Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2014:ARR.227.388 (2014-05-14)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 227.388 van 14 mei 2014 Instellingen, Binnenlandse zaken en
lokale besturen - Federale reglementen (binnenlandse zaken en lokale besturen)
Beslissing : Vernietiging Samenvoeging bekendmaking
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
Xe KAMER
ARREST
nr. 227.388 van 14 mei 2014
in de zaken A. 205.403/X-15.691. (I)
A. 206.128/X-15.692. (II)
In zake :
I. + II.
Jean-Marc VERVENNE
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Pascal Louage
kantoor houdend te 8400 Oostende
Archimedesstraat 7
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
I. + II.
de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door de Minister van
Landsverdediging
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de beroepen
1.
Het beroep in de zaak A. 205.403/X-15.691, ingesteld op
28 juni 2012, strekt tot de nietigverklaring van het koninklijk besluit nr. 8801 van
20 maart 2012 waarbij Gert Laenen, luitenant-ter-zee eerste klasse, met ingang
van 26 maart 2012 wordt bevorderd tot korvetkapitein. (I)
Het beroep in de zaak A. 206.128/X-15.692, ingesteld op
24 augustus 2012, strekt tot de nietigverklaring van het koninklijk besluit
nr. 8904 van 11 april 2012 waarbij Pascale Van Leeuwen, Yacin Nini, Kristof
Van Bellegem en Bruno Van de Gucht, allen luitenant-ter-zee eerste klasse, met
ingang van 26 juni 2012 worden bevorderd tot korvetkapitein. (II)
X-15.691-15692-1/17
II. Verloop van de rechtspleging
2.
Bij arrest nr. 221.735 van 13 december 2012 worden de
vorderingen tot schorsing van de tenuitvoerlegging van de bestreden beslissingen,
na voeging van de zaken sub I en II, verworpen.
De verzoekende partij heeft in beide zaken een verzoekschrift
tot voortzetting van de rechtspleging ingediend.
De verwerende partij heeft in beide zaken een memorie van
antwoord ingediend en de verzoekende partij heeft in beide zaken een memorie
van wederantwoord ingediend.
Eerste auditeur Geert De Bleeckere heeft een verslag opgesteld
in beide zaken.
De verwerende partij heeft in beide zaken een verzoek tot
voortzetting van het geding en een laatste memorie ingediend. De verzoekende
partij heeft in beide zaken een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 4 april 2014.
Staatsraad Stephan De Taeye heeft verslag uitgebracht in beide
zaken.
Advocaat Pascal Louage, die verschijnt voor verzoeker in beide
zaken, en kapitein-commandant Maarten Kerckhofs, die verschijnt voor de
verwerende partij in beide zaken, zijn gehoord.
Eerste auditeur Geert De Bleeckere heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
X-15.691-15692-2/17
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.
Wat de uiteenzetting van de feiten betreft, wordt verwezen naar
’s Raads arrest nr. 221.735 van 13 december 2012.
IV. Samenvoeging
4.
In het belang van een goede rechtsbedeling dienen de zaken
A. 205.403/X-15.691 en A. 206.128/X-15.692 te worden samengevoegd.
V. Ontvankelijkheid van de beroepen
Standpunt van de partijen
5.1.
De verwerende partij werpt in haar memorie van antwoord op
dat de beroepen tot nietigverklaring onontvankelijk zijn bij gebrek aan belang. Zij
betoogt dat op het moment dat de verzoekschriften op de griffie van de Raad van
State werden geregistreerd, verzoeker inzake zijn pensionering onder het
“normale regime” viel en zijn laatste werkdag 30 juni 2014 was. Verzoeker had
weliswaar recht op een verlenging van zijn loopbaan als hij aan een aantal
voorwaarden beantwoordde, maar is daar niet expliciet op ingegaan. Op het
moment van registratie van de verzoekschriften kon verzoeker dan ook niet in de
graad van korvetkapitein benoemd worden, gelet op artikel 38ter van de wet van
1 maart 1958 ‘betreffende het statuut van de beroepsofficieren van de
Krijgsmacht’ (hierna: de wet van 1 maart 1958), dat bepaalt dat “[g]een officier
[...] in een graad van hoofdofficier of opperofficier benoemd [kan] worden,
indien hij wegens zijn leeftijd niet gedurende ten minste drie jaar in zijn nieuwe
graad kan dienen”. Verzoeker had op dat moment dus geen belang bij de
annulatieberoepen en had trouwens een daarmee overeenstemmende houding
X-15.691-15692-3/17
aangenomen, door het vragen van een overplaatsing dichter bij zijn woonplaats
en het aanvragen van verlof voor eindeloopbaan. Pas op 24 september 2012 heeft
verzoeker een verlenging van zijn loopbaan aangevraagd, wat eerst op
3 december 2012 werd aanvaard, nadat verzoeker zijn eindeloopbaanverlof had
ingetrokken.
