Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2010:ARR.209.414 (2010-12-02)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 209.414 van 2 december 2010 Ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Milieu bescherming - Reglementen
Beslissing : Vernietiging Samenvoeging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
XIIe KAMER
ARREST
nr. 209.414 van 2 december 2010
in de zaken A. 192.203/XII-5786
A. 194.065/XII-5962
In zake:
de VZW RACING CLUB ROESELARE
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Bruno Van Dorpe
kantoor houdend te Kortrijk
Loofstraat 39
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
- de BURGEMEESTER VAN DE STAD ROESELARE
- de STAD ROESELARE
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Steve Ronse
kantoor houdend te Kortrijk
President Kennedypark 6/24
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de beroepen
1.
Het beroep in de zaak A. 192.203/XII-5786, ingesteld op 3 april
2009, strekt tot de nietigverklaring van de beslissing van 10 maart 2009 van de
burgemeester van de stad Roeselare houdende machtiging aan de vzw Racing
Club Roeselare tot gebruik van een met verbrandingsmotor aangedreven sport-,
speel- of experimenteervoertuig tot eind juli 2009.
Het beroep in de zaak A. 194.065/XII-5962, ingesteld op
24 september 2009, strekt tot de nietigverklaring van de beslissing van 13 juli
2009 van de burgemeester van de stad Roeselare houdende machtiging aan de
vzw Racing Club Roeselare tot gebruik van een met verbrandingsmotor
aangedreven sport-, speel- of experimenteervoertuig tot eind 2009.
XII-5786-1/16
II. Verloop van de rechtspleging
2.
Bij arrest nr. 195.087 van 3 juli 2009 in de zaak
A. 192.203/XII-5786 is de vordering tot schorsing van de tenuitvoerlegging van
de bestreden beslissing verworpen.
Verzoekster heeft in de zaak A. 192.203/XII-5786 een
verzoekschrift tot voortzetting van de rechtspleging ingediend.
In de zaak A. 192.203/XII-5786 heeft de tweede verwerende
partij een memorie van antwoord ingediend en verzoekster een toelichtende
memorie en een memorie van wederantwoord ingediend.
De verwerende partijen hebben een memorie van antwoord
ingediend en verzoekster heeft een memorie van wederantwoord ingediend in de
zaak A. 194.065/XII-5962.
Eerste auditeur Patricia De Somere heeft een verslag opgesteld.
Verzoekster en de verwerende partijen hebben in beide zaken
een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 21 september 2010.
Staatsraad Johan Lust heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Bruno Van Dorpe, die verschijnt voor verzoekster, en
advocaat Steve Ronse, die verschijnt voor de verwerende partijen, zijn gehoord.
Eerste auditeur Patricia De Somere heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
XII-5786-2/16
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.
Verzoekster is een vereniging, opgericht in 1983, ten behoeve
van de liefhebbers in radiobestuurde wagens; het gaat om miniatuurwagens met
verbrandingsmotor of met elektrische motor.
Gevraagd naar een geschikte locatie voor een racingcircuit,
biedt de stad aan verzoekster een terrein aan de Koning Leopold III-laan te
Roeselare aan. Het is niet betwist dat dit terrein op minder dan 200 m van de
dichtstbijzijnde woning ligt.
Op aanvraag van de stad laat verzoekster een geluidsstudie
uitvoeren. Die studie van 11 augustus 2003 besluit dat de inrichting “voldoet” op
voorwaarde dat het circuit wordt aangelegd volgens een welbepaald schema, dat
er maximaal vijf à zes wagentjes mogen rijden per wedstrijd met een maximale
geluidsdruk van 80 dBA op 10 m afstand, dat er enkel gereden wordt tijdens de
dagperiode -een extra beperking voor de ochtend is raadzaam-, dat er zo dicht
mogelijk bij het circuit een berm komt met een hoogte van minstens 2 m en dat
het circuit wordt aangelegd in ZOA of in fluisterasfalt.
