Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2013:ARR.225.241 (2013-10-24)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 225.241 van 24 oktober 2013 Ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Varia (ruimtelijke ordening,
stedenbouw, leefmilieu) Beslissing : Verwerping Samenvoeging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
Xe KAMER
ARREST
nr. 225.241 van 24 oktober 2013
in de zaken A. 204.029/X-15.034. (I)
A. 204.030/X-15.035 (II)
A. 204.031/X-15.036. (III)
A. 204.032/X-15.037. (IV)
In zake :
Herlinde VANDEWYNCKEL
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Jan Ghysels
kantoor houdend te 1170 BRUSSEL
Terhulpsesteenweg 187
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
het VLAAMSE GEWEST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Philippe Declercq
kantoor houdend te 3320 HOEGAARDEN
Gemeenteplein 25
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
1.
Het beroep, ingesteld op 15 maart 2012, strekt tot de
nietigverklaring van het besluit van de stedenbouwkundig inspecteur van
16 januari 2012 houdende ongegrondverklaring van het verzoek van verzoekster
van 18 november 2011 tot kwijtschelding – “vermindering van de administratieve
geldboete die [haar] door de rekenplichtige van het herstelfonds op 03/11/2011
werd opgelegd wegens de op 28/05/2011 vastgestelde doorbreking van het
bekrachtigd stakingsbevel van 05/05/2011” (zaak A. 204.029/X-15.034).
Het beroep, ingesteld op 15 maart 2012, strekt tot de
nietigverklaring van het besluit van de stedenbouwkundig inspecteur van
16 januari 2012 houdende ongegrondverklaring van het verzoek van verzoekster
X-15.034-15.035-15.036-15.037-1/12
van 18 november 2011 tot kwijtschelding – “vermindering van de administratieve
geldboete die [haar] door de rekenplichtige van het herstelfonds op 03/11/2011
werd opgelegd wegens de op 12/06/2011 vastgestelde doorbreking van het
bekrachtigd stakingsbevel van 05/05/2011” (zaak A. 204.030/X-15.035).
Het beroep, ingesteld op 15 maart 2012, strekt tot de
nietigverklaring van het besluit van de stedenbouwkundig inspecteur van
16 januari 2012 houdende ongegrondverklaring van het verzoek van verzoekster
van 18 november 2011 tot kwijtschelding – “vermindering van de administratieve
geldboete die [haar] door de rekenplichtige van het herstelfonds op 03/11/2011
werd opgelegd wegens de op 18/06/2011 vastgestelde doorbreking van het
bekrachtigd stakingsbevel van 05/05/2011” (zaak A. 204.031/X-15.036).
Het beroep, ingesteld op 15 maart 2012, strekt tot de
nietigverklaring van het besluit van de stedenbouwkundig inspecteur van
16 januari 2012 houdende ongegrondverklaring van het verzoek van verzoekster
van 18 november 2011 tot kwijtschelding – “vermindering van de administratieve
geldboete die [haar] door de rekenplichtige van het herstelfonds op 03/11/2011
werd opgelegd wegens de op 08/08/2011 vastgestelde doorbreking van het
bekrachtigd stakingsbevel van 05/05/2011” (zaak A. 204.032/X-15.037).
II. Verloop van de rechtspleging
2.
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord in de
zaken sub I, II, III en IV ingediend en de verzoekster heeft in de voornoemde
zaken een memorie van wederantwoord ingediend.
Auditeur An Van den broeck heeft een verslag in de
voornoemde zaken opgesteld.
De verzoekster heeft een verzoek tot voortzetting van het
geding en een laatste memorie in de voornoemde zaken ingediend.
X-15.034-15.035-15.036-15.037-2/12
De partijen zijn in de voornoemde zaken opgeroepen voor de
terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 27 september 2013.
Staatsraad Stephan De Taeye heeft in de voornoemde zaken
verslag uitgebracht.
