Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2010:ARR.206.078 (2010-06-29)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 206.078 van 29 juni 2010 Ruimtelijke ordening, stedenbouw, leefmilieu
en aanverwante aangelegenheden - Stedenbouw en ruimtelijke ordening -
Reglementen Beslissing : Vernietiging Verwerping Samenvoeging bekendmaking
Afstand Verwerping overige
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
Xe KAMER
ARREST
nr. 206.078 van 29 juni 2010
in de zaken A. 186.440/X-13.584 (I.)
A. 186.446/X-13.591 (II.).
In zake:
I.
de n.v. NIEULANDT RECYCLING
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Dirk Abbeloos
kantoor houdend te 9200 DENDERMONDE
Noordlaan 82-84
bij wie woonplaats wordt gekozen
II.
de c.v.a. WAREHOUSES DE PAUW
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Dirk De Keuster
kantoor houdend te 2970 SCHILDE
Eekhoornlaan 19
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
I. + II.
- de stad AALST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Bart Bronders
kantoor houdend te 8400 OOSTENDE
Archimedesstraat 7
bij wie woonplaats wordt gekozen
- de deputatie van de provincieraad van OOST-VLAANDEREN
Tussenkomende partijen:
I. + II.
- de n.v. TUPPERWARE BELGIUM
- de n.v. B & R
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Jean-François Vandenberghe
kantoor houdend te 1050 BRUSSEL
Louizalaan 149
bij wie woonplaats wordt gekozen
en
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Pascal Mallien
kantoor houdend te 2000 ANTWERPEN
Meir 24
X-13.584-13.591-1/36
I. Voorwerp van het beroep
1.
Het beroep, ingesteld op 21 december 2007, strekt tot de
nietigverklaring van :
a. het besluit van 20 september 2007 van de deputatie van de provincieraad van
Oost-Vlaanderen houdende goedkeuring van het gemeentelijk ruimtelijk
uitvoeringsplan “Tragel” van de stad Aalst, en
b. de beslissing van 29 mei 2007 van de gemeenteraad van de stad Aalst houdende
definitieve vaststelling van het gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan “Tragel”
van de stad Aalst (A. 186.440).
Het beroep, ingesteld op 21 december 2007, strekt tot de
nietigverklaring van dezelfde beslissingen (A. 186.446).
II. Verloop van de rechtspleging
2.
Bij arrest nr. 188.157 van 24 november 2008 is de vordering tot
schorsing van de tenuitvoerlegging van de bestreden beslissing verworpen.
(A. 186.440)
Bij arrest nr. 188.158 van 24 november 2008 is de vordering tot
schorsing van de tenuitvoerlegging van de bestreden beslissing verworpen.
(A. 186.446)
De verzoekende partijen hebben een verzoekschrift tot
voortzetting van de rechtspleging ingediend.
De verwerende partijen hebben in beide zaken een memorie van
antwoord ingediend en de verzoekende partijen hebben een memorie van
wederantwoord ingediend.
De tussenkomende partijen hebben een verzoekschrift tot
tussenkomst ingediend in beide zaken. De tussenkomst is in beide zaken toegestaan
bij beschikkingen van 6 februari 2009 en 27 mei 2009. De tussenkomende partijen
hebben een memorie ingediend.
X-13.584-13.591-2/36
Auditeur Ronny Vercruyssen heeft in beide zaken een verslag
opgesteld.
De verzoekende partij in de zaak A. 186.446 heeft een laatste
memorie ingediend. De verwerende partijen en de eerste tussenkomende partij
hebben in beide zaken een verzoek tot voortzetting van het geding en een laatste
memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 30 april 2010.
Staatsraad Stephan De Taeye heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Dirk Abbeloos, die verschijnt voor de verzoekende
partij in de zaak A. 186.440, advocaat Clive Rommelaere, die in beide zaken loco
advocaat Bart Bronders verschijnt voor de eerste verwerende partij,
bestuurssecretaris Kaat Van Keymeulen, die in beide zaken verschijnt voor de
tweede verwerende partij, en advocaten Jean-François Vandenberghe en Jeroen
De Conninck, loco advocaat Pascal Mallien, die in beide zaken verschijnen voor de
tussenkomende partijen, zijn gehoord.
Auditeur Ronny Vercruyssen heeft in beide zaken een met dit
arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.
Het college van burgemeester en schepenen van de stad Aalst
beslist op 28 juni 2004, in uitvoering van het ruimtelijk structuurplan Aalst, tot de
opmaak van een gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan “Tragel” (hierna : GRUP).
De site “Tragel”, die luidens de toelichtingsnota een totale
omvang heeft van ongeveer 20,4 ha, ligt in noordelijke richting ten opzichte van het
stadscentrum van Aalst en wordt doorsneden door de Dender. Ter plaatse zijn een
groot aantal, verscheiden functies aanwezig.
Met het kwestieuze GRUP “Tragel” wordt de herontwikkeling en
X-13.584-13.591-3/36
de bestendiging van een aantal functies op deze site beoogd. Onder meer is het de
bedoeling om langs de beide oevers van de Dender een zogenaamd “waterfront” in
te richten met onder meer een fietsroute. Voorts zou onder andere een nieuwe
verbindingsweg aangelegd worden tussen de stadsring die het gebied begrenst en de
nabije pendelparking van de spoorwegen en wordt er gestreefd naar een
differentiatie en een kwalitatieve reconversie van de verschillende economische
activiteiten in het gebied.
4.
De verzoekende partij in de zaak sub I exploiteert op de site een
afvalverwerkend en recyclagebedrijf (schroot), op terreinen die volgens de
bestemmingsvoorschriften van het bij koninklijk besluit van 30 mei 1978
vastgestelde gewestplan Aalst-Ninove-Geraardsbergen-Zottegem gesitueerd zijn in
industriegebied en buffergebied. Voor haar activiteiten beschikt de verzoekende
partij sub I over een milieuvergunning die bij besluit van 19 september 2002 van de
bestendige deputatie van de provincieraad van Oost-Vlaanderen werd verleend voor
een termijn die verloopt op 21 april 2023.
De verzoekende partij sub II, een beursgenoteerde Bevak met als
activiteit het ter beschikking stellen van opslag- en distributieruimten aan
ondernemingen, bezit luidens haar jaarverslag en de informatie die zij via haar
website verstrekt, drie vestigingen binnen het gebied Tragel te Aalst, op terreinen
die volgens de bestemmingsvoorschriften van het gewestplan Aalst-NinoveGeraardsbergen-Zottegem grotendeels gesitueerd zijn in industriegebied. Een
gedeelte van een vestiging is ook in woongebied gelegen. Uit het meest recente
(half)jaarverslag blijkt dat er nog steeds 3 locaties op de Tragel te Aalst zijn en er
wordt voor deze locaties geen verkoop in het vooruitzicht gesteld. Uit een schrijven
van de verzoekende partij sub II aan de eerste verwerende partij, gedateerd op
4 januari 2006, blijkt dat er gesprekken waren omtrent het voornemen een ruimtelijk
uitvoeringsplan voor het gebied waarin de vestigingen van de verzoekende partij sub
II gelegen zijn, op te stellen. Dit schrijven luidt als volgt :
“O.Ref.: SDG/DP/ 001
Geachte Heer,
Betreft : Aalst - Denderstraat - RUP Tragel
Wij bevestigen onze gesprekken met U en het stadsbestuur van Aalst in
verband met het Ruimtelijk Uitvoeringsplan in opmaak.
Wij hebben ook kennis genomen van de door U geplande nieuwe
ontsluitingsweg vanuit de Dendermondsesteenweg naar het station. Deze
voorgenomen ontsluitingsweg loopt door onze eigendommen.
Wij bevestigen bij deze dat wij op zich helemaal geen bezwaar hebben tegen
deze voorgenomen ontwikkeling. Met onze nieuwe huurder de Post hebben wij
trouwens een overeenkomst om haar desgevallend op onze site te
herlokaliseren.
X-13.584-13.591-4/36
Onze instemming met deze voorgenomen ontwikkeling staat verder los van
de nog te voeren onderhandelingen aangaande financiële vergoedingen die
tegenover de inname van onze eigendommen staat.
Hopend U met deze van dienst te zijn, groeten wij u
Hoogachtend,
Tony De Pauw”.
5.
De gemeenteraad van Aalst stelt het GRUP “Tragel” voorlopig
vast in zitting van 6 juli 2006, waarbij het gehele gebied wordt opgedeeld in vijf
deelgebieden.
6.
De bedrijfsterreinen van de verzoekende partij sub I, gelegen in
deelgebied 1, komen volgens de ontwerpplannen terecht in een gebied voor
grootschalige stedelijke functies in een parkomgeving.
De bedrijfsterreinen van de verzoekende partij sub II, gelegen in
de deelgebieden 2 en 3, komen volgens de ontwerpplannen terecht in een gebied
voor gemengd stedelijke functies en herbestemming van voormalig industriegebied,
enerzijds, en in stedelijk woongebied I, anderzijds. Tevens blijkt een weg gepland
te zijn, de “nieuwe Tragelweg” genaamd, die de terreinen van de verzoekende partij
sub II zou opdelen. Uit het onteigeningsplan blijkt dat een gedeelte van de terreinen
van de verzoekende partij sub II zal worden onteigend om deze nieuwe weg te
creëren.
7.
Op 11 september 2006 stuurt de stad Aalst een brief aan de
verzoekende partij sub I met meer uitleg over het GRUP. Onder meer wordt in dit
schrijven bevestigd dat de verzoekende partij sub I weliswaar “geen
toekomstperspectief op lange termijn op de Tragelsite geboden wordt”, doch dat de
gegeven milieuvergunning kan worden uitgevoerd “tot de aangegeven einddatum”.
8.
Gedurende het openbaar onderzoek over het ontwerp van
ruimtelijk uitvoeringsplan, gehouden van 14 augustus 2006 tot 16 oktober 2006,
dient onder meer de verzoekende partij sub I, op 11 oktober 2006, een
bezwaarschrift in. De verzoekende partij sub II dient geen bezwaarschrift in.
9.
De gemeentelijke commissie voor ruimtelijke ordening van Aalst
verleent advies op 10 januari 2007, en behandelt en bespreekt daarin onder meer de
tijdens het openbaar onderzoek ingediende bezwaren. Met betrekking tot de door de
verzoekende partij sub I geuite bezwaren stelt zij het volgende in haar advies:
“4. Nieulandt recycling nv, Tragel 44, 9300 Aalst (getekend Filip Vyverman
en Sandy Nieulandt)
X-13.584-13.591-5/36
Bezwaar
a. Het bedrijf protesteert tegen het uitdovend scenario, waardoor ze geen
bouw- of milieuvergunningen meer kunnen krijgen en na afloop van de
huidige milieuvergunning, in 2023, onherroepelijk moeten verdwijnen.
Ze hebben reeds een aantal mogelijke verhuisopties bestudeerd, maar het
financiële aspect, de beschikbaarheid van terreinen, de vergunbaarheid
op deze terreinen en het burenprotest zijn moeilijkheden.
b. Andere particulieren in het plangebied worden onteigend en krijgen een
financiële vergoeding. Nieulandt recycling wordt niet onteigend en krijgt
geen vergoeding.
c. De nieuwe verkeersituatie, waarbij de Tragel een zone voor publieke
ruimte wordt, kan niet ontwikkeld worden zolang het bedrijf operationeel
is. Dagelijks zijn er 50 leveringen van schroot, door vrachtwagens en
particulieren. Een vlotte en goede bereikbaarheid is dus noodzakelijk
voor het bedrijf, maar gaat niet samen met de vooropgestelde nieuwe
verkeerssituatie.
d. De combinatie evenementenhal en parking onder de viaduct zorgt ervoor
dat er zuidelijk van het bedrijf een evenementenhal kan opgetrokken
worden met parkeerplaatsen noordelijk van het bedrijf. Doorgang op het
bedrijfsterrein voor bezoekers is uitgesloten. Passage langs het
bedrijfsterrein zal ongewenste overlast zoals kleine beschadigingen,
wildplassen ed met zich meebrengen.
Behandeling bezwaar
a. Alle verkregen eigendomsrechten blijven behouden.
Het gemeentelijk ruimtelijk structuurplan van de stad Aalst, goedgekeurd
op 22 december 2003, stipuleert ondermeer : ‘het
opwaarderen/ontwikkelen van de Tragel ten zuiden van de R41 en de
omgeving van Tupperware in functie van hoogwaardige stedelijke
functies en het opmaken van een RUP die dit mogelijk maken’. Dit is
gestoeld op het concept waarbij de stationsomgevingen
verdichtingspunten zijn en de Dender de drager van vernieuwing en
ontwikkeling tussen de stedelijke scharnierpunten. De grote potenties,
bereikbaarheid en de huidige zonevreemdheid op deze plaats worden in
het structuurplan aangegrepen om de stad te vernieuwen. Deze
bepalingen en concepten zijn bindend voor de overheid en moet in een
RUP gevolg worden. In het goedgekeurd structuurplan is dus al beslist
dat de hele omgeving dient herbestemd te worden met hoogwaardige
binnenstedelijke functies, waaronder een containerbedrijf niet kan
gecategoriseerd worden.
b. Alle verkregen eigendomsrechten blijven behouden.
Gezien de huidige bedrijfsactiviteit, de nog lopende milieuvergunning en
het nog niet concreet zijn van de toekomstplannen van het bedrijf is er
geopteerd om niet over te gaan tot onmiddellijke onteigening. Dit
uitdoofscenario geeft het bedrijf en de overheid de tijd om een
herlocalisatie uit te werken.
c. In artikel 9 wordt duidelijk aangegeven dat erfverkeer mogelijk blijft. Het
verkeer bestemd voor Nieulandt recycling valt hier dus onder, ook al
stemt de bedrijvigheid van Nieulandt recycling als functie niet
onmiddellijk overeen met de doelstelling van het RUP voor deze zone.
Het bedrijf blijft ook toegankelijk langs de bestaande industriezone aan
de Tragel.
De toegankelijkheid lijkt dus niet direct een probleem. Wel lijkt het
aangewezen dat een eventuele herlokalisatie van het containerbedrijf en
een realisatie van de zone voor de evenementenhal op elkaar worden
afgestemd.
