Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2010:ARR.203.925 (2010-05-17)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 203.925 van 17 mei 2010 Instellingen, Binnenlandse zaken en
lokale besturen - Politie Beslissing : Vernietiging Samenvoeging Verwerping
overige
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
IXe KAMER
ARREST
nr. 203.925 van 17 mei 2010
in de zaken I. A. 184.096/IX-5679
II. A. 187.399/IX-5861
In zake :
I.+II.:
Frederik VAN BELLE
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Peter Crispyn
kantoor houdend te Mariakerke
Mazestraat 16
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
I.+II.:
de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door de minister van
Binnenlandse Zaken
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Peter Vergucht
kantoor houdend te Dilbeek
Ninoofsesteenweg 255
bij wie woonplaats wordt gekozen
Tussenkomende partijen :
II.:
- Cris WANDELSECK
wonend te Herselt
Houtvensesteenweg 25
- Eric JACOBS
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Peter Luypaers en Hans-Kristof Carême
kantoor houdend te Heverlee
Industrieweg 4 bus 1
- Guido VAN WYMERSCH
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Carine Flamend
kantoor houdend te Meise
Vilvoordsesteenweg 101
bij wie woonplaats wordt gekozen
IX-5674-1/21
I. Voorwerp van het beroep
1.1.
Het beroep in de zaak A. 184.096/IX-5679, ingesteld op 21 juni
2007, strekt tot de nietigverklaring van:
- de beslissing van 1 maart 2007 (lees: 21 februari 2007) van de nationale
selectiecommissie voor hogere officieren om Frederik Van Belle niet bij de
minister van Binnenlandse zaken aan te bevelen voor een verhoging van
loonschaal;
- de beslissing van 26 april 2007 (lees: 16 april 2007) waarbij de nationale
selectiecommissie voor hogere officieren het bezwaar van Frederik Van Belle
ongegrond verklaart en haar eerder genomen beslissing handhaaft, zowel
individueel wat betreft de aan Frederik Van Belle toegekende quotering als
algemeen voor wat betreft de rangschikking van de kandidaten.
1.2.
Het beroep in de zaak A. 187.399/IX-5861, ingesteld op 7 maart
2008, strekt tot de nietigverklaring van het koninklijk besluit van 20 november
2007, waarbij de loonschaalverhoging naar de schaal O7 wordt verleend aan 18
hogere officieren, hoofdcommissarissen van politie, van de politiediensten voor het
toetsingsjaar 2005, en dit met ingang van 1 januari 2006.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft in beide zaken een memorie van
antwoord ingediend en de verzoeker heeft in beide zaken een memorie van
wederantwoord ingediend.
De tussenkomende partijen hebben in de zaak A. 187.399/IX-5861
een verzoekschrift tot tussenkomst ingediend. De tussenkomsten zijn toegestaan bij
beschikking van 13 juni 2008. De tussenkomende partijen hebben een memorie
ingediend.
Adjunct-auditeur Jurgen Neuts heeft een verslag opgesteld.
De verzoeker heeft een verzoek tot voortzetting van het geding en
een laatste memorie ingediend. De verwerende partij en de tussenkomende partijen
hebben een laatste memorie ingediend.
IX-5674-2/21
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 3 mei 2010.
Staatsraad Pierre Barra heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Peter Crispyn, die verschijnt voor de verzoeker,
advocaat Cecelia Conradi, die loco advocaat Peter Vergucht verschijnt voor de
verwerende partij, advocaat Hans-Kristof Carême, die verschijnt voor de tweede
tussenkomende partij, en advocaat Carine Flamend, die verschijnt voor de derde
tussenkomende partij, zijn gehoord.
Auditeur Jurgen Neuts heeft een met dit arrest eensluidend advies
gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Reglementair kader en feiten
3.1.
Artikel 29 van de wet van 26 april 2002 houdende de essentiële
elementen van het statuut van de personeelsleden van de politiediensten en
houdende diverse andere bepalingen met betrekking tot de politiediensten (hierna:
de wet van 26 april 2002), bepaalt onder meer dat elke graad -waaronder dus ook
de graad van hoofdcommissaris van politie (artikel 3, 1/, a)- één of meerdere
loonschalen omvat.
De baremische loopbaan bestaat in de opeenvolgende toekenning
aan het personeelslid van een steeds hogere loonschaal binnen eenzelfde graad of
klasse.
In artikel 30 van de wet van 26 april 2002 worden de voorwaarden
verbonden aan de baremische loopbaan opgesomd.
Artikel 31 van voormelde wet schrijft voor dat, voor de overgang
naar de loonschalen die de Koning bepaalt en binnen de grenzen van het door Hem
bij een besluit vastgesteld na overleg in de Ministerraad te bepalen aantal, de
IX-5674-3/21
hoofdcommissaris van politie van een loonschaalverhoging in het raam van de
baremische loopbaan kan genieten.
3.2.
In titel II van het deel VII van het koninklijk besluit van 30 maart
2001 tot regeling van de rechtspositie van het personeel van de politiediensten
(hierna: RPPol) wordt de “baremische loopbaan” nader omschreven als “de
opeenvolgende toekenning aan het personeelslid van een steeds hogere loonschaal
binnen eenzelfde graad op basis van loonschaalanciënniteit, evaluatie en, in
voorkomend geval, een voortgezette opleiding of de selectie door een selectiecommissie bedoeld in de artikelen VII.II.28 tot VII.II.49” (artikel VII.II.1, § 2, RPPol).
