Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2012:ARR.220.061 (2012-06-28)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 220.061 van 28 juni 2012 Ruimtelijke ordening, stedenbouw, leefmilieu
en aanverwante aangelegenheden - Monumenten en Landschappen Beslissing
: Verwerping Samenvoeging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
Xe KAMER
ARREST
nr. 220.061 van 28 juni 2012
in de zaken A. 198.728/X-14.918 (I)
A. 199.236/X-14.917 (II)
In zake :
I. + II.
de b.v.b.a. SMETS INVESTMAATSCHAPPIJ
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Thomas Ryckalts
kantoor houdend te 1000 BRUSSEL
Wolvengracht 38
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
I. + II.
het VLAAMSE GEWEST, vertegenwoordigd door de Vlaamse
regering
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Veerle Tollenaere
kantoor houdend te 9000 GENT
Koning Albertlaan 128
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de beroepen
1.1.
Het beroep, ingesteld op 6 januari 2011, strekt tot de
nietigverklaring van het besluit van 26 oktober 2010 van de Vlaamse minister van
Bestuurszaken, Binnenlands bestuur, Inburgering, Toerisme en Vlaamse Rand
houdende termijnverlenging van het ontwerp van lijst van als monument te
beschermen Casino te Mol, Owenslei 6. (zaak sub I)
1.2.
Het beroep, ingesteld op 18 februari 2011, strekt tot de
nietigverklaring van het besluit van 30 november 2010 van de Vlaamse minister
van Bestuurszaken, Binnenlands bestuur, Inburgering, Toerisme en Vlaamse
Rand houdende bescherming als monument van het casino te Mol, Owenslei 6.
(zaak sub II)
X-14.917 en 14.918-1/24
II. Verloop van de rechtspleging
2.
De verwerende partij heeft in beide zaken een memorie van
antwoord ingediend en de verzoekende partij heeft in beide zaken een memorie
van wederantwoord ingediend.
Eerste auditeur Ann Van Mingeroet heeft een verslag opgesteld
in beide zaken.
De verzoekende partij heeft in beide zaken een verzoek tot
voortzetting van het geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende
partij heeft in beide zaken een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 11 mei 2012.
Staatsraad Pierre Lefranc heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Julie Lauwers, die loco advocaat Thomas Ryckalts
verschijnt voor de verzoekende partij, en advocaat Olivier Coopman, die loco
advocaat Veerle Tollenaere verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Ann Van Mingeroet heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven in beide zaken.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Voeging
3.
De
zaken
A.
198.728/X-14.918
(zaak
I)
en
A. 199.236/X-14.917 (zaak II) worden wegens verknochtheid gevoegd.
X-14.917 en 14.918-2/24
IV. Feiten
4.1.
Op 16 april 2009 wordt een motiveringsnota opgesteld met
betrekking tot het perceel en goed ‘Casino’ gelegen te Mol, Owenslei 6,
kadastraal bekend sectie G, nr. “680A16deel, 680V7”.
De verzoekende partij is eigenaar van dit onroerend goed.
De evaluatie in deze motiveringsnota is in volgende
bewoordingen opgesteld :
“f) Evaluatie
I) Waarden
De historische en architectuur-historische waarde:
De bouw van het casino hangt samen met de oprichting van de
glasfabriek in Mol-Gompel, de aanzet van het ontstaan van het huidige
gehucht Gompel, thans een woon- en werkgebied, voordien een quasi
onbebouwd landbouw- en natuurgebied, teruggaand op een vrijgoed van de
abdij van Corbie.
Het Casino gebouwd in de periode tussen de jaren 1921 -1923 (bouw
van de fabrieksgebouwen) en 1926 (intekening van het casino op het
kadaster) sluit met de imposante voorbouw en het representatieve interieur
aan bij de art-decostijl, voor het overige is het gebouw een functionele,
sobere baksteenbouw. De naam van de architect kon bij gebrek aan
archiefstukken niet achterhaald worden.
Het grondplan van het casino verwijst min of meer aangepast naar het
zogenaamde Romeinse basilicatype, tot in het midden van de twintigste
eeuw gebruikelijk voor de bouw van ontspanningslokalen zoals dans-,
variété- en feestzalen. De feestzaal van het Gompelse casino met hal,
theaterzaal met verdiepte vloer en podium achteraan, sluit aan bij deze
bouwtraditie.
De sociaal-culturele en volkskundige waarde:
Het casino van Mol-Gompel was het centrum van het sociale leven van
de lokale gemeenschap met een diversiviteit aan activiteiten gestimuleerd
door de fabrieksleiding in functie van de uitstraling en het prestige van het
bedrijf. Het casino was een hotel ten behoeve van de gespecialiseerde
Waalse werknemers, daarnaast stond het garant voor het bonte
fabrieksleven en fungeerde het als lokaal voor de talrijke verenigingen die
ontstonden onder invloed van de fabriek. Er werden personeelsfeesten en
andere fabrieksactiviteiten gehouden (ontvangsten, bijeenkomsten,
uitreiking van decoraties...); het actieve feestcomiteit gaf ook galaconcerten
en organiseerde variété-avonden, toneelvoorstellingen, teerfeesten,
uitstappen, kaartavonden, bals, tombola’s, een jaarlijkse casinopleinkermis
met talrijke volksspelen en een kermiskoers …
Vlagdrager en prestigesymbool was van 1924 tot 1977 de harmonie
enkel bestaande uit personeelsleden die een waaier aan concerten ten beste
gaven. Er was een actieve tuinbouwkring en van 1967 tot 1975 een
voetbalvereniging met achttien ploegen.
X-14.917 en 14.918-3/24
De talrijke reacties tegen de sloping van het casino wijzen op het belang
van het gebouw in het collectieve geheugen van de gemeenschap.
II. Criteria
• Zeldzaamheid: hoog.
Volgens C. Vanistendael in zijn artikel over het Eldorado in Antwerpen,
zijn dans- en variétézalen die in min of meer oorspronkelijke staat,
behouden bleven uitermate uitzonderlijk.
• Gaafheid en authenticiteit: groot.
Ondanks de jarenlange leegstand en het vandalisme behield het casino
zijn structurele eigenheid.
• Representativiteit: groot.
Het casino van Mol-Gompel is een voorbeeld van gemeenschapslokaal
horend bij de infrastructuur van een industriële vestiging. Dit kadert in de
leefwereld van de negentiende- begin twintigste eeuw industriële
maatschappij waarin het leven van de arbeiders volledig in het teken stond
van ‘de fabriek’.
• Contextwaarde: hoog.
Het casino behoort als beeldbepalend element bij de site van de
Gompelse glasfabriek met fabrieksgebouwen, tuin- en villawijken en
ontspanningslokaal annex hotel.
