
- De beroepen in de zaken A. 167.495/IX-5117 en A. 168.684/IX-5169 worden
samengevoegd.
- De Raad van State verwerpt de beide beroepen.
- In de zaak A. 167.495/IX-5117 wordt de verwerende partij verwezen in de
kosten van de vordering tot schorsing en het beroep tot nietigverklaring,
begroot op 350 euro.
In de zaak A. 168.684/IX-5169 wordt de verzoeker verwezen in de kosten van
de vordering tot schorsing en het beroep tot nietigverklaring, begroot op
350 euro.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van 8 maart 2010,
door de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
André Vandendriessche,
Daniël Moons,
Bert Thys,
bijgestaan door
Wim Geurts,
De griffier
Wim Geurts
kamervoorzitter,
staatsraad,
staatsraad,
griffier.
De voorzitter
André Vandendriessche
IX-5117-12/12