De regels omtrent de baremische loopbaan liggen vervat in
hoofdstuk IV van de genoemde titel II. Specifiek voor deze zaak - de overgang naar
loonschaal O7 - zijn de bepalingen van de artikelen VII.II.28 RPPol tot en met
VII.II.38 RPPol van belang. Samengevat, komen deze regels op het volgende neer:
de toekenning van de loonschaal O7 gebeurt (1) na selectie door een selectiecommissie en (2) binnen het wettelijk voorziene quotum, waardoor ten hoogste 50% van
het totaal aantal hogere officieren in de politiediensten ten minste de loonschaal O7
kan genieten. Het quotum wordt jaarlijks bepaald door de minister van Binnenlandse
Zaken of door de directeur van de dienst die hij aanwijst (artikelen VII.II.28 en
VII.II.29 RPPol). De zogenaamde “nationale selectiecommissie” waarvan sprake,
is samengesteld uit: (1) de inspecteur-generaal van de algemene inspectie, die de
commissie voorzit, (2) de directeur-generaal die de algemene directie bestuurlijke
politie leidt, (3) de directeur-generaal die de algemene directie gerechtelijke politie
leidt, (4) twee korpschefs van de lokale politie die ten minste de loonschaal O7
genieten en (5) twee leden die geen personeelslid zijn (artikel VII.II.25, eerste lid,
RPPol). De voorzitter en de leden van deze selectiecommissie hebben bovendien elk
een plaatsvervanger (artikel VII.II.25, derde lid, RPPol).
De procedure verloopt -samengevat- als volgt:
-
de minister of de directeur van de door hem aangewezen dienst doet een oproep
tot kandidaatstelling, waarbij minstens wordt aangegeven: (1) het aantal hogere
officieren dat in het volgende jaar in aanmerking komt voor de overgang naar de
loonschaal O7, (2) de datum waarop aan de voorwaarde van de loonschaalanciënniteit van artikel VII.II.24, eerste lid, 4/, RPPol moet zijn voldaan, (3) de
wijze van kandidaatstelling en de uiterste datum waarop die ontvankelijk kan
worden ingediend en (4) de samenstelling van de nationale selectiecommissie
(artikel VII.II.30 RPPol);
IX-5674-4/21
-
de kandidaatstelling moet gebeuren per aangetekende brief of tegen ontvangstbewijs bij de minister van Binnenlandse Zaken of bij de door hem aangewezen
dienst (artikel VII.II.31 RPPol);
-
de kandidaat kan de voorzitter of een lid van de nationale selectiecommissie
wraken. Dit wrakingsverzoek moet gebeuren bij gemotiveerd verzoekschrift aan
de minister van Binnenlandse Zaken en binnen de termijn die is gesteld voor het
indienen van de kandidaatstellingen (artikel VII.II.32 RPPol);
-
de nationale selectiecommissie onderzoekt vervolgens de ontvankelijkheid van de
kandidaatstellingen en vergelijkt de respectieve aanspraken en verdiensten van de
kandidaten op basis van het persoonlijk dossier, de evaluatie en de kandidaatstelling (artikel VII.II.34 RPPol);
-
na de vergelijking van de aanspraken en verdiensten van de in aanmerking
komende kandidaten, maakt de nationale selectiecommissie een gemotiveerd
voorstel tot loonschaalverhoging op met, in orde van hun geschiktheid, de door
haar aanbevolen kandidaten -waarvan het aantal niet hoger mag zijn dan het aantal
te begeven betrekkingen- , alsook de kandidaatstellingen die hetzij niet ontvankelijk zijn, hetzij niet door haar worden aanbevolen (artikel VII.II.35 RPPol). De
nationale selectiecommissie deelt haar gemotiveerd voorstel mee aan de
kandidaten (artikel VII.II.36, eerste lid, RPPol);
-
de kandidaat die zich benadeeld acht, kan, op straffe van onontvankelijkheid,
binnen vijftien dagen na de kennisgeving van het voorstel een gemotiveerd
bezwaarschrift indienen bij de nationale selectiecommissie (artikel VII.II.36,
tweede lid, RPPol);
IX-5674-5/21
- de benoemde overheid verleent tot slot de overgang naar de loonschaal O7 aan de
door de nationale selectiecommissie voorgedragen kandidaten (artikel VII.II.38
RPPol).
4.1.
De verzoeker is als hoofdcommissaris van politie werkzaam bij
de lokale politie te Gent.
4.2.
Met een nota van 13 februari 2006 doet de algemene directie
personeel, directie van de mobiliteit en het loopbaanbeheer, een oproep tot
kandidaatstelling “in het raam van de baremische loopbaan in het officierskader met
het oog op de toekenning van de loonschalen O7 en O8”. De kandidaturen worden
ingewacht tegen uiterlijk 15 maart 2006.
Het aantal hoofdcommissarissen dat voor de overgang naar
loonschaal O7 in aanmerking komt, is voor het jaar 2004 bepaald op vijftien en voor
het jaar 2005 op achttien.
De samenstelling van de nationale selectiecommissie die zal
oordelen over de kandidaturen, is als bijlage bij de nota gevoegd.
4.3.
De verzoeker stelt zich kandidaat voor de overgang naar een
hogere loonschaal voor het jaar 2005.
4.4.
Met een brief van 1 maart 2007 deelt de voorzitter van de
nationale selectiecommissie aan de verzoeker mee dat “de commissie van oordeel
is [hem] niet bij de minister van Binnenlandse Zaken te kunnen aanbevelen voor een
verhoging van loonschaal”. Deze brief luidt als volgt:
“De nationale selectiecommissie voor hogere officieren is op 21 februari
2007 overgegaan tot het onderzoek van de kandidaturen voor de baremische
verhoging naar de loonschaal O7 voor het referentiejaar 2005.
Na het onderzoek van de ontvankelijkheid van de verschillende kandidaturen is de commissie overgegaan tot de vergelijking van de respectievelijke titels
en verdiensten van ieder kandidaat. De vergelijking gebeurde op basis van het
persoonlijk dossier, de evaluatie en de ingediende kandidaatstelling. Dit alles
conform art. VII.II.34 van het KB van 30 maart 2001 tot regeling van de
rechtspositie van het personeel van de politiediensten (RPPol).
De vergelijking gebeurde op basis van zeven criteria (quotering van 1 tot 4)
waaraan de commissie telkens een zeker gewicht heeft toegekend.
[...]
Rekening houdende met het door de Minister vastgelegde quota, het aantal
ontvankelijke kandidaturen en de na onderlinge vergelijking behaalde
resultaten, heeft de commissie beslist om de kandidaten die zich beneden een
IX-5674-6/21
zekere minimumdrempel bevinden niet aan te bevelen. Deze minimumdrempel
werd vastgelegd naar analogie met artikel IV.28 van het MB van 28 december
2001 en komt overeen met het gemiddelde van de referentiepopulatie min één
standaardafwijking (het vereiste minimum zijnde een t-score gelijk aan
40 minimum).