III) Toekomstvisie
Voor het behoud van het casino in Mol/Gompel dient een nieuwe
bestemming gezocht te worden voor het pand. Het ruime gebouw biedt
voldoende mogelijkheden om het een zinvolle functie te geven (kantoren,
rusthuis, wooneenheden, horeca- of winkelzaak...). Onafhankelijk van de
toekomstige bestemming dient de in het dossier geëvalueerde en
gedocumenteerde erfgoedwaarde behouden te blijven; nadruk ligt hierbij op
de gevels van de voorbouw en de gelijkvloerse verdieping met de
voormalige feestzaal en inkomhal. Zonder bestemming dreigt het gebouw
verder te verloederen en alsnog, met of zonder sloopvergunning, verloren te
gaan voor de gemeenschap. De talrijke protesten tegen een mogelijke sloop
wijzen op de (gevoels)waarde die het gebouw heeft bij de bevolking.
Essentieel voor de toekomst van het gebouw is dat er zo spoedig mogelijk
een einde zou komen aan de gerechtelijke procedures die lopen inzake het
eigendomsrecht van het pand”.
4.2.
Bij ministerieel besluit van 18 september 2009 wordt het
voormelde casino voorlopig beschermd op grond van volgende verantwoording:
“Art. 2. Het algemeen belang dat de bescherming verantwoordt, wordt
door het gezamenlijk voorkomen en de onderlinge samenhang van de
volgende intrinsieke waarden gemotiveerd:
Het Casino, Owenslei nr. 6 te Mol-Gompel
De historische waarde en meer bepaald architectuurhistorische waarde
wordt als volgt omschreven:
Het casino is inherent aan de vestiging van de in 1921-1923 gestichte en
nog steeds in werking zijnde glasfabriek. De vestiging van de
glasnijverheid in Mol/Gompel betekende het ontstaan van het huidige
X-14.917 en 14.918-4/24
gehucht en bepaalde het uitzicht van de hele wijk, inclusief het casino dat
naast de fabriek als werkplaats, het middelpunt was van het sociale leven in
de wijk als verblijfplaats van de Waalse werknemers en als locatie van
allerlei manifestaties. Door de art-decostijl van het exterieur en het interieur
en de gebruikte plattegrond hoort het het gebouw thuis in de karakteristieke
ontspanningsarchitectuur uit de eerste helft van de twintigste eeuw. Als
ontspanningsruimte en onderdak voor werknemers kadert het pand in de
toenmalige visie waarbij de werkgever zowel de arbeid en het wonen als de
vrije tijd van het personeel regelde en organiseerde.
De sociaal-culturele waarde wordt als volgt omschreven:
Het casino was het bruisende centrum van het sociale en culturele leven
in en rond Gompel. Talrijke verenigingen zetten zich in voor uiteenlopende
activiteiten op cultureel gebied en stimuleerden op die manier het sociale
leven binnen de gemeenschap van het fabriekspersoneel bestaande uit
arbeiders, bedienden en kaderpersoneel.
De volkskundige waarde wordt als volgt omschreven:
Voor het volksvermaak, zoals wijk- en teerfeesten, kaartavonden, bals,
tombola’s, de jaarlijkse casinopleinkermis met talrijke volksspelen en een
kermiskoers, was het casino het middelpunt van de gebeurtenissen. Het
casino kreeg op die manier een belangrijke plaats in het collectieve
geheugen van de bewoners van Gompel en omstreken”.
4.3.
Dit besluit wordt ondermeer aan de verzoekende partij betekend
bij aangetekend schrijven van 29 oktober 2009.
4.4.
Met een schrijven van 27 november 2009 dient de verzoekende
partij een bezwaarschrift in tegen deze opname van het Casino op een ontwerp
van lijst van te beschermen monumenten.
4.5.
De deputatie van de provincieraad Antwerpen en het college
van burgemeester en schepenen van de gemeente Mol verlenen een gunstig
advies.
Het agentschap Ruimte en Erfgoed behandelt de adviezen en
bezwaren op 12 juli 2010.
4.6.
De KCML verleent op 2 september 2010 advies, waarin
ondermeer het volgende wordt overwogen :
“De Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen sluit
zich aan bij de behandeling van de uitgebrachte adviezen en ingediende
bezwaren door het Agentschap Ruimte en erfgoed en brengt een gunstig
X-14.917 en 14.918-5/24
advies uit voor de bescherming als monument. Zij suggereert enkel de
inleidende historiek nog te versterken, daar in de huidige vorm ten onrechte
de indruk wordt gewekt dat het belang van het voormalig casino niet
meteen werd ingezien, en pas duidelijk werd na de reactie van de
plaatselijke bevolking”.
Met het in het eerste beroep bestreden besluit van 26 oktober
4.7.
2010 beslist de Vlaamse minister van Bestuurszaken, Binnenlands bestuur,
Inburgering, Toerisme en Vlaamse Rand tot termijnverlenging met een termijn
van 6 maanden van het ontwerp van lijst op grond van de overweging “dat
bijkomend onderzoek vereist is”. Het bestreden besluit wordt hierna als het
bestreden verlengingsbesluit aangeduid.
4.8.
Met het in het tweede beroep bestreden besluit van
30 november 2010 wordt het voormelde casino te Mol, Owenslei 6 definitief
beschermd.
Het
bestreden
besluit
wordt
hierna
als
het
bestreden
beschermingsbesluit aangeduid.
V. Gegrondheid van de beroepen tot nietigverklaring (I en II)
A. Eerste middel (zaak II)
Standpunten van de partijen
5.1.
De verzoekende partij voert de schending aan van artikel 2, 2°
van het decreet van 3 maart 1976 tot bescherming van monumenten en stads- en
dorpsgezichten (hierna: het monumentendecreet), de artikelen 2 en 3 van de wet
van
29 juli
1991
bestuurshandelingen
betreffende
(hierna:
de
de
uitdrukkelijke
motiveringswet)
en
motivering
het
van
vertrouwens-,
zorgvuldigheids- en evenredigheidsbeginsel.
In een eerste onderdeel betwist de verzoekende partij dat het
bestreden beschermingsbesluit afdoende gemotiveerd werd. Vooreerst betwist de
verzoekende partij de juistheid en de volledigheid van de motivering van het
bestreden besluit omtrent de erfgoedwaarde omdat het Casino zich in een
onherstelbaar vervallen staat met een grotendeels geplunderd interieur bevindt.
X-14.917 en 14.918-6/24
Volgens de verzoekende partij zou deze toestand ook niet afdoende onderzocht
zijn. De verzoekende partij voert ook aan dat haar pertinente bezwaren in dat
opzicht niet afdoende onderzocht en bij de beoordeling betrokken werden en dat
de weerlegging van het bezwaar in strijd is met het administratief dossier.
Vervolgens stelt de verzoekende partij dat de geografische afbakening van het
beschermd goed niet in overeenstemming is met de motiveringsnota “wat betreft
de ruimte tussen het casino en de Owenslei, die in de bestreden beslissing mede
beschermd is”. Tenslotte voert de verzoekende partij aan dat, aangezien er nog
gelijkaardige panden zijn, voorliggend pand geen uitzonderlijk karakter heeft en
derhalve ook geen erfgoedwaarde heeft die een bescherming in het algemeen
belang kan verantwoorden.