X-13.584-13.591-6/36
d. Alle verkregen eigendomsrechten worden behouden. Het bezwaar is niet
van stedenbouwkundige aard, en als dusdanig niet op te vangen in een
RUP. Alle elementen van openbare orde dienen opgevolgd en bewaakt
worden door politie en ordediensten”.
10.
Met een schrijven van 10 mei 2007 laat de verzoekende partij
sub II aan de stad Aalst weten dat zij akkoord is om haar percelen of gedeelten ervan
te verkopen tegen de prijs van 8.750.000 euro, waarbij alle kosten ten laste van de
koper vallen. Dit bedrag is exclusief afbraakkosten en uitwinningsvergoedingen die
aan de huurders dienen betaald te worden.
11.
De gemeenteraad van Aalst stelt het GRUP “Tragel” definitief
vast op 29 mei 2007.
Dit is het tweede bestreden besluit in de zaken sub I en sub II.
12.
Met een besluit van 20 september 2007 keurt de deputatie van de
provincieraad van Oost-Vlaanderen het GRUP “Tragel” goed, met uitsluiting van
een aantal zones op het bestemmingsplan en delen van de stedenbouwkundige
voorschriften. Van dit besluit wordt melding gemaakt in het Belgisch Staatsblad van
22 oktober 2007.
Dit is het eerste bestreden besluit in de zaken sub I en sub II.
13.
Op 5 december 2007 richt de stad Aalst zich nog tot de
verzoekende partij sub I, waarbij zij nogmaals toelichting geeft met betrekking tot
de voorschriften van het ruimtelijk uitvoeringsplan voor het bedrijf van de
verzoekende partij sub I.
IV. De regelmatigheid van de rechtspleging
A. Samenhang
14.
In het belang van een goede rechtsbedeling dienen de zaken
A. 186.440/X-13.584 en A. 186.446/X-13.591 te worden samengevoegd.
B. Afstand van de tweede tussenkomende partij in beide zaken
15.
In haar memories deelt de tweede tussenkomende partij mee dat
zij afstand van geding doet, gelet op het feit dat zij zich niet langer gebonden acht
aan de verkoopovereenkomst onder voorwaarden tussen haarzelf en de eerste
X-13.584-13.591-7/36
tussenkomende partij met betrekking tot de gronden van deze laatste, die binnen de
omschrijving van het met het huidige beroep bestreden ruimtelijk uitvoeringsplan
gelegen zijn.
De afstand van de tussenkomst van de tweede tussenkomende
partij wordt vastgesteld. Onder “de tussenkomende partij” wordt hierna enkel de
eerste tussenkomende partij begrepen.
V. Nadere omschrijving van het voorwerp van de beroepen
16.
De verzoekende partij in de zaak A. 186.440 vordert de
vernietiging van de bestreden besluiten en verbindt haar belang aan haar
hoedanigheid van lokaal afvalverwerkend bedrijf dat haar activiteit op de percelen
967/e2 en 967/d2 vroegtijdig zal moeten stopzetten. De voormelde percelen zijn
gelegen in deelplan 1.
17.
De verzoekende partij in de zaak A. 186.446, die opslag- en
distributieruimte ter beschikking stelt van ondernemingen, vordert de vernietiging
van de bestreden besluiten. Zij verzet zich in het bijzonder tegen de herbestemming
van haar eigendom van industriegebied, overeenkomstig het gewestplan, tot in
hoofdzaak stedelijk woongebied nr. 1 en de aanleg van een nieuwe weg over haar
eigendom. Deze eigendom is gelegen in de deelplannen 2 en 3.
18.
Het bestreden GRUP bestaat uit vijf deelplannen. Het deelplan 1
maakt samen met de deelplannen 2 en 3 een vanuit planologisch standpunt
isoleerbaar gebied uit, dat door de Dender geografisch van de deelplannen 4 en 5
wordt gescheiden. De deelplannen 1 tot 3 zijn daarentegen niet isoleerbaar van
elkaar en dit alleen al omdat over deze deelplannen de Nieuwe Tragelweg wordt
aangelegd, een nieuwe verbinding, vertrekkende vanuit het stationsgebied naar de
Dendermondsesteenweg en verder naar de ring toe.
De gedeeltelijke vernietiging van de bestreden besluiten, beperkt
tot de deelplannen 1 tot 3, waarom de tussenkomende partij verzoekt, is bijgevolg
mogelijk.
VI. Ontvankelijkheid van het beroep in de zaak A. 186.440
19.
De tweede verwerende partij en de tussenkomende partij werpen
in hun memorie van antwoord, respectievelijk verzoekschrift tot tussenkomst, op dat
X-13.584-13.591-8/36
het verzoekschrift laattijdig is ingediend, gelet op de dagtekening ervan op
23 december 2007, terwijl de laatste nuttige dag om beroep aan te tekenen
21 december 2007 was en gelet op de bekendmaking van het eerste bestreden
besluit in het Belgisch Staatsblad op 22 oktober 2007.
Beoordeling
20.
De dagtekening van het verzoekschrift is 23 december 2007, maar
de poststempel op de omslag waarmee het werd verstuurd, evenals de bewijzen van
aangetekende verzending die door verzoekende partij worden voorgelegd, dragen
de datum van 21 december 2007. De datum van 23 december 2007 op het
verzoekschrift moet als een materiële misslag worden beschouwd en het op
21 december 2007 ingediende beroep is tijdig ingesteld.
De excepties zijn niet gegrond.
VII. Onderzoek van het vierde middel in de zaak A. 186.440
Standpunt van de partijen
21.
De verzoekende partij roept in een vierde middel de schending in
van “artikel 1.3 (lees : 3.1) van de Richtlijn 2001/42/EG betreffende de beoordeling
van de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en programma’s” :
“Er is voor het bestreden RUP geen PlanMer opgesteld.
Toelichting bij het middel
De verplichting tot het opstellen van een milieu-effectenrapport wordt
geregeld door de artikelen 4.1.1 tot 4.7.2. van het decreet houdende algemene
bepalingen inzake milieubeleid. Overeenkomstig artikel 4.2.2. voorziet de
decreetgever enkel ten aanzien van provinciale en gewestelijke ruimtelijke
uitvoeringsplannen in bepaalde gevallen de verplichting om een plan-MER op
te stellen. Deze beperking tot de provinciale en gewestelijke ruimtelijke
uitvoeringsplannen is niet conform de Richtlijn 2001/42/EG betreffende de
beoordeling van de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en
programma’s. Deze richtlijn voorziet immers niet in dit onderscheid.
Artikel 3.1. bepaalt dat een milieubeoordeling wordt uitgevoerd
overeenkomstig de artikelen 4 tot en met 9, voor de in de leden 2, 3 en 4
bedoelde plannen en programma’s die aanzienlijke milieueffecten kunnen
hebben.
Het tweede lid stelt dat een milieubeoordeling gemaakt moet worden van
alle plannen en programma’s die voorbereid worden met betrekking tot
landbouw, bosbouw, visserij, energie, industrie, vervoer, afvalstoffenbeheer,
waterbeheer, telecommunicatie, toerisme en ruimtelijke ordening of
grondgebruik en die het kader vormen voor de toekenning van toekomstige
vergunningen voor de in bijlagen I en II bij Richtlijn 85/337/EEG genoemde
projecten. Deze lijst werd geïmplementeerd in het besluit van de Vlaamse
X-13.584-13.591-9/36
regering van 10 december 2004 houdende vaststelling van de categorieën van
projecten onderworpen aan milieueffectrapportage.
Artikel 3.3. voorziet weliswaar in een uitzondering voor kleine gebieden op
lokaal niveau doch deze uitzondering geldt enkel wanneer de lidstaten bepalen
dat zij aanzienlijke milieueffecten kunnen hebben. Het gaat in tegen deze
richtlijn indien de decreetgever op algemene wijze gemeentelijke ruimtelijke
uitvoeringsplannen zou uitsluiten. Om die reden heeft de Vlaamse minister
bevoegd voor leefmilieu het initiatief genomen om het decreet aan te passen.
Hij heeft zijn initiatief toegelicht in een brief van 28 augustus 2006 betreffende
milieueffectrapportage bij opmaak van ruimtelijke uitvoeringsplannen. In deze
brief kondigt de minister aan dat de gemeentelijke ruimtelijke
uitvoeringsplannen zullen moeten worden gescreend ten einde de
aanzienlijkheid van de mogelijke milieugevolgen te bepalen.
De bijlage II bij besluit van de Vlaamse Regering van 10 december 2004, in
uitvoering van de Richtlijn 95/337/EEG, legt een MER-verplichting op voor:
(...)
‘10 Infrastructuurprojecten
a) Industrieterreinontwikkeling met een oppervlakte van 50 ha of meer.
b) Stadsontwikkelingsprojecten, met inbegrip van de bouw van
winkelcentra en parkeerterreinen,
- met betrekking tot de bouw van 1000 of meer woongelegenheden,
of
- met een bruto-vloeroppervlakte van 5.000 m2 handelsruimte of
meer, of
- met een verkeersgenererende werking van pieken van 1000 of meer
personenauto-equivalenten per tijdsblok van 2 uur.’
Op haar website (www.aalst.be) stelt de Stad Aalst zelf dat binnen het RUP
supermarkten, een evenementenhal en kantoren zullen worden ontwikkeld
onder meer in de zones bepaald door artikel 14 ‘Zone voor gemengd stedelijke
functies en herbestemming van voormalig industriegebied’; artikel 16 ‘Zone
voor grootschalige handel en bedrijvigheid’; artikel 18 ‘Zone voor een markant
kopgebouw’.
In de toelichtingsnota bij het bestreden RUP wordt gesteld dat van de totale
oppervlakte van 166.773 M² er in totaal 58.840 m² bestemd is voor
handelsoppervlakte. De norm wordt dus 10 keer overschreden.
Het kan evenmin worden betwist dat er een verkeersgenererende werking
van pieken van 1000 of meer personenauto-equivalenten per tijdsblok van
2 uur, zal ontstaan. In het verslag van de Plenaire Vergadering dd. 16 mei 2006
wordt de geplande evenementenhal vergeleken met de Ethiasarena te Hasselt.
Voor zittende concerten heeft deze evenementenhal een capaciteit van 17.000
plaatsen en voor staande concerten loopt dit zelfs op tot 21.500 !! (...).
Evenementen zijn sterk tijdsgeboden aangezien ze op een bepaald uur starten.
Deze evenementen genereren dus onmiskenbaar verkeerspieken van meer dan
1000 personenauto-equivalenten. Verzoekster wijst er nog op dat deze
evenementenhal ook de ‘place-to-be’ zal zijn voor de carnavalsactiviteiten.
Het middel is ernstig”.
De eerste verwerende partij antwoordt wat volgt :
“B.4.1.
Allereerst dient vastgesteld te worden dat de betrokken richtlijn geen artikel
1.3. (door verzoekster geachte geschonden bepaling) bevat. Verwerende partij
gaat er dan ook van uit dat het hier artikel 3.1. van de richtlijn 2001/42/EG
betreft.
B.4.2.
X-13.584-13.591-10/36
Verzoekster neemt als rechtsgrond de schending van een europese richtlijn.
Opdat een dergelijke schending nuttig kan ingeroepen worden voor een
nationaal administratief rechtscollege, dient een richtlijn directe werking te
hebben in de nationale rechtsorde.
Het vreemde is evenwel dat verzoekende partij hier geen gewag van maakt
in haar verzoekschrift, laat staan nagaat of de verschillende voorwaarden
hieromtrent voldaan zijn.
Zo dient ontkend te worden dat de bewoordingen van deze richtlijn
voldoende duidelijk en onvoorwaardelijk zijn om directe werking te bekomen.
(...)
Het beslissend criterium om te bepalen of een norm al dan niet rechtstreekse
werking geniet is de inhoud van die norm.
Volgens vaste rechtspraak van het hof van justitie moet een norm om
rechtstreekse werking te bezitten ‘duidelijk en onvoorwaardelijk zijn en niet
afhankelijk zijn van een discretionaire uitvoeringsmaatregel’ (zie bijvoorbeeld
hof van justitie, arrest Hurd t./ Jones, 44/84, Jur., 1986, (29) 83, 47)
Het betreft dus een norm die geen verdere uitvoering door communautaire
of nationale overheden behoeft om het gewild effect op nuttige wijze te
bereiken.
Van rechtstreekse werking is immers slechts sprake wanneer de rechter in
staat is om zonder verdere uitvoeringsmaatregelen een voor het concrete geval
dienstige uitlegging aan te reiken.
In casu is verzoekster van mening dat de bepaling opgenomen in artikel 3.1.
van de richtlijn 2001/42/EG directe werking heeft (zonder dit expliciet te stellen
in haar verzoekschrift).
Artikel 3.1. van de richtlijn 2001/42/EG luidt als volgt:
‘1. Een milieubeoordeling wordt uitgevoerd overeenkomstig de artikelen
4 tot en met 9, voor de in de leden 2, 3 en 4 bedoelde plannen en
programma’s die aanzienlijke milieueffecten kunnen hebben.’
Bij lezing van dit artikel valt vast te stellen dat deze norm zowel onduidelijk
als voorwaardelijk is.
Zo bijvoorbeeld kan de vraag gesteld worden wat ‘aanzienlijke
milieueffecten’ zijn. Dit wordt al minstens impliciet bevestigd door artikel 3.5.
van de richtlijn zelf:
‘5. De lidstaten stellen vast, door een onderzoek per geval of door
specificatie van soorten plannen en programma’s, of door combinatie van
beide werkwijzen, of de in de leden 3 en 4 bedoelde plannen of
programma’s aanzienlijke milieueffecten kunnen hebben. Hierbij houden
zij voor alle gevallen rekening met de relevante criteria van bijlage II, om
ervoor te zorgen dat plannen en programma’s met mogelijke aanzienlijke
milieueffecten door deze richtlijn zijn gedekt’
Het zijn dus de lidstaten die dit dienen te bepalen.
Dit artikel kan dan ook geen directe werking hebben.
