Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2012:ARR.218.174 (2012-02-23)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 218.174 van 23 februari 2012 Openbaar ambt - Tucht (openbaar
ambt) Beslissing : Verwerping Depersonalisatie
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
XIIe KAMER
ARREST
nr. 218.174 van 23 februari 2012
in de zaken A. 189.486/XII-5614
A. 189.487/XII-5613
In zake:
XXXX
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Koen Stappers
kantoor houdend te 2000 Antwerpen
Vlaamse Kaai 54-57
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
de WEST-VLAAMSE ENERGIE- EN TELEDISTRIBUTIEMAATSCHAPPIJ, thans INFRAX WEST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Xavier D’Hulst en Michiel Deweirdt
kantoor houdend te 8500 Kortrijk
Doorniksewijk 66
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de beroepen
1.
Het beroep met nr. A. 189.486/XII-5614, ingesteld op
29 augustus 2008, strekt tot de nietigverklaring van 1° de beslissing van 23 juni
2008 van de raad van bestuur van de West-Vlaamse Energie- en Teledistributiemaatschappij, thans Infrax West, om XXXX de tuchtstraf van de achteruitstelling
in rang met weddevermindering op te leggen, 2° de beslissing van het uitvoerend
comité, meegedeeld met een brief van 23 april 2008, om zijn evaluatie niet te
herzien, en 3° de beslissing, zoals die blijkt uit een e-mail van 3 juli 2008, om
hem in te schakelen in de GIS-afdeling van Hoboken, na een opleiding te Hasselt.
XII-5614-1/12
Het beroep met nr. A. 189.487/XII-5613, eveneens ingesteld op
29 augustus 2008, strekt tot de nietigverklaring van de beslissing blijkend uit een
e-mail van 3 juli 2008 van de directeur Operaties van de West-Vlaamse Energieen Teledistributiemaatschappij, thans Infrax West, om XXXX in te schakelen in
de GIS-afdeling van Hoboken, na een opleiding te Hasselt.
II. Verloop van de rechtspleging
2.
Bij arrest nr. 211.773 van 3 maart 2011 is het beroep in de zaak
A. 189.484/XII-5612 verworpen en in de zaken A. 189.486/XII-5614 en
A. 189.487/XII-5613 zijn de debatten heropend en is het door de auditeurgeneraal aangewezen lid van het auditoraat belast met een aanvullend onderzoek.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Rudi Van Der Gucht heeft een
aanvullend verslag opgesteld.
Verzoeker en de verwerende partij hebben een laatste memorie
ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 20 december 2010.
Staatsraad Johan Lust heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Najat Joundi, die loco advocaat Koen Stappers
verschijnt voor verzoeker, en advocaat Michel Deweirdt, die verschijnt voor de
verwerende partij, zijn gehoord.
Auditeur Jurgen Neuts heeft een met dit arrest eensluidend
advies gegeven.
XII-5614-2/12
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.
Verzoeker is bij verwerende partij tewerkgesteld te Vosselaar,
als projectleider voor de Kempen.
Hij wordt op 24 januari 2008 negatief beoordeeld voor het
functioneringsjaar 2007. Na beroep hiertegen, beslist het uitvoerend comité op
21 april 2008 dat er geen reden is om de evaluatie te herzien. Deze ongunstige
evaluatie in beroep is de tweede bestreden beslissing in het eerste beroep.
Naar aanleiding van die “zeer negatieve beoordeling” moet
verzoeker op 23 juni 2008 voor de raad van bestuur verschijnen, met het oog op
het eventueel opleggen van een tuchtstraf. Dezelfde dag nog legt de raad van
bestuur hem de tuchtsanctie op van de achteruitstelling in rang met
weddevermindering van LB2 naar LB4, voor twaalf maanden. Het besluit is het
eerste voorwerp van het eerste beroep.