In een tweede onderdeel voert de verzoekende partij de
schending
aan
van
het
zorgvuldigheids-,
het
vertrouwens-
en
het
redelijkheidsbeginsel. De verzoekende partij voert vooreerst aan dat er geen
sprake is van een zorgvuldig voorbereide beslissing genomen op grond van de
erfgoedwaarde van het casino, maar dat de bescherming louter het gevolg is van
een publieke commotie. De verzoekende partij leidt dit af uit het feit dat in het
verleden nooit de gelegenheid werd te baat genomen om het pand te beschermen.
Meer
bepaald
voert
de
verzoekende
partij
aan
dat
aangezien
de
stedenbouwkundige inlichtingen die verstrekt werden bij het verlijden van de
authentieke akte geenszins deden uitschijnen dat de overheid bijzondere waarde
hechtte aan het gebouw, zij erop mocht vertrouwen dat tot sloping had mogen
worden overgegaan.
5.2.
De verwerende partij repliceert wat betreft het eerste onderdeel
dat de bestreden beslissing het casino beschermt wegens de historische, sociaalculturele en volkskundige waarde, dat het algemeen belang dat de bescherming
verantwoordt, gemotiveerd wordt door het gezamenlijk voorkomen en de
onderlinge samenhang van de vermelde intrinsieke waarden, dat de slechte
bouwfysische staat van het pand nog niet betekent “dat er geen erfgoedwaarde
meer aanwezig zou zijn”, “dat het gebouw zich structureel in vrij goede staat
bevond”, “dat met de bouwfysische toestand van het pand werd rekening
gehouden”, dat “het bezwaar van de verzoekende partij over de bouwfysische
X-14.917 en 14.918-7/24
toestand wordt (..) weerlegd”, dat het niet aan de Raad van State behoort zijn
beoordeling in de plaats te stellen van die van de bevoegde administratieve
overheid, dat “het niet (is) omdat het interieur als verwaarloosd wordt
omschreven, houten schrijnwerk op bepaalde plaatsen zou zijn verdwenen,
glaspartijen zou(den) zijn vernield, een slingertrap (achteraan) zwaar beschadigd
is, dat het pand niet kan worden beschermd”, dat”de voortuin ook was
opgenomen in het voorlopig beschermingsbesluit”, dat “het loutere feit dat er nog
dergelijke panden zijn, (…) geen argument (is) om te stellen dat het
beschermmingswaardig karakter van het casino (…) niet aanwezig zou zijn” en
dat de vastgestelde waarden “niet zomaar (kunnen) worden afgedaan als (van)
lokaal belang”. Wat betreft het tweede onderdeel repliceert de verwerende partij
dat het feit “dat de vele reacties over de mogelijke afbraak aanleiding (waren) tot
de mogelijkheid te onderzoeken om het casino te beschermen als monument (…)
op zich echter niet de nietigheid van de bestreden beslissing (kan) meebrengen”
evenmin als “het feit dat de overheid nooit het pand zelf zou hebben gekocht”,
“de intrinsieke erfgoedwaarden (…) uitgebreid aangetoond (worden)”, dat de
bescherming niet onwettig is “omdat niet eerder tot bescherming werd
overgegaan”, dat de verzoekende partij niet aantoont “dat de inrichting van de
industriegrond van 2,6 ha onmogelijk zou worden gemaakt bij het behoud van het
gebouw” of dat het “advies (dat) moet worden gevraagd voor aanvragen binnen
een straal van 50m van een monument (…) per definitie negatief zal zijn voor
handelingen in deze zone” en dat de gemeente bij “het verstrekken van
stedenbouwkundige inlichtingen (…) niet gehouden (was) om opmerkingen over
het beschermingswaardig karakter van een gebouw (…) op te nemen”.
5.3.
De
verzoekende
partij
voegt
in
haar
memorie
van
wederantwoord niets nieuws toe aan haar uiteenzetting in het verzoekschrift.
5.4.
In de laatste memorie beklemtoont de verzoekende partij dat de
staat van verval van het casino zowel het gevolg is van leegstand en
natuurelementen, als van de functie die het heeft gehad, met name kantoor en
discotheek. De motiveringsnota bevat “geen motivering omtrent de staat en
authenticiteit van het interieur van het pand” en in het bestreden
X-14.917 en 14.918-8/24
beschermingsbesluit vindt men “omtrent de aftakeling van het interieur geen
spoor terug” zodat het “in strijd (is) met de overwegingen uit het administratief
dossier”. Verder stelt zij dat ofschoon “het casino door de jaren heen het
voorwerp van verbouwingen heeft uitgemaakt, die het karakter van het interieur
ernstig hebben aangetast”, “de bestreden beslissing geenszins op overtuigende
wijze de vereiste (resterende) erfgoedwaarde aan(toont)”. Zij stelt ook nog dat
“het artikel van C. Vanistendael” niet “handelt (…) over onderhavige casino,
noch (…) bewijzen (heeft) bijgebracht dat de besproken casino’s soortgelijke
architectuur zouden betreffen”. Verder dat “het hele verdere beschermingsdossier
(…) met geen woord (rept) over de voortuin van het casino” waardoor de
verzoekende partij “niet op nuttige wijze een bezwaar tegen de medebescherming
van deze voortuin (heeft) kunnen indienen”. Met betrekking tot het tweede
onderdeel beklemtoont de verzoekende partij dat “de chronologische volgorde
van de handelingen” omtrent het casino aantoont “dat de overheid kennelijk
onredelijk
heeft
gehandeld”
met
het
nemen
van
het
bestreden
beschermingsbesluit en dat zij “dan ook (kon) vertrouwen op de vaste gedragslijn
van de overheid” die voordien “met geen woord gerept (heeft) over het
beschermingswaardig karakter van het casino”. De verzoekende partij stelt dat
het bestreden beschermingsbesluit ook kennelijk onredelijk is omdat “het
integrale achterliggende industriegebied (…) ook waardeloos wordt (…) nu het
niet meer kan worden aangewend voor (…) de uitbating van een breekwerf en
betoncentrale” en omdat “in dit pand (g)een industriële of ambachtelijke functie
gevestigd (kan) worden die voldoet aan de vereisten inzake brandveilighed,
toegankelijkheid en alle toepasselijke milieureglementering”.
Beoordeling
5.5.