In de toelichting bij het vierde middel verwijst verzoekende partij naar het
artikel 3.2., a), van de richtlijn 2001/42/EG:
‘2. Onverminderd lid 3, wordt een milieubeoordeling gemaakt van alle
plannen en programma’s
a) die voorbereid worden met betrekking tot landbouw, bosbouw,
visserij, energie, industrie, vervoer, afvalstoffenbeheer, waterbeheer,
telecommunicatie, toerisme en ruimtelijke ordening of grondgebruik
en die het kader vormen voor de toekenning van toekomstige
vergunningen voor de in bijlagen I en II bij Richtlijn 85/337/EEG
genoemde projecten, of
b) (...)’
Opnieuw dient vastgesteld te worden dat deze norm zowel onduidelijk als
voorwaardelijk is.
X-13.584-13.591-11/36
Zo stelt zich de vraag wat verstaan moet worden onder ‘het kader vormen
voor de toekenning van toekomstige vergunningen’.
Bovendien wordt verwezen naar de inhoud van een andere richtlijn, wat de
zaak dan nog verder bemoeilijkt.
Dient deze richtlijn dan ook directe werking te hebben?
Verwerende partij herhaalt dat verzoekster hierbij geen enkele toelichting
verschaft, wat gelet op de aard van een kort geding procedure toch als zeer
pertinent dient beschouwd te worden.
De ‘bijlage I en II bij Richtlijn 85/337/EEG’ luidt als volgt:
‘IN ARTIKEL 4, LID 1, BEDOELDE PROJECTEN
- Raffinaderijen van ruwe aardolie (met uitzondering van de bedrijven
die uitsluitend smeermiddelen uit ruwe olie vervaardigen), alsmede
installaties voor de vergassing en vloeibaarmaking van ten minste 500 ton
steenkool of bitumineuze schisten per dag.
- Thermische centrales en andere verbrandingsinstallaties met een
warmtevermogen van ten minste 300 MW, alsmede kerncentrales en
andere kernreactoren (met uitzondering van de onderzoekinstallaties voor
de produktie en verwerking van splijt- en kweekstoffen, met een constant
vermogen van ten hoogste 1 thermische kW).
- Installaties die uitsluitend bestemd zijn voor de permanente opslag of
de definitieve verwijdering van radioactief afval.
- Geïntegreerde hoogovenbedrijven voor de produktie van ruwijzer en
staal.
- Installaties voor de winning van asbest, alsmede voor de behandeling
en de verwerking van asbest en asbesthoudende produkten: voor
produkten van asbestcement, met een jaarproduktie van meer dan
20 000 ton eindprodukten, voor remvoeringen, met een jaarproduktie van
meer dan 50 ton eindprodukten, alsmede -voor andere
toepassingsmogelijkheden van asbest - met een gebruik van meer dan
200 ton per jaar.
- Geïntegreerde chemische installaties.
- Aanleg van autosnelwegen, autowegen (1), spoorwegtrajecten voor
spoorverkeer over lange afstand, alsmede van vliegvelden (2) met een
start- en landingsbaan van ten minste 2 100 meter.
- Zeehandelshavens alsmede waterwegen en havens voor de binnenvaart,
bevaarbaar voor schepen van meer dan 1 350 ton.
- Afvalverwijderingsinstallaties voor verbranding, chemische omzetting
of opslag in de grond van toxische en gevaarlijke afvalstoffen.
(1) In deze richtlijn verstaat men onder ‘autowegen’ die wegen die
beantwoorden aan de definities van ‘de Europese Overeenkomst inzake
internationale hoofdverkeerswegen’ van 15 november 1975.
(2) In deze richtlijn verstaat men onder ‘vliegvelden’ die vliegvelden die
beantwoorden aan de definitie van het Verdrag van Chicago van 1944 tot
oprichting van de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (...).
BIJLAGE II
IN ARTIKEL 4, LID 2, BEDOELDE PROJECTEN
- Landbouw
a) Ruilverkavelingsprojecten
b) Projecten met betrekking tot de bestemming van woeste gronden of
semi-natuurlijke gebieden voor intensieve landbouw
c) Waterbeheersingsprojecten voor landbouwdoeleinden
d) Eerste herbebossing, wanneer deze negatieve ecologische
veranderingen met zich kan brengen, en rooiing met het oog op een ander
bodemgebruik
e) Bedrijven met stalruimte voor pluimvee
f) Bedrijven met stalruimte voor varkens
X-13.584-13.591-12/36
g) Kweekvijvers voor zalmachtigen
h) Terugwinning van land op de zee.
2. Winningsbedrijven
a) Turfwinning
b) Diepboringen, behalve boringen voor het onderzoek naar de stabiliteit
van de grond en met name
- geothermische boringen
- boringen in verband met de opslag van kernafval
- boringen voor watervoorziening
c) Winning van niet-metallische en niet-energetische delfstoffen zoals
marmer, zand, grint, schist, zout, fosfaten, kaliumcarbonaat
d) Winning van steenkool en bruinkool door ondergrondse ontginning
e) Winning van steenkool en bruinkool in dagbouw
f) Winning van aardolie
g) Winning van aardgas
h) Winning van ertsen
i) Winning van bitumineuze schisten
j) Winning in dagbouw van niet-metallische en niet-energetische
delfstoffen
k) Oppervlakte-installaties van bedrijven voor de winning van steenkool,
aardolie, aardgas, ertsen en bitumineuze schisten
- Cokesovenbedrijven (droge distillatie van steenkool)
m) Installaties voor de vervaardiging van cement.
- Energiebedrijven
a) Industriële installaties voor de produktie van elektriciteit, stoom en
warm water (voor zover niet in bijlage I opgenomen)
b) Industriële installaties voor het transport van gas, stoom en warm
water; transport van elektrische energie via bovengrondse leidingen
c) Bovengrondse opslag van aardgas
d) Opslag van gasvormige brandstoffen in ondergrondse reservoirs
e) Bovengrondse opslag van fossiele brandstoffen
f) Industrieel briketteren van steenkool en bruinkool
g) Installaties voor de produktie of de verrijking van splijtstoffen
h) Installaties voor de opwerking van bestraalde splijtstoffen
i) Installaties voor de verzameling en de behandeling van radioactief
afval (voor zover niet in bijlage I opgenomen)
j) Installaties voor de produktie van hydro-elektrische energie.
- Metaalbewerking
a) Ijzer- en staalfabrieken, inclusief gieterijen, smederijen,
draadtrekkerijen en walserijen (voor zover niet in bijlage I opgenomen)
b) Installaties voor vervaardiging, inclusief smelten, raffinage, trekken en
walsen van non-ferrometalen, met uitzondering van edele metalen
c) Vervaardiging van pers-, trek- en stanswerk (grote stukken)
d) Oppervlaktebehandeling en bekleding van metalen
e) Ketel- en reservoirbouw
f) Automobielfabrieken en -assemblagebedrijven en fabrieken van
automobielmotoren
g) Scheepswerven
h) Bouw en herstelling van luchtvaartuigen
i) Spoorwegmaterieelfabrieken
j) Uitstampen door middel van springstoffen
k) Installaties voor het roosten en sinteren van ertsen.
- Glasfabrieken
- Chemische industrie
a) Behandeling van tussenprodukten en vervaardiging van chemicaliën
(voor zover niet opgenomen in bijlage I)
X-13.584-13.591-13/36
b) Produktie van pesticiden en farmaceutische produkten, verven en
vernissen, elastomeren en peroxiden
c) Opslagruimten voor aardolie, petrochemische en chemische produkten.
7. Voedings- en genotmiddelenindustrie
a) Vervaardiging van plantaardige en dierlijke oliën en vetten
b) Conservenfabrieken voor dierlijke en plantaardige produkten
c) Zuivelfabrieken
d) Bierbrouwerijen en mouterijen
e) Suikerwaren- en stroopfabrieken
f) Installaties voor het slachten van dieren
g) Aardappelmeelfabrieken
h) Vismeel- en traanfabrieken
i) Suikerfabrieken.
8. Textiel-, leder-, hout- en papierindustrie
a) Wolwasserijen, wolontvettingsfabrieken en wolblekerijen
b) Houtvezelplaat-, spaanderplaat- en duplex-, triplex- en
multiplexfabrieken
c) Papierstof-, papier- en kartonfabrieken
d) Vezelververijen
e) Installaties voor het produceren en bewerken van celstof
f) Leerlooierijen.
9. Rubberverwerkende industrie
Vervaardiging en behandeling van produkten op basis van elastomeren.
10. Infrastructuurprojecten
a) Werken voor de uitrusting van industrieterreinen
b) Werken voor stadsprojecten
c) Skiliften en kabelspoorwegen
d) Aanleg van wegen, havens (met inbegrip van visserijhavens) en
luchthavens (projecten die niet zijn opgenomen in bijlage I)
e) Werken inzake kanalisering en regulering van waterwegen
f) Stuwdammen en andere installaties voor het stuwen of duurzaam
opslaan van water
g) Trams, boven- en ondergrondse metro’s, zweefspoor en dergelijke
bijzondere constructies, welke uitsluitend of overwegend voor
personenvervoer zijn bestemd
h) Aanleg van oliepijpleidingen
i) Aanleg van waterleidingen over lange afstand
j) Jachthavens.
11. Andere projecten
a) Vakantiedorpen, hotelcomplexen
b) Permanente race- en testbanen voor auto’s en motorfietsen
c) Installaties voor de vernietiging van industrieel afval en huisvuil (voor
zover niet genoemd in bijlage I)
d) Waterzuiveringsinstallaties
e) Slibstortplaatsen
f) Opslag van schroot
g) Proefstanden voor motoren, turbines of reactoren
h) Vervaardiging van kunstvezels van minerale oorsprong
i) Vervaardiging, verpakking, lading van of vulling van patronen met
kruit en explosieven
j) Vilderijen.
12. Wijzigingen in projecten van bijlage I en projecten van bijlage I die
uitsluitend of hoofdzakelijk dienen voor het ontwikkelen en beproeven
van nieuwe methoden of produkten en die niet langer dan één jaar worden
gebruikt’
X-13.584-13.591-14/36
Is deze bijlage voldoende duidelijk om directe toepassing te krijgen in de
nationale rechtsorde?
Eigenlijk geeft verzoekster hiervoor (minstens impliciet) zelf het antwoord.
Verzoekster stelt dat deze lijst (bedoeld wordt bijlage I en II bij richtlijn
85/337/EEG) werd geïmplementeerd in het besluit van de Vlaamse regering van
10 december 2004 houdende vaststelling van de categorieën van projecten
onderworpen aan milieueffectrapportage.
De loutere verwijzing naar de omzettingsmaatregel van de ene richtlijn om
aan te tonen dat een andere richtlijn directe werking heeft, duidt ten overvloede
op het feit dat de richtlijn 2001/42/EG niet kan aanzien worden als voldoende
duidelijk. Een onvoldoende duidelijke richtlijn kan geen directe werking
hebben.
Bovendien herinnert de verwerende partij aan de toepassingsvereisten
aangaande directe werking, met name duidelijkheid, onvoorwaardelijkheid en
niet afhankelijkheid van een discretionaire uitvoeringsmaatregel.
Het besluit van de Vlaamse regering van 10 december 2004 houdende
vaststelling van de categorieën van projecten onderworpen aan
milieueffectrapportage kan niet anders beschouwd worden dan een
discretionaire uitvoeringsmaatregel en zijn toepassingsgebied omvat enkel een
opsomming van projecten, doch geen plannen en programma’s die aan de
mer-plicht onderworpen worden.
‘De categorieën van projecten die overeenkomstig artikel 4.3.2., §2 en §3
van het decreet aan de project- m. e. r. wordt onderworpen maar
waarvoor de initiatiefnemer een gemotiveerd verzoek tot ontheffing kan
indienen:
(...)’
(...)
Deze bijlage betreft de verplichting tot het opstellen van een project - mer.
Ter herinnering; onderhavig middel is gebaseerd op de vaststelling dat ‘voor
het bestreden RUP geen PlanMer (werd) opgesteld.’
Ten overvloede wijst verwerende partij nog op het feit dat dit besluit werd
opgesteld ter omzetting van richtlijn 85/337/EEG van de Raad van 27 juni
1985, en verwijst het besluit niet naar de volgens verzoekende partij
geschonden richtlijn 2001/42/EG, getuige de aanhef van het besluit:
‘Overwegende dat dit besluit de omzetting beoogt van Richtlijn
85/337/EEG van de Raad van 27 juni 1985 betreffende de
milieueffectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten,
zoals gewijzigd door Richtlijn 97/11/EG van de Raad van 3 maart 1997
en Richtlijn 2003/35/EG van het Europees Parlement en de Raad van
26 mei 2003;’
Het besluit is dan ook in casu niet van toepassing.
De richtlijn 2001/42/EG voldoet aan geen enkel criterium om als een norm
met rechtstreekse werking aanzien te worden.
Deze richtlijn kan dan ook niet de rechtsgrond vormen van een middel tot
vernietiging voor uw raad.
Het middel is dan ook onontvankelijk.
B.4.3.
Zelfs indien uw raad zou oordelen dat de richtlijn 2001/42/EG zou kunnen
dienen als rechtsgrond en dus zou aanvaarden dat deze richtlijn rechtstreekse
werking heeft, quod certe non, dient gewezen te worden op artikel 3.3. van de
richtlijn 2001/42/EG:
‘3. Voor in lid 2 bedoelde plannen en programma’s die het gebruik
bepalen van kleine gebieden op lokaal niveau en voor kleine wijzigingen
van in lid 2 bedoelde plannen en programma’s is een milieubeoordeling
alleen dan verplicht wanneer de lidstaten bepalen dat zij aanzienlijke
milieueffecten kunnen hebben’
X-13.584-13.591-15/36
In casu betreft het inderdaad een klein gebied op lokaal niveau, dit wordt
ook niet betwist door verzoekende partij.
Het bestreden ruimtelijk uitvoeringsplan heeft betrekking op 20,4 ha
(204.000 m²), de stad Aalst heeft een oppervlakte van ongeveer 78,12 km²
(78.120.000 m²).
Dit betekent dat het plangebied 0,002 % omvat van de totale oppervlakte van
de stad Aalst. Met betrekking tot dit artikel 3.3. van deze richtlijn stelt
verzoekster het volgende:
‘Artikel 3.3. voorziet weliswaar in een uitzondering voor kleine gebieden
op lokaal niveau doch deze uitzondering geldt enkel wanneer de lidstaten
bepalen dat zij aanzienlijke milieueffecten kunnen hebben.’