Blijkens een e-mail van 3 juli 2008 van de directeur Operaties,
wordt verzoeker in de toekomst ingeschakeld in de GIS-afdeling van Hoboken,
nadat hij een opleiding van een maand te Hasselt heeft gevolgd. Die nieuwe
dienstaanwijzing is het voorwerp van het tweede beroep, evenals het derde
voorwerp van het eerste beroep.
IV. Tussenarrest nr. 211.773 van 3 maart 2011
4.
Bij tussenarrest nr. 211.773 van 3 maart 2011 verwerpt de Raad
van State, in het eerste beroep, verzoekers enig middel tegen de ongunstige
evaluatie, zijn zesde middel tegen de tuchtstraf en zijn enig middel tegen de
XII-5614-3/12
nieuwe dienstaanwijzing en, in het tweede beroep, verzoekers enig middel tegen
de nieuwe dienstaanwijzing. Daaraan wordt toegevoegd dat het voor de
afhandeling van het beroep tegen de nieuwe dienstaanwijzing nodig is de
einduitkomst van het beroep tegen de tuchtstraf af te wachten, omdat de
dienstaanwijzing hoe dan ook het lot van de tuchtstraf dient te volgen, al was het
maar ten behoeve van de duidelijkheid in het rechtsverkeer.
5.
Blijven dienvolgens nog te onderzoeken: het eerste tot en met
vijfde middel dat verzoeker -in het eerste beroep- tegen de tuchtstraf van 23 juni
2008 aanvoert. Indien één van deze middelen gegrond is, moet met de tuchtstraf
ook de nieuwe dienstaanwijzing ter uitvoering die tuchtstraf worden vernietigd.
V. Onderzoek van de middelen tegen de tuchtstraf
A. Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
6.
In een eerste middel noemt verzoeker zijn rechten van
verdediging geschonden doordat de oproeping van 3 juni 2008 tot het verhoor
zonder verdere specificatie melding maakt van een “zeer negatieve beoordeling”,
doordat niet wordt aangegeven dat deze negatieve beoordeling als een tuchtrechtelijk vergrijp zou worden aangemerkt, en doordat de oproep geen melding
maakt van zijn recht op bijstand en recht om het horen van getuigen te vragen.
Beoordeling
7.
De bedoelde “zeer negatieve beoordeling”, bij beslissing van
21 april 2008 van het uitvoerend comité, is verzoeker meegedeeld met een brief
van 23 april 2008. Tevergeefs betwist verzoeker de deugdelijkheid van die
mededeling. De Raad van State blijft bij zijn beoordeling in het tussenarrest nr.
211.773 dat de brief van 23 april 2008, met de bijlage, een voldoende kennis-
XII-5614-4/12
geving uitmaakte van de negatieve beoordeling en de motieven van het
uitvoerend comité.
Voorts maakt de oproeping van 3 juni 2008 om op 23 juni 2008
te worden gehoord wel degelijk duidelijk dat de raad van bestuur verzoeker wil
“spreken over [zijn] zeer negatieve beoordeling”, waarbij de raad “mogelijks een
tuchtstraf [kan] uitspreken”.
Ten slotte blijkt verzoeker bij het verhoor de bijstand van een
advocaat te hebben genoten en wordt niet betwist dat, zoals het verslag van de
vergadering van de raad van bestuur vermeldt, er “geen opmerkingen over de
uitnodiging [waren]”. Weliswaar laat verzoeker thans verstaan dat hij gevraagd
zou hebben getuigen à decharge te horen indien hij in de oproeping op de
mogelijkheid daartoe geattendeerd was geworden, maar hij blijft in gebreke aan
te geven wie hij in dat geval dan wel als getuige had willen laten oproepen.
In de gegeven omstandigheden mist het middel feitelijke grond
of is, tenminste, verzoeker door de aangevoerde onwettigheden niet geschaad
geworden.
Het middel wordt verworpen.
B. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
8.
