Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2011:ARR.215.204 (2011-09-19)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 215.204 van 19 september 2011 Openbaar ambt - Openbaar ambt
van Gemeenschappen en Gewesten - Aanwerving en loopbaan Beslissing : Vernietiging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
IXe KAMER
ARREST
nr. 215.204 van 19 september 2011
in de zaak A. 197.091/IX-6877
A. 197.123/IX-6882
In zake :
Myriam VAN BIERVLIET
wonend te 3000 Leuven
Ierse Predikherenstraat 45
alwaar woonplaats wordt gekozen
tegen :
de VLAAMSE GEMEENSCHAP, vertegenwoordigd door de
Vlaamse regering
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Bart Staelens
kantoor houdend te 8000 Brugge
Stockhouderskasteel
Gerard Davidstraat 46 bus 1
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
1.
Het beroep in de zaak A. 197.091/IX-6877, ingesteld op 15 juli
2010, strekt tot de nietigverklaring van het besluit van de directieraad van het
departement Leefmilieu, Natuur en Energie van de Vlaamse overheid van 20 mei
2010 waarbij aan Myriam Van Biervliet de evaluatie “onvoldoende” voor het
jaar 2009 definitief wordt toegekend.
2.
Het beroep in de zaak A. 197.123/IX-6882, ingesteld op 16 juli
2010, strekt tot de nietigverklaring van het besluit van de secretaris-generaal van
het departement Leefmilieu, Natuur en Energie van de Vlaamse overheid van
21 juni 2010 waarbij Myriam Van Biervliet met ingang van 1 juli 2010 wordt
ontslagen wegens beroepsongeschiktheid.
IX-6877-1/18
II. Verloop van de rechtspleging
3.
Bij arrest nr. 209.055 van 22 november 2010 is de zaak
A. 197.091/IX-6877 samengevoegd met de zaak A. 197.123/IX-6882, en is de
vordering tot schorsing van de tenuitvoerlegging van het bestreden besluit in de
beide zaken ingewilligd.
De verwerende partij heeft in de beide zaken een verzoekschrift
tot voortzetting van de rechtspleging ingediend.
De verwerende partij heeft in de beide zaken een memorie van
antwoord ingediend en de verzoekster heeft in de beide zaken een memorie van
wederantwoord ingediend.
Auditeur Marijke Van Limbergen heeft een verslag opgesteld.
De verwerende partij heeft in de beide zaken een verzoek tot
voortzetting van het geding en een laatste memorie ingediend. De verzoekster heeft
in de beide zaken een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 5 september 2011.
Staatsraad Bert Thys heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Ingrid Martens, die verschijnt voor de verzoekster, en
advocaat Bart Stalens, die verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Marc Lefever heeft een met dit
arrest eensluidend advies gegeven.
IX-6877-2/18
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
4.1.
De verzoekster is sinds 1 oktober 2000 in dienst van de Vlaamse
overheid. Zij is als vast benoemd adjunct van de directeur werkzaam bij het
departement Leefmilieu, Natuur en Energie.
Na eerder op twee andere diensten te hebben gewerkt, maakt zij
vanaf 1 januari 2008 deel uit van de dienst Veiligheidsrapportering van de afdeling
Milieu-, Natuur- en Energiebeleid. Tot 22 april 2008 is zij ook nog secretaris van
het Technisch Overleg Milieureglementering, een functie die zij heeft
overgehouden van haar vorige dienst.
4.2.
planningsgesprek
Op 28 februari 2008 wordt met de verzoekster een
gevoerd.
Tijdens
dat
gesprek
wordt
de
nieuwe
functiebeschrijving van de verzoekster besproken, die de belangrijkste
resultaatsgebieden en de verwachte competenties bevat. Er worden bij deze
gelegenheid ook een aantal persoonlijke doelstellingen geformuleerd, waaronder
het verwerven van kennis over de materie van de veiligheidsrapportering en het
ontwikkelen van een “bijzondere expertise” in deze materie.
4.3.
Op 22 april 2008 heeft een eerste functioneringsgesprek met de
verzoekster plaats. Daarbij wordt beslist dat zij niet langer voor het Technisch
Overleg Milieureglementering zal werken, opdat zij zich volledig zou kunnen
toeleggen op de werking van de dienst Veiligheidsrapportering en zij “alle energie
[zou kunnen] steken in haar opleiding, in het studeren van de VR-materie en in het
uitvoeren van haar taken”.