Advocaat Jan Ghysels, die verschijnt voor de verzoekster in de
voornoemde zaken, en advocaat Giovanni Havet, die loco advocaat Philippe
Declercq verschijnt voor de verwerende partij in de voornoemde zaken, zijn
gehoord.
Auditeur An Van den broeck heeft in de voornoemde zaken een
met dit arrest eensluidend advies gegeven, behoudens wat de kosten betreft.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Voeging
3.
De zaken zijn dermate verknocht dat ze dienen te worden
gevoegd.
IV. Feiten
4.1.
Verzoekster is mede-eigenaar van een perceel gelegen aan de
Brusselsestraat 28 te Lennik, kadastraal bekend sectie E, nr. 0112/R/3.
4.2.
Op 6 december 2005 verleent de Vlaamse minister van
Financiën en Begroting en Ruimtelijke Ordening aan verzoekster, als zaakvoerder
van de bvba Licence to Build, een gedeeltelijke stedenbouwkundige vergunning
voor de verbouwing van de woning, de inrichting van het architectenbureau en
vergaderruimte op het voormelde perceel. De realisatie van een ingenieursbureau
X-15.034-15.035-15.036-15.037-3/12
in de achterliggende berging met een uitbreiding en de aanleg van een parking
worden geweigerd. Verder wordt vermeld dat de gebruikswijziging van de schuur
tot feestzaal pas verantwoord is en voor vergunning vatbaar indien er
parkeerplaatsen op het perceel zelf zullen vergund en gerealiseerd zijn. De in de
aanvraag voorziene parkeerplaatsen in de tuinzone dienen op een andere plaats op
het terrein te worden aangelegd, dit om overlast voor de omgeving tegen te gaan.
Het inplantingsplan van de parking dient bij het college van burgemeester en
schepenen ter goedkeuring te worden ingediend.
4.3.
Op 4 mei 2011 wordt door een inspecteur bij de lokale politie
Pajottenland een proces-verbaal opgemaakt wegens de aanleg van een niet
vergunde parking achter een feestzaal.
4.4.
De volgende dag, op 5 mei 2011, stelt de inspecteur een
schriftelijk bevel tot onmiddellijke staking van de werken/handelingen/gebruik
op.
4.5.
Op 19 mei 2011 bekrachtigt de gewestelijke stedenbouwkundig
inspecteur het stakingsbevel ten opzichte van onder meer verzoekster.
4.6.
Meermaals en in het bijzonder op 28 mei 2011 (zaak sub I),
12 juni 2011 (zaak sub II), 18 juni 2011 (zaak sub III) en op 8 augustus 2011
(zaak sub IV) worden door de lokale politie inbreuken op het bekrachtigde
stakingsbevel vastgesteld.
4.7.
Bij afzonderlijke beslissingen van 3 november 2011 legt de
rekenplichtige van het Herstelfonds aan verzoekster telkens een administratieve
geldboete van 5.000 euro op wegens de onder randnummer 4.6 vermelde
inbreuken op het bekrachtigd stakingsbevel.
4.8.
Op 17 november 2011 dient verzoekster bij de gewestelijke
stedenbouwkundig inspecteur een verzoek in tot kwijtschelding, en in
X-15.034-15.035-15.036-15.037-4/12
ondergeschikte orde tot vermindering, van de opgelegde administratieve
geldboetes.
4.9.
Bij afzonderlijke beslissingen van 16 januari 2012 wijst de
gewestelijke stedenbouwkundig inspecteur het verzoek tot kwijtschelding en
vermindering van de onder randnummer 4.7 vermelde geldboetes af.
Dit zijn de bestreden besluiten in de zaken sub I tot IV.
4.10.
Op 7 november 2012 vaardigt de rekenplichtige van het
Herstelfonds in de zaken sub I tot IV een dwangbevel uit, dat door de
gewestelijke stedenbouwkundig inspecteur wordt geviseerd en op 15 november
2012 bij deurwaardersexploot aan verzoekster wordt betekend.
4.11.