De stad geeft de betrokken grond op 12 augustus 2004 aan
verzoekster in erfpacht. Onder meer wordt in de bijzondere voorwaarden bepaald
dat de stad het terrein zal opruimen en met de aarde een geluidsberm van
minimum 2 m hoogte rondom het circuit zal aanleggen “overeenkomstig de door
de stad aangevraagde geluidsstudie”. De erfpachter verbindt er zich toe, teneinde
de geluidsoverlast voor de omwonenden te voorkomen, dat er maximum tien
wagentjes per wedstrijd rijden met een maximum geluidsdruk van 80 dBA op
10 m afstand, dat er enkel gereden wordt tijdens de dag “met duidelijk
afgesproken ochtend- (bvb. 9u - 10u) en avonduren” en dat het circuit in
fluisterasfalt wordt aangelegd.
XII-5786-3/16
Op
20
december
2004
neemt
de
gemeenteraad
het
gecoördineerd stedelijk algemeen politiereglement aan. De bepaling van
artikel 2.5.5.1.9.
inzake
“Sport-,
speel-
en
experimenteervoertuigen
en
vliegtuigjes” is nieuw:
“Het is verboden, zonder schriftelijke en voorafgaande toestemming van de
burgemeester, met verbrandingsmotor aangedreven sport-, speel- of
experimenteervoertuigen te gebruiken in open lucht, op openbare of private
terreinen, die gelegen zijn op minder dan 200 meter van een woning”.
5.
Verzoekster neemt het nieuwe circuit in 2005 in gebruik.
Met een schrijven van 11 december 2007 deelt de burgemeester
aan verzoekster mee, onder verwijzing naar een onderhoud op het stadhuis, dat
hij akte neemt “van de bijkomende pogingen die u zult ondernemen om tegen
1 april 2008 te verhelpen aan de prangende geluidsproblematiek op en rond het
circuit”. In haar antwoord van 7 januari 2008 betwist verzoekster dat er
prangende geluidsproblemen op en rond het racecircuit zouden zijn.
Met een brief van 30 april 2008 aan verzoekster dringt de
burgemeester op concrete initiatieven aan. Meegedeeld wordt dat onder meer een
reactie wordt verlangd omtrent het punt dat op de vergadering op het stadhuis ter
sprake was gekomen: “afspraken omtrent de modaliteiten van het gebruik van het
terrein”. De brief besluit als volgt:
“Daarnaast moeten wij constateren dat uw exploitatie gebeurt zonder de
noodzakelijke toestemming van de burgemeester, zoals voorgeschreven
door artikel 2.5.5.1.9. van het stedelijk politiereglement.
In die zin verzoeken wij u dan ook zo snel mogelijk een aanvraag in deze
zin te formuleren.
Zolang deze schriftelijke toestemming van de burgemeester niet afgeleverd
is, kan geen exploitatie, noch trainingen, noch wedstrijden, met
verbrandingsmotor(en) nog doorgaan.
Strikte controle hierop zal gebeuren door de politie”.
6.
Op 29 mei 2008 vraagt verzoekster, onder voorbehoud van alle
rechten, aan de burgemeester de in voormeld artikel 2.5.5.1.9. bedoelde
XII-5786-4/16
toestemming.
De burgemeester verleent bij brief van 26 juni 2008 de
volgende machtiging:
“ ○ duurtijd: deze machtiging loopt tot eind augustus 2008.
○ modaliteiten: meer specifiek voor de voertuigen met verbrandingsmotoren
Oefeningen zijn toegelaten: Elke vrijdag van 14 tot 18 uur. Elke zaterdag
van 9 tot 11.30 uur en van 14 tot 18 uur.
Wedstrijden zijn toegelaten: Maximaal 2 dagen per maand (op zaterdag of
zondag). Duurtijd van 9 tot 11.30 uur en van 14 tot 18 uur. Voor BK’s of
EK’s wordt uitzondering gemaakt tot 19 uur.
De huidige kalender zoals geafficheerd op de website wordt gerespecteerd.
Het betreft met name volgende data: 15/06/08: 3de clubwedstrijd, 6/07/08:
4de clubwedstrijd, 20/07/08: BK 1/10 200 mm., 03/08/08: BK 1/8 & 1/10,
17/08/08: 5de clubwedstrijd.
De elektromotoren gelden geen beperkingen, noch naar oefeningen, noch
naar wedstrijden.
○ Alle nuttige maatregelen (plaatsen dempers, plaatsen schermen, …) tot
verdere beperking van de hinder worden uitgevoerd.