IX-6877-3/18
4.4.
Op 22 mei 2008 heeft een tweede functioneringsgesprek plaats.
Blijkens het verslag van dat gesprek is de reden daarvoor dat de verzoekster er niet
in slaagt zich aan te passen aan en te integreren in het team van de dienst
Veiligheidsrapportering. Zij levert niet de verwachte kwaliteit van werk en slaagt
er niet in om op een hoogstaande, technische wijze in het team te communiceren.
De wijze waarop zij haar dossiers behandelt, vertoont tevens een te groot aantal
tekortkomingen zowel wat volledigheid, tijdsplanning als accuratesse betreft.
Volgens het verslag bevestigt de verzoekster de voormelde
vaststellingen en stelt zij over meer tijd te moeten kunnen beschikken om ervaring
op te doen in de materie. Zij stelt voor om zelf een lijst op te stellen van de fouten
die zij maakt, om aldus een “zelfverbetermethode” te ontwikkelen.
Uit het verslag blijkt voorts dat aan de verzoekster uitvoerig is
meegedeeld in welke mate haar collega’s op de dienst kritiek hebben op haar werk
en op welke wijze haar gedrag irriteert. Er wordt afgesproken dat zij hierover haar
collega’s zal bevragen, de aandachtspunten zal inventariseren en een actieplan zal
opstellen met het oog op haar volwaardige integratie.
Er wordt ten slotte afgesproken dat de verzoekster via
“Werk-wijzer” zou blijven zoeken naar “een meer geschikte werkplek in de
Vlaamse overheid”.
4.5.
Tijdens een opvolgingsgesprek op 12 augustus 2008 blijkt dat de
toestand niet wezenlijk is verbeterd. Er blijft een te hoge foutenlast in de
werkzaamheden van de verzoekster. Wat haar integratie betreft, wordt wel
bereidwilligheid vastgesteld, maar is het gewenste resultaat nog niet bereikt.
De afspraak met de verzoekster om via “Werk-wijzer” een
andere, meer geschikte werkplek te zoeken, is inmiddels opgeschort.
IX-6877-4/18
4.6.
Tijdens een opvolgingsgesprek op 25 november 2008 stellen
zowel de eerste evaluator als de verzoekster zelf vast dat zij niet volwaardig is
geïntegreerd in de dienst. De verzoekster stelt dat ze het gevoel heeft door haar
collega’s te worden genegeerd. De eerste evaluator besluit dat er sinds het vorige
opvolgingsgesprek geen vooruitgang is gemaakt.
De verzoekster voegt haar opmerkingen toe aan het verslag van
het gesprek en laat daarbij blijken niet akkoord te gaan met het besluit van de eerste
evaluator. In essentie stelt zij met betrekking tot haar integratie in de dienst dat
deze van twee kanten moet komen en dat zij de indruk heeft dat zij de enige is die
daartoe pogingen heeft ondernomen. Wat de kwaliteit van haar werk betreft, laat
zij gelden dat de fouten die zij weliswaar nog maakt, minder frequent en zwaar zijn
dan vroeger en dat zij in een gunstige richting evolueert.
4.7.
Op 12 maart 2009 heeft een evaluatiegesprek plaats dat
resulteert in een evaluatieverslag, waarin het functioneren van de verzoekster
tijdens het jaar 2008 wordt beoordeeld. Voor bijna alle persoonsgebonden
competenties en voor de resultaatsgerichte doelstellingen die tijdens het
planningsgesprek van 28 februari 2008 werden afgesproken, wordt de verzoekster
in mindere of meerdere mate negatief beoordeeld. De eindbeoordeling luidt:
“onvoldoende”.
In de opmerkingen die de verzoekster bij het evaluatieverslag
laat voegen, stelt zij onder meer dat zij duidelijk bereid was en gepoogd heeft zich
de materie van de dienst Veiligheidsrapportering, die voor haar totaal nieuw was,
eigen te maken. De eisen die aan haar als onervaren nieuweling werden gesteld,
waren echter dermate hoog dat zij er onmogelijk kon aan voldoen. De verzoekster
wijst er voorts op dat haar leidinggevenden haar reeds na enkele weken met het oog
op een herplaatsing doorverwezen naar “Werk-wijzer”, wat getuigt van het
ontbreken van een echte bereidheid om haar een kans te geven. Aldus werd haar de
motivatie ontnomen om de zware studie-inspanningen te doen die nodig waren om
de materie van de dienst Veiligheidsrapportering onder de knie te krijgen, vermits
IX-6877-5/18
zij blijkbaar hoe dan ook niet lang op die dienst zou blijven werken. Bij haar
collega’s verminderde dienvolgens ook de motivatie om haar op te leiden. Volgens
de verzoekster is het minstens onzorgvuldig om, wanneer dan haar doorverwijzing
naar “Werk-wijzer” wordt ingetrokken, haar een gebrek aan vakkennis en
bereidheid tot leren te verwijten. Zij besluit dat haar evaluatie “onvoldoende”
buiten proportie is.