Wanneer de overheid een monument van algemeen belang
beschermt, moet zij, om te voldoen aan voormeld artikel 3 van de
motiveringswet, in het besluit zelf de juridische en feitelijke overwegingen
vermelden waarop het is gesteund. Deze formele motiveringseis verplicht de
administratieve overheid niet ertoe in de akte expliciet de opmerkingen en
bezwaren te beantwoorden die tijdens de voorafgaande procedure tegen de
X-14.917 en 14.918-9/24
bescherming zijn ingebracht. Het is voldoende, maar wel noodzakelijk dat het
besluit
opgeeft
om
welke
artistieke,
wetenschappelijke,
historische,
volkskundige, industrieel-archeologische of andere sociaal-culturele waarde het
bestuur van oordeel is dat het beschermde monument van algemeen belang is. De
belangrijkste bestaansreden van de motiveringsplicht opgelegd door de
motiveringswet is erin gelegen dat de betrokken bestuurde in de hem
aanbelangende beslissing zelf de motieven moet kunnen vinden op grond
waarvan de beslissing werd genomen. Het is noodzakelijk dat de beslissing
duidelijk de fundamentele redenen doet kennen die haar verantwoorden, of
minstens toelaat na te gaan of de overheid is uitgegaan van gegevens die in rechte
en in feite juist zijn, of zij deze feiten correct heeft beoordeeld, of zij de
geformuleerde bezwaren heeft onderzocht en of zij op grond daarvan in
redelijkheid tot haar beslissing is kunnen komen, zodat de betrokkene met kennis
van zaken zou kunnen uitmaken of het aangewezen is de beslissing met een
annulatieberoep te bestrijden. De gegeven motivering moet draagkrachtig zijn en
de aangehaalde redenen moeten volstaan om de beslissing te schragen.
Omwille van de ruime discretionaire bevoegdheid waarover de
overheid beschikt bij het nemen van een beslissing over de bescherming van een
monument, moet, overeenkomstig de motiveringswet, in een besluit tot
definitieve bescherming van een monument worden uiteengezet om welke
redenen van artistieke, wetenschappelijke, historische, volkskundige, industrieelarcheologische of andere sociaal-culturele aard, de bescherming als monument in
concreto van algemeen belang is.
Als annulatierechter is de Raad van State belast met een
wettigheidstoezicht, het komt hem daarbij niet toe het feitenonderzoek in de
behandelde zaak over te doen en in de plaats van het bestuur te appreciëren of een
goed wel als monument beschermenswaardig is. De Raad van State mag in het
kader van het voormelde toezicht echter wel nagaan of de administratieve
overheid rechtmatig tot haar voorstelling van de feiten is kunnen komen.
5.6.
Uit de motiveringsnota blijkt dat de bouwvallige fysische
toestand van het gebouw niet alleen van in het begin gekend was door de
X-14.917 en 14.918-10/24
verwerende partij, maar ook dat deze toestand uitdrukkelijk bij de beoordeling
betrokken werd.
Zo leest men bij de beschrijving van de bouwfysische toestand:
“Bij plaatsbezoeken (11/3/2006 en 3/4/2009) kon worden vastgesteld dat
het gebouw zich in verwaarloosde toestand bevindt. Langdurige leegstand
en vandalisme eisen hun tol : openstaande ramen en deuren, kapotte ruiten
zowel binnen als buiten, vernielde deuren, beschadigde lambrizering, valse
plafonds, afgerukte trapleuning, verspreide rommel, beschadigde en deels
verdwenen tuinafsluiting…
Op de bovenverdieping is er her en der waterschade.
Ondanks de algehele indruk van verwaarlozing is het gebouw, voor
zover bij plaatsbezoeken kon worden vastgesteld structureel in goede staat.
De daken dienen grondig nagekeken te worden en hersteld. Het pand
vertoont geen bouwfysische gebreken die het behoud en een
herbestemming ervan op redelijke basis en rekening houdend met de
erfgoedwaarde uitsluiten. Er dienen maatregelen genomen te worden om
verdere aftakeling en vandalisme te voorkomen”.
De verzoekende partij voert nergens aan dat deze beschrijving
onjuist zou zijn.
Onder de hoofding “Criteria” leest men bij “Gaafheid en
authenticiteit”:
“Groot – Ondanks de jarenlange leegstand en het vandalisme behield het
casino zijn structurele eigenheid”.
Bij de motiveringsnota werden ook foto’s gevoegd die de
toestand van het gebouw weergeven.
De verzoekende partij stelde in haar bezwaarschrift over de
toestand van het gebouw en de aangenomen architectuur-historische waarde het
volgende:
“2.- In casu is van een monument waarvan het behoud moet worden
gevrijwaard geen sprake meer.
De onroerende goederen zijn namelijk door jarenlange leegstand in verre
staat van verval.
Ook het interieur is grotendeels geplunderd.
De gebouwen waarvan de bescherming beoogd wordt zijn onherstelbaar
vervallen zodat zij zelfs voor de openbare veiligheid een gevaar vormen.
Het is kenschetsend dat in de materiële motiveringsnota inzake de
stabiliteit voorbehoud wordt gemaakt.
3.- De architectuurhistorische waarde is onafdoende.
X-14.917 en 14.918-11/24
In de motiveringsnota wordt l bron (C. VAN ISTENDAEL, De
Antwerpse Eldorado - van Prestigieuze danszaal tot doordeweekse
supermarkt, M&L, XXVIII/1, 2009, 32-48) aangehaald die zou
verantwoorden dat het Casino in Mol een uitzonderlijk karakter heeft.
Niets is minder waar nu in het integrale artikel met geen woord wordt
gerept over onderhavig Casino.
De in het beschermingsbesluit en de motiveringsnota aangehaalde
erfgoedwaarde heeft tenander geen uitstaans met de orgeldanszalen
waarvan de auteur gewag maakt.
Er dient ook op gewezen dat de auteur in een ander werkstuk stelt dat
een danszaal met basilicaal grondplan de regel is en vaak voorkomt (…).
Er is van enig uitzonderlijk karakter van het pand dat een bescherming in
het algemeen belang zou verantwoorden geen sprake. Er zijn namelijk veel
gelijkaardige panden die nog in oorspronkelijke staat bewaard zijn en zich
zelfs in overheidshanden bevinden:
- Casino Houthalen-Helchteren thans Cultureel Centrum, Varenstraat
22 A;
- Casino Tuinwijk Steenkoolmijn, Winterslag;.
- Casino Tuinwijk Eisden-Mijn, Casinostraat;
- Casino Tuinwijk Steenkoolmijn, Zwartberg;
- Casino Tuinwijk Steenkoolmijn, Waterschei;
- Hotel-Casino, Overpelt Fabrieksstraat 138;
- Casino Veille Montagne te Balen;
- Casino Union Miniere te Olen.
Bezwaarindiener is van oordeel dat van erfgoedwaarde die een
bescherming kan verantwoorden in het algemeen belang dan ook geen
sprake is maar onderhavige maatregel enkel ingegeven is door lokale
belangen zoals ook erkend wordt in de motiveringsnota en het
beschermingsbesluit.
Dergelijk lokaal belang is evenwel niet voldoende nu artikel 2, 2° van
het Decreet van 3 maart 1976 tot bescherming van monumenten en stadsen dorpsgezichten (stelt dat) een monument een algemeen belang moet
vertonen hetgeen betekent ‘als het lokale belang overstijgend’ (…)”.
Dit bezwaar werd in het verslag “Behandeling van de
uitgebrachte adviezen en ingediende bezwaren”, als volgt besproken :
“Bezwaar 3 :
Het beschermingsvoorstel is uitgebreid gemotiveerd. Het werd
daarenboven ter inhoudelijke bevestiging voorgelegd aan de Koninklijke
Commissie voor Monumenten en Landschappen.
Laatstgenoemde gaf een gunstig advies op 7 mei 2009.