○ Deze machtiging kan geenszins als toelating worden aanzien om
geluidshinder (voorgeschreven in het politiereglement) of burenhinder te
veroorzaken.
○ Ten voorlopige titel wordt de gestelde bepaling uit de erfpachtakte
(80 dbA) als limiet gesteld en de bepaling van 50 dbA als richtcijfer.
○ Duidelijke communicatie naar de buurtbewoners toe moet worden
verstrekt.
○ Binnen de week moet aan het stadsbestuur worden uiteengezet hoe
voornoemde modaliteiten op eenduidige en duidelijke manier naar de
clubleden toe worden vertolkt”.
7.
Een tweede machtiging, aangevraagd op 19 augustus 2008,
wordt bij brief van 10 september 2008 verleend:
“ ○ duurtijd: deze machtiging loopt tot eind 2008.
○ modaliteiten: meer specifiek voor de voertuigen met verbrandingsmotoren
Oefeningen zijn toegelaten: Elke vrijdag van 14 tot 18 uur. Elke zaterdag
van 9 tot 11.30 uur en van 14 tot 18 uur.
Wedstrijden zijn toegelaten: Maximaal 2 dagen per maand (op zaterdag of
zondag). Duurtijd van 9 tot 11.30 uur en van 14 tot 18 uur. Voor BK’s of
EK’s wordt uitzondering gemaakt tot 19 uur.
De huidige kalender zoals geafficheerd op de website wordt gerespecteerd.
Het betreft met name volgende data: 14/09/2008 Clubwedstrijd, 28/09/2008
XII-5786-5/16
BK 1/5, 19/10/2008 Benelux 1/5, 26/10/2008 Clubwedstrijd, 8/11/2008
Bekeruitreiking.
○ 1 weekend per maand geldt een volledig verbod op verbrandingsmotoren,
zowel voor oefeningen als wedstrijden. Dit weekend is vrij te kiezen maar
moet bij het begin van elke maand meegedeeld worden aan de
burgemeester. Deze regeling geldt vanaf 1 oktober 2008.
○ Per 1 november 2008 wordt op zondag nog slechts 1 wedstrijd toegelaten
per maand.
○ Voor de Benelux-wedstrijd wordt een speciale machtiging gegeven. Op
vrijdag 17/10/2008 en zaterdag 18/10/2008 mag gereden worden van 9.00
tot 12.00 en van 14.00 tot 18.00.
Op elektromotoren gelden geen beperkingen, noch naar oefeningen, noch
naar wedstrijden.
○ Alle nuttige maatregelen (plaatsen dempers, plaatsen schermen, …) tot
verdere beperking van de hinder worden uitgevoerd.
○ Deze machtiging kan geenszins als toelating worden aanzien om
geluidshinder (voorgeschreven in het politiereglement) of burenhinder te
veroorzaken.
○ Ten voorlopige titel wordt de gestelde bepaling uit de erfpachtakte
(80 dbA) als limiet gesteld en de bepaling van 50 dbA als richtcijfer.
○ Duidelijke communicatie naar de buurtbewoners toe moet worden
verstrekt.
○ Binnen de week moet aan het stadsbestuur worden uiteengezet hoe
voornoemde modaliteiten op eenduidige en duidelijke manier naar de
clubleden toe worden vertolkt”.
Een derde machtiging wordt aangevraagd op 19 december 2008
en gegeven op 10 maart 2009:
“ ○ duurtijd: deze machtiging loopt tot eind juli 2009.
○ modaliteiten: meer specifiek voor de voertuigen met verbrandingsmotoren
Oefeningen zijn toegelaten: Elke woensdag van 14 tot 16 uur. Elke vrijdag
van 14 tot 18 uur. Elke zaterdag van 9 tot 11.30 uur en van 16 tot 18 uur.
Wedstrijden zijn toegelaten: Maximaal 2 dagen per maand (op zaterdag of
zondag). Duurtijd van 9 tot 11.30 uur en van 14 tot 18 uur. Voor BK’s of
EK’s wordt uitzondering gemaakt tot 19 uur.
De huidige kalender zoals geafficheerd op de website wordt gerespecteerd.