4.8.
Op 9 april 2009 stelt de verzoekster tegen haar evaluatie
“onvoldoende” beroep in bij de raad van beroep. Haar beroepschrift vermeldt de
opmerkingen die zij bij het evaluatieverslag heeft laten voegen.
4.9.
Op 8 mei 2009 adviseert de raad van beroep dat de evaluatie
“onvoldoende” van de verzoekster ongegrond is. De raad overweegt onder meer
dat de verzoekster geen optimale kansen heeft gekregen om zich in haar nieuwe
dienst ten volle te ontplooien en dat de omstandigheid dat de verzoekster buiten
haar medeweten bij “Werk-wijzer” werd aangemeld met het oog op haar
herplaatsing, een negatieve invloed heeft gehad op haar motivatie, haar
functioneren en haar interactie met collega’s.
4.10.
Op 14 mei 2009 behandelt de directieraad het dossier van de
verzoekster. Blijkens de notulen van de desbetreffende vergadering van de
directieraad worden eerst de eerste evaluator en de collega die aan de verzoekster
opdrachten heeft gegeven, gehoord. Vervolgens wordt ook de verzoekster,
bijgestaan door een vakbondsafgevaardigde, gehoord. De daaropvolgende
beraadslaging resulteert in een stemming waarbij wordt beslist aan de verzoekster
voor het jaar 2008 de evaluatie “onvoldoende” definitief toe te kennen.
Noch het verslag van deze vergadering van de directieraad, noch
de beslissing van de directieraad worden aan de verzoekster ter kennis gebracht.
4.11.
Op 25 mei 2009 neemt de secretaris-generaal van het
departement Leefmilieu, Natuur en Energie een formeel besluit waarbij hij beslist
IX-6877-6/18
dat “tegen [de verzoekster] de PLOEG-evaluatie ‘onvoldoende’ over het werkjaar
2008 definitief [wordt] uitgesproken”.
Een afschrift van dit besluit wordt met een brief van dezelfde
datum aan de verzoekster ter kennis gebracht.
Bij arrest nr. 197.682 van 10 november 2009 vernietigt de Raad
van State, op vordering van de verzoekster, dit besluit omdat het werd genomen
door een onbevoegde overheid.
4.12.
Ingevolge
deze
vernietiging
komt
de
directieraad
op
21 december 2009 opnieuw bijeen. Hij beslist om ten aanzien van de verzoekster
“de PLOEG-evaluatie ‘onvoldoende’ over het werkjaar 2008 definitief uit te
spreken”.
Een afschrift van het desbetreffende besluit van de directieraad
wordt met een brief van dezelfde datum aan de verzoekster ter kennis gebracht.
Bij arrest nr. 215.203 van heden vernietigt de Raad van State, op
vordering van de verzoekster, ook dit besluit. Het middel waarin de verzoekster de
schending aanvoert van de hoorplicht wordt gegrond bevonden.
4.13.
Ondertussen werd, op 12 maart 2009, met de verzoekster
opnieuw een planningsgesprek gevoerd.
Tijdens de periode van januari 2009 tot mei 2009 vonden
tweewekelijkse begeleidingsgesprekken plaats tussen de verzoekster en haar eerste
evaluator/diensthoofd.
Vanaf
5
juni
2009
werd
aan
de
verzoekster
een
begeleidingsambtenaar toegewezen.
IX-6877-7/18
In de loop van het jaar 2009 werden vijf opvolgingsgesprekken
gevoerd, waarvan telkens een verslag werd opgemaakt dat door de verzoekster
mede werd ondertekend en waarop zij een schriftelijke reactie heeft uitgebracht die
tijdens de daaropvolgende opvolgingsgesprekken werd besproken.
Op 29 september 2009 werd bovendien een extra bespreking
gehouden met de verzoekster en twee door haar gekozen vakbondsafgevaardigden.