In bijlage A voegen we de lijst van aanbevolen kandidaten die opgemaakt
werd op basis van de hierboven omschreven vergelijkingselementen en conform
aan art. VII.II.35 RPPol.
Zoals u kunt vaststellen komt u op deze lijst niet voor en dit om volgende
redenen:
- Na analyse van uw dossier en na onderlinge vergelijking van de
verschillende kandidaten, kende de commissie u een quota toe van 33,5
op 112, wat ook een t-score van 30 betekent (zie bijlage B het detail van
uw punten per criteria). Binnen het klassement van de ontvankelijk
bevonden kandidaten neemt u bijgevolg de 70ste plaats in.
- De door de commissie vastgelegde minimumdrempel komt overeen met
een t-score van 40.
- Het maximum aantal personeelsleden dat voor het referentiejaar 2005 kan
overgaan naar de loonschaal O7 werd door de Minister van Binnenlandse
Zaken voorafgaandelijk vastgesteld op 18.
[...]
Overeenkomstig artikel VII.II.36 RPPol kunt u binnen de 15 dagen volgend
op huidige kennisgeving, een gemotiveerd bezwaarschrift indienen bij de
selectiecommissie. [...].”
Dit
A. 184.096/IX-5679.
is
de
eerste
bestreden
beslissing
in
de
zaak
4.5.
De verzoeker dient met een op 15 maart 2007 ter post aangetekende brief tegen deze beslissing een bezwaarschrift in bij de nationale selectiecommissie, waarbij hij ondermeer doet gelden dat “[...] dhr. HCP Bliki niet conform art.
III.I.1 RPPol de bevoegdheden van Directeur Generaal van de algemene directie
bestuurlijke politie kan uitoefenen, zodoende dat deze geen deel kan uitmaken van
de selectiecommissie in toepassing van art. VII.II.25 RPPol” en dat “de selectiecommissie onwettelijk samengesteld [was] zodat haar beslissingen geen rechtsgevolgen
kunnen of mogen sorteren”.
Met een brief van 26 april 2007 deelt de voorzitter van de
nationale selectiecommissie aan de verzoeker mee dat “de commissie van oordeel
[is] dat [de verzoeker] geen elementen [heeft] aangebracht die aanleiding kunnen
of moeten geven tot een herziening van de beoordeling van [zijn] aanspraken en
verdiensten voor het toetsingsjaar 2005. De commissie verklaart [zijn] bezwaarschrift ongegrond en bevestigt haar eerder genomen beslissing, zowel individueel
voor wat betreft de aan [hem] toegekende quotering als algemeen voor wat betreft
de rangschikking van de kandidaten”. Op het bezwaar van de verzoeker in verband
met de samenstelling van de nationale selectiecommissie antwoordt diezelfde
IX-5674-7/21
commissie: “De commissie stelt vast dat er omtrent de samenstelling van de
selectiecommissie geen enkel bezwaar werd ingediend binnen de daartoe voorziene
termijn”.
Dit
A. 184.096/IX-5679.
is
de
tweede
bestreden
beslissing
in
de
zaak
4.6.
Met een koninklijk besluit van 20 november 2007 wordt voor het
toetsingsjaar 2005 en met ingang van 1 januari 2006 de loonschaal O7 toegekend
aan achttien hoofdcommissarissen van politie, waaronder de tussenkomende
partijen.
Dit is de bestreden beslissing in de zaak A. 187.399/IX-5861.
Een uittreksel van dit koninklijk besluit wordt gepubliceerd in het
Belgisch Staatsblad van 16 januari 2008.
IV. Samenvoeging
5.
In het belang van een goede rechtsbedeling worden de beide zaken
samengevoegd.
V. De ontvankelijkheid van de beroepen
A. Zaak 184.096/IX-5679
Eerste exceptie
Standpunt van de partijen
6.
In een eerste exceptie voert de verwerende partij aan dat de
verzoeker zijn annulatieberoep richt tegen beslissingen van de nationale selectiecommissie van 1 maart 2007 en 26 april 2007, terwijl die commissie op die data
geen beslissingen met betrekking tot de verzoeker heeft genomen. De verwerende
partij erkent wel dat zij op die data brieven heeft gericht aan de verzoeker, waarbij
zij kennis heeft gegeven van beslissingen van de selectiecommissie, maar stelt dat
die beslissingen dateren van 21 februari 2007, respectievelijk 16 april 2007, hetgeen
zeer duidelijk zou af te leiden zijn uit die briefwisseling. De brieven van 1 maart
IX-5674-8/21
2007 en 26 april 2007 noemt de verwerende partij geen aanvechtbare rechtshandelingen zodat het beroep van de verzoeker als onontvankelijk moet worden
verworpen. De verwerende partij besluit dat, in zoverre de verzoeker zijn beroep
zou hebben willen richten tegen de beslissingen van 21 februari 2007 en 16 april
2007, vastgesteld dient te worden dat het verzoekschrift in strijd met artikel 2, § 1,
3/, en artikel 3, 3/, van het besluit van de Regent van 23 augustus 1948 tot regeling
van de rechtspleging voor de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State
(hierna: het algemeen procedurereglement), werd opgesteld.
7.
De verzoeker repliceert dat er geen twijfel kan bestaan over welke
beslissingen hij met het voorliggende annulatieberoep aanvecht, namelijk twee
beslissingen van de nationale selectiecommissie. Hij duidt deze aan als daterend van
1 maart 2007 respectievelijk 26 april 2007, daar waar ze, naar zeggen van de
verwerende partij, zouden dateren van 21 februari 2007 en 16 april 2007. Dat die
beslissingen op die laatste data werden genomen, blijkt, aldus de verzoeker, nergens
uit. De verzoeker ziet voorts niet in hoe de genoemde bepalingen van het algemeen
procedurereglement zouden zijn geschonden, nu het volstaat dat het voorwerp van
het beroep met voldoende duidelijkheid wordt aangeduid en de verwerende partij
in geen geval kan voorhouden misleid te zijn over het werkelijke voorwerp van het
beroep.