Het betreft met name volgende weekends waarin een wedstrijd mag
plaatsvinden:
28-29 maart 1ste clubwedstrijd
4-5 april BK 1/5
18-19 april Belgisch kampioenschap
9-10 mei 2de club
23-24 mei 3de club
6-7 juni 4de club
XII-5786-6/16
27-28 juni 5de club
14-19 juli 6de club
○ 1 weekend per maand geldt een volledig verbod op verbrandingsmotoren,
zowel voor oefeningen als wedstrijden. Dit weekend is vrij te kiezen maar
moet bij het begin van elke maand meegedeeld worden aan de
burgemeester.
○ Er wordt op zondag slechts 1 wedstrijd toegelaten per maand.
○ Op elektromotoren gelden geen beperkingen, noch naar oefeningen, noch
naar wedstrijden.
○ Alle nuttige maatregelen (plaatsen dempers, plaatsen schermen, …) tot
verdure beperking van de hinder worden uitgevoerd.
○ Deze machtiging kan geenszins als toelating worden aanzien om
geluidshinder (voorgeschreven in het politiereglement) of burenhinder te
veroorzaken.
○ Ten voorlopige titel wordt de gestelde bepaling uit de erfpachtakte
(80 dbA) als limiet gesteld en de bepaling van 50 dbA als richtcijfer.
○ Duidelijke communicatie naar de buurtbewoners toe moet worden
verstrekt.
○ Binnen de week moet aan het stadsbestuur worden uiteengezet hoe
voornoemde modaliteiten op eenduidige en duidelijke manier naar de
clubleden toe worden vertolkt”.
Dit is de bestreden beslissing in de zaak A. 192.203/XII-5786.
9.
Een vierde machtiging, aangevraagd bij brief van 11 mei 2009,
wordt met een schrijven van 13 juli 2009 verleend:
“ ○ duurtijd: deze machtiging loopt tot eind 2009.
○ modaliteiten: meer specifiek voor de voertuigen met verbrandingsmotoren
Oefeningen zijn toegelaten: Elke woensdag van 14 tot 16 uur. Elke vrijdag
van 14 tot 18 uur. Elke zaterdag van 9 tot 11.30 uur en van 16 tot 18 uur.
Wedstrijden zijn toegelaten: Maximaal 2 dagen per maand (op zaterdag of
zondag). Duurtijd van 9 tot 11.30 uur en van 14 tot 18 uur. Voor BK’s of
EK’s wordt uitzondering gemaakt tot 19 uur.
Op volgende weekends mag een wedstrijd plaatsvinden:
- 08-09 augustus: BK 1/5de benzine
- 05-06 september: BK Electro (pro memorie)
- 12-13 september: 6de clubwedstrijd
- 10-11 oktober: 7de clubwedstrijd
○ 1 weekend per maand geldt een volledig verbod op verbrandingsmotoren,
zowel voor oefeningen als wedstrijden.
○ Er wordt op zondag slechts 1 wedstrijd toegelaten per maand.
○ Op elektromotoren gelden geen beperkingen, noch naar oefeningen, noch
naar wedstrijden.
○ Alle nuttige maatregelen (plaatsen dempers, plaatsen schermen, …) tot
XII-5786-7/16
verdere beperking van de hinder worden uitgevoerd.
○ Deze machtiging kan geenszins als toelating worden aanzien om
geluidshinder (voorgeschreven in het politiereglement) of burenhinder te
veroorzaken.
○ Ten voorlopige titel wordt de gestelde bepaling uit de erfpachtakte
(80 dbA) als limiet gesteld en de bepaling van 50 dbA als richtcijfer.
○ Duidelijk communicatie naar de buurtbewoners toe moet worden
verstrekt.
○ Binnen de week moet aan het stadsbestuur worden uiteengezet hoe
voornoemde modaliteiten op eenduidige en duidelijke manier naar de
clubleden toe worden vertolkt”.
Deze beslissing is het voorwerp van het beroep in de zaak
A. 194.065/XII-5962.
IV. Samenvoeging
10.
Aangezien de feitelijke en juridische gegevens van de zaken
A. 192.203/XII-5786 en A. 194.065/XII-5962 zo goed als identiek zijn, is het in
het belang van een goede rechtsbedeling de zaken samen te voegen.
V. Belang
11.
In de laatste memorie betwisten verwerende partijen het actueel
belang van verzoekster omdat de bestreden beslissingen “inmiddels in tijd
verstreken [zijn]”, zodat niet valt in te zien welk nuttig effect een gebeurlijke
nietigverklaring nog kan hebben.