Op 14 december 2012 tekent verzoekster verzet aan tegen de
voormelde dwangbevelen bij de rechtbank van eerste aanleg.
V. Rechtsmacht van de Raad van State (zaken sub I tot IV)
A. Standpunt van de partijen
5.1.
naar
Verzoekster wijst er in haar verzoekschrift, onder verwijzing
rechtsleer
op,
dat
de
beslissing
over
de
al
dan
niet
kwijtschelding/vermindering van een administratieve geldboete principieel
griefhoudend is. De gewestelijke stedenbouwkundig inspecteur kan immers niet
terugkomen op de beslissing van de rekenplichtige en, op het bezwaar van de
schuldenaar, vaststellen dat er geen redenen waren om een geldboete op te
leggen, bijvoorbeeld omdat het stakingsbevel of de bekrachtiging onwettig zijn of
de inbreuken erop niet vaststaan. Een “kwijtschelding, vermindering of uitstel” is
immers enkel denkbaar als de verschuldigdheid op basis van een regelmatige
vestiging van de boete vaststaat. Daarom is het mogelijk dat verzoekster de
beslissing aanvecht bij de Raad van State.
X-15.034-15.035-15.036-15.037-5/12
Dat de Raad van State te dezen bevoegd is, kan bijkomend
mede worden afgeleid uit zijn bevoegdheid ten aanzien van de beslissingen van
de directeur van de belastingen inzake vrijstellingen van nalatigheidsinteresten en
ten aanzien van de beslissingen van de Commissie voor vrijstelling van de sociale
bijdragen als zelfstandige.
Uit de adviespraktijk van de afdeling Wetgeving blijkt dat de
beslissing over de administratieve geldboete principieel aanvechtbaar is voor de
afdeling
Bestuursrechtspraak.
Volgens
recente
rechtspraak
van
het
Grondwettelijk Hof (GwH, 17 januari 2007, nr. 14/2007, B.5.3) en de afdeling
Bestuursrechtspraak van de Raad van State, moet de Raad van State worden
geacht om in het kader van zijn vernietigingscontentieux te kunnen beslissen met
volle rechtsmacht.
5.2.
De verwerende partij repliceert in haar memorie van antwoord
dat de Raad van State reeds in verschillende arresten heeft beslist dat als de
rechtbanken van de rechterlijke orde door de wetgever bevoegd zijn gemaakt om
betwistingen omtrent de administratieve geldboete te beslechten, de Raad van
State niet meer bevoegd is. In dezelfde logica, maar andersom, werd de Raad
bevoegd geacht in die gevallen waarin er geen bevoegdheid is van de
jurisdictionele rechter. Specifiek met betrekking tot het opleggen van een
administratieve geldboete wegens het doorbreken van een bekrachtigd
stakingsbevel heeft de Raad van State reeds geoordeeld in een arrest nr. 209.288
van 29 november 2010 inzake de bvba Immo Brugge Oostkust e.a. De Raad van
State haalt in het arrest de artikelen 156 en 157 van het decreet van 18 mei 1999
houdende de organisatie van de ruimtelijke ordening (hierna: DRO) aan.
Diezelfde regeling is nu terug te vinden in de artikelen 6.1.49 en 6.1.50 van de
Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (hierna : VCRO), zodat de redenering van
het aangehaalde arrest onverminderd geldt.
5.3.
Verzoekster dupliceert in haar memorie van wederantwoord dat
haar vordering bij de Raad van State erop gericht is de onwettigheid van het
bestreden besluit te doen vaststellen en dus niet strekt tot de erkenning van
X-15.034-15.035-15.036-15.037-6/12
subjectieve rechten in de zin van artikel 144 van de Grondwet, in welk geval
uitsluitend de hoven en rechtbanken bevoegd zouden zijn. In dat verband dient
erop te worden gewezen dat de stedenbouwkundig inspecteur bij het beoordelen
van het verzoek tot kwijtschelding/vermindering niet over een gebonden
bevoegdheid maar over een ten dele discretionaire bevoegdheid beschikt. In de
mate de rechtsonderhorige zich bij de uitoefening van deze bevoegdheid beroept
op een schending van rechtsregels is de Raad van State wel degelijk bevoegd.