5.2.
Verzoeker repliceert in zijn memorie van wederantwoord dat
overeenkomstig de gedetailleerde instructie inzake de vrijwillige verlenging van
de militaire loopbaan hij nog steeds het recht had om zijn militaire loopbaan te
verlengen tot de leeftijdsgrens van 56 jaar, waarbij de verlenging automatisch zou
worden toegestaan. Ondertussen werd deze verlenging ook formeel toegestaan.
Tevens wijst verzoeker erop dat het feit dat hij op 25 juni 2012, ingevolge zijn
vijfde en laatste niet-benoeming, zonder voorbehoud een aanvraag voor
eindeloopbaanverlof indiende, wat een gunstmaatregel betreft, niet impliceert dat
hij zonder meer had gekozen om zijn pensioen effectief op 1 juli 2014 aan te
vatten en om af te zien van een vrijwillige verlenging van zijn militaire loopbaan
tot de leeftijd van 56 jaar. Geen enkele bepaling belette hem alsnog te opteren
voor een vrijwillige verlenging van zijn loopbaan, zoals ondertussen ook uit de
feiten blijkt. De bewering van de verwerende partij dat hij voorafgaandelijk aan
het bestreden besluit expliciet heeft aangegeven geen gebruik te zullen maken
van zijn recht op loopbaanverlenging, is volgens verzoeker niet juist. Op 25 maart
2010 heeft hij enkel gesteld dat hij zijn beslissing om zijn loopbaan te verlengen
op dat ogenblik nog in beraad wenste te houden, terwijl het document zelf
expliciet de volgende bepaling bevat : “We benadrukken het feit dat dit document
enkel gebruikt zal worden in het kader van de planning en dat het u op dit niveau
tot niets verplicht”. Het valt niet in te zien hoe de verwerende partij op basis van
dit document vermocht om af te leiden dat verzoeker geen beroep zou doen op
zijn recht op loopbaanverlenging tot de leeftijd van 56 jaar. Voorts stelt verzoeker
vast dat de door de verwerende partij aangevoerde exceptie haaks staat op de
stukken van het administratief dossier, nu nergens uit de motivering van het
bestreden besluit blijkt dat zijn kandidatuur niet werd aanvaard op basis van zijn
leeftijdsgrens en zijn nakende pensionering op 51 jaar. De verwerende partij was
derhalve zelf van oordeel dat het feit dat zijn recht op loopbaanverlenging tijdens
X-15.691-15692-4/17
de benoemingsprocedure nog niet formeel was bevestigd, geen afbreuk deed aan
zijn kandidatuur en zijn mogelijke benoeming tot de hogere graad. De exceptie
van de verwerende partij kan bezwaarlijk worden aangenomen, temeer nu de
eerder aangekondigde loopbaanverlening van verzoeker ondertussen een feit is.
5.3.
De verwerende partij laat in haar laatste memorie nog gelden
dat de aangevoerde ontvankelijkheidsvereiste van openbare orde is, zodat een
eventuele onnuttige beoordeling van verzoekers kandidatuur door het
bevorderingscomité niet vermag in te gaan tegen de vaststelling dat verzoeker het
vereiste belang mist. Verzoekers weinig diligente houding en het hypothetisch
karakter van zijn loopbaanverlenging kan enkel resulteren in de vaststelling dat
hij geen actueel en zeker belang had bij onderhavige beroepen. De geldende
instructie DGHR-GID-DEGPEN-002 zegt niets over het “automatisch” karakter
van een verlengingsaanvraag, doch enkel dat, indien men een verlenging bekomt,
dit automatisch een loopbaanverlenging tot, in casu, 56 jaar behelst.
5.4.
Verzoeker laat in zijn laatste memorie nog gelden dat zijn
loopbaanverlenging inmiddels tot 1 juli 2019 werd ingewilligd, waardoor de
discussie in hoeverre hij aan de vereiste van artikel 38ter van de wet van 1 maart
1958 kon voldoen, achterhaald is.
Beoordeling
5.5.