12.
De bestreden beslissingen hinderen -door de beperkingen die ze
inhouden- de ontplooiing van het verenigingsleven en de activiteiten van
verzoekster. Verzoekster heeft deze voor haar nadelige effecten van de
politiemaatregelen effectief moeten ondergaan.
Bovendien stelde de Raad van State in zijn arrest nr. 195.087
van 3 juli 2009 over de vordering tot schorsing van de eerste bestreden beslissing
vast dat de beslissing past binnen een praktijk van herhaalde, zeer kortlopende
machtigingen, die -in het licht van het reële risico dat de burgemeester erin
XII-5786-8/16
volhardt, wat ook effectief het geval is gebleken- verzoekster op termijn een
ernstig en moeilijk herstelbaar nadeel doet lopen, om welke reden de Raad van
State oordeelde dat het nadeel dat verzoekster leed “een schorsing van de
bestreden beslissing zou kunnen verantwoorden indien een uitspraak ten gronde
in deze zaak langer dan anderhalf à twee jaar zou uitblijven”.
Met andere woorden zou een vernietiging niet alleen een
pleister betekenen voor het verleden, maar -afhankelijk van het gegrond
bevonden middel- ook kunnen voorkomen dat in de toekomst de opeenvolging
van steeds weerkerende, soortgelijke beslissingen blijft voortgaan. De exceptie is
ongegrond.
VI. Eerste middel
Standpunt van de partijen
13.
Verzoekster voert in de beide zaken in een eerste middel onder
andere aan dat de bestreden beslissingen berusten op een onwettige bepaling van
het gecoördineerd politiereglement, eensdeels, doordat die bepaling een te
verregaande beperking van de vrijheid van vereniging en vergadering instelt en,
anderdeels, doordat de gemeenteraad ter zake zijn eigen bevoegdheid heeft
miskend.
Wat de te verregaande beperking van de vrijheid van vereniging
en vergadering betreft, zegt verzoekster niet te betwisten dat de gemeenteraad in
december 2004 politieverordeningen mocht maken met het oog op de handhaving
van de openbare orde en dat zij daarbij de vrijheid van vereniging mag beperken.
Voorwaarde voor die beperkingen is evenwel dat ze aangepast zijn aan de
concrete ordehandhavingsbehoeften. Welnu:
“onwettig [is], het uitvaardigen van een algemeen verbod om zonder
voorafgaande en schriftelijke vergunning te racen met verbrandingsmotor
binnen een straal van 200 m van bewoning, waardoor in feite het hele
grondgebied van Roeselare wordt bestreken, op een ogenblik dat de
racepiste niet was aangelegd (de stedenbouwkundige vergunning werd pas
later verleend) en de rust van de bewoners onmogelijk kon worden
XII-5786-9/16
verstoord en op een ogenblik dat uit een accoustische studie de
randvoorwaarden waren bepaald voor het gebruik zonder rustverstoring die
waren opgenomen in de erfpachtovereenkomst en zouden worden
opgenomen in de stedenbouwkundige vergunning. Het algemeen verbod
vervat in het politiereglement is ongeldig. Het legt geen beperkingen op,
maar het verbiedt de activiteit van de VZW”.
De
miskenning
van
de
eigen
bevoegdheid
door
de
gemeenteraad, ziet verzoekster hierin dat de gemeenteraad aan de burgemeester
de bevoegdheid heeft gegeven om zelf, discretionair, te beslissen wanneer en
onder welke voorwaarden toestemming wordt gegeven. Het was nochtans aan de
gemeenteraad om bij het nemen van de verordening vast te stellen op welke wijze
hij de openbare veiligheid op het grondgebied van de gemeente voldoende
gewaarborgd acht.
14.
Verwerende partijen werpen, in de memories van antwoord, in
de eerste plaats tegen dat de bepalingen in verband met de vrijheid van
vereniging en vergadering niet beletten dat de stad het gedrag van zijn burgers
regelt in een politiereglement dat beoogt de gezondheid, veiligheid en rust van de
inwoners te verzekeren, dat de activiteiten van verzoekster geen louter privaat
karakter hebben, dat de activiteiten op en rond het circuit zich in de openlucht
afspelen waardoor de politiewetten onverminderd van toepassing blijven.