Immers is het pas wanneer de administratieve overheid over een gebonden
bevoegdheid beschikt en de burger titularis is van een werkelijk subjectief recht,
dat deze over een vordering van volle rechtsmacht beschikt bij een rechter die
uitspraak zal doen over het al dan niet aanwezig zijn van de voorwaarden
waarvan het bestaan van het recht afhangt. Er dient in dat verband op te worden
gewezen dat de VCRO geen georganiseerde beroepsprocedure voorziet om de
eindbeslissing van de stedenbouwkundige inspecteur inzake het verzoek tot
kwijtschelding/vermindering
aanhangig
te
maken
bij
de
rechtbank.
Artikel 6.1.50 VCRO bepaalt enkel dat wanneer de administratieve geldboete niet
wordt voldaan, een dwangbevel kan worden uitgevaardigd dat aangevochten kan
worden voor de rechtbank. Het is dus pas wanneer er een dwangbevel wordt
uitgevaardigd dat de VCRO voorziet in een beroepsmogelijkheid voor de
rechtbank. In voorliggende geval werd verzoekster tot op heden overigens geen
dwangbevel betekend.
De eindbeslissing van de stedenbouwkundig inspecteur is een
uitvoerbare rechtshandeling - artikel 6.1.49, § 7 VCRO bepaalt dat de
administratieve geldboete moet worden betaald binnen zestig dagen na
kennisgeving van de definitieve beslissing - zonder dat er een dwangbevel wordt
gevestigd. Derhalve is deze beslissing overeenkomstig artikel 14 R.v.St-Wet wel
degelijk aanvechtbaar voor de Raad van State.
5.4.
Verzoekster laat in haar laatste memorie nog gelden dat de
beroepen tot nietigverklaring werden ingesteld op 15 maart 2012 en dat het
dwangbevel pas werd betekend op 15 november 2012. Op 14 december 2012
werd hiertegen verzet ingesteld bij de rechtbank van eerste aanleg. Op het
X-15.034-15.035-15.036-15.037-7/12
ogenblik dat de annulatieberoepen werden ingesteld kon verzoekster zich dus niet
tot de justitiële rechter wenden, omdat er op dat ogenblik nog geen dwangbevel
was betekend. Minstens moet dan ook worden aangenomen dat de Raad van State
bevoegd was om van de annulatieberoepen kennis te nemen tot op het ogenblik
van betekening van het dwangbevel.
B. Beoordeling
6.1.
De in artikel 6.1.47 VCRO bedoelde ambtenaren, agenten of
officieren van de gerechtelijke politie kunnen de onmiddellijke staking bevelen
van het werk, van de handelingen of van het gebruik indien zij vaststellen dat het
werk, de handelingen of de wijzigingen een inbreuk vormen, vermeld in
artikel 6.1.1 VCRO, of wanneer niet voldaan is aan de verplichting van
artikel 4.7.19, § 4 VCRO.
Indien de betrokken werken, handelingen of wijzigingen
worden voortgezet in strijd met een door de stedenbouwkundig inspecteur
bekrachtigd bevel tot staking, wordt overeenkomstig artikel 6.1.49 VCRO een
administratieve geldboete opgelegd.
De artikelen 6.1.49 en 6.1.50 VCRO luiden als volgt:
“Art. 6.1.49. § 1. Onverminderd de bepalingen van afdeling 1, wordt een
administratieve geldboete van 5.000 euro opgelegd aan de persoon die
handelingen, werken of wijzigingen voortzet in strijd met een door de
stedenbouwkundig inspecteur bekrachtigd bevel tot staking, vermeld in
artikel 6.1.47, vijfde lid.
De bekrachtigingsbeslissing vermeldt de bepalingen van het eerste lid.
§ 2. De administratieve geldboete wordt opgelegd door de door de
Vlaamse regering aangewezen ambtenaren.