Er wordt in het motiveringsdossier niet ontkend dat het gebouw, ook op
het vlak van het interieur, momenteel sterk aftakelt. Het inzetten van de
procedure tot bescherming als monument wil die aftakeling een halt
toeroepen, maar bevestigt tegelijkertijd dat de intrinsieke waarden nog in
die mate aanwezig zijn dat het gebouw nog beschermingswaardig is en op
een vanuit het oogpunt van de erfgoedzorg relevante manier kan
gerestaureerd worden.
X-14.917 en 14.918-12/24
In het artikel van C. Vanistendael (M&L XXVII1/1) wordt het casino
van Mol/Gompel inderdaad niet vermeld, maar het artikel wijst wel op de
erfgoedwaarde van soortgelijke architectuur waarvan relatief weinig
voorbeelden met oorspronkelijk karakter bewaard bleven. De auteur stelt
‘meestal levert het archiefonderzoek wel massa’s gegevens op over de
zalen uit het verleden, maar het identificeren van een oude feestzaal in min
of meer oorspronkelijke staat, is...uitermate uitzonderlijk’.
De aanwezigheid van dergelijk casino is een fenomeen inherent aan
vroege industriële vestigingen die naast huisvesting een infrastructuur
aanboden voor de vrijetijdsbesteding van het personeel”.
5.7.
Anders dan de verzoekende partij voorhoudt blijkt uit de
gegevens van het dossier dat de verwerende partij op de hoogte was van de
bouwfysische toestand, in het bijzonder van de sterke aftakeling van “het
gebouw, ook op het vlak van het interieur”, en dat zij deze toestand bij haar
beoordeling betrokken heeft. De verzoekende partij betwist niet dat het
beschermde gebouw “op een vanuit het oogpunt van de erfgoedzorg relevante
manier kan gerestaureerd worden”. Uit de gegevens van het dossier blijkt dat het
belang van het casino en de bescherming worden toegeschreven aan de
‘structurele eigenheid’, ‘de karakteristieke ontspanningsarchitectuur’, als
‘voorbeeld van gemeenschapslokaal horend bij de infrastructuur van een
industriële vestiging’ of nog dat het ‘als beeldbepalend element behoort bij de
site’. De toestand van “aftakeling” van het gebouw weerlegt op zichzelf de
vastgestelde historische waarde ervan niet. Het behoort tot de discretionaire
beoordelingsbevoegdheid van de administratieve overheid om uit te maken of
ondanks de slechte bouwfysische toestand van een gebouw, de bescherming
ervan wegens zijn historische waarde van algemeen belang is. Het feit dat het
bestreden
beschermingsbesluit
de
motivering
van
het
voorlopig
beschermingsbesluit overneemt, is niet van aard is om van een gebrekkige
motivering te kunnen spreken. Enige tegenstrijdigheid tussen de weerlegging van
het bezwaar van de verzoekende partij en het administratief dossier is gelet op het
voorgaande, niet aangetoond.
De verzoekende partij kan niet worden gevolgd waar zij stelt
dat het bestreden beschermingsbesluit zou gestoeld zijn op overwegingen die niet
met de feiten overeenstemmen omdat, volgens haar, ten onrechte in de
motiveringsnota verwezen wordt naar het werk van C. Vanistendael waarin het
X-14.917 en 14.918-13/24
beschermde gebouw niet wordt vermeld. Immers in de motiveringsnota wordt
enkel het volgende gesteld:
“Gezien de erfgoedwaarde van het Casino op historisch,
architectuurhistorisch, sociaal-cultureel en volkskundig vlak wordt een
nieuw beschermingsvoorstel samengesteld. Dit dossier kadert in de
vernieuwde belangstelling voor feestelijk erfgoed zoals wordt aangetoond
in het artikel van C. Vanistendael, De Antwerpse Eldorado – van
prestigieuze danszaal tot doordeweekse supermarkt in M&L, XXVIII/1,
2009, p. 32-48. De auteur poneert dat “dergelijke gebouwen nog steeds tot
de verbeelding kunnen spreken en zich vaak zeer goed lenen tot hergebruik
in een actuele stedelijke context”. Zoals de Antwerpse Criée kan het casino
in Mol/Gompel in de toekomst eveneens een geschikte (her)bestemming
krijgen en een rol blijven hebben in de context van de industrievestiging
van Gompel”.
Het bezwaar van de verzoekende partij is gesteund op een
verkeerde lezing van de motiveringsnota. Het bezwaar stelt :
“In de motiveringsnota wordt 1 bron (C. Van Istendendael …)
aangehaald die zou verantwoorden dat het Casino in Mol een uitzonderlijk
karakter heeft. Niets is minder waar waar nu in het integrale artikel met
geen woord wordt gerept over onderhavig Casino. ….”.
In het verslag ter weerlegging van de bezwaren wordt dit
bezwaar dan ook op goede grond als volgt weerlegd:
“In het artikel van C. Vanistendael (…) wordt het casino van
Mol/Gompel inderdaad niet vermeld, maar het artikel wijst wel op de
erfgoedwaarde van soortgelijke architectuur waarvan relatief weinig
voorbeelden met oorspronkelijk karakter bewaard bleven…..”.
5.8.
De stelling van de verzoekende partij dat de geografische
afbakening van het beschermd goed niet in overeenstemming is met de
motiveringsnota gaat uit van een verkeerde lezing van het voorlopig
beschermingsbesluit en de motiveringsnota en derhalve van een verkeerde
premisse.
Uit het plan gevoegd bij het voorlopig beschermingsbesluit
blijkt immers dat de voortuin reeds begrepen was in de afbakening. In de
motiveringsnota leest men dienaangaande dan ook:
“Voortuin met aan de straat resten van de vroegere afsluiting :
bakstenen, beschilderde sokkels met hardstenen dekplaat en oorspronkelijk
X-14.917 en 14.918-14/24
een hardstenen bolvormige bekroning, begin april 2009 alleen nog
aanwezig aan de linkerzijde. Centraal gelijkaardige voetstukken met
sierlijke, ijzeren lantaarns. De voor de hele wijk karakteristiek betonnen
afsluitingen zijn verdwenen. De bomen en struiken in de voortuin werden
gekapt in de winter van 2008-2009”.
Het is bovendien op zich niet vereist dat voor elk perceel of
onderdeel afzonderlijk specifieke redenen van historische, esthetische of
wetenschappelijke aard uit het administratief dossier blijken. Het volstaat dat er
voor het geheel redenen van historische, esthetische of wetenschappelijke aard
zijn en dat bepaalde percelen of onderdelen deel uitmaken van het geheel dat
beschermd wordt of dat het voor de bescherming van het geheel nodig is
bepaalde percelen of onderdelen in het bedoelde monument op te nemen. Vermits
het casino als “geheel” beschermd wordt, gaat de verzoekende partij
verkeerdelijk van de premisse uit dat ook specifiek voor de voortuin een
afzonderlijke waarde had dienen uiteengezet te worden. Het feit dat er nog andere
gelijkaardige panden bestaan, ontkracht op zich geenszins het algemeen belang
zoals aangenomen in het bestreden beschermingsbesluit.