Overigens is, aldus verwerende partijen, niet elke inmenging in een grondrecht
een schending van het grondrecht. Nagegaan moet worden in hoeverre een wettig
doel wordt beoogd en in welke mate de inmenging als proportioneel kan worden
beschouwd ten aanzien van dat doel. Te dezen kan onmogelijk beweerd worden
dat artikel 2.5.5.1.9. van het politiereglement van 20 december 2004 een onwettig
doel zou beogen, noch dat de bestreden beslissingen disproportioneel zouden zijn.
Voorts stond het de gemeenteraad vrij om, binnen het
voldoende afgelijnde kader dat hij zelf bepaalde in het politiereglement (de
afstand van 200 m), de bevoegdheid tot het geven van een machtiging te verlenen
aan de burgemeester. Het is in de rechtsleer en de rechtspraak ruimschoots
aanvaard dat de burgemeester via een gemeentelijk politiereglement bepaalde
bevoegdheden toegeschoven kan krijgen.
XII-5786-10/16
In de laatste memories merken verwerende partijen nog op dat
de gemeenteraad het gebruik in de openlucht van sport-, speel- of experimenteervoertuigen aangedreven met verbrandingsmotor op openbare of private terreinen
die gelegen zijn op minder dan 200 meter van een woning, principieel verboden
heeft, dat de politieverordening dus zeer duidelijk en helder is, dat alleen bij
wijze van uitzondering een machtiging door de burgemeester kan worden
gegeven, dat gelet op het gemeentedecreet en de parlementaire voorbereiding
ervan de gemeenteraad zich mag toespitsen op het maken van belangrijke
beleidskeuzes en de verdere uitwerking daarvan in grote mate “aan het uitvoerend
college” mag toevertrouwen. Uit, eensdeels, het uitzonderingskarakter van de
regeling en, anderdeels, de ratio legis van het gemeentedecreet en de
bevoegdheid
van
de
gemeenteraad
moet
worden
besloten
dat
de
machtigingsdelegatie aan de burgemeester wettig is.
Beoordeling
16.
De bestreden machtigingen ontlenen hun rechtsgrond aan
artikel 2.5.5.1.9. van het stedelijk algemeen politiereglement van 20 december
2004. Zoals verwerende partijen benadrukken is deze bepaling klaar en duidelijk,
en voorziet ze meer bepaald in een principieel verbod om met verbrandingsmotor
aangedreven sport-, speel- of experimenteervoertuigen te gebruiken in open lucht,
op openbare of private terreinen, die gelegen zijn op minder dan 200 meter van
een woning.
Volgens het eerste van de twee aan de orde zijnde onderdelen
van het eerste middel schendt dit algemeen verbod de vrijheid van vereniging en
van vergadering, niet omdat een beperking van die vrijheden in het belang van
een goede politie per definitie verboden zou zijn, maar omdat een principieel
verbod de concreet bestaande ordehandhavingsbehoeften te buiten gaat.
17.
Terecht zijn partijen het erover eens dat de vrijheid van
vereniging en van vergadering niet absoluut zijn en dat ze aan beperkingen
onderworpen kunnen worden, onder meer op grond van het artikel 135, § 2, van
de nieuwe gemeentewet dat aan de gemeenten opdraagt ten behoeve van de
inwoners in een goede politie te voorzien over de zindelijkheid, de gezondheid,
XII-5786-11/16
de veiligheid en de rust op openbare wegen en plaatsen en in openbare gebouwen.
Die beperkingen dienen wel te zijn aangepast aan de concrete ordehandhavingsbehoeften, wat inhoudt dat ze een redelijk verband van evenredigheid ermee
vertonen.
Gewis kan met verwerende partijen worden aangenomen dat het
in meer vermeld artikel 2.5.5.1.9. vervatte principieel verbod een wettig doel
nastreeft, erin bestaande de openbare rust te verzekeren ten behoeve van de
ingezetenen. Vraag is evenwel of er ook een voldoende verband van
evenredigheid tussen dat algemeen verbod en het nagestreefde doel bestaat. Het is
een kwestie die verwerende partijen in de memories van antwoord ontwijken
door, in de plaats, de proportionaliteit -niet van het algemeen verbod, maar- van
de bestreden beslissingen te beargumenteren: díe beslissingen “tracht[en] net een
evenwicht te vinden tussen de belangen van verzoekster en de vele
omwonenden”.