Beoordeling
8.
Overeenkomstig artikel 2, § 1, 3/, van het algemeen procedurereglement bevat het verzoekschrift onder meer het voorwerp van het beroep, met
andere woorden, de aanduiding van de overheidshandeling waarvan de vernietiging
wordt gevorderd. Zulks heeft tot doel de Raad van State en de verwerende partij in
te lichten over de juiste toedracht van het geschil dat hem wordt voorgelegd.
Te dezen is het zonder meer duidelijk dat de verzoeker de
nietigverklaring beoogt van de twee beslissingen van de nationale selectiecommissie
die ten aanzien van hem werden genomen in het kader van zijn aanvraag om voor
het jaar 2005 een verhoging van loonschaal te bekomen. De verwerende partij heeft
dit -blijkens haar repliek in haar memorie van antwoord- ook zo begrepen. De louter
materiële vergissing van de verzoeker omtrent de data van die bestreden beslissingen is derhalve duidelijk niet van aard om de verwerende partij in het ongewisse te
laten over het werkelijke voorwerp van verzoekers beroep. Haar rechten van
verdediging kwamen aldus nooit in het gedrang.
IX-5674-9/21
De exceptie is niet gegrond.
Tweede exceptie
Standpunt van de partijen
10.
In een tweede exceptie voert de verwerende partij aan dat het
beroep onontvankelijk is in zoverre het gericht is tegen de eerste bestreden
beslissing. Zij stelt dat de tweede bestreden beslissing in dezelfde zaak in de plaats
gekomen is van de eerste bestreden beslissing en dat de eerste bestreden beslissing
aldus moet worden geacht uit de rechtsorde te zijn verwijderd. Voor wat betreft de
aanvechtbaarheid van de tweede bestreden beslissing “gedraagt de verwerende partij
zich naar de wijsheid van [de Raad van State]”.
11.
De verzoeker geeft in zijn memorie van wederantwoord aan dat
hij de exceptie ten aanzien van de eerste bestreden beslissing zal aannemen
“[i]ndien en voor zover de Raad van State oordeelt dat de tweede bestreden
beslissing an sich de verwijdering van de eerste bestreden beslissing uit de
rechtsorde met zich meebrengt en deze dus reeds verwijderd is”. Nochtans zijn er
volgens de verzoeker argumenten om te twijfelen aan dit standpunt, nu de nationale
selectiecommissie met de tweede bestreden beslissing haar eerder genomen
beslissing -de eerste bestreden beslissing- louter bevestigt, zonder deze woordelijk
te hernemen. Hoewel hij de tweede bestreden beslissing geen “zuivere bevestigende
beslissing” -beslissing die niet vatbaar is voor vernietiging door de Raad van Statewil noemen, meent de verzoeker toch dat “de duidelijkheid in de rechtsorde ermee
gebaat is dat beide bestreden beslissingen worden vernietigd teneinde ze met
zekerheid uit de rechtsorde te verwijderen”.
Beoordeling
12.
Artikel VII.II.36 RPPol luidt als volgt:
“De selectiecommissie deelt haar gemotiveerd voorstel, bevattende de door
haar voor het toekennen van de loonschaal O7 geselecteerde kandidaten, mee
aan de kandidaten.
De kandidaat die zich benadeeld acht, kan binnen vijftien dagen na deze
kennisgeving een gemotiveerd bezwaarschrift indienen bij de selectiecommissie. Een buiten deze termijn verzonden bezwaarschrift is niet ontvankelijk.
De selectiecommissie oordeelt over de ontvankelijkheid en gegrondheid van
de bezwaarschriften.”
IX-5674-10/21
Met deze bepaling wordt een georganiseerd administratief beroep
in het leven geroepen tegen voorstellen van de nationale selectiecommissie.
13.
Alleen in laatste aanleg genomen beslissingen zijn vatbaar voor
beroep bij de Raad van State. Wanneer, zoals te dezen, tegen een beslissing een
georganiseerd administratief beroep openstaat, moet dit eerst op ontvankelijke wijze
worden uitgeput alvorens de bestuurde zich tot de Raad van State kan wenden. De
verzoeker heeft het in artikel VII.II.36 RPPol bedoelde beroep uitgeput, hetgeen
aanleiding heeft gegeven tot de beslissing van 16 april 2007 van de nationale
selectiecommissie. Deze beslissing vormt de in laatste aanleg genomen beslissing
voor de verzoeker; voor hem is dit de eindbeslissing. Deze eindbeslissing heeft de
in eerste aanleg genomen beslissing opgeslorpt, zodat de eerste bestreden beslissing
geacht wordt niet meer in de rechtsorde aanwezig te zijn.
14.
In zoverre het beroep gericht is tegen de beslissing van 21 februari
2007 van de nationale selectiecommissie, is het onontvankelijk.
Derde exceptie
Standpunt van de partijen
15.
In een derde exceptie betoogt de verwerende partij dat de
nationale selectiecommissie slechts een voorstel aan de bevoegde minister
formuleert. De weigering om een kandidaat aan de minister voor te stellen, noemt
de verwerende partij “wel determinerend in die zin dat de minister aan een
dergelijke kandidaat geen loonschaal O7 kan toekennen”. Daaruit besluit de
verwerende partij tot de onontvankelijkheid van het beroep bij gebrek aan belang
in hoofde van de verzoeker.
16.
De verzoeker repliceert dat de exceptie “onbegrijpelijk” is
geformuleerd, nu er niet uit kan worden afgeleid op welke wijze de verwerende
partij meent dat de verzoeker geen belang zou hebben. Hij wijst erop dat hij wel
degelijk belang heeft bij zijn beroep nu hij de overgang naar de loonschaal O7
ambieert en dit verhinderd wordt door de bestreden beslissingen. De minister kan
aan de verzoeker deze loonschaal niet toekennen, nu hij daartoe niet werd
voorgedragen door de nationale selectiecommissie.
IX-5674-11/21
Beoordeling
17.