4.14.
Wanneer begin 2010 de evaluatie van haar functioneren tijdens
het jaar 2009 moet plaatshebben, is de verzoekster afwezig wegens ziekte.
De eerste evaluator van de verzoekster stelt daarom aan de
verzoekster voor om het evaluatiegesprek bij haar thuis te laten plaatshebben. De
verzoekster antwoordt daarop echter dat dit omwille van medische redenen niet
kan.
Met een brief van 26 maart 2010 bezorgen de beide evaluatoren
het evaluatieverslag over het jaar 2009 aan de verzoekster. De evaluatoren
beoordelen in dat verslag de “resultaatsgebieden”, “competenties” en
“persoonlijke doelstellingen” van de verzoekster wederom in mindere of meerdere
mate negatief. Zij besluiten om aan de verzoekster ook voor het jaar 2009 de
evaluatie “onvoldoende” toe te kennen.
4.15.
Op 8 april 2010 voegt de verzoekster haar opmerkingen bij dit
verslag en stelt zij tegen de evaluatie “onvoldoende” beroep in bij de raad van
beroep.
Op 5 mei 2010 adviseert de raad van beroep dat de evaluatie
“onvoldoende” van de verzoekster ongegrond is. De raad overweegt vooreerst dat
de verzoekster ingevolge haar ziektetoestand geen inbreng heeft gehad in haar
evaluatieverslag. Voorts stelt hij dat de planning onvoldoende volgens het
“SMART-principe” werd opgesteld, dat opvolgings- en functioneringsgesprekken
IX-6877-8/18
eerder controlerend dan begeleidend waren en dat de steeds weerkerende negatieve
stijl demotiverend werkte. Volgens de raad van beroep blijkt verzoeksters gedegen
vakkennis uit het grote aantal dossiers dat zij op het vlak van de ruimtelijke
ordening afhandelde en toont het evaluatieverslag geen tekort aan technische
kennis aan. Ten slotte wijst de raad van beroep erop dat de verzoekster, ondanks de
druk waaronder zij stond, beter heeft gepresteerd dan het jaar voordien en dat de
wil om beter te presteren en de constructieve ingesteldheid nog steeds aanwezig
zijn.
4.16.
Op 18 mei 2010 komt de directieraad samen om te beraadslagen
over de evaluatie “onvoldoende” van de verzoekster voor het jaar 2009.
Bij besluit van 20 mei 2010, waarin de directieraad de motieven
van het advies van de raad van beroep tegenspreekt, kent deze raad de evaluatie
“onvoldoende” voor het jaar 2009 definitief toe aan de verzoekster.
Dit besluit, dat met een brief van dezelfde datum aan de
verzoekster ter kennis wordt gebracht, maakt het voorwerp uit van het beroep in de
zaak A. 197.091/IX-6877.
4.17.
Op 21 juni 2010 neemt de secretaris-generaal van het
departement Leefmilieu, Natuur en Energie een besluit waarbij de verzoekster met
ingang van 1 juli 2010 wordt afgedankt wegens beroepsongeschiktheid. Ter
motivering wijst de secretaris-generaal in het bijzonder op de twee opeenvolgende
evaluaties “onvoldoende” van de verzoekster en op artikel XI 5, 3°, van het besluit
van de Vlaamse regering van 13 januari 2006 houdende vaststelling van de
rechtspositie van het personeel van de diensten van de Vlaamse overheid (hierna:
Vlaams personeelsstatuut), krachtens hetwelk de definitief vastgestelde
beroepsongeschiktheid na twee opeenvolgende evaluaties “onvoldoende”
aanleiding geeft tot ambtsneerlegging.
IX-6877-9/18
Dit besluit, dat met een brief van 24 juni 2010 aan de verzoekster
ter kennis wordt gebracht, maakt het voorwerp uit van het beroep in de zaak
A. 197.123/IX-6882.
IV. Onderzoek van het eerste onderdeel van het eerste middel in de zaak
A. 197.091/IX-6877
Standpunt van de partijen
5.
De verzoekster voert in een eerste onderdeel van haar eerste
middel de schending van het zorgvuldigheidsbeginsel en van de hoorplicht aan.