18.
Wat daarentegen de proportionaliteit van het in het middel
gewraakte algemeen en principieel verbod zelf betreft, spreken de verwerende
partijen niet tegen dat het verbod werd ingevoerd zonder dat de stad daarvoor op
enige concreet vastgestelde klacht of nood kon steunen.
In de memorie van antwoord heet het weliswaar dat een
racepiste met verbrandingsmotoren “per definitie voor geluidsoverlast zorgt” -in
tegenstelling tot “een klassieke drank- en eetgelegenheid, hetgeen een veel
zachtere functie met zich meebrengt”-, maar dit staat haaks op de houding die de
stad toentertijd zelf aannam.
Immers blijkt zij zelf met verzoekster “naar een geschikte
locatie voor het onderbrengen van een racingcircuit voor telegeleide wagentjes”
te hebben gezocht en daarbij te zijn uitgekomen bij haar eigen terrein aan de
Koning Leopold III-laan, dat op minder dan 200 m van de dichtst nabije woning
ligt. Zij heeft het op 12 augustus 2004 aan verzoekster onder voorwaarden in
erfpacht gegeven nadat zij een geluidsstudie had laten uitvoeren die uitwees dat
de geplande inrichting kon “voldoen”. Wanneer de gemeenteraad vier maanden
later het door verzoekster bekritiseerde principieel verbod aanneemt, moet de
XII-5786-12/16
racepiste nog worden aangelegd en daarvoor zelfs nog een stedenbouwkundige
vergunning worden verleend - waartoe het college van burgemeester en
schepenen pas op 24 januari 2005 overgaat.
Ook blijkt niet dat er tenminste elders in de stad een zodanig
gevaar voor de openbare rust ten gevolge van het gebruik van de bedoelde
voertuigjes binnen 200 m van een woning bestond, dat er redelijkerwijze reden
toe geacht mocht worden om het besproken algemeen en principieel verbod in te
voeren. De Raad van State merkt in dit verband op dat de verwerende partijen
dan wel ten stelligste betwisten “dat het reglement op het lijf zou geschreven zijn
van verzoekster”, maar evengoed nalaten te verduidelijken wie anders -die dan
wél voor geluidsoverlast zorgde of dreigde te zorgen- de gemeenteraad bij het
instellen van het gewraakte verbod voor ogen stond.
19.
Het is niet aangetoond dat het principieel verbod waartoe de
gemeenteraad in artikel 2.5.5.1.9. van zijn beslissing van 20 december 2004
besloot, genoeg verantwoord wordt door en aangepast is aan de concrete
ordehandhavingsnoden opdat het geen te verregaande beperking aan de door
verzoekster aangevoerde vrijheid van vereniging en van vergadering stelt.
20.
Géén toepassing vindt dit principieel en algemeen verbod,
wanneer de burgemeester schriftelijk en voorafgaand toestemming geeft om de
met verbrandingsmotor aangedreven sport-, speel- of experimenteervoertuigen
toch te gebruiken binnen 200 m van een woning.
Volgens het tweede van de aan de orde zijnde onderdelen van
het eerste middel heeft de gemeenteraad, bij het voorzien in die mogelijkheid
voor de burgemeester, zijn eigen bevoegdheid miskend door meer bepaald in
gebreke te zijn gebleven de contouren van de afwijkingsbevoegdheid nader te
omschrijven.
21.
Feit is dat de gemeenteraad er zich van onthouden heeft de
bedoelde afwijkingsmogelijkheid op enigerlei wijze af te lijnen. Verwerende
partijen mogen, in de laatste memorie, die afwijkingsmogelijkheid als de
uitzondering op het principe van het verbod bestempelen, enige garantie ter zake
XII-5786-13/16
biedt het artikel 2.5.5.1.9. geenszins.
Het voorschrift heeft het zonder meer aan de discretionaire
beoordeling van de burgemeester overgelaten om te bepalen op welke dagen en
uren en onder welke voorwaarden een geïnteresseerde, als verzoekster, de
betrokken miniatuurvoertuigen binnen 200 m van een woning mag gebruiken.