Het staat buiten betwisting dat verzoeker, geboren op 15 mei
1963, in de organieke regeling die op hem van toepassing is, de pensioenleeftijd
van 51 jaar bereikt op 30 juni 2014 en dat hij krachtens het koninklijk besluit van
14 juni 2007 ‘houdende bepalingen betreffende het pensioen en de aanpassing
van de loopbaan van de militairen van het actief kader’ het recht heeft om een
verlenging van zijn loopbaan aan te vragen, zodat zijn leeftijdsgrens verschoven
wordt tot hij de leeftijd van 56 jaar bereikt.
Volgens de “gedetailleerde instructie” DGHR-GID-DEGPEN002 van 24 december 2008 die de verwerende partij ten aanzien van de
X-15.691-15692-5/17
verlenging van de loopbaan overlegt, wordt de verlenging van de loopbaan,
anders dan de verwerende partij dat in haar laatste memorie ziet, “automatisch”
toegestaan en verhindert dit niet dat de betrokken militair in de loop van de
verlenging een pensioen wegens leeftijdsgrens verkrijgt. Volgens dezelfde
instructie moet de aanvraag tot verlenging minstens zes maanden voor het
bereiken van de leeftijdsgrens ingediend worden. Verzoeker bevond zich bij het
indienen van zijn verzoekschriften in die situatie. Hij heeft inmiddels, op
24 september 2012, de wens geuit zijn recht op loopbaanverlenging te benutten,
wens die op 3 december 2012 door de verwerende partij werd ingewilligd.
5.6.
De problematiek van het eindeloopbaanverlof betreft een
bijzondere verlofregeling voor de personen die op korte termijn met pensioen
zullen gaan. Het verlof komt bovenop het vakantieverlof, wordt toegestaan door
de korpscommandant met inachtneming van de behoeften van de dienst, het is
bezoldigd en wordt er indien nodig ook mee verrekend, en het laat de betrokken
militair toe afwezig te zijn uit de dienst terwijl hij “in werkelijke dienst” blijft. De
beslissingen
genomen
in
het
kader
van
het
toekennen
van
een
eindeloopbaanverlof werken in op de verlofregeling van de betrokkene, maar
hebben geen definitieve gevolgen voor de administratieve rechtstoestand van de
militair.
Daaruit volgt dat uit een aanvraag voor het eindejaarsverlof
geen juridische gevolgtrekkingen mogen gehaald worden ten aanzien van het
recht van de betrokkene om de verlenging van zijn loopbaan aan te vragen.
5.7.
Heeft de beslissing over het eindeloopbaanverlof geen gevolgen
voor de toepassing van het systeem van de verlenging van de loopbaan, dan volgt
daaruit dat uit het loutere feit dat verzoeker, bij het indienen van zijn
verzoekschriften, op 30 juni 2014 de pensioenleeftijd bereikt, niet afgeleid mag
worden dat hij niet meer tot korvetkapitein bevorderd kon worden. Immers kon
hij om de verlenging van zijn loopbaan vragen en heeft hij die verlenging
vervolgens bovendien ook gevraagd en toegewezen gekregen. Er is geen reden
om de beroepen onontvankelijk te verklaren omdat verzoeker bij het indienen
X-15.691-15692-6/17
ervan niet zou hebben voldaan aan de benoemingsvoorwaarden, standpunt dat de
verwerende partij ten andere bij het nemen van de besreden beslissingen zelf
heeft ingenomen.
5.8.
Uit de omstandigheid tenslotte dat verzoeker na kennisneming
van de bestreden besluiten gevraagd zou hebben om in een andere functie met
minder verantwoordelijkheden en dichter bij huis te worden tewerkgesteld, mag
niet worden afgeleid dat hij geen belangstelling en bijgevolg geen belang meer
zou hebben voor een bevordering.
De exceptie wordt verworpen.
VI. Onderzoek van het enig middel in de zaken sub I en II
Standpunt van de partijen
6.1.
Verzoeker roept in een enig middel de schending in van het
koninklijk besluit van 7 april 1959 ‘betreffende de stand en de bevordering van
de beroepsofficieren’, inzonderheid de artikelen 1 en 8; van de wet van 29 juli
1991 ‘betreffende de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen’
(hierna : de motiveringswet), inzonderheid de artikelen 1, 2 en 3; van de
materiëlemotiveringsplicht
beginselen
van
en
behoorlijk
het
zorgvuldigheidsbeginsel
bestuur,
alsook
van
het
als
algemene
grondwettelijk
gelijkheidsbeginsel zoals vervat in de artikelen 10 en 11 van de Grondwet.