Het eerste middelonderdeel is niet gegrond.
5.9.
Het zorgvuldigheidsbeginsel verplicht de overheid zorgvuldig
te werk te gaan bij de voorbereiding van een beslissing en ervoor te zorgen dat de
juridische en feitelijke aspecten van het dossier deugdelijk geïnventariseerd en
gecontroleerd worden, zodat de overheid met kennis van zaken kan beslissen en
de betrokken belangen zorgvuldig kan inschatten en afwegen zodat particuliere
belangen niet nodeloos geschaad worden.
De Raad van State kan slechts marginaal toezien op de
nakoming van de zorgvuldigheidsnorm en het redelijkheidsbeginsel. Hij moet het
overheidsoptreden toetsen aan het gedrag dat redelijkerwijze van een overheid
mag worden verwacht en kan enkel ingrijpen als een overheid kennelijk
onredelijk heeft gehandeld.
Uit het loutere feit dat slechts in 2009 de procedure tot
bescherming van voorliggend pand werd opgestart, kan geenszins afgeleid
worden dat in casu de beslissing onzorgvuldig zou voorbereid zijn. Uit de
gegevens van het dossier blijkt niet, en de verzoekende partij toont niet aan, dat
X-14.917 en 14.918-15/24
de verwerende partij bij het nemen van de bestreden beslissing te kort geschoten
is in haar verplichting tot zorgvuldigheid.
5.10.
Voor
een
nietigverklaring
wegens
schending
van
het
vertrouwensbeginsel moeten drie voorwaarden vervuld zijn : 1° het bestaan van
een bestuurlijke vergissing, 2° het ten gevolge van die vergissing verlenen van
een voordeel aan de burger en 3° het ontbreken van een gewichtige reden om de
rechtzoekende dat voordeel te ontnemen.
De verzoekende partij toont het vervuld zijn van deze
voorwaarden niet aan. Noch uit de door de stad verstrekte stedenbouwkundige
inlichtingen, noch uit de authentieke akte tot eigendomsverwerving kan immers
afgeleid worden dat de overheid aan de verzoekende partij enige toezegging had
gedaan.
5.11.
Het bezwaarschrift van de verzoekende partij wat betreft de in
dit middelonderdeel hernomen schending van het evenredigheidsbeginsel, wordt
in het verslag “Behandeling van de uitgebrachte adviezen en ingediende
bezwaren” aangaande de verwezenlijking van de bestemming en het aanwenden
van het perceel voor het doel waarvoor het werd aangekocht, als volgt besproken:
“Er wordt van uitgegaan dat de bescherming de bestemming op het
gewestplan verhinderd (sic). Er wordt echter niet bewezen dat de
bestemming onmogelijk gemaakt wordt. Er wordt enkel in de bijlage van de
bezwaren aangegeven dat het een moeilijke oefening is en dat de huidige
plannen hiervoor moeten aangepast worden. Er worden ook grote
moeilijkheden verwacht om het gebouw inpasbaar te maken in het kader
van de Vlaremwetgeving.
Het ruime gebouw biedt echter tal van mogelijkheden tot herbestemming
die inpasbaar zijn in een industriegebied. Het bezwaar bevestigt enkel dat
het niet in de huidige plannen van de eigenaar past. Die initiële plannen
zullen moeten herbekenen worden. Gelet op de beperkte grondinname is het
niet bewezen dat de inrichting van het perceel industriegrond onmogelijk
gemaakt zou worden bij het behoud van het gebouw.
(…)
In het bezwaar wordt ervan uitgegaan dat de bescherming als monument
grote schade gaat toebrengen aan het bedrijf, omdat de bedrijfsplannen niet
zullen kunnen uitgevoerd worden en omdat het gebouw niet zal kunnen
ingepast worden. Er wordt gesteld dat de bescherming tot een faillissement
zal leiden en een groot verlies aan arbeidsplaatsen zal tot gevolg hebben.
Dit is natuurlijk het scenario waarbij ervan uitgegaan wordt dat de
X-14.917 en 14.918-16/24
exploitatie volledig onmogelijk zal worden. Dat is nergens bewezen. Dat er
voor de inpassing van het gebouw misschien geen direct voor de hand
liggende oplossing is vanuit de huidige bedrijfsplannen is begrijpbaar. Meer
er is geen enkel signaal dat er ook maar één poging tot herbestemming is
geweest”.
De Raad van State kan slechts marginaal toezien op de
nakoming van de zorgvuldigheidsnorm en het redelijkheidsbeginsel. Hij moet het
overheidsoptreden toetsen aan het gedrag dat redelijkerwijze van een overheid
mag worden verwacht en kan enkel ingrijpen als een overheid kennelijk
onredelijk heeft gehandeld. Een onredelijk optreden van de overheid dient te
blijken uit de wijze waarop de overheid tot haar besluit is gekomen. Uit de
weerlegging van het bezwaar van de verzoekende partij blijkt dat de verwerende
partij een afweging gemaakt heeft. Deze motieven zijn niet kennelijk onredelijk.
De verzoekende partij toont ook niet aan dat deze motieven foutief zouden zijn.
Het tweede middelonderdeel is niet gegrond.
B. Tweede middel (zaak II)
Standpunten van de partijen
6.1.
De verzoekende partij voert de schending aan van artikel 7.4.4.
van de Vlaamse Codex Ruimtelijke ordening (hierna: VCRO), het gewestplan
Herentals-Mol, definitief vastgesteld bij koninklijk besluit van 28 juli 1978,
artikel 7.2. van het koninklijk besluit van 28 december 1972 betreffende de
inrichting en de toepassing van de ontwerp-gewestplannen en de gewestplannen
(hierna: het inrichtingsbesluit) en het legaliteitsbeginsel.
De verzoekende partij betoogt dat, rekening houdend met de in
artikel 3 van het beschermingsbesluit opgenomen instandhoudings- en
onderhoudsplicht, het bestreden beschermingsbesluit de realisatie van de
bestemming “industrie” overeenkomstig het gewestplan onmogelijk maakt. Zij
stelt dat het beschermd pand ook bouwfysisch niet over de nodige capaciteiten
beschikt om te worden omgevormd tot een industrieel of ambachtelijk pand.
Voorts meent de verzoekende partij dat de bestreden beslissing ernstige
beperkingen oplegt aan het gebruik dat zij normaal zou kunnen maken van haar
X-14.917 en 14.918-17/24
eigendom op basis van de huidige bestemming “industriegebied”. Het bestreden
beschermingsbesluit schendt het gewestplan omdat het de verwezenlijking ervan
verhindert. De verzoekende partij stelt “met grote zekerheid” nog dat binnen de
perimeter (50 m) rondom het casino “geen constructies meer opgericht mogen
worden, laat staan een industriële betoncentrale, nu de KCML steeds een advies
omtrent de gebeurlijke vergunningsaanvraag zal moeten verstrekken dat bindend
is
voor
de
vergunningverlenende
overheid”
waardoor
het
bestreden
beschermingsbesluit “niet enkel de realisatie van de gewestplanbestemming op
het beschermde goed (verhindert) maar (ook) op het geheel van de omliggende
2,6 ha industriegrond”.