Zij betoogt dat zij met ziekteverlof was op het ogenblik dat het
evaluatieverslag door haar evaluatoren werd opgesteld, waardoor geen
evaluatiegesprek heeft kunnen plaatsvinden. Weliswaar maakt het evaluatieverslag
melding van het verzoek om het evaluatiegesprek bij haar thuis te laten
plaatshebben, maar om medische redenen is zij hierop niet kunnen ingaan. Het
bestreden besluit vermeldt volgens de verzoekster ten onrechte dat zij het
evaluatiegesprek niet thuis “wou” laten plaatshebben, terwijl het in werkelijkheid
geen kwestie van “niet willen”, maar wel van “niet kunnen” was.
De verzoekster laat gelden dat het toesturen van het schriftelijke
evaluatieverslag, zonder dat haar eerst de kans werd gegeven om te reageren op
een ontwerp van evaluatieverslag, een schending van de hoorplicht en van het
zorgvuldigheidsbeginsel uitmaakt. Zij verwijst in dit verband naar het arrest
nr. 175.413 van 5 oktober 2007 van de Raad van State inzake Turtelboom. Volgens
de verzoekster kan de redenering van dit arrest ook worden toegepast op haar
situatie, aangezien zij slechts post factum opmerkingen over het evaluatieverslag
heeft kunnen maken, maar haar voordien niet de gelegenheid werd geboden om
schriftelijk op een ontwerp van evaluatieverslag te reageren.
IX-6877-10/18
Volgens de verwerende partij kan niet worden betwist dat aan de
verzoekster de mogelijkheid werd geboden om haar standpunt op een nuttige wijze
te doen kennen. Zo werd zij op 11 februari 2010 per e-mail aangeschreven met de
vraag om een standaardformulier in te vullen voor de evaluatie over het werkjaar
2009 en werd zij op 10 maart 2010 telefonisch gecontacteerd met de vraag of zij,
gelet op haar afwezigheid wegens ziekte, akkoord kon gaan om het
evaluatiegesprek bij haar thuis te laten plaatsvinden. De verzoekster zag zichzelf
evenwel om medische redenen niet in staat om een evaluatiegesprek thuis te laten
plaatsvinden, zodat de verwerende partij geen andere mogelijkheid had dan de
evaluatie schriftelijk te voeren. Op 26 maart 2010 werd het evaluatieverslag aan de
verzoekster bezorgd. Op 8 april 2010 voegde de verzoekster haar opmerkingen bij
dit verslag.
De
verwerende
partij
stelt
vast
dat
de
verzoekster,
niettegenstaande zij verklaarde fysisch niet in staat te zijn om het evaluatiegesprek
bij haar thuis te laten plaatsvinden, “klaarblijkelijk wel in staat [was] om tijdens
haar ziekteverlof veel te lezen en uitgebreid opmerkingen te formuleren op het
evaluatieverslag”. Volgens de verwerende partij mocht, krachtens “het algemeen
beginsel van behoorlijk burgerschap”, van de verzoekster worden verwacht dat zij
een minimale inspanning zou leveren om te worden gehoord of dat zij minstens
zou aangeven hoe zij kon worden gehoord. De verwerende partij merkt op dat de
verzoekster aangaf 100% arbeidsongeschikt te zijn en niet in staat te zijn deel te
nemen aan een planning of aan een evaluatie en dat zij evenmin gevolg heeft
gegeven aan de vraag tot zelfevaluatie. Aldus beoogde de verzoekster haar
evaluatie onmogelijk te maken. Een rechtzoekende die weigert gevolg te geven aan
een oproep om te worden gehoord, kan zich evenwel achteraf niet beroepen op de
schending van de hoorplicht.
De verwerende partij werpt voorts op dat de verzoekster zich in
het kader van de onderhavige procedure hoe dan ook niet kan beroepen op de
schending van de hoorplicht, aangezien zij die schending niet heeft aangevoerd
voor de raad van beroep.
IX-6877-11/18
Zij benadrukt voorts dat de situatie van de verzoekster op de voet
werd gevolgd en dat al het mogelijke werd gedaan om haar te helpen bij het
realiseren van haar doelstellingen, zoals blijkt uit de talloze plannings- en
opvolgingsgesprekken die met haar hebben plaatsgehad.
De verwerende partij besluit dat zij alle mogelijkheden heeft
uitgeput om de verzoekster te begeleiden en te horen, zodat “het [...] onheus [is] dat
[de verzoekster] poogt een evaluatie te vloeren omdat de verwerende partij er [...]
niet [aan] heeft gedacht dat de [verzoekster] ook schriftelijk eventueel wel zou
kunnen antwoorden, ook al stelt ze dit zelf niet voor”.