De stelling van de verzoeker kan worden bijgevallen. De
verwerende partij laat met haar uiteenzetting alle twijfel bestaan omtrent de precieze
strekking van haar exceptie; zij geeft op geen enkel ogenblik concreet en duidelijk
aan waarom de verzoeker het belang bij dit beroep moet worden ontzegd. Haar
argumentatie pleit trouwens eerder voor de ontvankelijkheid van verzoekers beroep,
nu de verwerende partij erkent dat de weigering van de nationale selectiecommissie
om een kandidaat aan de minister van Binnenlandse Zaken voor te dragen voor het
toekennen van de loonschaalverhoging, “determinerend [is] in die zin dat de
minister aan een dergelijke kandidaat geen loonschaal O7 kan toekennen”.
De derde exceptie is niet gegrond.
B. Zaak A. 187.399/IX-5861
18.
Het beroep in de zaak A. 187.399/IX-5861 strekt tot de
nietigverklaring van het koninklijk besluit van 20 november 2007 waarbij de
loonschaalverhoging naar de schaal 07 wordt verleend aan 18 hogere officieren,
hoofdcommissarissen van politie, van de politiediensten voor het toetsingsjaar 2005,
en dit met ingang van 1 januari 2006.
Bij arrest nr. 203.923 van 17 mei 2010 is het voormeld koninklijk
besluit van 20 november 2007 vernietigd. Ambtshalve dient dan ook te worden
vastgesteld dat het beroep in de zaak A. 187.399/IX-5861 zonder voorwerp is.
Nu het beroep zijn voorwerp verloren heeft door omstandigheden
die niet aan de verzoeker zijn toe te schrijven, past het om de verwerende partij te
verwijzen in de kosten.
VI. Onderzoek van het vierde middel in de zaak A. 184.096/IX-5679
Standpunt van de partijen
19.
De verzoeker voert in een vierde middel de schending aan van de
artikelen I.III.1 en VII.II.25 RPPol. Hij betoogt dat uit parlementaire stukken blijkt
dat niemand werd aangewezen om het ambt van directeur-generaal bestuurlijke
politie tijdelijk uit te oefenen. In de nationale selectiecommissie zetelde Herman
IX-5674-12/21
Bliki weliswaar als “waarnemend” directeur-generaal bestuurlijke politie, maar van
die waarneming dient een aanstellingsakte voor te liggen. Bij gebrek aan dergelijke
aanstellingsakte is de nationale selectiecommissie onwettig samengesteld en kunnen
haar beslissingen geen rechtsgevolgen hebben. De verzoeker voert nog aan dat de
nationale selectiecommissie naar aanleiding van zijn bezwaar dit argument ten
onrechte heeft verworpen om de enkele reden dat hij niet tijdig om de wraking van
Herman Bliki had verzocht. De verzoeker stelt in dit verband dat er geen wettelijke
mogelijkheid was om dat te doen, alleszins niet op grond van artikel VII.II.32
RPPol, nu die bepaling niet kan betrokken worden op de (wettige) samenstelling
van de nationale selectiecommissie. Hij is van mening dat de wraking van een lid
van een commissie een louter persoonlijk -“interrelationeel”- belang van de
kandidaat betreft, daar waar de wettige samenstelling van dergelijke commissie het
algemeen belang aangaat. De niet-wraking van een lid van de commissie kan geen
reden uitmaken om een onwettige samenstelling van de nationale selectiecommissie
te rechtvaardigen.
20.
De verwerende partij werpt op dat het middel onontvankelijk is.
Zij wijst erop dat het bezwaar omtrent de aanwezigheid van Herman Bliki in de
nationale selectiecommissie voor het eerst werd opgeworpen tijdens de bezwaarprocedure en niet op een eerder nuttig moment, zoals bijvoorbeeld bij de kandidaatstelling zelf. De verzoeker was volgens de verwerende partij verplicht zijn bezwaar
betreffende de aanwezigheid van Herman Bliki te melden vóór het verstrijken van
de termijn voor de kandidaatstelling. Dat er geen mogelijkheid was om dat te doen,
betwist de verwerende partij. Zij stelt dat artikel VII.II.32 RPPol geenszins zo te
interpreteren is dat de al dan niet wettige samenstelling niet het voorwerp van een
wraking kan uitmaken. Alleszins is de verwerende partij van mening dat de
verzoeker het bezwaar veel eerder had moeten opwerpen om de administratieve
procesgang en de continuïteit van het bestuur niet te zeer te verstoren, daarbij
verwijzend naar de rechtspraak van de Raad van State die stelt dat degene die zich
in de loop van de administratieve procedure ervan heeft onthouden zijn rechten te
doen gelden, zich nadien, wanneer de beslissing is genomen, bij de Raad van State
niet voor het eerst op dit euvel kan beroepen om de nietigverklaring van die
beslissing te vorderen. De verwerende partij merkt, tot slot, op dat Herman Bliki bij
ministerieel besluit van 8 juli 2005 werd aangesteld als adjunct-directeur-generaal
van de algemene directie bestuurlijke politie en dat in dat besluit duidelijk wordt
gesteld dat “gelet op de afwezigheid van een titularis Directeur-generaal, aan het
ambt van Adjunct-directeur-generaal van de algemene directie bestuurlijke politie
belangrijke beheersbevoegdheden inzake statutaire aangelegenheden zoals tucht,
IX-5674-13/21
evaluatie, mobiliteit, bevorderingen e.d. zijn gekoppeld” en dat “de procedures
desbetreffend alle hun verder beloop moeten kunnen krijgen”. Daaruit leidt de
verwerende partij af dat Herman Bliki wel degelijk deel kon uitmaken van de
nationale selectiecommissie.
21.
