Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2015:ARR.230.273 (2015-02-24)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 230.273 van 24 februari 2015 Ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Bouwvergunningen en gemengde
vergunningen Beslissing : Vernietiging Verwerping Samenvoeging Overschrijving
en verwijzing
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
Xe KAMER
ARREST
nr. 230.273 van 24 februari 2015
in de zaken A. 212.849/X-15.823 (zaak I)
212.869/X-15.824 (zaak II).
In zake :
I.
de STAD HOOGSTRATEN
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Jan Surmont
kantoor houdend te 2300 Turnhout
de Merodelei 112
bij wie woonplaats wordt gekozen
II.
- de GEWESTELIJKE STEDENBOUWKUNDIGE
AMBTENAAR TE ANTWERPEN
- het VLAAMSE GEWEST
beide bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Willem Slosse en Stijn Brusselmans
kantoor houdend te 2018 Antwerpen
Mechelsesteenweg 64/2
tegen :
I.
de DEPUTATIE
ANTWERPEN
VAN
DE
II.
- de DEPUTATIE VAN DE
ANTWERPEN
- de STAD HOOGSTRATEN
PROVINCIERAAD
VAN
PROVINCIERAAD
VAN
Tussenkomende partijen :
I. + II.
- Adolf DE MEESTER
- Cornelia SMITS
beiden bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Floris Sebreghts en Joris Geens
kantoor houdend te 2018 Antwerpen
Mechelsesteenweg 27
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------X-15.823-15.824-1/16
I. Voorwerp van de cassatieberoepen
cassatie
Het cassatieberoep, ingesteld op 20 juni 2014, strekt tot de
van
het
arrest
nr.
A/2014/0346
van
de
Raad
voor
Vergunningsbetwistingen (hierna: RvVb) van 13 mei 2014 in de zaak
2010/0446/SA/8/0402. (zaak I)
Het cassatieberoep, ingesteld op 23 juni 2014, strekt tot de
cassatie van het arrest nr. A/2014/0346 van de RvVb van 13 mei 2014 in de zaak
2010/0446/SA/8/0402. (zaak II)
II. Verloop van de rechtspleging
De
cassatieberoepen
zijn
toelaatbaar
verklaard
bij
beschikkingen van 4 juli 2014.
In de zaak sub I heeft de verwerende partij een memorie van
antwoord ingediend en heeft de verzoekende partij een memorie van
wederantwoord ingediend.
In de zaak sub II heeft de eerste verwerende partij een memorie
van antwoord ingediend en hebben de verzoekende partijen een memorie van
wederantwoord ingediend.
A. De Meester en C. Smits hebben in beide zaken een
verzoekschrift tot tussenkomst ingediend. De tussenkomsten zijn toegestaan bij
beschikkingen van 5 september en 16 september 2014. De tussenkomende
partijen hebben in beide zaken een memorie ingediend.
Auditeur Wouter De Cock heeft in beide zaken een verslag
opgesteld.
X-15.823-15.824-2/16
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 19 december 2014.
Staatsraad Pierre Lefranc heeft verslag uitgebracht in beide
zaken.
Advocaat Koen Van Den Wijngaert, die loco advocaat Jan
Surmont verschijnt voor de verzoekende partij sub I, advocaat Stijn Brusselmans,
die verschijnt voor de verzoekende partijen sub II, Veronique Elsemans, juriste,
die verschijnt voor de deputatie van de provincieraad van Antwerpen, en
advocaten Floris Sebreghts en Joris Geens die verschijnen voor de
tussenkomende partijen, zijn gehoord.
Auditeur Wouter De Cock heeft een met dit arrest eensluidend
advies gegeven, behoudens wat de kosten betreft in de zaak sub II.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
Met het voor de RvVb bestreden besluit van 4 maart 2010
verleent de deputatie van de provincieraad van Antwerpen (hierna: deputatie) aan
De Meester-Smits een stedenbouwkundige vergunning “voor het bouwen van een
woonhuis”.