Volgens een tweede middel zijn verzoekers rechten van
verdediging geschonden doordat de negatieve evaluatie waarop de tuchtbeslissing
gestoeld is geen deel uitmaakte van het tuchtdossier en hij er nooit kennis van
heeft kunnen nemen.
XII-5614-5/12
Beoordeling
9.
Als gezien is de negatieve evaluatie, bij beslissing van 21 april
2008 van het uitvoerend comité, verzoeker meegedeeld geworden met een brief
van 23 april 2008.
Eveneens is hiervoor al aangenomen dat de oproeping
voldoende duidelijk maakt dat de negatieve beoordeling de aanleiding voor het
tuchtverhoor is. Het is dan niet geloofwaardig dat de negatieve beoordeling in het
tuchtdossier zou ontbreken en dat niettemin, zoals het geval blijkt,verzoeker noch
zijn raadsman daarover tijdens het verhoor opmerkingen hebben.
Het middel wordt verworpen.
C. Derde middel
Uiteenzetting van het middel
10.
Verzoeker betwist in een derde middel dat de tuchtbeslissing
van 23 juni 2008 die hem met een brief van 1 juli 2008 is toegestuurd, van de
raad van bestuur afkomstig is. Er is volgens hem geen beslissing van een bevoegd
orgaan voorhanden.
Beoordeling
11.
Het middel mist feitelijke grond, getuige stuk 31 van het
administratief dossier. Dat verzoeker nooit een ondertekend exemplaar van de
beslissing van 23 juni 2008 betekend kreeg, belet niet dat er geen twijfel over
bestaat dat de beslissing uitgaat van de raad van bestuur.
XII-5614-6/12
D. Vierde middel
Uiteenzetting van het middel
12.
In een vierde middel wordt de schending van het onpartijdig-
heidsbeginsel aangevoerd. Toegelicht wordt dat de leden van het uitvoerend
comité verzoekers beroep tegen zijn negatieve evaluatie hebben verworpen en
vervolgens in de schoot van de raad van bestuur hebben deelgenomen aan de
debatten binnen het raam van de tuchtprocedure. Door hun aanwezigheid en
deelname aan de besprekingen hadden zij, volgens verzoeker, een grote impact
op de besluitvorming.
Beoordeling
13.
Volgens het verslag van de vergadering van 23 juni 2008 van
de raad van bestuur is eerst verzoeker, bij monde van zijn raadsman, gehoord en
kreeg de raad daarna “de mogelijkheid vragen te stellen aan het Uitvoerend
Comité en aan de heer XXXX en zijn raadsman”. Het verslag vervolgt: “Na de
uiteenzetting door de leden van het Uitvoerend Comité, de heer XXXX en zijn
raadsman verlieten de leden van het Uitvoerend Comité, de heer XXXX en zijn
raadsman de vergadering van de Raad van Bestuur. De Raad van Bestuur
beraadslaagde aldus achter gesloten deuren of er een tuchtsanctie moest opgelegd
worden of niet”.
Hieruit mag blijken dat de leden van het uitvoerend comité niet
aan de eigenlijke beraadslaging en beslissing over de tuchtstraf hebben
deelgenomen.
Voorts kan evenmin als foutief worden bestempeld dat zij, in
het kader van het onderzoek van de tuchtvordering door de raad van bestuur,
aanwezig waren op de vergadering van 23 juni 2008 om er de vragen van de
raadsleden te beantwoorden. Immers waren daarbij ook verzoeker en zijn raads-
XII-5614-7/12
man aanwezig en wordt niet beweerd dat hun niet de mogelijkheid is geboden de
leden van het uitvoerend comité in voorkomend geval tegen te spreken.
Het middel is ongegrond.
E. Vijfde middel
Uiteenzetting van het middel
14.