7.
In haar memorie van wederantwoord laat de verzoekster gelden
dat de verwerende partij aan de op haar rustende hoorplicht tracht te ontsnappen
“door te schermen met een gebrek aan behoorlijk burgerschap in hoofde van
verzoekster”, terwijl de hoorplicht en de zorgvuldigheidsplicht beginselen zijn die
van rechtswege rusten op een behoorlijk handelende overheid en daartoe geen
initiatief vanwege de rechtzoekende vereist is.
De verzoekster stelt dat uit haar houding geenszins kan worden
afgeleid dat zij zou hebben verzaakt aan haar recht om te reageren op een
schriftelijk ontwerp van evaluatieverslag. Zij heeft immers steeds te kennen
gegeven dat zij om medische redenen niet in staat was om een evaluatiegesprek te
voeren of een zelfevaluatie uit te voeren. De verzoekster stelt dat zij enkel een
uitstel van het evaluatiegesprek wenste te verkrijgen “tot op het moment dat zij
terug medisch geschikt was om dergelijk evaluatiegesprek te voeren”, hetgeen niet
betekent dat zij, geconfronteerd met de weigering van de verwerende partij om op
haar voorstel tot uitstel in te gaan, geen opmerkingen zou hebben gemaakt op een
ontwerp van evaluatieverslag.
Op het standpunt van de verwerende partij dat de verzoekster
zich thans niet op een schending van de hoorplicht kan beroepen omdat zij die
IX-6877-12/18
schending niet voor de raad van beroep heeft aangevoerd, repliceert de verzoekster
dat zij aldaar minstens impliciet de schending van de hoorplicht heeft laten gelden.
Ook de stelling van de verwerende partij dat de verzoekster naar
aanleiding van de plannings- en opvolgingsgesprekken op de hoogte was van haar
tekortkomingen en de kans heeft gehad zich daartegen te verdedigen, kan volgens
de verzoekster niet worden bijgevallen, daar de verwerende partij hierbij
voorbijgaat aan de verschillende finaliteit van plannings-, opvolgings- en
evaluatiegesprekken.
8.
De verwerende partij laat in haar laatste memorie nog gelden
dat, aangezien geen regel bestaat die voorziet in een alternatief voor het
evaluatiegesprek, de overheid ertoe gehouden is om op zoek te gaan naar een
redelijk alternatief. Dit is, zo stelt zij, eveneens de draagwijdte van het
arrest Turtelboom, nr. 175.413 van 5 oktober 2007, waarnaar de verzoekster
verwijst.
De verwerende partij argumenteert dat zij met de verzoekster
meerdere gesprekken heeft gevoerd in de aanloop van haar functioneringsevaluatie
voor het jaar 2009. Toen de verzoekster op het ogenblik van de eigenlijke evaluatie
ziek bleek en in de onmogelijkheid was om mede te werken aan haar evaluatie -wat
werd gestaafd met een medisch attest van 23 februari 2010 - , werd tussen beide
partijen een consensus uitgewerkt die erin bestond dat het evaluatieverslag per post
zou worden bezorgd. De afwezigheid van de verzoekster mocht immers haar
evaluatie, die binnen een bepaalde termijn diende te worden afgerond, niet
onmogelijk maken. De verzoekster heeft, aldus de verwerende partij, met deze
gang van zaken ingestemd, zodat het niet betaamt dat zij nu de vernietiging van die
evaluatie vordert op grond van de schending van de hoorplicht.
IX-6877-13/18
Beoordeling
9.
Artikel IV 2, eerste lid, van het Vlaams personeelsstatuut bepaalt
het volgende met betrekking tot de evaluatie van het personeel:
“De evaluatie gebeurt door een gesprek en een verslag waaraan een
tegensprekelijke procedure is gekoppeld, zoals bepaald in dit deel.”
Artikel IV 4, eerste tot derde lid, van het genoemde statuut
bepaalt voorts het volgende:
“De evaluatie gebeurt na een gesprek tussen de geëvalueerde en ten minste
één evaluator.
Op verzoek van de geëvalueerde of een evaluator gebeurt het
evaluatiegesprek met twee evaluatoren.
Indien de geëvalueerde afwezig is tijdens de evaluatieperiode, gebeurt de
evaluatie indien mogelijk mondeling of anders schriftelijk.”