Daargelaten het sibillijns karakter van de boven vermelde niet correcte
overweging van verzoekster, is de tekst van artikel 3.3. van de richtlijn
duidelijk:
‘Artikel 3
Werkingssfeer
1.Een milieubeoordeling wordt uitgevoerd overeenkomstig de artikelen
4 tot en met 9, voor de in de leden 2, 3 en 4 bedoelde plannen en
programma’s die aanzienlijke milieueffecten kunnen hebben.
2. Onverminderd lid 3, wordt een milieubeoordeling gemaakt van alle
plannen en programma’s
a) die voorbereid worden met betrekking tot landbouw, bosbouw, visserij,
energie, industrie, vervoer, afvalstoffenbeheer, waterbeheer,
telecommunicatie, toerisme en ruimtelijke ordening of grondgebruik en
die het kader vormen voor de toekenning van toekomstige vergunningen
voor de in bijlagen I en II bij Richtlijn 85/337/EEG genoemde projecten,
of
b) waarvoor, gelet op het mogelijk effect op gebieden, een beoordeling
vereist is uit hoofde van de artikelen 6 of 7 van Richtlijn 92/43/EEG.
3. Voor in lid 2 bedoelde plannen en programma’s die het gebruik
bepalen van kleine gebieden op lokaal niveau en voor kleine wijzigingen
van in lid 2 bedoelde plannen en programma’s is een milieubeoordeling
alleen dan verplicht wanneer de lidstaten bepalen dat zij aanzienlijke
milieueffecten kunnen hebben.’
(...)
Een milieubeoordeling met betrekking tot kleine gebieden op lokaal niveau
is alleen dan verplicht wanneer de lidstaten bepalen dat zij aanzienlijke
milieueffecten kunnen hebben.
Vlaanderen (als onderdeel van lidstaat België) heeft ten tijde van de
definitieve vaststelling van het bestreden ruimtelijk uitvoeringsplan op geen
enkel wijze bepaald welke de criteria uitmaken om te spreken van aanzienlijke
milieueffecten aangaande kleine gebieden op lokaal niveau.
In haar toelichting van het middel verwijst verzoekster ook naar het decreet
van 5 april 1995 houdende algemene bepalingen inzake milieubeleid (hierna:
DABM).
Artikel 4.2.2. §5 van DABM luidt als volgt:
Ԥ 5. Wanneer een plan of programma dat overeenkomstig dit artikel al
dan niet aan milieueffectrapportage moet worden onderworpen en dat is
opgesteld met het doel om te worden omgezet in een thematisch
gewestelijk of provinciaal ruimtelijk uitvoeringsplan, bedoeld in
artikel 37 van het decreet van 18 mei 1999 houdende de organisatie van
de ruimtelijke ordening, nadien wordt omgezet in een thematisch
gewestelijk of provinciaal ruimtelijk uitvoeringsplan dat wel valt onder
de toepassing van dit hoofdstuk dan is voor dat ruimtelijk uitvoeringsplan
voldaan aan de bepalingen van dit hoofdstuk als :
X-13.584-13.591-16/36
- het daaraan voorafgaande planningsproces beantwoordt aan de in artikel
4.1.4, § 2, bedoelde essentiële kenmerken; of
- het daarvoor opgestelde plan-MER is opgesteld conform de bepalingen
van dit hoofdstuk en kan gelden als plan-MER voor het thematisch
gewestelijk of provinciaal ruimtelijk uitvoeringsplan.
De plenaire vergadering, bedoeld in artikel 41 of 44 van het decreet van
18 mei 1999 houdende de organisatie van de ruimtelijke ordening, wordt
slechts aangekondigd nadat de initiatiefnemer van het plan of programma,
respectievelijk van het ontwerp van ruimtelijk uitvoeringsplan ten
aanzien van de administratie heeft aangetoond dat aan de in het eerste lid
bedoelde verplichtingen is voldaan.
De Vlaamse regering bepaalt wat moet worden verstaan onder een
thematisch ruimtelijk uitvoeringsplan.
Ze kan nadere regelen vaststellen inzake de in het eerste lid bedoelde
verplichtingen.’
(...)
Vastgesteld dient te worden dat dit artikel enkel handelt over een gewestelijk
of provinciaal RUP. (N)ergens in de hierboven vermelde bepaling is sprake van
een gemeentelijk ruimtelijke uitvoeringsplan.
Geenszins heeft de lidstaat bepaald dat gemeentelijke RUP’s ‘aanzienlijke
milieueffecten kunnen hebben’ - zoals vereist door de richtlijn 2001/49/EG laat staan dat in concreto een plan-mer diende opgesteld te worden.
Tenslotte verwijst verzoekende partij nog naar een ‘brief van 28 augustus
2006 betreffende milieueffectrapportage bij opmaak van ruimtelijke
uitvoeringsplannen’ uitgaande de Vlaamse minister bevoegd voor leefmilieu.
Deze brief werd niet opgenomen in de stukkenbundel van verzoekster.
Bovendien is het evident dat dergelijk schrijven geen enkele rechtskracht
heeft, waardoor verwerende partij desgevallend zou gebonden zijn.
Het vierde middel is onontvankelijk, minstens niet gegrond”.
De tweede verwerende partij antwoordt wat volgt :
“3.4.2. Vooreerst dient opgemerkt te worden dat de Richtlijn, zoals door
appellant geciteerd, de verplichting oplegt om in bepaalde gevallen een
milieubeoordeling uit te voeren, teneinde na te kunnen gaan of een plan-MER
opgesteld moet worden. Het is zeker niet zo dat per definitie een plan-MER
opgemaakt moet worden, zoals verzoekende partij suggereert.
Verder wordt verwezen naar de motivatie in de beslissing tot definitieve
vaststelling van het RUP, waarin de gemeente stelt ‘dat immers een Europese
richtlijn eerst in de interne wetgeving dient te worden omgezet; dat deze
richtlijn werd ‘uitgevoerd bij decreet van 18 december 2002 waarbij een nieuwe
titel in het decreet algemene bepalingen inzake milieubeleid werd ingevoegd
(B.S. 13 februari 2003), doch deze decretale ingreep nog de nodige
uitvoeringsbesluiten behoeft’ (Bouckaert, B. en De Waele, T., Ruimtelijke
Ordening en Stedenbouw in het Vlaamse Gewest, Brugge, Van den Broele,
2004, p. 222, voetnoot 2); dat sedertdien slechts uitvoering werd verleend aan
die decretale ingreep voor wat betreft de project-MER, niet bij decreet doch bij
besluit van de Vlaamse Regering van 10 december 2004 houdende vaststelling
van de categorieën van projecten onderworpen aan milieueffectrapportage
(BS 17 februari 2005); dat nog geen uitvoering werd verleend aan de
bepalingen betreffende het plan-MER, zodat die te dezen nog niet toepasbaar
zijn; dat de omstandigheid dat de realisatie van bepaalde onderdelen van het
voorliggende RUP vereist dat te gelegener tijd een project-MER zal moeten
worden opgemaakt, tot geen andere conclusie kan leiden’.
X-13.584-13.591-17/36
Subsidiair wordt ook nog verwezen naar de mobiliteitsstudies waarvan de
rapporten dateren van december 2006 en mei 2007 omtrent ondermeer de
mobiliteitseffecten van het bestreden RUP.
3.4.3. Het vierde middel is niet ernstig”.
24.
De verzoekende partij dupliceert in haar memorie van
wederantwoord wat volgt :
“Artikel 3.2 van de richtlijn 2001/42/EG van het Europees Parlement en de
Raad van 27 juni 2001 betreffende de beoordeling van de gevolgen voor het
milieu van bepaalde plannen en programma’s (hierna: SEA-richtlijn) luidt als
volgt :
‘Onverminderd lid 3, wordt een milieubeoordeling gemaakt van alle
plannen en programma’s
a) die voorbereid worden met betrekking tot landbouw, bosbouw, visserij,
energie, industrie, vervoer, afvalstoffenbeheer, waterbeheer,
telecommunicatie, toerisme en ruimtelijke ordening of grondgebruik en
die het kader vormen voor de toekenning van toekomstige vergunningen
voor de in bijlagen I en II bij Richtlijn 85/337/EEG genoemde projecten,
of
b) waarvoor, gelet op het mogelijk effect op gebieden, een beoordeling
vereist is uit hoofde van de artikelen 6 of 7 van Richtlijn 92/43/EEG’.
Artikel 3.3. voorziet hierbij weliswaar in een uitzondering voor kleine
gebieden op lokaal niveau doch deze uitzondering geldt enkel wanneer de
lidstaten bepalen dat zij aanzienlijke milieueffecten kunnen hebben. Het gaat
in tegen deze richtlijn indien de decreetgever op algemene wijze gemeentelijke
ruimtelijke uitvoeringsplannen zou uitsluiten. Om die reden heeft de Vlaamse
minister bevoegd voor leefmilieu het initiatief genomen om het decreet aan te
passen. Hij heeft zijn initiatief toegelicht in een brief van 28 augustus 2006
betreffende milieueffectrapportage bij opmaak van ruimtelijke
uitvoeringsplannen. In deze brief kondigt de minister aan dat de gemeentelijke
ruimtelijke uitvoeringsplannen zullen moeten worden gescreend ten einde de
aanzienlijkheid van de mogelijke milieugevolgen te bepalen.
Om die reden heeft de Vlaamse minister bevoegd voor leefmilieu het
initiatief genomen om het decreet aan te passen. Hij heeft zijn initiatief
toegelicht in een brief van 28 augustus 2006 betreffende milieueffectrapportage
bij opmaak van ruimtelijke uitvoeringsplannen. In deze brief kondigt de
minister aan dat de gemeentelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen zullen moeten
worden gescreend ten einde de aanzienlijkheid van de mogelijke
milieugevolgen te bepalen.
Het besluit van de gemeenteraad verwijst in dat verband naar een brief van
het departement Leefmilieu, Natuur en Energie, Afdeling Milieu, Natuur en
Energiebeleid - Dienst MER van 27 november 2006 waarin de MER-cel
bevestigt dat de RUP’s onder hoofdstuk II ‘Milieueffectenrapportage over
plannen en programma’s van het MER / VER-decreet van 10 december 2004’
valt. De bestreden beslissing stelt hierbij dat bij gebrek aan een
uitvoeringsbesluit deze MER-verplichting niet zou gelden. Deze motivering is
geenszins correct. Richtlijnen die niet tijdig zijn omgezet, verkrijgen net zoals
verordeningen rechtstreekse werking. (zie K. LENAERTS, P. VAN NUFFEL,
Europees recht in hoofdlijnen, Maklu 1995, nr. 681 met verwijzing naar
rechtspraak van het Hof van Justitie o.m. H.v.J. 6 oktober 1970, Grad. t.
Finanzamt Traustein, 9/70, Jur. 1970,825.)Het behoort eveneens tot de
algemene beginselen van behoorlijk bestuur om zelfs indien het PlanMER niet
verplicht zou zijn opgelegd -quod non- een PlanMER op te maken.
X-13.584-13.591-18/36
De bevoegde Vlaamse administratie neemt terecht de enige juiste stelling in,
namelijk dat een PlanMER moet worden opgemaakt van zodra er in het RUP
een activiteit kan worden ontwikkeld waarvoor een projectMER moet worden
opgemaakt.
Verder luidt artikel 3.4 SEA-richtlijn als volgt :
‘Voor andere dan de in lid 2 bedoelde plannen en programma’s, die het
kader vormen voor de toekenning van toekomstige vergunningen voor
projecten, bepalen de lidstaten of het plan of het programma aanzienlijke
milieueffecten kan hebben’.
Artikel 13.1 SEA-richtlijn luidt als volgt :
‘De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke
maatregelen in werking treden om vóór 21 juli 2004 aan deze richtlijn te
voldoen. De lidstaten stellen de Commissie onverwijld in kennis van de
genomen maatregelen’.
Overeenkomstig artikel 13 SEA-richtlijn diende deze richtlijn aldus uiterlijk
op 21 juli 2004 in de interne rechtsorde te zijn omgezet.
Door middel van het decreet van 18 december 2002 tot aanvulling van het
decreet van 5 april 1995 houdende algemene bepalingen inzake milieubeleid
(hierna: D.A.B.M.) met een titel betreffende de milieueffect- en
veiligheidsrapportage, werd de SEA-Richtlijn gedeeltelijk omgezet in de
Belgische interne rechtsorde.
Artikel 4.2.1 D.A.B.M., zoals van toepassing op het ogenblik van de
bestreden besluiten, luidt als volgt :
‘Voorgenomen plannen en programma’s worden, alvorens ze kunnen
worden goedgekeurd, aan een milieueffectrapportage onderworpen in de
gevallen bepaald in dit hoofdstuk’.
Artikel 4.2.2., §§ 1 tot 3 D.A.B.M., zoals van toepassing op het ogenblik van
de bestreden besluiten, luidt als volgt :
Ԥ 1. De Vlaamse regering wijst, aan de hand van de criteria die worden
omschreven in de bij dit decreet gevoegde bijlage I, de plannen en
programma’s aan die worden onderworpen aan de in dit hoofdstuk
bedoelde vorm van milieueffectrapportage.
§ 2. De Vlaamse regering beslist geval per geval en aan de hand van de
criteria die worden omschreven in de bij dit decreet gevoegde bijlage I,
of andere plannen en programma’s dan die vermeld in § 1 en 3 al dan niet
worden onderworpen aan de in dit hoofdstuk bedoelde vorm van
milieueffectrapportage omdat zij aanzienlijke milieueffecten kunnen
hebben.
§ 3. De Vlaamse regering wijst de plannen en programma’s aan die niet
worden onderworpen aan de in dit hoofdstuk bedoelde vorm van
milieueffectrapportage omdat de desbetreffende
besluitvormingsprocedure de in artikel 4.1.4, § 2, opgesomde essentiële
kenmerken van de milieueffectrapportage heeft’.
Geen uitvoeringsbesluit van de Vlaamse regering met betrekking tot het
toepassingsgebied van de plannen en programma’s die in de Vlaamse
regelgeving in aanmerking kunnen komen voor de uitvoering van de
planmilieueffectenrapportage (hierna: plan-MER) werd uitgevaardigd, zodat ten
tijde van de bestreden besluiten, de omzetting van de SEA-richtlijn op
onvolledige wijze was gebeurd en de relevante bepalingen van het D.A.B.M.
aldus nog niet operationeel waren.