Een vijfde middel leidt verzoeker af uit de “Schending van het
verbod op machtsafwending, van de formele motiveringsplicht, van het
gelijkheidsbeginsel en van het evenredigheidsbeginsel en het redelijkheidsbeginsel”. Centraal in het middel staat het betoog dat aanvankelijk, nadat
verzoeker op 24 januari 2008 negatief werd beoordeeld, verwerende partij
blijkbaar van mening was “dat de negatieve evaluatie maximaal aanleiding kon
geven tot een berisping”. Namelijk had het uitvoerend comité, dat enkel de
tuchtstraf van de berisping kan opleggen, te kennen gegeven hem in verband met
een tuchtprocedure te willen spreken. Na beroep bij dat uitvoerend comité tegen
de negatieve evaluatie en de verwerping van dat beroep, evenwel, wordt
verzoeker tuchtrechtelijk vervolgd voor de raad van bestuur, die alleen zwaardere
tuchtstraffen kan opleggen en uiteindelijk kiest voor de achteruitstelling in rang
met weddevermindering. Waarom “dezelfde negatieve beoordeling plots
aanleiding zou geven tot een geheel andere en veel zwaardere sanctie” wordt niet
gemotiveerd. Blijkbaar heeft men, aldus verzoeker, hem bijkomend leed willen
toebrengen omdat hij beroep tegen de negatieve evaluatie instelde; dit is machtsafwending. Het verschil tussen de oorspronkelijk in overweging genomen
berisping en de uiteindelijk opgelegde tuchtsanctie is zo groot “dat de keuze
tussen beide kennelijk niet meer valt binnen de discretionaire beoordelingsmarge”. De opgelegde sanctie is “geheel onredelijk” en “niet in evenredigheid
met de ten laste gelegde feiten”.
XII-5614-8/12
Aan die uiteenzetting in het verzoekschrift voegt verzoeker in
de memorie van wederantwoord nog toe dat de tuchtstraf enkel is opgelegd op
basis van de negatieve evaluatie, zonder onderzoek naar het bestaan van een
schuldige gedraging, en dat bovendien zowel het opleggen van de evaluatie als de
koppeling van een tuchtsanctie aan de uitkomst van die evaluatie, een schending
van het administratief statuut uitmaken.
Beoordeling
16.
Inderdaad werd verzoeker na zijn negatieve beoordeling van
24 januari 2008 met een brief van 31 januari 2008 opgeroepen om, met
betrekking tot een tuchtprocedure, te worden gehoord door het uitvoerend comité,
dat gelet op artikel 39.2 van het administratief statuut voor de personeelsleden in
dienst vóór 1 januari 2004 alleen bevoegd is om de tuchtmaatregel van de
berisping uit te spreken. Hieruit afleiden, zoals verzoeker doet, dat de ongunstige
evaluatie blijkbaar aanvankelijk volgens verwerende partij “maximaal een
berisping” rechtvaardigde, is een kwestie van wensdenken.
Uit niets blijkt dat het uitvoerend comité de zaak niet uit
handen mocht en zou hebben gegeven en naar de raad van bestuur hebben
doorgestuurd ingeval het, na onderzoek, van mening zou zijn geweest dat een
zwaardere straf dan een berisping moest worden opgelegd. Maar zover is het
zelfs niet eens kúnnen komen aangezien de procedure nog vóór bedoeld
tuchtverhoor is afgebroken
17.
De tuchtprocedure bij het uitvoerend comité is niet voortgezet
nadat verzoeker tegen de ongunstige evaluatie beroep instelde.
Waar verzoeker de keuze had om dit beroep behandeld te zien
worden door een beroepscommissie of door het uitvoerend comité, heeft hij er
finaal, met een brief van 27 februari 2008 voor gekozen om “de beroepsprocedure […] te laten behandelen via het Uitvoerend Comité”.