Zoals de bestreden beslissingen aantonen, leidt het ertoe dat de burgemeester
geheel naar eigen inzicht de voorwaarden kan bepalen op grond waarvan het
principieel verbod de facto op een permanente wijze terzijde wordt geschoven.
22.
In zoverre dit de bedoeling van de gemeenteraad is geweest,
toen hij in de afwijkingsmogelijkheid voor de burgemeester voorzag, is daarmee
alleen maar bijkomend aangetoond dat een principieel en algemeen verbod verder
gaat dan nodig.
23.
In zoverre dat niét de bedoeling was, diende de gemeenteraad
met een minimum aan precisie te hebben aangegeven binnen welke grenzen de
burgemeester, niettegenstaande het gewilde principieel verbod, toch het gebruik
van de door een verbrandingsmotor aangedreven voertuigjes binnen 200 meter
van een woning mag toestaan. Zonder de minimale precisering van die grenzen
kan de bevoegdheid die het meer vermelde artikel 2.5.5.1.9. aan de burgemeester
opdraagt, niet naar behoren worden ingepast in de uitvoerende bevoegdheid die
de burgemeester op grond van artikel 133 van de nieuwe gemeentewet inzake
politie slechts heeft.
Daaraan doet geen afbreuk de referte van verwerende partijen,
in de laatste memorie, aan het gemeentedecreet en de parlementaire
voorbereiding ervan (Parl. St. Vl. Parl. 2004-2005, nr. 347/1, 15), waaruit zij
afleiden dat het de gemeenteraad vrij stond om “de bewuste bevoegdheid te
verlenen aan de burgemeester”.
Nog daargelaten dat het gemeentedecreet pas in werking trad na
de gemeenteraadsbeslissing van 20 december 2004, verwijst het -in artikel 42,
§ 3- wat de bevoegdheid van de gemeenteraad tot het vaststellen van
gemeentelijke reglementen betreft uitdrukkelijk naar “de federale wetgeving in
XII-5786-14/16
verband met de bevoegdheid van de gemeenteraad tot het vaststellen van
politieverordeningen” (“Onverminderd”). Ten andere kan noch uit het
gemeentedecreet noch uit de door verwerende partijen aangevoerde passus uit de
parlementaire voorbereiding worden afgeleid dat de gemeenteraad ervan
vrijgesteld is zelf de “essentiële” keuzes voor het bestuur van de gemeenten te
maken. Tot die essentiële keuzes behoort, wanneer de gemeenteraad ervoor kiest
in het besproken principieel verbod te voorzien, waarvan de burgemeester
uitzonderlijk mag afwijken, dat hij bepaalt binnen welke omtrek de burgemeester
zijn bevoegdheid dient uit te oefenen.
24.
Uit wat voorafgaat volgt dat verzoekster artikel 2.5.5.1.9.
terecht verwijt onwettig te zijn. Deze onwettigheid brengt mee dat het artikel
overeenkomstig artikel 159 van de Grondwet buiten toepassing moet worden
gelaten, zodat op hun beurt de bestreden beslissingen, die met toepassing ervan
genomen zijn, onwettig zijn.
Het eerste middel is in de besproken mate gegrond.
BESLISSING
- De zaken A. 192.203/XII-5786 en A. 194.065/XII-5962 worden gevoegd.
- De Raad van State vernietigt de beslissingen van 10 maart 2009 en 13 juli
2009 van de burgemeester van de stad Roeselare houdende machtiging aan
de vzw Racing Club Roeselare tot gebruikt van een met verbrandingsmotor
aangedreven sport-, speel- of experimenteervoertuig tot eind juli 2009,
respectievelijk eind 2009.
- De tweede verwerende partij wordt verwezen in de kosten van de
vordering tot schorsing en van het beroep tot nietigverklaring in de zaak
A. 192.203/XII5786 en van het beroep tot nietigverklaring in de zaak
A. 194.065/XII-5962, tezamen begroot op 525 euro.
XII-5786-15/16
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van 2 december
2010, door de Raad van State, XIIe kamer, samengesteld uit:
Dierk Verbiest,
kamervoorzitter,
Johan Lust,
staatsraad,
Geert Van Haegendoren,
staatsraad,
bijgestaan door
Silja Doms,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Silja Doms
Dierk Verbiest
XII-5786-16/16