Nu blijkt dat de SEA-richtlijn op onvolledige wijze in het interne recht lijkt
te zijn omgezet, dient vooreerst nagegaan te worden of de verzoekers wel
degelijk de schending van de artikelen 3.2 en 3.4 SEA-richtlijn voor de Raad
van State kunnen inroepen. Bijgevolg dient te worden onderzocht of de
artikelen 3.2 en 3.4 SEA-richtlijn al dan niet directe werking hebben in de
Belgische interne rechtsorde.
X-13.584-13.591-19/36
In beginsel hebben richtlijnen geen directe werking. Een richtlijn heeft wel
directe werking in de Belgische rechtsorde wanneer de omzettingstermijn voor
de betrokken richtlijn is verstreken en indien zij duidelijke en
onvoorwaardelijke bepalingen bevat die geen verdere substantiële interne
uitvoeringsmaatregel door communautaire of nationale overheden behoeven om
het gewild effect op nuttige wijze te bereiken.
Er lijkt geen betwisting over te bestaan dat de omzettingstermijn voor de
SEA-richtlijn ten tijde van de bestreden besluiten verstreken was.
Wat artikel 3.4 SEA-richtlijn betreft, lijkt deze bepaling nog verdere
substantiële interne uitvoeringsmaatregelen te vereisen, zodat zij op het eerste
gezicht geen directe werking lijkt te hebben in de Belgische interne rechtsorde.
De verzoekers lijken zich bijgevolg niet dienstig te kunnen beroepen op een
schending van deze bepaling om de schorsing van de tenuitvoerlegging van de
bestreden besluiten te vorderen.
Er dient evenwel te worden vastgesteld dat de plicht die artikel 3.2
SEA-richtlijn aan de lidstaten oplegt om plannen die aanleiding geven tot
MER-plichtige projecten ook zelf te onderwerpen aan een milieubeoordeling,
voldoende duidelijk en nauwkeurig is om op het eerste gezicht te kunnen
aannemen dat deze bepaling directe werking in de Belgische interne rechtsorde
heeft.
Overeenkomstig artikel 3.2, a) van de SEA-Richtlijn dient voor plannen en
programma’s die worden voorbereid voor een aantal sectoren, zoals in casu
industrie en ruimtelijke ordening, en die het kader vormen voor de toekenning
van toekomstige vergunningen voor de in bijlagen I en II bij de Richtlijn
85/337/EG genoemde projecten, een plan-MER te worden opgemaakt.
De richtlijn 85/337/EG van de Raad van 27 juni 1985 betreffende de
milieu-effectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten werd
omgezet bij besluit van de Vlaamse regering van 10 december 2004 houdende
vaststelling van de categorieën van projecten onderworpen aan
milieueffectrapportage. Punt 10, a) van bijlage II bij het voornoemde besluit
duidt infrastructuurprojecten, meer bepaald industrieterreinontwikkeling met
een oppervlakte van 50 ha of meer, aan als project-MER-plichtig. (...)
Bij gebrek aan een MER had op grond van artikel 4.2.2 §5 van het MER /
VER-decreet van 18 december 2002 de plenaire vergadering niet mogen plaats
vinden. Dit artikel stelt immers dat de plenaire vergadering, bedoeld in artikel
41 of 44 DRO, slechts wordt aangekondigd nadat de initiatiefnemer van het
plan of programma, respectievelijk van het ontwerp van ruimtelijk
uitvoeringsplan, ten aanzien van de administratie heeft aangetoond dat aan de
verplichtingen van de milieueffectenrapportage is voldaan.
Bij gebrek aan MER is het RUP onwettig.
De verplichting tot het opstellen van een milieu-effectenrapport wordt
geregeld door de artikelen 4.1.1 tot 4.7.2. van het decreet houdende algemene
bepalingen inzake milieubeleid. Overeenkomstig artikel 4.2.2. voorziet de
decreetgever enkel ten aanzien van provinciale en gewestelijke ruimtelijke
uitvoeringsplannen in bepaalde gevallen de verplichting om een plan-MER op
te stellen. Deze beperking tot de provinciale en gewestelijke ruimtelijke
uitvoeringsplannen is niet conform de Richtlijn 2001/42/EG betreffende de
beoordeling van de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en
programma’s. Deze richtlijn voorziet immers niet in dit onderscheid.
Artikel 3.1. bepaalt dat een milieubeoordeling wordt uitgevoerd
overeenkomstig de artikelen 4 tot en met 9, voor de in de leden 2, 3 en 4
bedoelde plannen en programma’s die aanzienlijke milieueffecten kunnen
hebben.
Het tweede lid stelt dat een milieubeoordeling gemaakt moet worden van
alle plannen en programma’s die voorbereid worden met betrekking tot
landbouw, bosbouw, visserij, energie, industrie, vervoer, afvalstoffenbeheer,
X-13.584-13.591-20/36
waterbeheer, telecommunicatie, toerisme en ruimtelijke ordening of
grondgebruik en die het kader vormen voor de toekenning van toekomstige
vergunningen voor de in bijlagen I en II bij Richtlijn 85/337/EEG genoemde
projecten. Deze lijst werd geïmplementeerd in het besluit van de Vlaamse
regering van 10 december 2004 houdende vaststelling van de categorieën van
projecten onderworpen aan milieueffectrapportage.
Artikel 3.3. voorziet weliswaar in een uitzondering voor kleine gebieden op
lokaal niveau doch deze uitzondering geldt enkel wanneer de lidstaten bepalen
dat zij aanzienlijke milieueffecten kunnen hebben. Het gaat in tegen deze
richtlijn indien de decreetgever op algemene wijze gemeentelijke ruimtelijke
uitvoeringsplannen zou uitsluiten. Om die reden heeft de Vlaamse minister
bevoegd voor leefmilieu het initiatief genomen om het decreet aan te passen.
Hij heeft zijn initiatief toegelicht in een brief van 28 augustus 2006 betreffende
milieueffectrapportage bij opmaak van ruimtelijke uitvoeringsplannen. In deze
brief kondigt de minister aan dat de gemeentelijke ruimtelijke
uitvoeringsplannen zullen moeten worden gescreend ten einde de
aanzienlijkheid van de mogelijke milieugevolgen te bepalen.
De bijlage II bij besluit van de Vlaamse Regering van 10 december 2004, in
uitvoering van de Richtlijn 95/337/EEG, legt een MER-verplichting op voor:
‘10 Infrastructuurprojecten
a) Industrieterreinontwikkeling met een oppervlakte van 50 ha of meer.
b) Stadsontwikkelingsprojecten, met inbegrip van de bouw van
winkelcentra en parkeerterreinen,
- met betrekking tot de bouw van 1000 of meer woongelegenheden, of
- met een bruto-vloeroppervlakte van 5.000 m2 handelsruimte of meer,
of
- met een verkeersgenererende werking van pieken van 1000 of meer
personenauto-equivalenten per tijdsblok van 2 uur.’
Op haar website (www.aalst.be) stelt de Stad Aalst zelf dat binnen het RUP
supermarkten, een evenementenhal en kantoren zullen worden ontwikkeld
onder meer in de zones bepaald door artikel 14 ‘Zone voor gemengd stedelijke
functies en herbestemming van voormalig industriegebied’; artikel 16 ‘Zone
voor grootschalige handel en bedrijvigheid’; artikel 18 ‘Zone voor een markant
kopgebouw’.
In de toelichtingsnota bij het bestreden RUP wordt gesteld dat van de totale
oppervlakte van 166.773 m² er in totaal 58.840 m² bestemd is voor
handelsoppervlakte. De norm wordt dus 10 keer overschreden.
De door het thans bestreden RUP voorziene werken hebben betrekking op
een van de MER-plichtige categoriën van projecten, en diende om deze reden
alleen reeds niet te worden onderworpen aan een milieueffectenrapportage. (...)
Door de opmaak van een mobiliteitsstudie spreekt eerste verwerende partij
zichzelf tegen als zou dit RUP geen aanzienlijke milieueffecten kunnen
veroorzaken.
Het kan evenmin worden betwist dat er een verkeersgenererende werking
van pieken van 1000 of meer personenauto-equivalenten per tijdsblok van
2 uur, zal ontstaan. In het verslag van de Plenaire Vergadering dd. 16 mei 2006
wordt de geplande evenementenhal vergeleken met de Ethiasarena te Hasselt.
Voor zittende concerten heeft deze evenementenhal een capaciteit van 17.000
plaatsen en voor staande concerten loopt dit zelfs op tot 21.500 !!. Evenementen
zijn sterk tijdsgeboden aangezien ze op een bepaald uur starten. Deze
evenementen genereren dus onmiskenbaar verkeerspieken van meer dan 1000
personenauto-equivalenten. Verzoekster wijst er nog op dat deze
evenementenhal ook de ‘place-to-be’ zal zijn voor de carnavalsactiviteiten.
Voor zover als nodig vermeldt verzoekster dat het schrijven van Minister
Peeters een algemeen rondschrijven is, waarvan eerste(...) verwerende partij
zeker een versie van heeft ontvangen, als administratieve overheid. Het stuk
X-13.584-13.591-21/36
geniet algemene bekendheid en werd aan reeds inzake gebracht in de procedure
voor de raad van State van WDP. Haar stelling als zou ze hier geen kennis van
hebben is ongeloofwaardig.
Het middel is ernstig”.
25.
De tussenkomende partij stelt in haar verzoekschrift tot
tussenkomst wat volgt :
“Onontvankelijkheid - Geen Belang
Aangezien Nieulandt niet aantoont in welke mate zij enig nadeel zou kunnen
ondergaan door het feit dat er géén MER-plan werd opgesteld of hieruit enig
voordeel zou kunnen halen, dient dit ingeroepen middel als onontvankelijk
aanzien te worden. Het Milieueffectenrapport dat opgesteld wordt heeft immers
enkel en alleen een adviserende waarde voor de stad Aalst en geen bindende
waarde.
Ten Gronde
Geen MER voor ganse GRUP TRAGEL
Louter ten overvloede, is er ook ten gronde geen reden dat de stad Aalst voor
het gehele gebied diende over te gaan tot het opstellen van een plan MER op
basis van artikel 1.3 van de richtlijn 2001/42/EG betreffende de beoordeling
van de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en programma’s.
Geen toepassing van het DABM (Decreet Algemene Bepalingen
Milieubeleid)
Op het ogenblik van de goedkeuring van het GRUP TRAGEL door de
provincie Oost-Vlaanderen was de richtlijn 2001/42/EG nog niet ten volle
omgezet in intern recht. Het Decreet Algemene Bepalingen Milieubeleid
bepaalde wel dat er voor plannen mogelijks een MER diende opgesteld te
worden, maar had hiertoe nog niet de noodzakelijke uitvoeringsbesluiten
opgesteld.
Het uitvoeringsbesluit van de Vlaamse Regering betreffende de
milieueffectrapportage over plannen en programma’s werd pas gepubliceerd in
het Belgisch Staatsblad op 7 november 2007. Op basis van het intern recht
bestond er derhalve op het ogenblik van goedkeuring geen enkele verplichting
om een plan MER op te stellen.
Geen verplichting tot opstellen van een plan-MER op basis van de richtlijn
2001/42/EG
De stad Aalst stelt dat de richtlijn 2001/42/EG geen directe werking heeft en
dat op basis van deze richtlijn geen plan-MER verplichting kan voortvloeien.
Verzoeksters onderzoeken verder of er uit de richtlijn zomaar directe
werking kan afgeleid worden dat de vereiste van het opstellen van een
plan-MER zoals gesteld in de richtlijn 2001/42/EG van toepassing is.
Artikel 3.2.3 van de richtlijn stelt dat voorplannen die het gebruik bepalen
van kleine gebieden, een milieubeoordeling alleen dan verplicht is wanneer de
lidstaten bepalen dat zij aanzienlijke milieueffecten kunnen hebben.
De omzendbrief LNE/2007, gepubliceerd in december 2007 in het Belgisch
Staatsblad, definieert het begrip ‘klein gebied op lokaal niveau’ als volgt:
‘Wanneer een plan of programma betrekking heeft op het hele
grondgebied van een lokale instantie (zijnde een gemeente) dan is er geen
sprake van een klein gebied op lokaal niveau. Wanneer het plan of
programma betrekking heeft op een gedeelte van het grondgebied van een
lokale instantie, dan kan er wel sprake zijn van een klein gebied op lokaal
niveau, maar ook hier zal er in concreto een beoordeling dienen te
gebeuren.’
X-13.584-13.591-22/36
In casu is het duidelijk dat het hier gaat om een klein gebied op lokaal
niveau. Het GRUP TRAGEL omvat slechts een deelgebied binnen een
deelgebied in de stad Aalst. Het GRUP TRAGEL maakt immers deel uit van de
stationsomgeving Aalst. De stationsomgeving Aalst is in het Masterplan
Stationsomgeving Aalst (zie verwijzing naar dit Masterplan Stationsomgeving
Aalst in de toelichtende nota bij het GRUP TRAGEL op pagina 15) vervolgens
nog eens opgesplitst in 12 onderscheiden zones. Het GRUP TRAGEL heeft
enkel en alleen betrekking op enkele van deze 12 zones en niet op alle zones.
Het gaat hier derhalve om een gebied dat duidelijk van lokaal belang is.
Als tussenconclusie kan er derhalve gesteld worden dat in casu de
uitzondering in artikel 3.2.3 van de richtlijn van toepassing is.
Vervolgens dient er nagegaan te worden of er in het plan projecten
gerealiseerd kunnen worden, die aanzien kunnen worden als hebbende
mogelijks aanzienlijke effecten.
Op het ogenblik dat het GRUP TRAGEL goedgekeurd werd in september
2007 had de Vlaamse Regering een dergelijke lijst nog niet opgesteld. Deze
lijsten bestonden in het kader van de Project-MER wetgeving echter wel reeds.
Er kan derhalve enkel en alleen met deze bepalingen rekening gehouden
worden om na te gaan of Vlaanderen bepaalde projecten onvoorwaardelijk als
projecten met mogelijks aanzienlijke effecten had geclassificeerd.