Het bestreden arrest verklaart het beroep van de stad
Hoogstraten, tot vernietiging van het voormelde besluit van 4 maart 2010
ongegrond. De gewestelijke stedenbouwkundige ambtenaar (hierna GSA) is ter
ondersteuning van het beroep van de stad Hoogstraten tussengekomen in de
procedure die geleid heeft tot het bestreden arrest.
X-15.823-15.824-3/16
In het bestreden arrest stelt de RvVb vast dat:
- De Meester-Smits op 27 maart 1963 de 7 kavels waarvoor op 29 januari 1963
aan de verkopers een verkavelingsvergunning aan een reeds uitgeruste weg werd
verleend, samen met twee achterliggende weilanden hebben gekocht;
- de stad Hoogstraten op 11 februari 2002 beslist heeft “om de verkaveling niet
op te nemen in het vergunningenregister”.
De RvVb oordeelt vervolgens dat:
“Vooraf merkt de Raad op dat de decreetgever met artikel 7.5.6 VCRO
een einde heeft willen maken aan de discussie of een verkoop van een
verkaveling in haar geheel - voor de periode voor l september 2009 - al dan
niet volstond om het verval van de verkavelingsvergunning te beletten. [...].
Het komt er op aan na te gaan wat de gevolgen zijn van artikel 7.5.6 VCRO
op de voorliggende zaak.
[...]
[In de parlementaire voorbereiding zijn] geen aanwijzingen dat de
decreetgever de verkavelingsvergunningen van voor 22 december 1970
wilde uitsluiten van het toepassingsgebied van artikel 7.5.6 VCRO.
[…]
Anders dan de verzoekende partij beweert, blijkt uit [artikel 203 van het
stedenbouwdecreet 1999], meer bepaald door de uitdrukkelijke referentie
naar artikel 192 van hetzelfde decreet, dat de verplichting van de verkoop
van 1/3, respectievelijk 2/3 van de kavels, ook gold voor de verkavelingen
van voor 22 december 1970, voor zover die niet definitief vervallen zouden
zijn omdat geen aangifte werd gedaan binnen de termijn van drie maanden
na inwerkingtreding van het decreet van 18 mei 1999.
Het hoeft verder geen betoog dat artikel 4.6.4 VCRO, dat de
vervalregeling van de artikels 129-132 DRO herneemt, dus evenzeer van
toepassing is op verkavelingen van voor 22 december 1970.
Dat verklaart ook waarom artikel 7.5.4 VCRO, dat inhoudelijk de
regeling van artikel 192 DRO overneemt, behouden werd.
[...] Artikel 7.5.5 VCRO heeft evenmin de strekking dat het bij
uitsluiting van artikel 7.5.6 VCRO van toepassing is op verkavelingen van
voor 22 december 1970. Het doelt precies op gevallen waar de
verkavelingen van voor 22 december 1970, en die vervallen waren omdat
geen tijdige aangifte was gedaan binnen de periode van drie maanden na de
inwerkingtreding van het decreet van 18 mei 1999, om ook voor die
gevallen toch nog een uitweg te bieden, namelijk wanneer de overheid in
het verleden de geldigheid van die verkaveling had erkend door het
afleveren van vergunningen en attesten die niet door de hogere overheid of
een rechter onrechtmatig werden bevonden.
Uit de samenlezing van de artikels 7.5.4 en 7.5.6 VCRO volgt dat de
verkoop van een verkaveling in haar geheel, voor vergunningen verleend
X-15.823-15.824-4/16
voor 22 december 1970, het verval van de verkaveling maar belet voor
zover de verkaveling al niet vervallen was bij toepassing van artikel 192
DRO. [...]
[Bij het nemen van haar besluit van 4 maart 2010 was de deputatie] niet
gebonden door de gegevens van het vergunningenregister [en heeft zij]
aangegeven dat de aanvrager [De Meester-Smits] zijn verplichtingen op
grond van artikel 192 DRO was nagekomen [...].