Verzoeker voert onder meer aan dat noch uit de bekendmaking
van de bestreden besluiten in het Belgisch Staatsblad, noch uit het hem ter kennis
gebrachte deel van het rapport van het bevorderingscomité, zijn voordrachtfiche
en de punten die hij op de verschillende vooraf vastgestelde beoordelingscriteria
heeft behaald en op grond waarvan zijn plaats in de rangschikking bepaald is,
afdoende blijkt welke de juridische en feitelijke overwegingen zijn die aan de
bestreden beslissingen ten grondslag liggen. Verzoeker heeft evenmin kennis van
de puntenscores van de aanbevolen kandidaten op de verschillende vooraf
X-15.691-15692-7/17
vastgestelde beoordelingscriteria, waardoor elke vergelijking onmogelijk is. De
loutere, niet gemotiveerde puntenscores op de verschillende vooraf vastgestelde
beoordelingscriteria kunnen op zich de score van de kandidaten en hun
rangschikking niet verantwoorden en op basis van de stukken van het
bevorderingsdossier waarvan verzoeker kennis kreeg, kan onmogelijk inzicht
worden verworven in de wettigheid van de motieven die tot de respectievelijke
puntenscores hebben geleid. Verzoeker, die meerdere capaciteiten en troeven
heeft om aanbevolen te worden door het benoemingscomité, dan wel benoemd te
worden door de bevoegde minister, moet redelijkerwijs kunnen nagaan in
hoeverre al zijn capaciteiten en troeven om benoemd te worden afdoende in
rekening zijn gebracht, wat in casu niet het geval is.
Het gebrek aan motivering werd bovendien niet verholpen door
het onderhoud dat verzoeker op 23 april 2012 en op 25 juli 2012 had met zijn
individuele inspecteur, naar aanleiding van het schrijven van 26 maart 2012
waarin hem werd meegedeeld dat het bevorderingscomité hem – voor de vijfde
en laatste keer – niet batig had gerangschikt en hem derhalve niet voor de hogere
graad had aanbevolen. Verzoeker kreeg tijdens dit onderhoud immers slechts een
onduidelijke en nietszeggende mondelinge toelichting met betrekking tot zijn
eigen puntenscores, zonder dat een nadere motivering werd gegeven inzake de
totstandkoming van deze scores en zonder dat verzoeker inzage kreeg in de
puntenscores van de andere aanbevolen kandidaten.
Verzoeker heeft geen kennis kunnen nemen van het volledige
rapport van het bevorderingscomité, met inbegrip van de scores van de andere
aanbevolen
kandidaten
op
de
verschillende
vooraf
vastgestelde
beoordelingscriteria, zodat hij niet weet op grond van welke argumenten hij in
vergelijking met de anderen niet als batig werd gerangschikt en elke vergelijking
onmogelijk is. Blijkens het hem bekende deel van het rapport van het
bevorderingscomité heeft de “officier belast met de voordracht van de
kandidaturen” (hierna : de OBVK) de aanbeveling voorgesteld van de eerste vier
gerangschikte kandidaten, waarna de leden van het comité deze aanbeveling
zonder gemotiveerde beoordeling hebben goedgekeurd. Het bevorderingscomité
X-15.691-15692-8/17
heeft derhalve wellicht de kandidaten aanbevolen die de hoogste totaalscore
hebben behaald op de respectieve vooraf vastgestelde beoordelingscriteria. Het
bevorderingscomité diende evenwel een verantwoording te geven voor de punten
die aan elk van de kandidaten waren toebedeeld, gezien deze punten betrekking
hebben op domeinen die de loutere kennis overstijgen.
6.2.
De verwerende partij betwist in haar memorie van antwoord
vooreerst dat verzoeker belang heeft bij het middel in zoverre de schending van
de formelemotiveringsplicht wordt aangevoerd. De benoemingen zijn gebaseerd
op een puntentabel (beoordeling van 10 criteria telkens op 100 punten). In het
korpsencomité Marine klasseerde verzoeker zich als elfde voor slechts vier
vacatures. In het intermachtencomité is de relatieve zwakte van verzoekers
dossier nog meer uitgesproken: hij bekleedde slechts de tweeënvijftigste plaats
voor tien vacatures. Indien de administratie, na een eventuele vernietiging door
de Raad van State, overgaat tot nieuwe benoemingen gebaseerd op een andere
formele motivering, is het nagenoeg onmogelijk dat verzoeker benoemd zal
worden. Dit geldt zeker voor de benoemingen die voortvloeien uit het
intermachtencomité.