Enkel in de zone voor grootschalige stedelijke functies in een parkomgeving.
(zie artikel 13 van de stedenbouwkundige voorschriften van het GRUP
TRAGEL) is er een project voorhanden dat door de Vlaamse en Europese
wetgever aanzien zou kunnen worden als een project dat aanzienlijke
milieueffecten kan hebben.
Het besluit van de Vlaamse Regering houdende vaststelling van de
categorieën van projecten onderworpen aan milieueffectrapportage dd.
10 december 2004 kan echter wel aanzien worden als een uitvoering van artikel
3.5 van de richtlijn 2001/42/EG :
‘De lidstaten stellen vast, door een onderzoek per geval of door
specificatie van soorten plannen en programma ‘s, of door combinatie
van beide werkwijzen, of de in de leden 3 en 4 bedoelde plannen of
programma’s aanzienlijke milieueffecten kunnen hebben. Hierbij houden
zij voor alle gevallen rekening met de relevante criteria van bijlage II, om
ervoor te zorgen dat plannen en programma’s met mogelijke aanzienlijke
milieueffecten door deze richtlijn zijn gedekt.’
Het geplande project valt onder bijlage 2, artikel 10b) van het besluit van de
Vlaamse Regering houdende vaststelling van de categorieën van projecten
onderworpen aan milieueffectrapportage dd. 10 december 2004:
‘stadsontwikkelingsprojecten, met inbegrip van de bouw van
winkelcentra en parkeerterreinen,
- met betrekking tot de bouw van 1000 of meer woongelegenheden, of
- met een bruto-oppervlakte van 5.000 m² handelsruimte of meer, of
- met een verkeersgenererende werking van pieken van 1000 of meer
personenauto-equivalenten per tijdsblok van 2 uur.’
Het specifieke voor deze bijlage 2 projecten is dat er gesteld wordt dat de
initiatiefnemer een gemotiveerd verzoek tot ontheffing van deze MER-plicht
kan vragen. Hieruit blijkt dat de mogelijke aanzienlijke effecten in Vlaanderen
niet automatisch erkend worden.
Aangezien het automatisch karakter ook niet voortvloeit uit de toen reeds
bestaande wetgeving in Vlaanderen betreffende het opstellen van plan MERs
bij projecten, en aangezien er ook geen restcategorie is voorzien voor dergelijke
projecten, blijkt dat Vlaanderen bij de goedkeuring van het RUP TRAGEL niet
automatisch een dergelijk project als MER-plichtig beschouwde en daaruit
volgt dan ook dat Vlaanderen in casu voor lokale projecten niet expliciet
bepaald had dat voor een dergelijk project automatisch bepaald wordt dat deze
X-13.584-13.591-23/36
aanzienlijke milieueffecten kunnen hebben, waardoor alleen al om deze reden
er op het ogenblik van de goedkeuring van het RUP TRAGEL er geen bepaling
in België stelde dat dergelijke projecten sowieso mogelijks aanzienlijke
milieueffecten hebben.
Uit de richtlijn 2001/42 blijkt dat het onvoorwaardelijk dient vast te staan dat
projecten mogelijks aanzienlijke milieueffecten kunnen hebben. Door het feit
dat de aangehaalde bepaling ondergebracht werd in bijlage 2 van het besluit van
de Vlaamse Regering houdende vaststelling van de categorieën van projecten
onderworpen aan milieueffectrapportage dd. 10 december 2004, blijkt dat er uit
de Vlaamse wetgeving niet onvoorwaardelijk blijkt dat er aan deze projecten
mogelijks aanzienlijke effecten verbonden zijn. Het betreffend perceel bevindt
zich vervolgens enkel en alleen in deelgebied 1 van GRUP TRAGEL (in totaal
zijn er 5 deelgebieden voorzien in GRUP TRAGEL). Er bestaat immers een
mogelijkheid voor de aanvrager om te stellen dat er geen MER-plan dient
opgesteld te worden, aangezien er geen effecten zullen plaatsvinden.
Doordat de Vlaamse Regering niet onvoorwaardelijk stelt dat dit project
mogelijks aanzienlijke effecten heeft, kan er op basis van de richtlijn
2001/42/EG niet tot het besluit gekomen worden dat Vlaanderen hier gesteld
heeft dat er automatisch mogelijke aanzienlijke effecten verbonden zijn aan
dergelijke projecten in een lokaal gebied.
Ondergeschikt
In ondergeschikte orde dient bovenstaande vraag in de vorm van een
prejudiciële vraag voorgelegd te worden aan het Hof van Justitie, met volgende
bewoordingen:
‘Artikel 3.2.3 van de richtlijn 2001/42/EG stelt dat er voor kleine
gebieden op lokaal niveau, een milieubeoordeling alleen dan verplicht is
wanneer de lidstaten bepalen dat plannen aanzienlijke milieueffecten
kunnen hebben.
Om na te gaan welke plannen aanzienlijke milieueffecten kunnen
ondergaan, dient er teruggegrepen te worden naar de lijst met projecten,
waarin projecten die mogelijks aanzienlijke milieueffecten kunnen
hebben.
Het Besluit van de Vlaamse Regering van 10 december 2004, zoals
verschenen in het Belgisch Staatsblad op 27 februari 2005 heeft twee
categorieën voorzien. De projecten opgesomd in bijlage 1 en de projecten
voorzien in bijlage 2. Van de projecten uit bijlage 1 wordt
onvoorwaardelijk aangenomen dat deze mogelijks aanzienlijke
milieueffecten hebben. Echter van de projecten zoals voorzien in
bijlage 2 wordt dit niet onvoorwaardelijk aangenomen, daar er een
mogelijkheid bestaat om een ontheffing van de MER plicht aan te vragen.
(i) Kan er afgeleid worden dat de richtlijn directe werking heeft voor de
projecten zoals opgesomd in bijlage II van het Besluit van de Vlaamse
Regering van 10 december 2004 in het licht van de (onvoorwaardelijke)
eis van artikel 3.2.3 van de richtlijn 2001/42/EG die stelt dat de lidstaten
expliciet en onvoorwaardelijk de plannen dienen aan te duiden die
sowieso mogelijks aanzienlijke milieueffecten met zich kunnen brengen
en (ii) dient er voor projecten in bijlage 2 van het Besluit van de Vlaamse
Regering van 10 december 2004, gelegen in kleine gebieden op lokaal
niveau, een plan MER opgesteld te worden?’
Louter ondergeschikt: toepassing criteria bijlage II van richtlijn 2001/42/EG
Mocht uw Raad oordelen dat (i) de richtlijn directe werking heeft en (ii) dat alle
condities vervuld zijn opdat in casu de verplichting om een MER-plan op te
stellen toch aanwezig is, dan blijkt uit de voorhanden zijnde rapporteringen dat
er inhoudelijk aan de MER-plan verplichting werd voldaan, zoals vereist in de
richtlijn 2001/42/EG, zelfs in het geval dat de stad Aalst dacht niet
MER-plichtig te zijn.
X-13.584-13.591-24/36
Welke informatie dient er immers aan de rechtsonderhorigen
overeenkomstig bijlage II van richtlijn 2001/42/EG voorhanden te zijn?
a) een schets van de inhoud en de belangrijkste doelstellingen van het
plan en het verband met andere, relevante plannen en programma’s;
De toelichtende nota, gevoegd bij het GRUP TRAGEL geeft duidelijk
de doelstellingen van het GRUP TRAGEL weer en verwijst
bovendien naar het ruimere kader, waarin dit GRUP tot stand is
gekomen. Er wordt zowel verwezen naar (i) het ruimtelijk
structuurplan Vlaanderen (ii) het provinciaal structuurplan
Oost-Vlaanderen (iii) het ruimtelijk structuurplan Aalst, alsmede
wordt er verwezen naar het Masterplan Stationsomgeving Aalst, het
Gewestelijk RUP afbakening stedelijk gebied Aalst en diverse andere
mobiliteitsplannen,...
b) De relevante aspecten van de bestaande situatie van het milieu en de
mogelijke ontwikkeling daarvan als het plan of programma niet wordt
uitgevoerd;
De relevante aspecten bestaande situatie van het milieu wordt
aangeduid op het plan bestaande toestand, zoals gevoegd en
goedgekeurd bij het GRUP TRAGEL.
Er wordt hieromtrent ook uitgeweid in de toelichtende nota bij het
GRUP TRAGEL op pagina 34 onder hoofding ‘bestaande toestand’
en verder ‘natuurwaarden’. Naar de toekomst toe wordt er in het
stadsontwerp verwezen naar het feit dat het groen karakter door het
GRUP versterkt zal worden. (...)
c) De milieukenmerken waarvoor de gevolgen aanzienlijk kunnen zijn;
Aangezien de natuur verstevigd wordt en er gekozen wordt in het plan
om de waardevolle elementen te behouden (...) is er op dit vlak geen
enkel probleem te voorzien.
Wat er wel van belang is, is het mobiliteitsprobleem dat zich
eventueel kan stellen. Dit werd echter toegelicht in het GRUP
TRAGEL, met verwijzing naar verschillende mobiliteitsstudies,
opgesteld door het studiebureau TRITEL NV.
Aangezien dit het voornaamste milieuaspect is, dat op RUP-niveau
dient bekeken te worden, blijkt dat er hier ruimschoots voldoende
aandacht aan besteed werd.
Artikel 5.2 van de richtlijn 2001/42/EG stelt immers dat het
milieurapport enkel die informatie dient te bevatten, die het beste op
dit niveau wordt bekeken. De overige eventuele milieueffecten zullen
vooral afhangen van de tot stand te brengen activiteiten zelf, waartoe
een beoordeling per activiteit dient gemaakt te worden en niet op het
niveau van het plan zelf.
d) Alle bestaande milieuproblemen die relevant zijn voor het plan of
programma, met inbegrip van met name milieuproblemen in gebieden
die vanuit milieuoogpunt van bijzonder belang zijn, zoals gebieden
die op grond van de richtlijnen 79/409/EEG en 92/43/EEG zijn
aangewezen;
Geen enkel van de gebieden die hier worden opgesomd, liggen
ingesloten in het GRUP TRAGEL.
e) De op internationaal, communautair of nationaal niveau vastgestelde
doelstellingen ter bescherming van het milieu, welke relevant zijn
voor het plan of programma, alsook de wijze waarop met deze
doelstellingen en andere milieuoverwegingen rekening is gehouden
bij de voorbereiding van het plan of programma;
Deze bepaling wordt afdoende behandeld in de toelichtende nota en
de voorafgaande studies (o.a. Masterplan Stationsomgeving Aalst en
het RSP Aalst).
X-13.584-13.591-25/36
f) De mogelijke aanzienlijke milieueffecten, bijvoorbeeld voor de
biodiversiteit, bevolking, gezondheid van de mens, fauna, flora,
bodem, water, lucht, klimaatfactoren, materiële goederen, cultureel
erfgoed, met inbegrip van architectonisch en archeologisch erfgoed,
landschap en de wisselwerking tussen bovengenoemde elementen;
Met al deze elementen werd er rekening gehouden in de toelichtende
nota. Bovendien wordt er hierover uitgeweid in het RSP Vlaanderen,
RSP Aalst en Masterplan Stationsomgeving Aalst.
g) De voorgenomen maatregelen om aanzienlijk negatieve effecten op
het milieu van de uitvoering van het plan of programma te
voorkomen, te beperken of zoveel mogelijk teniet te doen;
Het uitgebreide planningsproces (opstellen van een RSP Aalst,
Masterplan Stationsomgeving Aalst, mobiliteitsplannen,...) zorgt
ervoor dat aanzienlijke negatieve effecten op het milieu kunnen
vermeden worden. Bovendien zijn in de stedenbouwkundige
voorschriften voldoende maatregelen opgenomen om dit blijvend te
kunnen controleren, zoals daar zijn de verplichting om een
informatief document op te stellen, zijnde een inrichtingsplan,
verschillende beperkingen die worden opgesomd....
h) Een schets van de redenen voor de selectie van de onderzochte
alternatieven en een beschrijving van de wijze waarop de beoordeling
is uitgevoerd, met inbegrip van de moeilijkheden die bij het
verzamelen van de vereiste informatie zijn ondervonden (zoals
technische tekortkomingen of ontbrekende kennis);
In de eerste plaats kan er hier verwezen worden naar de
mobiliteitsplannen, dewelke verscheidene alternatieven hebben in
kaart gebracht. Ook in het RUP wordt er rekening gehouden met
alternatieven en wordt hiertoe bovendien verwezen naar de
inrichtingsplannen die een goed informatief afwegingskader
verschaffen.
i) Een beschrijving van de voorgenomen monitoringsmaatregelen
overeenkomstig artikel 10;
Deze verplichting stelt dat er opvolging dient te zijn bij een wijziging
van het GRUP. Dit is ook zo voorzien in de Vlaamse wetgeving. Dit
wordt verplicht via bijlage 2 van het Besluit van de Vlaamse Regering
van 10 december 2004 houdende vaststelling van de categorieën van
projecten onderworpen aan milieueffectrapportage onder hoofding 13.
De monitoringsmaatregel is derhalve afdoende afgedekt. Uiteraard zal
deze wijziging onderhevig zijn aan de nieuwe procedure MER-plan,
zoals recentelijk aangenomen via het Besluit van de Vlaamse
Regering van 12 oktober 2007, zoals verschenen in het Belgisch
Staatsblad van 7 november 2007.
j) Een niet-technische samenvatting van de in de bovenstaande punten
verstrekte informatie;
De toelichtende nota bij het GRUP TRAGEL kan tevens voldoen als
niet-technische samenvatting.
Conclusie na het overlopen van de verschillende rubrieken, waaraan het
MER-plan dient te voldoen: uw Raad kan enkel en alleen nagaan of er aan alle
vereisten op een redelijke wijze werd voldaan. Uit het voorgaande blijkt dat dit
zeker het geval is. In dit kader dient er bovendien rekening gehouden te worden
met artikel 5.3 van de richtlijn 2001/42/EG die stelt:
‘Het krachtens lid 1 opgestelde milieurapport bevat de informatie die
redelijkerwijs mag worden vereist, gelet op de stand van de kennis en
beoordelingsmethoden, de inhoud en het detailleringsniveau van het plan
of programma, de fase van het besluitvormingsproces waarin het zich
bevindt en de mate waarin bepaalde aspecten beter op andere niveaus van
X-13.584-13.591-26/36
dat proces kunnen worden beoordeeld, teneinde overlappende
beoordelingen te vermijden.’