In zijn memorie van wederantwoord repliceert de verzoeker dat
de voorziene mogelijkheid tot wraking geen betrekking heeft op de wettige
samenstelling van de nationale selectiecommissie. De verzoeker heeft naderhand
vernomen dat Herman Bliki het ambt niet waarnemend uitoefende en hij heeft dat
vervolgens opgeworpen in zijn bezwaarschrift voor de commissie. Hij doet dit dus
niet voor het eerst voor de Raad van State en van enige lichtzinnigheid is geen
sprake. De verzoeker wijst erop dat de verwerende partij eerst voorwendt dat
Herman Bliki directeur-generaal van de algemene directie bestuurlijke politie is en
vervolgens ernaast “waarnemend” doet optekenen. Hij is van oordeel dat Herman
Bliki ook geen “waarnemend” directeur-generaal was, aangezien hij niet als
dusdanig was aangesteld en niet conform artikel III.I.1. RPPol als waarnemer met
het ambt van de titularis was belast. Dat blijkt impliciet maar zeker uit het gegeven
dat de verwerende partij er zich toe beperkt te stellen dat Herman Bliki aangesteld
wordt als adjunct-directeur-generaal, wat de verzoeker niet betwist, maar wat
hoegenaamd niet impliceert dat Herman Bliki ook als waarnemend directeurgeneraal zou zijn aangesteld. De verzoeker merkt nog op dat de afwezigheid van een
titularis voor het ambt van directeur-generaal structureel was en zodoende geenszins
occasioneel zodat de verwerende partij diende te voorzien in de aanstelling van een
directeur-generaal. Hij besluit dan ook dat Herman Bliki geen deel kon uitmaken
van de nationale selectiecommissie.
22.
De verwerende partij beroept zich in haar laatste memorie op het
beginsel van de continuïteit van de openbare dienst. Aangezien er op het ogenblik
van de aanwijzing van de effectieve en plaatsvervangende leden van de selectiecommissie geen directeur-generaal van de bestuurlijke politie in functie was heeft de
minister van Binnenlandse Zaken bij toepassing van het beginsel van de continuïteit
van de openbare dienst ervoor geopteerd om zowel een effectief lid (Herman Bliki)
als een plaatsvervangend lid aan te stellen dat beantwoordde aan de bij artikel
VII.II.26 RPPol voorgeschreven voorwaarden, met name een hoofdcommissaris die
ten minste de loonschaal O7 geniet en voorgesteld is door de commissaris-generaal.
Vermits Herman Bliki noodzakelijkerwijze werd aangewezen als plaatsvervanger
van de directeur-generaal van de bestuurlijke politie, zoals bedoeld in artikel
IX-5674-14/21
VII.II.26, 4/ RPPol diende hij slechts aan de twee bij voormeld artikel vooropgestelde voorwaarden te beantwoorden.
Beoordeling
23.
Artikel VII.II.25 RPPol luidt:
“Bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken bestaat, met het oog op de
toekenning van de loonschalen O7 en O8, een nationale selectiecommissie voor
hogere officieren, in deze afdeling de “selectiecommissie” genoemd, die als
volgt is samengesteld:
1/ de inspecteur-generaal van de algemene inspectie, voorzitter;
2/ de directeur-generaal die de algemene directie bestuurlijke politie leidt;
3/ de directeur-generaal die de algemene directie gerechtelijke politie leidt;
4/ twee korpschefs van de lokale politie die ten minste de loonschaal O7
genieten;
5/ twee leden die geen personeelslid zijn.
[...].”
Artikel VII.II.26 RPPol bepaalt:
“De minister wijst aan:
1/ de in artikel VII.II.25, eerste lid, 4/, bedoelde korpschefs onder die welke
voorkomen op een lijst bevattende ten minste vier korpschefs die worden
voorgesteld door de Vaste Commissie voor de lokale politie;
2/ de in artikel VII.II.25, eerste lid, 5/, bedoelde leden, alsook hun
plaatsvervanger;
3/ een plaatsvervangend voorzitter uit een dubbeltal voorgesteld door de
inspecteur-generaal van de algemene inspectie;
4/ een plaatsvervanger voor elk van de leden van de selectiecommissie
onder de hoofdcommissarissen die ten minste de loonschaal O7 genieten
en die voorkomen op een lijst, bevattende ten minste vier hoofdcommissarissen van politie die ten minste de loonschaal O7 genieten, die wordt
voorgesteld door de commissaris-generaal wat de leden van de federale
politie betreft en door de Vaste Commissie voor de lokale politie wat de
korpschefs betreft.”
Uit deze bepalingen volgt dat de inspecteur-generaal, de directeurgeneraal van de algemene directie bestuurlijke politie en de directeur-generaal van
de algemene directie gerechtelijke politie ambtshalve -dit wil zeggen, vanwege hun
ambt- deel uitmaken van de nationale selectiecommissie. Het betreft dus een
prerogatief verbonden aan de genoemde ambten. De overige leden worden door de
minister van Binnenlandse Zaken aangewezen, net als de plaatsvervangers voor alle
leden van de nationale selectiecommissie.
24.
Te dezen stelt de verzoeker de aanwezigheid van Herman Bliki
in de nationale selectiecommissie ter discussie. Hij betoogt dat Herman Bliki ten
IX-5674-15/21
tijde van de bestreden beslissingen adjunct-directeur-generaal van de algemene
directie bestuurlijke politie was en dus geen directeur-generaal van dezelfde
algemene directie, en evenmin die functie waarnam, nu een aanstelling in die zin
niet voorligt. Daardoor zou de nationale selectiecommissie niet wettig zijn
samengesteld.
25.
De verwerende partij en de tussenkomende partijen doen gelden
dat de verzoeker dit argument veel eerder had moeten opwerpen, namelijk uiterlijk
binnen de termijn voor het indienen van de kandidaturen, zoals voorzien in artikel
VII.II.32 RPPol. Maar zelfs zonder toepassing van deze bepaling menen de
verwerende partij en de tussenkomende partijen dat dit middel onontvankelijk is, nu
de verzoeker niet vermag zich over de miskenning van zijn rechten bij de Raad van
State te beklagen wanneer hij welbewust of met een verregaande graad van
lichtzinnigheid heeft nagelaten die rechten tijdens de administratieve procedure te
doen gelden.
De nationale selectiecommissie is een collegiaal orgaan, waarvan
de samenstelling uitdrukkelijk is bepaald in artikel VII.II.25 RPPol. Opdat dergelijk
collegiaal orgaan rechtsgeldig zijn bevoegdheid kan uitoefenen, moet het regelmatig
zijn samengesteld. Met andere woorden, de regelmatigheid van de samenstelling
van de nationale selectiecommissie raakt de bevoegdheid ervan; een onregelmatige
samenstelling leidt aldus tot de onbevoegdheid van het betrokken orgaan van actief
bestuur. Aldus kan worden besloten dat de regelmatige samenstelling van een
collegiaal orgaan ook de openbare orde raakt.