6.2.
De verwerende partij repliceert dat de verzoekende partij niet
aannemelijk maakt dat het beschermde monument en de industriezone niet
zouden kunnen worden gebruik overeenkomstig hun bestemming en evenmin dat
de activiteit van de verzoekende partij niet zou kunnen plaatsvinden op het
terrein. Het loutere feit dat de bescherming bepaalde plannen van de verzoekende
partij onmogelijk zou maken “brengt niet mee dat de bestemming industriezone
niet zou kunnen worden gerealiseerd”. Het is voorts niet duidelijk hoe de
onderhouds- en instandhoudingsverplichting zou beletten dat “het pand geen
functie in het kader van de industriezone zou kunnen krijgen” en evenmin
waarom “het pand niet beschikt over de bouwfysische nodige capaciteiten om te
worden omgevormd tot een industrieel of ambach(t)elijk pand”. “De
adviesverplichting houdt niet in dat in een zone van 50 meter niet zal mogen
worden gebouwd” en “legt geen bijkomende bescherming op voor de zone naast
het beschermd monument”.
6.3.
De verzoekende partij dupliceert dat het casino niet kan
gesloopt worden en bewaard moet worden terwijl “omwille van de bestaande
structuur van het gebouw een herbestemming van het pand die past binnen de
gewestplanbestemming industriegebied onmogelijk is”. De bestemming industrie
kan ook op de rest van het terrein niet langer gerealiseerd worden.
X-14.917 en 14.918-18/24
Beoordeling
6.4.
De verzoekende partij heeft haar in dit middel vertolkte stelling
ook in haar bezwaarschrift aangevoerd. In het verslag “Behandeling van de
uitgebrachte adviezen en ingediende bezwaren” werd dit bezwaar van de
verzoekende partij als volgt weerlegd :
“Bezwaar 4 :
Er wordt van uit gegaan dat de bescherming de bestemming op het
gewestplan verhinder(t). Er wordt echter niet bewezen dat de bestemming
onmogelijk gemaakt wordt. Er wordt enkel in de bijlage van de bezwaren
aangegeven dat het een moeilijke oefening is en dat de huidige plannen
hiervoor moeten aangepast worden. Er worden ook grote moeilijkheden
verwacht om het gebouw inpasbaar te maken in het kader van de
Vlaremwetgeving.
Het ruime gebouw biedt echter tal van mogelijkheden tot herbestemming
die inpasbaar zijn in een industriegebied. Het bezwaar bevestigt enkel dat
het niet in de huidige plannen van de eigenaar past. Die initiële plannen
zullen moeten herbekeken worden. Gelet op de beperkte grondinname is het
niet bewezen dat de inrichting van het perceel industriegrond onmogelijk
gemaakt zou worden bij het behoud van het gebouw. De bescherming heeft
ook niet tot doel de bestemming als industriegrond in enige zin te wijzigen.
Het behouden van de bestemming van het gebouw waarvoor het opgericht
werd, is vanzelfsprekend de meest aangewezen oplossing. Maar als dat niet
kan, is een gepaste herbestemming die geen relevante afbreuk doet aan de
intrinsieke waarden van het beschermde monument, een aanvaardbare
oplossing voor de toekomst ervan. Dat is zelfs een van de speerpunten van
het beleid van de bevoegde minister. Een bescherming als monument biedt
binnen de regelgeving zoals bepaald in de Vlaamse codex Ruimtelijke
ordening meer mogelijkheden tot herbestemming van het gebouw dan
normaal in een bestemmingszone is voorzien”.
6.5.
Om wettig te zijn moet een beschermingsbesluit, zoals iedere
individuele overheidsbeslissing, kunnen worden ingepast in de bestaande
regelgeving, zijnde niet alleen de rechtsregels die de tot beschermen bevoegde
overheid zelf heeft vastgesteld, maar ook de verordenende bepalingen die uitgaan
van andere administratieve overheden zoals ook gewestplanvoorschriften.
Ook al heeft de bescherming als monument gevolgen voor wat
betreft het gebruik dat van het betrokken goed kan worden gemaakt, toch vloeit
hier
nog
niet
uit
voort
dat
een
strijdigheid
met
de
toepasselijke
gewestplanvoorschriften voorligt en dat in gebieden die volgens het gewestplan
X-14.917 en 14.918-19/24
bestemd zijn voor bewoning, landbouw, industriële of ambachtelijke bedrijven,
geen bescherming als monument of als dorps- of stadsgezicht mogelijk is. Van
een onwettigheid van het beschermingsbesluit wegens schending van het
gewestplan kan slechts sprake zijn wanneer bepaalde voorschriften van het
beschermingsbesluit de verwezenlijking van de plannen van aanleg verhinderen.
Ook goedgekeurde plannen van aanleg houden immers eigendomsbeperkingen in.
Op zich is het niet onwettig dat met toepassing van het monumentendecreet
bijkomende beperkingen worden opgelegd.
Overeenkomstig artikel 7.2.0 van het inrichtingsbesluit zijn
industriegebieden bestemd voor de vestiging van industriële of ambachtelijke
bedrijven. Ze omvatten een bufferzone. Voor zover zulks in verband met de
veiligheid en de goede werking van het bedrijf noodzakelijk is, kunnen ze mede
de huisvesting van het bewakingspersoneel omvatten. Tevens worden in deze
gebieden complementaire dienstverlenende bedrijven ten behoeve van de andere
industriële bedrijven toegelaten, namelijk: bankagentschappen, benzinestations,
transportbedrijven, collectieve restaurants, opslagplaatsen van goederen bestemd
voor nationale of internationale verkoop.
Voorts bepaalt artikel 19, derde lid van het inrichtingsbesluit
dat een vergunning, ook al is de aanvraag niet in strijd met een gewestplan of
ontwerp-gewestplan, slechts wordt afgegeven als de uitvoering van de
handelingen en werken verenigbaar is met de goede plaatselijke ordening.
Wanneer een onroerend goed is gelegen in industriegebied vloeit daar bijgevolg
niet als dusdanig uit voort dat de eigenaar hoe dan ook elk plan voor de vestiging
van
een
industrieel
of
ambachtelijk
of
een
daarmee
complementair
dienstverlenend bedrijf kan realiseren.
Het bestreden beschermingsbesluit bevat geen specifieke
beperkingen of verbodsbepalingen. In artikel 3 worden zonder meer de
bepalingen van het besluit van de Vlaamse regering van 17 november 1993 tot
bepaling van de algemene voorschriften inzake instandhouding en onderhoud van
monumenten en stads- en dorpsgezichten van toepassing verklaard.
In de mate dat het bestreden besluit de mogelijkheden om te
bouwen beperkt omwille van de historische waarde van het monument, gaat het
niet in tegen de gewestplanbestemming die de vestiging van een industrieel of
X-14.917 en 14.918-20/24
ambachtelijk of een daarmee complementair dienstverlenend bedrijf toestaat, nu
uit die gewestplanbestemming geen onvoorwaardelijk recht kan worden afgeleid
om een bedrijf te vestigen.