Uit deze statutaire bepalingen blijkt dat de evaluatie van het
functioneren van een personeelslid in beginsel tot stand moet worden gebracht na
een gesprek tussen de betrokkene en zijn evaluatoren. De hoorplicht van het
bestuur ten aanzien van het te evalueren personeelslid heeft in zoverre een
normatieve grondslag.
10.
Te dezen blijkt dat de verzoekster op het ogenblik van de
evaluatie van haar functioneren tijdens het jaar 2009 afwezig was wegens ziekte en
dat zij om medische redenen niet in staat was om het evaluatiegesprek mondeling
te laten plaatsvinden.
In die omstandigheden diende de evaluatie overeenkomstig
artikel IV 4, derde lid, van het Vlaams personeelsstatuut schriftelijk te gebeuren.
De vraag rijst of dit voorschrift impliceert dat het ontwerp van
evaluatieverslag dat met het oog op het evaluatiegesprek door de eerste evaluator
IX-6877-14/18
wordt opgesteld, schriftelijk aan de betrokkene moet worden overgemaakt opdat
deze de mogelijkheid zou hebben zijn opmerkingen daarop te formuleren.
11.
In dit verband moet erop worden gewezen dat wanneer in de
hoorplicht normatief is voorzien, maar de inhoud ervan niet nader is bepaald, ze
moet worden omgeven met dezelfde waarborgen als diegene die het bestuur dient
na te leven op grond van het beginsel van behoorlijk bestuur van de hoorplicht.
Krachtens dit beginsel kan tegen niemand een ernstige maatregel
worden getroffen die gegrond is op zijn persoonlijk gedrag en die van aard is om
zijn belangen ernstig aan te tasten, zonder dat hem vooraf de mogelijkheid wordt
geboden om op een nuttige wijze zijn standpunt te doen kennen.
Het doel van deze hoorplicht bestaat enerzijds in het vrijwaren
van de belangen van de bestuurde, door hem de mogelijkheid te bieden zijn
opmerkingen te doen kennen en aldus een voor hem ongunstige beslissing te
vermijden, en anderzijds in het vermijden dat het bestuur een onzorgvuldige
beslissing zou nemen omdat het niet beschikt over een volledige kennis van zaken.
De hoorplicht houdt aldus ook verband met de zorgvuldigheidsplicht die het
bestuur bij het tot stand brengen van zijn beslissingen moet in acht nemen en
waarvan de verzoekster in het besproken middelonderdeel eveneens de schending
aanvoert.
12.
Te dezen blijkt dat de verwerende partij, na van de verzoekster te
hebben vernomen dat zij niet mondeling kon worden gehoord, is overgegaan tot
het opstellen van haar evaluatie, zonder haar de mogelijkheid te bieden om op een
nuttige wijze haar standpunt te doen kennen. Het ligt evenwel, zoals de Raad van
State reeds overwoog in zijn arrest nr. 175.413 van 5 oktober 2007 inzake
Turtelboom, in de rede dat wanneer het betrokken personeelslid wegens ziekte
afwezig is, en derhalve geen mondeling evaluatiegesprek kan plaatshebben, de
verwerende partij het ontwerp van evaluatieverslag schriftelijk aan de betrokkene
IX-6877-15/18
zou overmaken opdat deze de mogelijkheid zou hebben zijn opmerkingen daarover
te formuleren.
Het vereiste om het ontwerp van evaluatieverslag aan het
afwezige personeelslid te bezorgen opdat het zijn opmerkingen daarover zou
kunnen kenbaar maken, geldt te dezen des te meer nu de evaluatie “onvoldoende”
voor de verzoekster verstrekkende gevolgen heeft, die krachtens artikel XI 5, 3°,
van het Vlaams personeelsstatuut, samen gelezen met artikel XI 8, § 1, van dat
statuut, tot haar ontslag wegens beroepsongeschiktheid leiden.
13.
De omstandigheid dat de verwerende partij de verzoekster in het
verleden middels plannings- en opvolgingsgesprekken meermaals heeft gewezen
op haar tekortkomingen, waarbij de verzoekster haar mening naar voor kon
brengen, en haar intensief heeft begeleid, neemt niet weg dat de verwerende partij,
voor wat de eigenlijke evaluatie over het werkjaar 2009 betreft, aan de hoorplicht
kon en diende te voldoen door het ontwerp van evaluatieverslag schriftelijk aan de
verzoekster over te maken, opdat zij de mogelijkheid zou hebben haar
opmerkingen daarover te formuleren.