De wrakingsregeling, waarvan sprake in artikel VII.II.32 RPPol,
kan niet zo ruim worden geïnterpreteerd dat daaronder ook valt de kritiek op de
regelmatige samenstelling van de nationale selectiecommissie, in het bijzonder de
overeenstemming met het bepaalde in artikel VII.II.25 RPPol.
De ontvankelijkheidsvoorwaarde wat het inroepen ervan betreft
-op straffe van onontvankelijkheid vóór het verstrijken van de termijn bepaald voor
de kandidaatstelling-, strookt niet met het openbare-ordekarakter van de regelmatige
samenstelling van de commissie. Die ontvankelijkheidsvoorwaarde doet net
besluiten dat de term “wraking”, bedoeld in artikel VII.II.32 RPPol, moet worden
begrepen in zijn gewone juridische betekenis, namelijk het doen weren van een
rechter uit een zaak op basis van limitatief in de wet bepaalde gronden die zijn
onafhankelijkheid en onpartijdigheid in het gedrang kunnen brengen. Toegepast op
IX-5674-16/21
de organen van actief bestuur, dient besloten dat met “wraking” wordt bedoeld: het
doen weren van een of meerdere leden van een orgaan van actief bestuur op gronden
die de onpartijdigheid van dat lid of van die leden van het betrokken orgaan van
actief bestuur in het gedrang kan brengen.
Wanneer de verzoeker aanvoert dat een van de leden van de
nationale selectiecommissie die over hem heeft geoordeeld, niet de hoedanigheid
heeft om in die commissie te zetelen omdat dat lid niet de titularis is van het ambt
van directeur-generaal van de algemene directie bestuurlijke politie, noch de
bewezen waarnemer van dat ambt, betwist hij de regelmatige samenstelling van die
commissie en voert hij géén kritiek aan die de (on)partijdigheid van een lid van die
commissie betreft, zodat hij derhalve geen wrakingsverzoek in de zin van artikel
VII.II.32 RPPol -en dus ook geen laattijdig wrakingsverzoek- ten aanzien van dat
lid formuleert.
De verwijzing naar de rechtspraak van de Raad van State naar luid
waarvan middelen onontvankelijk zijn wanneer ze gebaseerd zijn op rechten die de
verzoekende partij niet heeft doen gelden in de administratieve procedure, gaat
evenmin op, alleen al om reden dat hij precies wél tijdens de administratieve
procedure de aanwezigheid van Herman Bliki aan de kaak heeft gesteld. De
“administratieve procesgang” werd door de kritiek van de verzoeker allerminst
verstoord, alleen al omwille van het feit dat de nationale selectiecommissie daarbij
de gelegenheid heeft gehad omtrent die kritiek standpunt in te nemen.
26.
Het middel is ontvankelijk.
Wat de leiding van de algemene directie bestuurlijke politie
betreft, moet worden vastgesteld dat met een koninklijk besluit van 19 december
2000 de mandaten van directeur-generaal en adjunct-directeur-generaal binnen de
federale politie, worden toegewezen. Voor de algemene directie bestuurlijke politie
worden aangewezen: Philippe Warny als directeur-generaal en Herman Bliki als
adjunct-directeur-generaal. Dit koninklijk besluit wordt gepubliceerd in het Belgisch
Staatsblad van 21 december 2000 en treedt dezelfde dag in werking. Bij ministerieel
besluit van 8 april 2003 wordt Philippe Warny met ingang van 1 juni 2003
aangewezen als Belgisch politie-attaché te Parijs. Hij is van dan af niet langer
directeur-generaal van de algemene directie bestuurlijke politie. Bij arresten nrs.
146.858 en 146.859 van 28 juni 2005 vernietigt de Raad van State het koninklijk
besluit van 19 december 2000 houdende de benoemingen in de mandaten van
IX-5674-17/21
directeur-generaal en adjunct-directeur-generaal binnen de federale politie. Bij
ministerieel besluit van 8 juli 2005 wordt Herman Bliki aangesteld in het hoger
ambt van adjunct-directeur-generaal van de algemene directie bestuurlijke politie.
Met de koninklijke besluiten van 5 maart 2006, die uitwerking hebben met ingang
van 21 december 2000, worden -onder meer- aangewezen: voor de betrekking van
directeur-generaal van de algemene directie bestuurlijke politie, Philippe Warny, en
voor de betrekking van adjunct-directeur-generaal, Herman Bliki. Bij koninklijk
besluit van 27 april 2007 wordt Olivier Libois aangewezen voor een termijn van vijf
jaar en met ingang van 1 mei 2007 in de functie van directeur-generaal van de
algemene directie bestuurlijke politie.
28.
De beoordeling door de nationale selectiecommissie van
verzoekers kandidatuur en zijn bezwaar vond plaats tussen 15 maart 2006 en
16 april 2007.
Uit de hiervóór geschetste historiek, wat betreft de leiding van de
algemene directie bestuurlijke politie, blijkt dat op dat ogenblik de algemene
directie niet over een titelvoerend directeur-generaal beschikte. De detachering van
Philippe Warny als politie-attaché te Parijs ging in op 1 juni 2003 en de benoeming
van de nieuwe directeur-generaal Olivier Libois nam een aanvang op 1 mei 2007.
Op dat ogenblik was Herman Bliki -retroactief- aangewezen als adjunct-directeurgeneraal.
29.
In de bijlage die bij de oproep tot kandidaatstelling was gevoegd,
staat Herman Bliki vermeld als “Wnd. DGA”, waarvan aangenomen wordt dat is
bedoeld “waarnemend directeur-generaal van de algemene directie bestuurlijke
politie”. Het is ook in die hoedanigheid dat hij gezeteld heeft in de nationale
selectiecommissie.
30.