Het arrest van het Grondwettelijk Hof van 31 mei 2012, nr.071/2012,
vermag niet tot een andere conclusie te leiden.
In die zaak stond ter discussie, niet de hier in het geding zijnde versie
van artikel 7.5.6 VCRO, maar wel de versie zoals gewijzigd door het
decreet van 16 juli 2010, waardoor precies de verkavelingsvergunningen
van voor 22 december 2010 van het toepassingsgebied werden uitgesloten.
Dat
het
Hof
aanvaardde
dat
de
uitsluiting
van
die
verkavelingsvergunningen niet in strijd was met de aangevoerde
grondwettelijke en internationaalrechtelijke bepalingen en beginselen,
impliceert niet dat het de decreetgever niet vrij zou staan om de verkoop
van een verkaveling in haar geheel, ook voor verkavelingsvergunningen
van voor 22 december 1970, te aanvaarden als voldoende om het verval te
beletten, en dat is precies wat in deze zaak aan de orde is. Er kan nog aan
worden toegevoegd dat, als het zo evident was dat de
verkavelingsvergunningen van voor 22 december 1970 niet in aanmerking
kwamen voor de toepassing van artikel 7.5.6 VCRO in de hier in het geding
zijnde versie, de vraag gesteld kan worden waarom het nodig gevonden
werd die bepaling in die zin te wijzigen.
[...]
Artikel 7.5.6 VCRO bepaalt dat alleen in geval van een in kracht van
gewijsde gegane rechterlijke uitspraak de verkoop van de verkaveling in
haar geheel het verval van de verkaveling niet kan beletten. Dat is hier niet
het geval. [...] [Een beslissing van het college van burgemeester en
schepenen die het verval van een verkavelingsvergunning van vóór
22 december 1970 vaststelt staat] niet in de weg van de toepassing van
artikel 7.5.6 VCRO.
Integendeel, het is precies de bedoeling dat [...] ook in gevallen waar in
het verleden een stedenbouwkundige vergunning werd geweigerd omdat de
verkavelingsvergunning vervallen was omdat ze in haar geheel verkocht
werd, het verval vooralsnog werd opgeheven.”
IV. Regelmatigheid van de rechtspleging in de zaak A. 212.869/X-15.824.
Het cassatieberoep wordt ook ingesteld door het Vlaamse
Gewest.
Het arrest willigt “het beroep tot tussenkomst” van de GSA in
als belanghebbende in de zin van artikel 4.8.16, § 1, 5°, VCRO.
X-15.823-15.824-5/16
Het cassatieberoep ingesteld door het Vlaamse Gewest, die
geen partij was voor de RvVb, is onontvankelijk.
V. Onderzoek van de ontvankelijkheid van de cassatieberoepen
Het loutere “voorbehoud” van de deputatie “ten aanzien van de
tijdigheid van het ingesteld cassatieberoep” en het daaraan gekoppelde verzoek
aan de Raad van State “om ambtshalve te onderzoeken of het verzoekschrift
binnen een termijn van 30 dagen […] werd ingesteld” noopt de Raad van State
niet tot een ambtshalve ontvankelijkheidsonderzoek nadat het cassatieberoep na
een ambtshalve onderzoek bij voormelde beschikking toelaatbaar werd verklaard.
VI. Onderzoek van het cassatiemiddel in beide zaken
Standpunt van de stad Hoogstraten
De stad Hoogstraten voert de schending aan van de artikelen
7.5.4 en 7.5.6 Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (hierna: VCRO), het
legaliteitsbeginsel, artikel 159 Gw, “bevoegdheids- en machtsoverschrijding en
schending van de motiveringsplicht ex art. 149 van de Grondwet”.