Ten
gronde
repliceert
de
verwerende
partij,
wat
de
formelemotiveringsplicht betreft, dat de benoemingsbesluiten, naast een
verwijzing in rechte, ook een verwijzing naar de voorstellen van de
bevorderingscomités bevatten. Deze voorstellen, die aanvaard werden door de
minister van Landsverdediging, vormen de grondslag voor de benoemingen.
Gelet op het groot aantal kandidaten dat moest vergeleken worden (19 door het
korpsencomité Marine en 108 door het intermachtencomité), werd gekozen voor
een vergelijking op basis van een puntentabel. Deze vergelijking was
doorgevoerd door de OBVK en ze werd op 12 maart 2012 ter stemming
voorgelegd aan de bevorderingscomités, die het voorstel unaniem goedkeurden.
De vergelijking gebeurde via het toekennen van punten voor tien criteria, telkens
gequoteerd op 100 punten, wat leidde tot een totaalscore op 1000 punten.
X-15.691-15692-9/17
De drie volgende “domeinen” werden beoordeeld: “kennis”,
“vaardigheden” en “houding”. Het domein “kennis” bestond uit de criteria
“vorming” en “beroepservaring”. Het domein “vaardigheden” bestond uit de
criteria “karakteriële vaardigheden”, “fysieke vaardigheden” en “professionele
vaardigheden”. Het domein “houding” bestond uit de criteria “persoonlijke
inzet”,
“groepsgedrag”,
“visie
en
analyse”,
“werkorganisatie”
en
“resultaatgerichtheid”. De tien voormelde criteria waren op voorhand
gedefinieerd en verzoeker heeft er voor het bevorderingscomité kennis van
kunnen nemen. Hij had de mogelijkheid om dienaangaande een gesprek te
hebben met zijn inspecteur, maar heeft nagelaten om van die mogelijkheid
gebruik te maken, zodat het niet ernstig is om op te werpen dat de criteria niet
duidelijk zijn.
De vraag rijst of de gehanteerde werkwijze in overeenstemming
is met de verplichtingen die voortvloeien uit de motiveringswet. Vooreerst dient
opgemerkt dat het aantal kandidaten op een bevorderingscomité zeer groot is. Het
gestelde in ’s Raads arrest nr. nr. 141.116 van 23 februari 2005 is perfect
vergelijkbaar met de voorliggende zaak: van de overheid kan, gelet op het grote
aantal kandidaten, onmogelijk verwacht worden dat zij bij het benoemingsbesluit
en in de voorbereidende documenten (in casu in de processen-verbaal van de
bevorderingscomités) een gedetailleerde vergelijking zou doorvoeren. Deze
vergelijking opnemen in een publicatie in het Belgisch Staatsblad is al helemaal
niet mogelijk. Om die reden kan iedere kandidaat inzage krijgen in de processenverbaal van de comités. Zowel op 24 april 2012 als op 25 juni 2012 heeft
verzoekers inspecteur hem uitvoerig uitleg verstrekt met betrekking tot zijn
resultaat. Verzoeker kreeg tevens inzage in zijn puntenscores en deze van zijn
collega’s. Doordat alle documenten in detail besproken werden met zijn
inspecteur, kon verzoeker dan ook op 20 mei 2012 precies aanduiden van welk
stuk hij een afschrift wenste te ontvangen in het kader van de openbaarheid van
bestuur. Ten slotte kan niet ontkend worden dat het dossier van verzoeker relatief
zwak is. Verzoeker overschat zijn ervaring en vaardigheden, wat tot uiting komt
in de lage eindcijfers. Dit maakt dat het verschil met de beoordeling van de
gunstig geklasseerde kandidaten zo groot is, dat het minstens een voor de hand
X-15.691-15692-10/17
liggende
beslissing
betreft.
Als
de
rechtsleer
stelt
dat
de
formelemotiveringsverplichting strenger is als een niet voor de hand liggende
beslissing wordt genomen, geldt a contrario dat er enige nuancering in de
gestrengheid van de formelemotiveringsplicht mag getolereerd worden in
onderhavig bevorderingsbesluit. Uit de parlementaire voorbereiding van de
motiveringswet blijkt ook dat een positieve motivering bij benoemingen in
beginsel volstaat.
6.3.