De verwerende partij legt geen enkel stuk voor waaruit de
aanstelling van een waarnemend directeur-generaal blijkt. Integendeel blijkt uit de
stukken van het dossier dat een dergelijke aanstelling niet heeft plaatsgevonden.
31.
Op basis van deze vaststelling rijst de vraag of er enige
verantwoording mogelijk is op grond waarvan zou kunnen worden aangenomen dat
Herman Bliki, ofschoon hij in rechte niet gemachtigd was om de titel van
waarnemend directeur-generaal te voeren en de daaraan verbonden bevoegdheden
IX-5674-18/21
uit te oefenen, toch als waarnemend directeur-generaal in de selectiecommissie
mocht zetelen.
32.
De verwerende partij verwijst naar het ministerieel besluit van
8 juli 2005 waarbij Herman Bliki werd aangesteld in een hoger ambt, namelijk dat
van adjunct-directeur-generaal van de algemene directie bestuurlijke politie.
Er kan evenwel niet worden aangenomen dat het loutere bezit van
de hoedanigheid van adjunct-directeur-generaal volstaat voor de uitoefening van de
bevoegdheden van directeur-generaal. De ambten van directeur-generaal en adjunctdirecteur-generaal zijn onderscheiden ambten die krachtens artikel 67 van de wet
van 26 april 2002, zoals het ten tijde van de bestreden beslissing van toepassing
was, tot een verschillende categorie behoren.
33.
In haar laatste memorie beroept de verwerende partij zich nog op
het beginsel van de continuïteit van de openbare dienst. Bij afwezigheid van een
directeur-generaal van de bestuurlijke politie in functie diende zij Herman Bliki aan
te stellen. Het volstaat hierbij dat Herman Bliki beantwoordt aan de voorwaarden
van artikel VII.II. 26, 4/ RPPol.
Deze stelling kan niet worden bijgevallen nu blijkt dat de
regelgeving uitdrukkelijk in een oplossing voorziet in het geval van afwezigheid van
de directeur-generaal.
De volgende bepalingen van het RPPol zijn ter zake relevant:
“Art. VI.II.78. Een personeelslid kan, wanneer dwingende redenen van
omkadering zulks vereisen, worden aangesteld in een hoger ambt voor een
betrekking die tijdelijk of definitief niet wordt waargenomen door een titularis.
[...]
Art. VI.II.80. De uitoefening van het hoger ambt wordt toevertrouwd aan
het personeelslid dat het meest geschikt bevonden wordt om in de onmiddellijke dienstbehoeften te voorzien.
Art. VI.II.81. Onverminderd artikel 46 van de wet, beslist: de burgemeester,
het politiecollege, de minister of zijn gemachtigde over de tijdelijke aanstelling
in een betrekking van hoger officier, na advies van de korpschef of
commissaris-generaal;
Art. VI.II.82. In een betrekking die tijdelijk niet wordt ingenomen door de
titularis kan het personeelslid voor de duur van de afwezigheid worden
aangesteld tot de titularis van de betrekking opnieuw zijn betrekking opneemt.
[...]
IX-5674-19/21
Art. VI.II.83. De akte van aanstelling in een hoger ambt vermeldt:
[...]”
Uit deze bepalingen volgt dat, in geval van dwingende redenen
van omkadering, een personeelslid tijdelijk in een hoger ambt kan worden
aangesteld, dat dit voor de hogere officieren een beslissing van de minister of zijn
gemachtigde vereist en dat die beslissing genomen wordt op grond van het criterium
van de meest geschikte kandidaat, wat een keuze veronderstelt. De aanstelling in
een hoger ambt moet vorm krijgen in een akte.
Te dezen werd directeur-generaal Philippe Warny met ingang van
1 juni 2003 gedetacheerd. Het kan redelijkerwijze niet worden betwist dat de
vervanging van de directeur-generaal als “een dwingende reden van omkadering”
kan worden gekwalificeerd en dat de voorwaarde om een ambtenaar tijdelijk,
waarnemend, in het hoger ambt van directeur-generaal aan te stellen vervuld was.
Wanneer de regelgeving in de mogelijkheid voorziet om een personeelslid tijdelijk
als waarnemend directeur-generaal aan te stellen, kan de verwerende partij zich niet
met goed gevolg op de theorie van de feitelijke of noodambtenaar beroepen om te
verantwoorden dat een personeelslid de facto als waarnemend directeur-generaal
optreedt, zonder de regels voor het aanstellen van een personeelslid als waarnemend
directeur-generaal toe te passen.
Voorts blijkt dat Herman Bliki in de nationale selectiecommissie
niet gezeteld heeft als vervanger in toepassing van artikel VII.II.26 RPPol maar wel
als effectief lid met toepassing van artikel VII.II 25 RPPol.
34.
Door Herman Bliki te laten zetelen in de nationale selectiecommissie was deze niet regelmatig samengesteld. Het vierde middel is in die mate
gegrond.
BESLISSING
- De zaken A. 184.096/IX-5679 en A. 187.399/IX-5861 worden samengevoegd.
- De Raad van State vernietigt de beslissing van 16 april 2007 waarbij de
nationale selectiecommissie voor hogere officieren het bezwaar van Frederik
Van Belle ongegrond verklaart en haar beslissing om Frederik Van Belle niet
bij de minister van Binnenlandse Zaken aan te bevelen voor een verhoging van
IX-5674-20/21
loonschaal handhaaft, zowel individueel wat betreft de aan Frederik Van Belle
toegekende quotering als algemeen voor wat betreft de rangschikking van de
kandidaten;
De Raad van State verwerpt de beroepen voor het overige.
3. De verwerende partij wordt verwezen in de kosten van de beroepen tot
nietigverklaring, begroot op 350 euro.
De tussenkomende partijen worden verwezen in de kosten van de tussenkomst,
in de zaak A. 187.399/IX-5861, begroot op 375 euro, elk voor een derde.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van 17 mei 2010,
door de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
André Vandendriessche,
Bert Thys,
Pierre Barra,
bijgestaan door
Vera Wauters,
De griffier
Vera Wauters
kamervoorzitter,
staatsraad,
staatsraad,
griffier.
De voorzitter
André Vandendriessche
IX-5674-21/21