Zo uiteraard vermeden moet worden dat de betrokkene het
plaatsvinden van een evaluatiegesprek eindeloos kan vooruitschuiven door uitstel
te vragen tot wanneer hij of zij medisch opnieuw geschikt is, kan niet worden
ingezien -en wordt niet verduidelijkt- waarom de verwerende partij het ontwerp
van evaluatieverslag niet aan de verzoekster kon overmaken zodat zij in de
mogelijkheid verkeerde om binnen een aanvaardbare termijn al dan niet haar
opmerkingen hieromtrent te formuleren.
14.
De verwerende partij kan niet worden bijgevallen waar zij stelt
dat zij met de verzoekster op 10 maart 2010 telefonisch een consensus zou hebben
bereikt over de wijze waarop de evaluatie zou plaatsvinden. Uit een e-mailbericht
van de raadsman van de verzoekster van 27 maart 2010 aan de eerste evaluator
blijkt immers ondubbelzinnig dat de verzoekster de evaluatie wou uitstellen totdat
IX-6877-16/18
zij het werk kon hervatten. In deze e-mail wordt er bovendien nog op gewezen dat
zij zich “in dat geval niet zal beroepen op de [evaluatietermijn bepaald in het
Vlaams personeelsstatuut] om de regelmatigheid van de gevolgde procedure aan te
vechten”.
15.
De verwerende partij kan ten slotte niet worden bijgevallen waar
zij stelt dat de verzoekster voor het eerst voor de Raad van State de schending van
de hoorplicht aanvoert. Zowel uit het beroepschrift van 8 april 2010 als uit het
verslag van de raad van beroep blijkt immers dat de verzoekster zich erover heeft
beklaagd dat zij geen inbreng heeft gehad bij de totstandkoming van het
evaluatieverslag en dat zij bezwaar heeft geuit tegen de manier van evalueren.
Aldus blijkt impliciet maar zeker dat de schending van de hoorplicht aan bod is
gekomen voor de raad van beroep.
16.
Nu aan de verzoekster niet de mogelijkheid werd geboden om op
een ontwerp van evaluatieverslag te reageren, is tekortgedaan aan de hoorplicht en
het zorgvuldigheidsbeginsel.
17.
Het eerste onderdeel van het eerste middel is gegrond.
V. Onderzoek van het beroep in de zaak A.197.123/IX-6882
18.
De verzoekster voert in een enig middel de schending aan van de
materiële motiveringsplicht, doordat het bestreden besluit gesteund is op haar
evaluatie “onvoldoende” voor het jaar 2008 en op haar evaluatie “onvoldoende”
voor het jaar 2009, die zij beide met een beroep tot nietigverklaring heeft
bestreden, en het gegrond bevinden van deze beroepen impliceert dat het bestreden
besluit niet deugdelijk is gemotiveerd.
Bij arrest nr. 215.203 van heden vernietigt de Raad van State
verzoeksters evaluatie “onvoldoende” voor het jaar 2008, terwijl hiervóór werd
vastgesteld dat ook haar evaluatie “onvoldoende” voor het jaar 2009 onwettig is.
IX-6877-17/18
Hieruit volgt dat het enige middel in de voorliggende zaak A. 197.123/IX-6882,
gegrond is.
BESLISSING
- De Raad van State vernietigt het besluit van de directieraad van het
departement Leefmilieu, Natuur en Energie van de Vlaamse overheid van
20 mei 2010 waarbij aan Myriam Van Biervliet de evaluatie “onvoldoende”
voor het jaar 2009 definitief wordt toegekend.
- De Raad van State vernietigt het besluit van de secretaris-generaal van het
departement Leefmilieu, Natuur en Energie van de Vlaamse overheid van
21 juni 2010 waarbij Myriam Van Biervliet met ingang van 1 juli 2010 wordt
ontslagen wegens beroepsongeschiktheid.
- De verwerende partij wordt verwezen in de kosten van de vorderingen tot
schorsing en van de beroepen tot nietigverklaring, begroot op 700 euro.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van 19 september
2011, door de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
André Vandendriessche,
kamervoorzitter,
Daniël Moons,
staatsraad,
Bert Thys,
staatsraad,
bijgestaan door
Wim Geurts,
De griffier
Wim Geurts
griffier.
De voorzitter
André Vandendriessche
IX-6877-18/18