Verzoeker dupliceert in zijn memorie van wederantwoord, wat
zijn belang bij het middel betreft, dat de verwerende partij voorbijgaat aan zijn
kritiek dat er onmogelijk inzicht kan worden verworven in de wettigheid van de
motieven die tot de respectievelijke puntenscores hebben geleid en aan het feit
dat de loutere niet gemotiveerde puntenscores op de verschillende vooraf
vastgestelde beoordelingscriteria op zich de score van de kandidaten en hun
rangschikking niet kunnen verantwoorden. Met een vernietiging beoogt
verzoeker dan ook onder meer te bekomen dat de bevoegde overheid afdoende
zou motiveren waarom verzoeker eerder laag scoort in de puntentabel, in acht
genomen zijn anciënniteit en zijn ruime professionele ervaring op meerdere
gebieden, waardoor hij beschikt over capaciteiten en troeven die hem in beginsel
een voorsprong geven op de andere kandidaten en die in beginsel belangrijker en
gevarieerder zijn dan de ervaring van de andere kandidaten, en die tevens blijken
uit de gunstige adviezen van zijn oversten. Bovendien getuigt de exceptie volgens
verzoeker van weinig respect voor een gebeurlijk annulatiearrest en lijkt zij
tevens te zijn ingegeven om verzoeker te intimideren.
Ten gronde dupliceert verzoeker in de zaak sub I onder meer
dat hij intussen een afschrift van het bestreden besluit in de zaak sub I heeft
ontvangen. Dit besluit bevat, evenmin trouwens als het bestreden besluit in de
zaak sub II, geen eigen motivering, maar verwijst louter naar de aanbeveling van
het bevorderingscomité van 12 maart 2012, waarbij vastgesteld wordt dat de
gunstig aanbevolen officier voldoet aan de vereiste bevorderingsvoorwaarden. De
minister heeft derhalve louter de motieven van de aanbeveling van het
bevorderingscomité tot de zijne gemaakt, zodat aan de bestreden besluiten geen
X-15.691-15692-11/17
andere motieven ten grondslag liggen dan deze die door het bevorderingscomité
in rekening werden gebracht. Derhalve volhardt verzoeker in de argumentatie in
het middel, vermits onder meer nog steeds moet worden vastgesteld dat hij bij
gebreke aan kennisgeving van het volledige bevorderingsdossier niet kan nagaan
of de aanbeveling van het bevorderingscomité zelf een afdoende motivering bevat
en voldoet aan de motiveringswet.
Verzoeker stelt verder in de beide zaken vast dat de verwerende
partij voorbijgaat aan de essentiële wettigheidskritiek dat de vereiste
doorzichtigheid op het vlak van de vergelijking van de titels en de verdiensten
van de kandidaten slechts mogelijk is wanneer de puntenscores op de
verschillende vooraf vastgestelde beoordelingscriteria worden ondersteund door
een verantwoording die toelaat de scores en de rangschikking op basis van deze
scores te begrijpen, hetgeen in casu niet het geval is.
De verwerende partij poogt haar onzorgvuldige en niet
gemotiveerde besluitvorming ten onrechte goed te praten door te verwijzen naar
het arrest nr. 141.116 van 23 februari 2005. Zoals uiteengezet in het middel en
door de verwerende partij niet ernstig wordt tegengesproken, blijkt noch uit het
administratief dossier, noch uit de bestreden besluiten, dat de aanspraken en
verdiensten van de kandidaten “werkelijk” zijn vergeleken en dat de keuze van de
benoemingsgerechtigde overheid te begrijpen valt. Verzoeker weet op basis van
een loutere nietszeggende puntentabel immers nog steeds niet waarom de
benoemingsgerechtigde overheid deze of gene kandidaat boven de andere heeft
verkozen, zodat de discussie inzake de noodzaak van een analyse van de
kwaliteiten en gebreken van alle mededingende kandidaten tot in het kleinste
detail en een systematische vergelijking daarvan zich in casu niet stelt. In het
aangehaalde arrest oordeelde de Raad van State bovendien ook dat uit de
vergelijking van de bevoegde overheden wel degelijk kon worden afgeleid
waarom de benoemde partij boven de verzoekende partij was verkozen, en dat de
bevoegde overheid duidelijk had uitgelegd waarom ze de benoemde partij boven
de andere kandidaten had verkozen. Dit is in casu niet het geval.
X-15.691-15692-12/17
De stelling van de verwerende partij dat bij benoemingen een
positieve motivering zou volstaan, gaat eveneens voorbij aan de vaststelling in
het middel dat er in casu geen enkele motivering voorligt ten aanzien van de
respectievelijke puntenscores en puntentabellen van de kandidaten die hebben
geleid tot de volgorde van benoeming van de kandidaten. De loutere verwijzing
naar de hogere puntenscores van de benoemde kandidaten volstaat derhalve
evenmin als positieve motivering. Het gebrek aan enige duiding bij de
puntenscores van de kandidaten wordt tevens – minstens impliciet – erkend in de
memorie van antwoord, waarin de verwerende partij aan verzoeker verwijt dat hij
in zijn verzoekschrift louter zijn sterke punten zou citeren en abstractie zou
maken van de punten waar verbetering mogelijk is. Het probleem betreft juist dat
verzoeker nergens kan achterhalen op basis waarvan hem bepaalde puntenscores
werden toegekend.