De betrokkene wordt van de beslissing tot het opleggen van de
administratieve geldboete in kennis gesteld bij aangetekende brief met
bericht van ontvangst.
De Vlaamse regering stelt hieromtrent de nadere regels vast.
§ 3. De ambtenaren daartoe aangewezen door de Vlaamse regering
beslissen over de gemotiveerde verzoeken om kwijtschelding, vermindering
of uitstel van betaling van de bedoelde geldboeten vermeld in § 1, die de
betrokkene bij aangetekende brief tot hen richt.
Het verzoek schorst de bestreden beslissing.
X-15.034-15.035-15.036-15.037-8/12
§ 4. De verzoeken, vermeld in § 3, worden binnen vijftien dagen, te
rekenen vanaf de datum van de afgifte ter post van de aangetekende brief,
vermeld in § 2, tweede lid, gericht aan de daartoe door de Vlaamse regering
aangewezen ambtenaren.
§ 5. De ambtenaren daartoe aangewezen door de Vlaamse regering
nemen een beslissing binnen dertig dagen, te rekenen vanaf de datum van
het overmaken van het verzoek, vermeld in § 4.
De beslissing van de bevoegde ambtenaren wordt bij aangetekende brief,
met bericht van ontvangst, ter kennis gebracht van de indiener van het
verzoekschrift. Bij met redenen omkleed aangetekend schrijven, gericht aan
de indiener van het verzoek, kan de bevoegde ambtenaar de voormelde
termijn eenmalig verlengen met dertig dagen.
§ 6. Indien […] de beslissing niet is overgemaakt binnen de in § 5
gestelde termijn, wordt het verzoek geacht te zijn ingewilligd.
§ 7. De administratieve geldboete moet worden betaald binnen zestig
dagen na de kennisgeving van de definitieve beslissing.
§ 8. De vordering tot voldoening van de administratieve geldboete
verjaart door verloop van vijf jaar, te rekenen vanaf de dag waarop zij is
ontstaan.
De verjaring wordt gestuit op de wijze en onder de voorwaarden bepaald
bij de artikelen 2244 en volgende van het Burgerlijk Wetboek.
Art. 6.1.50. § 1. Bij gebrek aan voldoening van de administratieve
geldboete en toebehoren, wordt door de met de invordering belaste
ambtenaar een dwangbevel uitgevaardigd.
Dit dwangbevel wordt geviseerd en uitvoerbaar verklaard door de
daartoe door de Vlaamse regering aangewezen ambtenaar.
§ 2.
De
betekening
van
het
dwangbevel
gebeurt
bij
gerechtsdeurwaarderexploot of bij aangetekend schrijven.
§ 3. Op het dwangbevel zijn de bepalingen van toepassing van deel V
van het Gerechtelijk Wetboek houdende bewarend beslag en middelen tot
tenuitvoerlegging.
§ 4. Binnen een termijn van dertig dagen na de betekening van het
dwangbevel kan de betrokkene bij gerechtsdeurwaarderexploot een met
redenen omkleed verzet doen, houdende dagvaarding van het Vlaamse
Gewest, bij de rechtbank van het arrondissement van de plaats waar de
goederen gelegen zijn.
Dit verzet schorst de tenuitvoerlegging van het dwangbevel.”
6.2.
De bestreden beslissingen zijn beslissingen in de zin van het
hiervoor vermelde artikel 6.1.49, § 5, eerste lid VCRO, die zijn genomen over
een gemotiveerd verzoek van de verzoekster overeenkomstig artikel 6.1.49, §§ 3
en 4 VCRO, nadat eerder aan haar de onder randnummer 4.7 vermelde geldboetes
werden opgelegd overeenkomstig artikel 6.1.49, § 1 VCRO. De bestreden
beslissingen verklaren het gemotiveerde verzoek ongegrond.
X-15.034-15.035-15.036-15.037-9/12
6.3.