XII-5614-9/12
Zoals hij zelf in zijn vierde middel doet gelden, kon in die
omstandigheden dit uitvoerend comité niet meer oordelen over het eventueel
tuchtrechtelijk gevolg naar aanleiding van de vaststellingen in de ongunstige
evaluatie, op het gevaar af het onpartijdigheidsbeginsel te schenden.
Het laat zich dan ook verstaan dat verzoeker schrijft “nog
enigszins” te kunnen volgen dat “best de Raad van Bestuur” over de tuchtstraf
oordeelde.
18.
Dat deze raad van bestuur niet bevoegd is een berisping op te
leggen, maar alleen de zwaardere sancties van de schorsing zonder wedde met
verschuiving van anciënniteit voor de geschorste periode, de verplaatsing, de
achteruitstelling in rang met weddevermindering en het ontslag, doet niet ter
zake. Aangezien de raad van bestuur expliciet koos voor de tuchtstraf van de
achteruitstelling in rang met weddevermindering, niet slechts voor zes maar voor
twaalf maanden en niet slechts ten belope van één weddeschaal maar -opdat het
“voelbaar” zou zijn- ten belope van twee weddeschalen, is het zonder relevantie
dat de raad niet de mogelijkheid had de straf van een berisping uit te spreken.
19.
In het tuchtbesluit verantwoordt verwerende partij de zwaarte
van de straf onder meer door de voorbeeldfunctie van verzoeker, door de
weerslag van de feiten op de goede werking van de dienst, en door het feit dat
verzoeker ook in het verleden, in 2006, een zeer negatieve evaluatie kreeg, zodat
het “geen eenmalige uitzonderlijke feiten” zijn. Die redengeving, die verzoeker
overigens niet concreet betwist, voldoet vanuit het oogpunt van de formelemotiveringsverplichting.
Als zodanig vermag ze eveneens te doen aannemen dat
verwerende partij bij haar beoordeling binnen de grenzen van de redelijkheid is
gebleven. Het argument dat “oorspronkelijk maximaal een berisping overwogen
werd” is als gezien waardeloos. Bijgevolg faalt noodzakelijk ook de grief in
verband met de machtsafwending, waaraan dat argument ten grondslag ligt.
XII-5614-10/12
De wending die verzoeker in de memorie van wederantwoord
aan het middel geeft, is nieuw. Die nieuwe invulling, waarvan niet blijkt noch
zelfs maar beweerd wordt dat ze niet ook reeds in het verzoekschrift kon zijn
gegeven of dat ze de openbare orde raakt, is laattijdig.
21.
Het middel wordt in zijn geheel verworpen.
Er is bijgevolg geen reden tot nietigverklaring van de aan
verzoeker opgelegde tuchtstraf van 23 juni 2008 en dus ook niet tot nietigverklaring, bij wege van gevolgtrekking, van de nieuwe dienstaanwijzing die hem
ter uitvoering van die straf werd opgelegd.
VI. Anonimisering
22.
Verzoeker vraagt de anonimisering van het arrest, bij de
publicatie ervan.
De vraag wordt, gelet op artikel 2, eerste lid, van het koninklijk
besluit van 7 juli 1997 betreffende de publicatie van de arresten en de
beschikkingen van niet-toelaatbaarheid van de Raad van State, ingewilligd.
BESLISSING
- De Raad van State verwerpt de beroepen.
- Verzoeker wordt verwezen in de kosten van de vorderingen tot schorsing
en de beroepen tot nietigverklaring, begroot op 700 euro.
- Bij de publicatie van dit arrest door de Raad van State wordt de identiteit
van verzoeker niet bekendgemaakt.
XII-5614-11/12
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van 23 februari
2012 door de Raad van State, XIIe kamer, samengesteld uit:
Dierk Verbiest,
kamervoorzitter,
Johan Lust,
staatsraad,
Pierre Barra,
staatsraad,
bijgestaan door
Frank Bontinck,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Frank Bontinck
Dierk Verbiest
XII-5614-12/12