In een eerste onderdeel argumenteert zij dat artikel 7.5.6 VCRO
“niet van toepassing is op verkavelingsvergunningen van vóór 22 december 1970,
doch wel de bepalingen van art. 7.5.4 VCRO en [dat] voor dergelijke oude
verkavelingen de verkoop van alle loten van de verkaveling in hun totaliteit aan
één en dezelfde persoon nooit het verval van de verkaveling kan verhinderen”.
Het bestreden arrest kon bijgevolg niet oordelen dat “op het ogenblik dat het
besluit van de deputatie van de provincieraad Antwerpen van 4 maart 2010 werd
genomen
art.
7.5.6
VCRO
van
toepassing
zou
zijn
geweest
op
verkavelingsvergunningen verleend vóór 22 december 1970” en dat “uit de
combinatie van de artikelen 7.5.4 en 7.5.6 VCRO zou volgen dat de verkoop van
een verkaveling in haar geheel voor dergelijke vergunningen het verval van de
X-15.823-15.824-6/16
verkaveling zou kunnen beletten in zoverre de verkaveling niet vervallen was bij
toepassing van artikel 192 DRO ingevolge de tijdige melding bij het college”.
De stad Hoogstraten licht toe dat de wet- en decreetgever een
onderscheid heeft gemaakt in de vervalregeling voor verkavelingsvergunningen
van vóór 22 december 1970 en deze van ná die datum. De vervalregeling voor
verkavelingsvergunningen verleend vóór 22 december 1970 is “een bijzonder
vervalregime dat afwijkt van het gemene vervalregime”. Het verval van de
verkavelingsvergunningen in het stedenbouwdecreet van 1999 wordt geregeld in
artikel
192
(de
artikelen
7.5.3
tot
7.5.5
VCRO)
voor
de
verkavelingsvergunningen verleend vóór 22 december 1970, in artikel 129
(artikel 4.6.4 VCRO) voor de verkavelingsvergunningen verleend vanaf 1 mei
2000, en in artikel 203 (artikel 7.5.6 VCRO) voor de verkavelingsvergunningen
verleend tussen 22 december 1970 en 1 mei 2000. Het voormelde artikel 203
heeft de bijzondere vervalregeling voor de verkavelingsvergunningen verleend
vóór 22 december 1970 “onverminderd en onverkort laten bestaan”. Voor deze
laatste verkavelingsvergunningen “was er een principieel vermoeden dat zij voor
de niet-bebouwde delen vervallen zijn”, welk vermoeden “geldt tot het deel van
het vergunningenregister waarin wordt vermeld voor verkavelingsvergunningen
van voor 22 december 1970 of de verkaveling geheel of gedeeltelijk vervallen is
[…] is opgemaakt door de gemeente en goedgekeurd door de gewestelijk
stedenbouwkundig ambtenaar. […] Door […] een melding binnen de 90 dagen na
1 mei 2000 [...] konden de verkavelaar of de eigenaar het definitieve verval
voorkomen”. Na zo’n melding “diende het college te onderzoeken of de
verkaveling al dan niet vervallen is op basis van de regeling vervat in punt 12 van
bijlage 2 gevoegd bij het besluit van de Vlaamse Regering van 22 oktober 1996
(zijnde
de
regeling
ingevoerd
in
[…].
Alleen
als
de
verkavelingsvergunning met toepassing van voormelde regeling nog niet
vervallen zou zijn, worden alle onbebouwde kavels […] opgenomen in het
vergunningenregister.
Met
de
goedkeuring
door
de
gewestelijk
stedenbouwkundig ambtenaar van het gedeelte van het vergunningenregister […]
eindigde het vermoeden van verval […] en bestond er ter zake éénduidigheid.
Met andere woorden, verkavelingsvergunningen van vóór 22 december 1970 die
X-15.823-15.824-7/16
niet definitief vervallen waren omwille van een tijdige melding, kwamen te
vervallen wanneer voor 1 oktober 1970 niet de verkoop van minstens één van de
percelen
aan
de
registratieformaliteit
was
onderworpen.