Overeenkomstig artikel 6.1.50, § 4 VCRO kan de particulier
aan wie een administratieve geldboete wordt opgelegd, bij wege van verzet tegen
een dwangbevel tot betaling van de administratieve geldboete, het Vlaamse
Gewest dagvaarden voor de burgerlijke rechtbank.
In de parlementaire voorbereiding werd over deze mogelijkheid
van verzet voor de burgerlijke rechtbank het volgende gesteld (Parl. St., Vl. Parl.,
1998-99, nr. 1332/8, 13):
“De rechtbank van eerste aanleg oefent een controle met volle
rechtsmacht uit op de administratieve geldboete. De administratie heeft de
mogelijkheid om de omvang van de sanctie te moduleren en de rechtbank
kan een volledige controle uitoefenen op alles wat onder de beoordeling
van de administratie valt. Een rechterlijke controle met volle rechtsmacht
garandeert dat het systeem van administratieve geldboeten in
overeenstemming is met artikelen 10 en 11 van de Grondwet, zoals onlangs
nog in een arrest van het Arbitragehof over de BTW-geldboeten bevestigd
werd.”
Hieruit kan worden opgemaakt dat het de bedoeling is geweest
van de decreetgever om te voorzien in een rechtsbescherming bij de burgerlijke
rechter, die ook de bevoegdheid omvat om de weigering van kwijtschelding,
vermindering of uitstel van betaling te controleren in volle rechtsmacht,
aangezien deze elementen behoren tot “wat onder de beoordeling van de
administratie valt”.
Aldus heeft de decreetgever vanaf de betekening van het
dwangbevel aan een rechter van de rechterlijke orde de bevoegdheid opgedragen
om kennis te nemen van geschillen met betrekking tot deze geldboeten, onder
meer voor wat betreft de weigering tot kwijtschelding en de beslissing om de
geldboete te verminderen. De bevoegdheid waarover de rechter van de
rechterlijke orde op grond van artikel 6.1.50, § 4 VCRO beschikt, sluit de
annulatie- en de schorsingsbevoegdheid van de Raad van State uit.
De decreetgever heeft de justitiële rechter enkel bevoegd
gemaakt in de gevallen waarin een dwangbevel wordt betekend aan de in artikel
6.1.49, § 1, eerste lid, VCRO bedoelde persoon die daartegen dan een met reden
X-15.034-15.035-15.036-15.037-10/12
omkleed verzet kan doen bij de in artikel 6.1.50, § 4, VCRO bedoelde justitiële
rechter. In de andere gevallen, waarin geen dwangbevel werd betekend, wordt de
bevoegdheid van de Raad van State door de decreetgever niet uitgesloten.
6.4.
Te dezen werd aan verzoekster op 15 november 2012 bij
deurwaardersexploot een dwangbevel betekend, waartegen verzoekster beweert
op 14 december 2012 verzet bij de rechtbank van eerste aanleg te hebben
aangetekend. Gelet op wat voorafgaat, is de Raad van State niet langer bevoegd
om van de huidige beroepen kennis te nemen.
7.
Gezien de omstandigheden van de zaak, past het om de kosten
van de beroepen ten laste van de verwerende partij te leggen.
BESLISSING
- De zaken A. 204.029/X-15.034, A. 204.030/X-15.035, A. 204.031/X-15.036
en A. 204.032/X-15.037 worden gevoegd.
- De Raad van State verwerpt het beroep in de zaken sub I, II, III en IV.
- De verwerende partij wordt in de zaken sub I, II, III en IV verwezen in de
kosten van het beroep tot nietigverklaring, begroot op 700 euro.
X-15.034-15.035-15.036-15.037-11/12
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van
vierentwintig oktober 2013, door de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
Johan Lust,
kamervoorzitter,
Pierre Lefranc,
staatsraad,
Stephan De Taeye,
staatsraad,
Silvan De Clercq,
griffier.
bijgestaan door
De griffier
De voorzitter
Silvan De Clercq
Johan Lust
X-15.034-15.035-15.036-15.037-12/12