6.4.
De verwerende partij voegt in haar laatste memorie nog toe dat
het proces om militairen te bevorderen in de hogere graad, een vergelijking van
de titels en verdiensten van een aantal personen over meerdere criteria behelst,
zodat het logisch is dat de regelgever heeft voorgeschreven dat het voorbereidend
werk door de OBVK dient te gebeuren. Geen enkele bepaling verhindert dat het
bevorderingscomité het door de OBVK verstrekte advies tot de zijne maakt.
Verder wijst zij erop dat de OBVK in essentie de werking van het
bevorderingscomité faciliteert door een aantal adviezen te formuleren. De OBVK
stelt op grond van het ministerieel besluit van 31 maart 1971 ‘betreffende de
samenstelling en de werking van de bevorderingscomités’ de namen voor van de
personen die hij niet geschikt acht voor bevordering in de hogere graad en geeft
een gemotiveerd advies met betrekking tot de voorstelling van de kandidaten en
de rangschikking van de kandidaten die hij het meest geschikt acht om een ambt
van de hogere graad uit te oefenen. Het tweede en derde lid van artikel 24 van het
voormeld ministerieel besluit laten er geen twijfel over bestaan dat het
bevorderingscomité de eindbeslissing neemt. De verwerende partij stelt niet in te
zien op welke manier de voormelde werkwijze de discretionaire bevoegdheid van
het bevorderingscomité zou uithollen. Dat het bevorderingscomité zich akkoord
verklaart met het voorstel van de OBVK laat de vaststelling overeind dat dit
X-15.691-15692-13/17
comité na vergelijking van de titels en verdiensten de meest verdienstelijke
kandidaten voor bevordering heeft voorgesteld.
6.5.
Verzoeker laat in zijn laatste memorie nog gelden dat de
verwerende partij voorbijgaat aan zijn wettigheidskritiek dat het volstrekt
onduidelijk is hoe de scores van de kandidaten werden berekend en kunnen
worden verantwoord, onafgezien de vraag naar de rol van de OBVK en het
bevorderingscomité hierbij.
Beoordeling
7.1.
Artikel 1 van het koninklijk besluit van 7 april 1959 luidt:
“De procedure die aan de benoeming in een graad van opperofficier of
hoofdofficier voorafgaat omvat :
[...]
4° de opstelling van een gemotiveerd advies door de officier belast met
het voordragen der kandidaturen in het bevorderingscomité;
5° het onderzoek van de kandidaturen door het bevorderingscomité, de
mededeling van het aantal te begeven plaatsen door de Minister van
Landsverdediging en de aanbeveling van de kandidaten door het
bevorderingscomité.”
Artikel 8 van het voormeld koninklijk besluit luidt:
“Het bevorderingscomité brengt advies uit over de geschiktheid van de
kandidaten om het ambt van de hogere graad te vervullen.
Op basis van het gemotiveerd advies van de officier belast met het
voordragen van de kandidaturen worden de respectieve verdiensten van de
kandidaten vergeleken.
De meest verdienstelijke kandidaten worden aanbevolen binnen het door
de Minister van Landsverdediging vastgesteld maximum aantal
opengestelde plaatsen.
[...].”
7.2.
Uit de voormelde bepalingen volgt dat de OBVK een
gemotiveerd advies ten behoeve van het bevorderingscomité opstelt, waarna dit
comité de kandidaturen onderzoekt door hun respectieve verdiensten te
vergelijken,
om
vervolgens
een
aanbeveling
aan
de
minister
van
Landsverdediging te richten.
X-15.691-15692-14/17
7.3.
In casu blijkt de OBVK aan het bevorderingscomité van het
marinepersoneel van 12 maart 2012 een rangschikking van kandidaten te hebben
voorgesteld, op grond van hun “kennis” (200 punten), “vaardigheden” (300
punten) en “houding” (500 punten). Deze drie domeinen zijn verder
onderverdeeld in tien criteria die elk afzonderlijk op 100 punten gequoteerd
worden.