Er dient derhalve tevens rekening gehouden te worden dat bepaalde
milieurechtelijke studies enkel en alleen bij het concreet project dienen
uitgevoerd te worden en niet in het algemeen.
De opsteller van het GRUP TRAGEL, studie- en adviesbureau TECHNUM,
is bovendien een specialist ter zake en is het gewoon om een oog (te) hebben
voor de milieuaspecten. In verscheidene disciplines werd zij immers erkend als
MER-deskundige. (...) In dit opzicht kan er dan ook gesteld worden dat de
gegevens zoals vervat in de toelichtende nota betreffende milieu met kennis van
zaken werden neergeschreven.
Bovendien dient er opgemerkt te worden dat er een heel planmatige
voorgeschiedenis aan dit project gekoppeld is. Te vermelden valt hier o.a. de
verschillende mobiliteitsstudies, uitgevoerd door Tritel NV.
Tot slot kan er nog gesteld worden dat het integratiespoor (met name het niet
afzonderlijk opstellen van een milieurapport, maar de gegevens verwerken in
een ander rapport) aanvaard wordt in artikel 4.1. van het decreet houdende de
algemene beginselen milieubeleid.
Gezien het feit dat de Vlaamse Overheid tevens het ‘integratiespoor’ bij het
opstellen van MER-plan volgt voor de aan de MER-plan verplichting
onderworpen plannen, en gezien het feit dat het GRUP werd opgesteld door een
bureau die beschikt over verscheidene MER-deskundigen, dient er aangenomen
te worden dat ook hier aan de MER-plicht werd voldaan in het kader van de
richtlijn 2001/42/EG.
In louter ondergeschikt orde - Het niet toepasselijk zijn van de verplichting
tot opstellen van een MER voor de terreinen van Tupperware of andere
projecten aan de oostelijke kant van de Dender.
Daar het hier om een terrein gaat dat zich niet langs de kant van de Dender
van de Tupperware site bevindt (deelgebied 5), dient er hoogstens overgegaan
te worden tot vernietiging van de zones die zich langs de oostelijke kant van het
RUP bevinden, met name deelgebied 1 en deelgebeid 2.
Naast de opsplitsing Oost-West, kan er bovendien in de westelijke zone nog
een onderscheid gemaakt worden tussen verschillende deelgebieden. De
betreffende zone bevindt zich in ‘deelgebied 1- Grote volumes in een groene
setting’ (zie toelichtende nota bij GRUP TRAGEL met daarin het stadsontwerp
RUP TRAGEL, versie 5, december 2005) Indien dit voldoet aan de eisen
opgelegd door Uw Raad, dan dient er enkel en alleen overgegaan te worden tot
vernietiging van de zone, beschreven onder artikel 11 van de
stedenbouwkundige voorschriften.
Voor de desbetreffende rechtspraak om tot een gedeeltelijke nietigverklaring
te komen, wordt verwezen naar het laatste punt onder hoofding 8 in dit
verzoekschrift”.
26.
volgt :
De eerste verwerende partij stelt in haar laatste memorie nog wat
“II.1. Ten onrechte volgt het auditoraatsverslag de in het vierde middel van
de verzoekende partij aangenomen stelling dat voor het bestreden RUP een
plan-MER zou moeten worden opgemaakt.
II.2. De SEA-Richtlijn, die moet worden beschouwd als een aanvulling op
-MER-Richtlijn 85/337/EEG, beoogt om te komen tot een milieubeoordeling
bij de voorbereiding en goedkeuring van plannen en programma’s die
aanzienlijke gevolgen voor het milieu kunnen hebben, waarbij het daartoe
opgestelde milieurapport het mogelijk moet maken dat de bevoegde instanties,
X-13.584-13.591-27/36
het publiek en eventueel andere lidstaten worden geraadpleegd en hun oordeel
kunnen geven.
De werkingssfeer van de SEA-richtlijn wordt omschreven door artikel 3,
waarin onder meer de verschillende categorieën van plannen en programma’s
waarvoor een milieubeoordeling moet worden verricht worden aangegeven.
II.3. Waar Uw Raad (...) heeft geoordeeld dat het artikel 3.2 van de
SEA-richtlijn voldoende duidelijk en nauwkeurig is om aan te nemen dat deze
directe werking heeft in de Belgische rechtsorde, terwijl dat niet het geval is
voor artikel 3.4 SEA-richtlijn -omdat deze bepaling nog verdere substantiële
interne uitvoeringsmaatregelen vereist- impliceert dit geenszins dat steeds een
plan-MER moet worden opgemaakt wanneer aan een van de criteria vermeld
in artikel 3.2 a) of artikel 3.2 b) wordt voldaan, daar de verplichting om
overeenkomstig artikel 3.2 SEA-richtlijn over te gaan tot het opmaken van een
plan-MER volgens de tekst van die bepaling zelf slechts geldt ‘Onverminderd
lid 3’ van hetzelfde artikel.
Artikel 3.3 SEA-richtlijn luidt:
‘Voor in lid 2 bedoelde plannen en programma’s die het gebruik bepalen
van kleine gebieden op lokaal niveau en voor kleine wijzigingen van in
lid 2 bedoelde plannen en programma’s is een milieubeoordeling alleen
dan verplicht wanneer de lidstaten bepalen dat zij aanzienlijke
milieueffecten kunnen hebben.’
Daar artikel 3.2 SEA-richtlijn slechts geldt onverminderd de bepaling van
artikel 3.3 SEA-richtlijn, en Uw Raad omtrent artikel 3.2 SEA-richtlijn heeft
geoordeeld dat het voldoende duidelijk en nauwkeurig is om aan te nemen dat
deze directe werking heeft in de Belgische rechtsorde, lijkt Uw Raad ook
impliciet te hebben geoordeeld dat artikel 3.3 SEA-richtlijn voldoende duidelijk
en nauwkeurig is om op het eerste gezicht te kunnen aannemen dat deze
bepaling directe werking heeft in de Belgische rechtsorde.
Aldus kan de vraag die zich in casu stelt -met name of door artikel 3.2
SEA-richtlijn een verplichting tot het opstellen van een ‘plan-m.e.r.’ wordt
opgelegd voor nemen van het bestreden besluit m.b.t. het ruimtelijk
uitvoeringsplan Tragel- slechts worden beantwoord aan de hand van de vraag
of het ruimtelijk uitvoeringsplan Tragel het gebruik bepaalt van een klein
gebied op lokaal niveau.
Deze noodzakelijke beoordeling wordt door het auditoraatsverslag geenszins
gemaakt. In het verslag wordt zonder enig onderzoek van het in artikel 3.3
SEA-richtlijn opgenomen criterium aangenomen dat de overschrijding van de
parameter opgenomen in categorie 10, b) van Bijlage II van de Richtlijn
85/337/EEG -die in het interne recht werd omgezet in het Besluit van de
Vlaamse regering van 10 december 2004 houdende vaststelling van de
categorieën van projecten onderworpen aan milieueffectenrapportageaanleiding geeft tot de plicht een plan-MER op te stellen.
II.5. Zoals de verwerende partij reeds in haar memorie van antwoord had
aangegeven, is in casu de interpretatie van het begrip ‘kleine gebieden op lokaal
niveau’ van essentieel belang.
Hoewel de richtlijn geen verdere verduidelijking verstrekt van het begrip
‘lokaal niveau’, kan de verzoekende partij niet worden gevolgd waar deze
voorhoudt dat zou moeten worden nagegaan of het gebied van lokaal, dan wel
regionaal/nationaal ‘belang’ is. De volledige zinsnede ‘kleine gebieden op
lokaal niveau’ wijst er onbetwistbaar op dat wordt verwezen naar delen van het
grondgebied van lokale instanties, waarbij het woord ‘niveau’ een contrast
vormt met bijvoorbeeld nationaal of regionaal niveau. Aldus wordt met ‘kleine
gebieden op lokaal niveau’ gewezen op deelgebieden van het grondgebied van
een lokale instanties.
Ook als was er op het ogenblik dat de bestreden beslissingen werden
genomen geen regelgeving voorhanden waarin nader wordt bepaald welke
X-13.584-13.591-28/36
criteria gelden voor de uitlegging van het begrip ‘kleine gebieden op lokaal
niveau’, toch is het zonder meer duidelijk dat de bestreden beslissingen
betrekking hebben op een klein deelgebied van de Stad Aalst, met name het
stationsgebied rond Tragel en de Dendermondsesteenweg, met een totale
omvang van ongeveer 20,4 ha, hetwelk in vergelijking met de totale
oppervlakte van de stad Aalst van meer dan 7800 ha zekerlijk ‘klein’ is.
Het betrokken gebied is aldus een klein gebied op lokaal niveau in de zin
van artikel 3.3 SEA-Richtlijn.
Deze vaststelling wordt nog versterkt door het feit dat bij de latere uitvoering
van het bestreden RUP hoogstens binnen een klein deel van dit op zich al kleine
plangebied sprake kan zijn van de uitvoering van nieuwe bouwwerken of de
totstandbrenging van andere installaties of werken, daar het in wezen
grotendeels voorziet in een loutere herbestemming van reeds bestaande
(industriële) gebouwen. Het gebied waarop de bestreden beslissingen
betrekking hebben is dus de facto zelfs beduidend kleiner dan het plangebied
van 20,4 ha.
De verwerende partij mocht dan ook redelijkerwijze, in het licht van de
geldende regelgeving, oordelen dat het betreffende plan slechts een klein gebied
op lokaal niveau betreft in de zin van artikel 3.3 SEA-Richtlijn, en er aldus in
dit kader geen plan-MER diende te worden opgemaakt.
Het vierde middel is, in weerwil van hetgeen daaromtrent wordt aangenomen
in het auditoraatsverslag, niet gegrond.
II.6. Ondergeschikt, mocht Uw Raad oordelen dat op grond van een lezing
van artikel 3.3 SEA-Richtlijn niet kan worden bepaald of de bestreden
beslissingen in casu betrekking hebben op een klein gebied op lokaal niveau,
dan nog moet worden opgemerkt dat de toepasbaarheid van artikel 3.2
SEA-Richtlijn afhankelijk is van de vaststelling dat het geen klein gebied op
lokaal niveau betreft zoals bedoeld bij artikel 3.3 SEA-Richtlijn.
De vaststelling dat in casu niet kan worden bepaald of er sprake is van een
klein gebied op lokaal niveau overeenkomstig artikel 3.3 SEA-Richtlijn,
impliceert dan ook dat moet worden besloten dat aan artikel 3.2 SEA-Richtlijn
in dit bijzondere geval alsnog geen directe werking kan worden verleend, omdat
de toepassing ervan precies afhankelijk is van het beantwoorden van de vraag
wat overeenkomstig artikel 3.3 SEA-Richtlijn wordt bedoeld met het begrip
klein gebied op lokaal niveau. Aldus zou een beslissing die inhoudt dat aan de
bewoordingen van artikel 3.3 SEA-Richtlijn geen directe werking kan worden
verleend omdat deze niet voldoende duidelijk zouden zijn en derhalve eerst in
intern moeten worden omgezet, impliceren dat ook geen directe werking kan
worden verleend aan artikel 3.2 SEA-Richtlijn.
II.7. Evenzeer ondergeschikt, indien Uw Raad zou oordelen dat er twijfel
bestaat omtrent de vraag wat overeenkomstig artikel 3.3 SEA-Richtlijn wordt
bedoeld met het begrip klein gebied op lokaal niveau, moet daaromtrent een
prejudiciële vraag worden gesteld aan het Hof van Justitie bij de Europese
Gemeenschap.
Niet alleen is het Hof van Justitie overeenkomstig artikel 234 EG-verdrag
bevoegd om bij wijze van prejudiciële beslissing uitspraak te doen over de
uitlegging van de SEA-richtlijn, bovendien is Uw Raad overeenkomstig
artikel 234, laatste lid EG-verdrag gehouden deze vraag tot uitlegging van
artikel 3.3 SEA-richtlijn als prejudiciële vraag voor de leggen aan het Hof van
Justitie, daar de arresten van Uw Raad volgens het nationale recht niet vatbaar
zijn voor hoger beroep. Aldus kan Uw Raad, indien er twijfel kan bestaan
omtrent het begrip klein gebied op lokaal niveau zoals bedoeld door artikel 3.3
SEA-Richtlijn, deze vraag niet zelf beantwoorden”.
X-13.584-13.591-29/36
Beoordeling
27.
De exceptie van de tussenkomende partij dat de verzoekende partij
niet over het rechtens vereiste belang bij het middel beschikt aangezien zij “niet
aantoont in welke mate zij enig nadeel zou kunnen ondergaan door het feit dat er
géén MER-plan werd opgesteld of hieruit enig voordeel zou kunnen halen” en dit
MER “immers enkel en alleen een adviserende waarde voor de stad Aalst (heeft) en
geen bindende waarde”, wordt niet aangenomen. Het kan immers niet a priori
worden uitgesloten dat het MER, dat na een gebeurlijke vernietiging van de
bestreden besluiten op grond van dit middel moet worden opgesteld,
milieubezwaren reveleert die tot een afwijzing of een wijziging van het GRUP in het
voordeel van de verzoekende partij noopt.
De exceptie is niet gegrond.
28.
Artikel 3.2 van de richtlijn 2001/42/EG van het Europees
Parlement en de Raad van 27 juni 2001 betreffende de beoordeling van de gevolgen
voor het milieu van bepaalde plannen en programma’s (hierna: SEA-richtlijn) luidt
als volgt:
“Onverminderd lid 3, wordt een milieubeoordeling gemaakt van alle plannen
en programma’s
a) die voorbereid worden met betrekking tot landbouw, bosbouw, visserij,
energie, industrie, vervoer, afvalstoffenbeheer, waterbeheer, telecommunicatie,
toerisme en ruimtelijke ordening of grondgebruik en die het kader vormen voor
de toekenning van toekomstige vergunningen voor de in bijlagen I en II bij
Richtlijn 85/337/EEG genoemde projecten, of
b) waarvoor, gelet op het mogelijk effect op gebieden, een beoordeling vereist
is uit hoofde van de artikelen 6 of 7 van Richtlijn 92/43/EEG”.