Het feit dat het onroerend goed van de verzoekende partij sedert
de vaststelling van het gewestplan is gelegen in een industriegebied heeft dus niet
tot gevolg dat dit onroerend goed bestemd is voor de door de verzoekende partij
gewenste functie en dat zij hoe dan ook deze werken kan doen of deze
handelingen kan stellen.
Het tweede middel is niet gegrond.
C. Eerste en tweede middel (zaak I) en derde middel (zaak II)
Standpunt van de partijen
7.1.
De verzoekende partij voert de schending aan van de
artikelen 5, § 7 en 7 van het monumentendecreet, de artikelen 2 en 3 van de
motiveringswet,
het
rechtszekerheids-
en
vertrouwensbeginsel
en
het
motiveringsbeginsel, alsook machtsoverschrijding.
De verzoekende partij betoogt allereerst dat, aangezien luidens
artikel 5, § 7 van het monumentendecreet de voorlopige bescherming maximaal
12 maanden rechtsgevolgen heeft -behoudens een verlenging van 6 maanden- het
bestreden verlengingsbesluit niet alleen binnen deze twaalf maanden had dienen
genomen te worden, maar tevens binnen deze 12 maanden betekend had dienen te
worden. Te dezen werd het voorlopig beschermingsbesluit op 29 oktober 2009 ter
post afgegeven ter betekening aan de betrokken partijen. Het bestreden
verlengingsbesluit werd genomen binnen de termijn van 12 maanden op
26 oktober 2009. Het werd na het verstrijken van de 12 maanden op 8 november
2010 aan betrokken partijen betekend. De verzoekende partij voert aan dat het
bestreden verlengingsbesluit laattijdig en derhalve onwettig is omdat het
betekend werd na het verstrijken van de 12 maanden.
Vervolgens voert de verzoekende partij aan dat het bestreden
verlengingsbesluit van 26 oktober 2010 niet afdoende gemotiveerd werd. Luidens
artikel 5, § 7 in fine van het monumentendecreet kan de termijn van 12 maanden
X-14.917 en 14.918-21/24
“bij gemotiveerde beslissing van de regering eenmaal met ten hoogste zes
maanden worden verlengd”. Het loutere motief “(o)verwegende dat bijkomend
onderzoek vereist is” in het bestreden verlengingsbesluit is een loutere
stijlformule en derhalve geen afdoende verantwoording. “Dergelijk bijkomend
onderzoek blijkt uit geen enkel stuk in het administratief dossier” aldus de
verzoekende partij.
7.2.
De
verwerende
partij
repliceert
dat
het
bestreden
verlengingsbesluit werd genomen binnen de in artikel 5, § 7 van het
monumentendecreet bepaalde termijn en dat de betekening ervan na het
verstrijken van 12 maanden niet relevant is omdat het geen substantiële
pleegvorm uitmaakt. Verder antwoordt zij dat het bestreden verlengingsbesluit
gemotiveerd is en dus artikel 5, § 7 van het monumentendecreet niet is
geschonden en dat het motief afdoende is om de beslissing tot verlenging te
dragen.
7.3.
De verzoekende partij dupliceert dat de betekening binnen de
gestelde termijn van 12 maanden wel een substantiële vormvereiste uitmaakt en
“dat de ingeroepen feiten, in casu het bijkomend onderzoek, niet bestaan en de
bestreden beslissing bijgevolg de noodzakelijke motivering ontbeert”.
7.4.
In de laatste memorie voegt de verzoekende partij daar nog aan
toe dat de gevolgen van het verlengingsbesluit “precies dezelfde (zijn) als deze
van het voorlopig beschermingsbesluit, met name dat alle uitwerkselen van de
bescherming voorlopig van toepassing zijn”.
Beoordeling
7.5.
Artikel 5, § 7 van het monumentendecreet bepaalt dat vanaf de
betekening van het ontwerp van lijst al de uitwerkselen van de bescherming
voorlopig van toepassing zijn op de in het besluit vermelde onroerende goederen
gedurende een termijn van maximaal twaalf maanden. De termijn gaat in te
rekenen vanaf de datum van de afgifte ter post van de in § 2, 1° van artikel 5 van
X-14.917 en 14.918-22/24
het monumentendecreet vermelde voorlegging. Die termijn kan, bij gemotiveerde
beslissing van de regering, éénmaal met ten hoogste zes maanden worden
verlengd.
Artikel 7 van het monumentendecreet bepaalt dat de
inschrijving op de ontwerpen van lijst van rechtswege vervalt “indien de
besluiten niet zijn genomen binnen de in artikel 5, § 7 bepaalde termijn”, zijnde
de vervaltermijn van twaalf maanden, of bij verlenging, van 18 maanden.
Dat het bestreden verlengingsbesluit pas na het verstrijken van
de vervaltermijn aan de verzoekende partij werd betekend, is in deze
omstandigheden niet relevant, nu de initiële rechtmatigheid van het bestreden
verlengingsbesluit vast staat en de toepasselijke decretale bepalingen niets
voorschrijven
met
betrekking
tot
de
betekening
van
het
definitieve
beschermingsbesluit binnen een bepaalde termijn.
Het tweede middel in de zaak I en het eerste onderdeel van het
derde middel in de zaak II zijn niet gegrond.
7.6.
Hoewel de motivering in het bestreden verlengingsbesluit
summier is, is het niettemin afdoende. De reden waarom een verlenging gevraagd
wordt is immers duidelijk, m.n. de zaak bijkomend te onderzoeken. Aan deze
vaststelling doet niets af het feit dat een maand later het bestreden
beschermingsbesluit werd genomen, of de vaststelling dat uit het bestreden
besluit niet precies blijkt om welke daden het gaat en uit het dossier niet blijkt dat
bijkomende onderzoeksdaden gesteld werden, of het feit dat de adviezen niet
aangeven dat het bijkomend onderzoek nodig is. Het motief tot verlenging is niet
onredelijk gelet op de complexiteit van het dossier en getuigt dan ook niet van
een onzorgvuldig bestuur. In de gegeven omstandigheden is het ingeroepen
motief pertinent.
Het derde middel in de zaak I en het tweede onderdeel van het
derde middel in de zaak II zijn niet gegrond.
X-14.917 en 14.918-23/24
BESLISSING
- De zaken A. 198.728/X-14.918 en A. 199.236/X-14.917 worden gevoegd.
- De Raad van State verwerpt de beroepen.
- De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van de beroepen tot
nietigverklaring, begroot op 350 euro.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van achtentwintig
juni 2012, door de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
Roger Stevens,
voorzitter van de Raad van State,
Johan Bovin,
staatsraad,
Pierre Lefranc,
staatsraad,
Astrid Truyens,
griffier.
bijgestaan door
De griffier
De voorzitter
Astrid Truyens
Roger Stevens
X-14.917 en 14.918-24/24