Verzoeker heeft daarbij de volgende scores behaald:
kennis, vorming:
72,50
kennis, professionele ervaring:
76,26
vaardigheden, karakterieel:
68,61
vaardigheden, fysiek:
74,80
vaardigheden, professioneel:
69,61
houding, persoonlijke inzet:
71,93
houding, groepsgedrag:
69,05
houding, visie en analyse:
71,05
houding, werkorganisatie:
71,05
houding, resultaatgerichtheid:
71,93
TOTAAL:
716,79.
Het bevorderingscomité heeft de door de OBVK voorgestelde
rangschikking bij handopsteking ongewijzigd goedgekeurd. Verzoeker werd als
elfde gerangschikt en viel buiten de vier open verklaarde plaatsen.
7.4.
Waar de vergelijking van de titels en verdiensten van de
kandidaten door het bevorderingscomité blijkbaar louter gebeurd is op grond van
de door hen behaalde scores, diende voor de toekenning ervan een motivering te
worden gegeven in het voorstel van rangschikking van de OBVK. Deze scores
zijn immers het resultaat van een discretionaire beoordeling van een aantal
criteria die het domein van de loutere kennis overstijgen, zodat zij op zich de
rangschikking van de kandidaten niet kunnen verantwoorden.
X-15.691-15692-15/17
Te dezen blijkt evenwel niet hoe de OBVK tot de deelscores
voor de tien hoger vermelde criteria, op grond waarvan het bevorderingscomité
zijn aanbeveling aan de minister van Landsverdediging heeft gedaan, is gekomen.
Aangenomen dat de OBVK zich voor die scores kon baseren op de gegevens
vermeld op de voordrachtfiches, diende minstens te blijken welke werkwijze de
OBVK heeft gevolgd om die gegevens om te rekenen naar de scores voor de tien
criteria die uiteindelijk de rangschikking en de aanbeveling voor de benoemingen
hebben bepaald en hoe deze scores verantwoord worden. Het is de Raad van State
echter volstrekt onduidelijk hoe de OBVK de scores van de kandidaten heeft
berekend en hoe deze scores verantwoord kunnen worden.
7.5.
Het intermachtencomité van 12 maart 2012 blijkt voor zijn
rangschikking van de kandidaten op dezelfde scores te zijn voortgegaan, met dien
verstande dat erbij een correctiefactor werd toegepast die toelaat om alle
kandidaten, van welke macht ook, met elkaar te vergelijken. Verzoeker werd met
718,81 punten als 52ste gerangschikt en viel buiten de tien open verklaarde
plaatsen.
7.6.
De
bestreden
besluiten
worden
beide
slechts
formeel
gemotiveerd door de verwijzing naar de gunstige aanbeveling door het
bevorderingscomité. Nu deze aanbeveling zelf gesteund is op een rangschikking
waarvoor geen afdoende motivering voorhanden is, kan zij niet ingeroepen
worden als een afdoende formele motivering voor de bestreden benoemingen. De
bestreden besluiten schenden dan ook de formelemotiveringsplicht.
7.7.
Aangezien niet duidelijk is hoe de rangschikking van de
kandidaten tot stand is gekomen en hoe zij kan worden verantwoord, heeft
verzoeker een evident belang bij het middel, welke plaats hij in de rangschikking
ook inneemt.
Het middel is in de aangegeven mate gegrond.
X-15.691-15692-16/17
BESLISSING
- De zaken A. 205.403/X-15.691 en A. 206.128/X-15.692 worden gevoegd.
- De Raad van State vernietigt :
a. het koninklijk besluit nr. 8801 van 20 maart 2012 waarbij Gert Laenen,
luitenant-ter-zee eerste klasse, met ingang van 26 maart 2012 wordt
bevorderd tot korvetkapitein, en
b. het koninklijk besluit nr. 8904 van 11 april 2012 waarbij Pascale Van
Leeuwen, Yacin Nini, Kristof Van Bellegem en Bruno Van de Gucht, allen
luitenant-ter-zee eerste klasse, met ingang van 26 juni 2012 worden
bevorderd tot korvetkapitein.
- Dit arrest dient te worden bekendgemaakt op dezelfde wijze als de
vernietigde besluiten.
- De verwerende partij wordt verwezen in de kosten van de vorderingen tot
schorsing en de beroepen tot nietigverklaring, begroot op 700 euro.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van veertien mei
2014, door de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
Johan Lust,
kamervoorzitter,
Pierre Lefranc,
staatsraad,
Stephan De Taeye,
staatsraad,
Astrid Truyens,
griffier.
bijgestaan door
De griffier
De voorzitter
Astrid Truyens
Johan Lust
X-15.691-15692-17/17