Artikel 3.3 SEA-richtlijn luidt als volgt:
“Voor in lid 2 bedoelde plannen en programma’s die het gebruik bepalen van
kleine gebieden op lokaal niveau en voor kleine wijzigingen van in lid 2
bedoelde plannen en programma’s is een milieubeoordeling alleen dan verplicht
wanneer de lidstaten bepalen dat zij aanzienlijke milieueffecten kunnen
hebben”.
Artikel 13.1 SEA-richtlijn luidt als volgt:
“De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke maatregelen
in werking treden om vóór 21 juli 2004 aan deze richtlijn te voldoen. De
lidstaten stellen de Commissie onverwijld in kennis van de genomen
maatregelen”.
X-13.584-13.591-30/36
Overeenkomstig artikel 13 SEA-richtlijn, diende deze richtlijn
aldus uiterlijk op 21 juli 2004 in de interne rechtsorde te zijn omgezet.
29.
Door middel van het decreet van 18 december 2002 tot aanvulling
van het decreet van 5 april 1995 houdende algemene bepalingen inzake milieubeleid
met een titel betreffende de milieueffect- en veiligheidsrapportage, werd de SEArichtlijn gedeeltelijk omgezet in de Belgische interne rechtsorde.
Artikel 4.2.1 van het decreet van 5 april 1995 houdende algemene
bepalingen inzake milieubeleid (hierna: DABM), zoals van toepassing op het
ogenblik van het nemen van het bestreden besluit, luidt als volgt:
“Voorgenomen plannen en programma’s worden, alvorens ze kunnen
worden goedgekeurd, aan een milieueffectrapportage onderworpen in de
gevallen bepaald in dit hoofdstuk”.
Artikel 4.2.2, §§ 1 tot 3 DABM, zoals van toepassing op het
ogenblik van het nemen van het bestreden besluit, luidt als volgt:
Ҥ 1. De Vlaamse regering wijst, aan de hand van de criteria die worden
omschreven in de bij dit decreet gevoegde bijlage I, de plannen en programma’s
aan die worden onderworpen aan de in dit hoofdstuk bedoelde vorm van
milieueffectrapportage.
§ 2. De Vlaamse regering beslist geval per geval en aan de hand van de
criteria die worden omschreven in de bij dit decreet gevoegde bijlage I, of
andere plannen en programma’s dan die vermeld in §§ 1 en 3 al dan niet
worden onderworpen aan de in dit hoofdstuk bedoelde vorm van
milieueffectrapportage omdat zij aanzienlijke milieueffecten kunnen hebben.
§ 3. De Vlaamse regering wijst de plannen en programma’s aan die niet
worden onderworpen aan de in dit hoofdstuk bedoelde vorm van
milieueffectrapportage omdat de desbetreffende besluitvormingsprocedure de
in artikel 4.1.4, § 2, opgesomde essentiële kenmerken van de
milieueffectrapportage heeft”.
30.
Bij gebrek aan een uitvoeringsbesluit van de Vlaamse regering
met betrekking tot het toepassingsgebied van de plannen en programma’s die in de
Vlaamse regelgeving in aanmerking kunnen komen voor de uitvoering van de
planmilieueffectrapportage, was ten tijde van het nemen van de bestreden besluiten,
de omzetting van de SEA-richtlijn op onvolledige wijze gebeurd en waren de
relevante bepalingen van het DABM nog niet operationeel.
Nu blijkt dat de SEA-richtlijn op onvolledige wijze in het interne
recht was omgezet, dient vooreerst nagegaan te worden of de verzoekende partij de
schending van artikel 3 van de SEA-richtlijn voor de Raad van State kan inroepen.
Bijgevolg dient te worden onderzocht of artikel 3.2, a) van de SEA-richtlijn,
waarvan de verzoeker meent dat daaruit voor het thans bestreden GRUP de
X-13.584-13.591-31/36
verplichting voortvloeide tot de opmaak van een MER, al dan niet directe werking
heeft in de Belgische interne rechtsorde.
In beginsel hebben richtlijnen geen directe werking. Een richtlijn
heeft wel directe werking in de Belgische rechtsorde wanneer de omzettingstermijn
voor de betrokken richtlijn is verstreken en indien de richtlijn duidelijke en
onvoorwaardelijke bepalingen bevat die geen verdere substantiële interne
uitvoeringsmaatregel door communautaire of nationale overheden behoeven om het
gewilde effect op nuttige wijze te bereiken.
Het dient te worden vastgesteld dat de omzettingstermijn voor de
SEA-richtlijn ten tijde van het nemen van de bestreden besluiten verstreken was.
Er dient eveneens te worden vastgesteld dat de plicht die
artikel 3.2 SEA-richtlijn aan de lidstaten oplegt om plannen die aanleiding geven tot
MER-plichtige projecten ook zelf te onderwerpen aan een milieubeoordeling,
voldoende duidelijk en nauwkeurig is om te kunnen aannemen dat deze bepaling
directe werking heeft in de Belgische interne rechtsorde.
Overeenkomstig artikel 3.2, a) van de SEA-richtlijn dient voor
plannen en programma’s die worden voorbereid voor een aantal sectoren, zoals in
casu ruimtelijke ordening, en die het kader vormen voor het toekennen van
toekomstige vergunningen voor de in de bijlagen I en II bij de richtlijn 85/337/EEG
van de Raad van 27 juni 1985 betreffende de milieu-effectbeoordeling van bepaalde
openbare en particuliere projecten (hierna: de richtlijn 85/337/EEG) genoemde
projecten, een plan-MER te worden opgemaakt.
De richtlijn 85/337/EEG werd omgezet bij besluit van de Vlaamse
regering van 10 december 2004 houdende vaststelling van de categorieën van
projecten onderworpen aan milieueffectrapportage. Punt 10, b) van bijlage II bij het
voormelde besluit duidt als project-MER-plichtig aan:
“Stadsontwikkelingsprojecten, met inbegrip van de bouw van winkelcentra en
parkeerterreinen,
- met betrekking tot de bouw van 1000 of meer woongelegenheden, of
- met een bruto-vloeroppervlakte van 5.000 m2 handelsruimte of meer, of
- met een verkeersgenererende werking van pieken van 1000 of meer personenautoequivalenten per tijdsblok van 2 uur”.
Met betrekking tot het tweede voormelde criterium moet worden
vastgesteld dat in de toelichtingsnota bij het bestreden GRUP, met name onder het
hoofdstuk “Stadsontwerp - Cijfers”, uitdrukkelijk wordt vermeld dat de categorie
“winkels/handel” een oppervlakte binnen het plangebied omvat van, wat de
deelplannen 1 tot 3 betreft alleen al, 29.650 m², en in totaal 55.840 m², wat derhalve
X-13.584-13.591-32/36
ruimschoots meer bedraagt dan de bij het voormelde punt 10, b) van bijlage II van
het voormelde besluit van de Vlaamse regering van 10 december 2004 vastgestelde
parameter van 5.000 m².
32.
Gelet op wat voorafgaat, dient te worden besloten dat voor het
kwestieuze plan een plan-MER diende te worden opgemaakt. De omstandigheid dat
artikel 3.3 SEA-richtlijn “plannen en programma’s die het gebruik bepalen van
kleine gebieden op lokaal niveau en voor kleine wijzigingen van in lid 2 bedoelde
plannen en programma’s” vrijstelt van de verplichte milieubeoordeling, tenzij
wanneer de lidstaten bepalen dat deze plannen en programma’s wél aanzienlijke
milieueffecten kunnen hebben, is niet van aard om anders te oordelen. Door het
invoeren van een MER-plicht voor stadsontwikkelingsprojecten met een brutovloeroppervlakte van 5.000 m² handelsruimte of meer, heeft de Vlaamse regering
geoordeeld dat dergelijke projecten aanzienlijke milieueffecten kunnen hebben. De
vraag of een dergelijk project zich al dan niet situeert binnen een klein plangebied
op lokaal niveau, mist terzake dit criterium relevantie.
33.
Het staat voorts niet aan de Raad van State om, zoals de
tussenkomende partij dit vraagt, bij afwezigheid van een plan-MER in de zin van
artikel 4.1.1., § 1, 7/ DABM, op grond van “de voorhanden zijnde rapporteringen”
na te gaan of er “inhoudelijk aan de MER-plan verplichting werd voldaan, zoals
vereist in de richtlijn 2001/42/EG, zelfs in het geval dat de stad Aalst dacht niet
MER-plichtig te zijn”.
Prejudiciële vragen
34.
In haar verzoekschrift tot tussenkomst en in haar latere
procedurestukken verzoekt de tussenkomende partij om de volgende prejudiciële
vragen aan het Hof van Justitie te stellen :
“Artikel 3.2.3 van de richtlijn 2001/42/EG stelt dat er voor kleine gebieden
op lokaal niveau, een milieubeoordeling alleen dan verplicht is wanneer de
lidstaten bepalen dat plannen aanzienlijke milieueffecten kunnen hebben.
Om na te gaan welke plannen aanzienlijke milieueffecten kunnen ondergaan,
dient er teruggegrepen te worden naar de lijst met projecten, waarin projecten
die mogelijks aanzienlijke milieueffecten kunnen hebben.
Het Besluit van de Vlaamse Regering van 10 december 2004, zoals
verschenen in het Belgisch Staatsblad op 27 februari 2005 heeft twee
categorieën voorzien. De projecten opgesomd in bijlage 1 en de projecten
voorzien in bijlage 2. Van de projecten uit bijlage 1 wordt onvoorwaardelijk
aangenomen dat deze mogelijks aanzienlijke milieueffecten hebben. Echter van
de projecten zoals voorzien in bijlage 2 wordt dit niet onvoorwaardelijk
X-13.584-13.591-33/36
aangenomen, daar er een mogelijkheid bestaat om een ontheffing van de MER
plicht aan te vragen.
(i) Kan er afgeleid worden dat de richtlijn directe werking heeft voor de
projecten zoals opgesomd in bijlage II van het Besluit van de Vlaamse Regering
van 10 december 2004 in het licht van de (onvoorwaardelijke) eis van artikel
3.2.3 van de richtlijn 2001/42/EG die stelt dat de lidstaten expliciet en
onvoorwaardelijk de plannen dienen aan te duiden die sowieso mogelijks
aanzienlijke milieueffecten met zich kunnen brengen en (ii) dient er voor
projecten in bijlage 2 van het Besluit van de Vlaamse Regering van
10 december 2004, gelegen in kleine gebieden op lokaal niveau, een plan MER
opgesteld te worden”.
35.
In haar laatste memorie verzoekt de eerste verwerende partij “aan
het Hof van Justitie een prejudiciële vraag te stellen tot uitlegging van het begrip
‘klein gebied op lokaal niveau’ zoals bedoeld door artikel 3.3 SEA-richtlijn, en de
invloed daarvan op de mogelijkheid tot directe werking van artikel 3.2 SEA-richtlijn
als gevolg van de onvolledige omzetting van de SEA-richtlijn in het nationale
recht”.
36.
Met betrekking tot de eerste door de tussenkomende partij
gestelde prejudiciële vraag, moet worden vastgesteld dat artikel 3.2.3 van de SEArichtlijn de Raad van State niet bekend is, laat staan dat daarin zou worden gesteld
dat de lidstaten “expliciet en onvoorwaardelijk” de plannen dienen aan te duiden die
sowieso mogelijks aanzienlijke milieueffecten met zich kunnen brengen. De eerste
prejudiciële vraag van de tussenkomende partij moet om die reden niet worden
gesteld.
37.
Nog daargelaten de vraag naar de ontvankelijkheid van de door
de eerste verwerende partij eerst in haar laatste memorie opgeworpen prejudiciële
vraag, moet worden vastgesteld dat deze om de onder randnummer 32 gestelde
reden relevantie mist. Om dezelfde reden mist ook de tweede door de
tussenkomende partij gestelde prejudiciële vraag relevantie.
De prejudiciële vragen moeten niet worden gesteld.
Het vierde middel is gegrond.
De bestreden besluiten moeten worden vernietigd in zoverre zij
de deelplannen 1, 2 en 3 betreffen.
VIII. Doelloosheid van het beroep in de zaak A. 186.446
38.
Aangezien de bestreden besluiten, in zoverre zij de deelplannen
1, 2 en 3 betreffen, zoals gezien onder de zaak A. 186.440, moeten vernietigd
X-13.584-13.591-34/36
worden, is het huidige beroep doelloos geworden. In de gegeven omstandigheden
past het de kosten ten laste van de verwerende partij te leggen.
BESLISSING
- De zaken 186.440/X-13.584 en A. 186.446/X-13.591 worden gevoegd.
- De afstand in hoofde van de tweede tussenkomende partij wordt vastgesteld.
- De Raad van State verwerpt het beroep in de zaak A. 186.446/X-13.591.
- De Raad van State vernietigt, in zoverre het de deelplannen 1, 2 en 3 betreft:
a. het besluit van 20 september 2007 van de deputatie van de provincieraad
van Oost-Vlaanderen houdende goedkeuring van het gemeentelijk
ruimtelijk uitvoeringsplan “Tragel” van de stad Aalst, en
b. de beslissing van 29 mei 2007 van de gemeenteraad van de stad Aalst
houdende definitieve vaststelling van het gemeentelijk ruimtelijk
uitvoeringsplan “Tragel” van de stad Aalst.
De Raad van State verwerpt het beroep voor het overige.
- Dit arrest dient te worden bekendgemaakt op dezelfde wijze als het eerste
gedeeltelijk vernietigde besluit.
- De eerste verwerende partij en het Vlaamse Gewest worden verwezen in de
kosten van de vorderingen tot schorsing en de beroepen tot nietigverklaring,
begroot op 700 euro, ieder voor de helft.
De tussenkomende partijen worden verwezen in de kosten van de
tussenkomsten, begroot op 500 euro, ieder voor de helft.
X-13.584-13.591-35/36
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van
negenentwintig juni 2010, door de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
Roger Stevens,
Pierre Lefranc,
Stephan De Taeye,
bijgestaan door
Greta Scheveneels,
kamervoorzitter,
staatsraad,
staatsraad,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Greta Scheveneels
Roger Stevens
X-13.584-13.591-36/36