Voor
[...]
verkavelingsvergunningen van ná 22 december 1970 geldt een ander regime, te
weten de regeling van het verval van rechtswege zoals vervat in artikel 133/25
DRO [voorheen art. 129 DRO en] (thans artikel 4.6.4 e.v. VCRO)”. De
coördinatie van het stedenbouwdecreet 1999 bij besluit van de Vlaamse regering
van 15 mei 2009 en het decreet van 16 juli 2010 ‘houdende aanpassing van de
Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening van 15 mei 2009 en van het decreet van
10 maart 2006 houdende decretale aanpassingen inzake ruimtelijke ordening en
onroerend erfgoed als gevolg van het bestuurlijk beleid’ (hierna: het decreet van
16 juli 2010) bevestigen “dat de vervalregeling voor verkavelingsvergunningen
van vóór 22 december 1970 een bijzonder regime inhoudt dat afwijkt van de
gemene vervalregeling”. “Om een einde te stellen aan de onduidelijkheid over het
al dan niet vervalvermijdende karakter van een geheelverkoop voor
verkavelingsvergunningen van vóór de inwerkingtreding van de VCRO (nl. op
1 september 2009) werd in art. 203 (thans art. 7.5.6 VCRO) een
overgangsbepaling voorzien”. Uit de parlementaire voorbereiding blijkt niet “dat
de decreetgever de uitzonderingsregeling op grond waarvan de verkoop in zijn
geheel het verval van de verkaveling verhinderde ook van toepassing heeft willen
maken op verkavelingsvergunningen van vóór 22 december 1970”. “Naar
aanleiding van de totstandkoming van de VCRO” wordt in de memorie van
toelichting gesteld dat “voor verkavelingsvergunningen afgeleverd na de
inwerkingtreding van de Stedenbouwwet doch voor de wijziging van de
Stedenbouwwet van 22 december 1970, [...] het bijzonder vervalregime van
huidig artikel 192, § 2, DRO [geldt]” dat “inhoudelijk [werd] overgenomen in
artikel 7.5.4 VCRO. Met andere woorden, het was de niet mis te verstane
bedoeling van de Decreetgever om het bijzondere vervalregime dat geldt voor
verkavelingen van vóór 22 december 1970 te behouden en daarop niet de regeling
voorzien in artikel 4.6.4 VCRO van toepassing te maken en evenmin de
overgangsbepalingen van art. 7.5.6 VCRO”. “[H]et amendement nr. 120 [gaat]
over art. 7.5.5 VCRO en de bijgevoegde tabel verwijst wel degelijk enkel naar
verkavelingsvergunningen tussen 22 april 1962 en 22 december 1970” en
X-15.823-15.824-8/16
“[a]mendement nr. 121, dat betrekking heeft op het huidige art. 7.5.6 VCRO,
verwijst uitdrukkelijk naar de artikelen 129 t.e.m. 132 DRO en niet naar art. 192
DRO”. “De bijzondere regeling inzake verkavelingen van voor 22 december
1970 […] heeft voorrang op de regeling uit artikel 4.6.4 VCRO” en “in de mate
waarin het toch zo zou zijn dat artikel 4.6.4 VCRO ook van toepassing wordt
geacht op verkavelingen van vóór 22 december 1970 (quid non), [zou] artikel
7.5.4 VCRO niet behouden […] zijn geweest. Uit de combinatie van de artikelen
7.5.6 VCRO en 7.5.4 VCRO […] volgt derhalve dat de bepaling uit artikel 7.5.6
VCRO
welke
voorziet
dat
artikel
4.6.4
van
toepassing
is
op
de
verkavelingsvergunningen die verleend zijn vóór 1 mei 2000 niet anders kan
gelezen worden dan als ‘op verkavelingsvergunningen verleend tussen
22 december 1970 en 1 mei 2000’”. “Het gebruik van het woord ‘onverminderd’
uit art. 203 DRO” houdt in “dat de regeling geen afbreuk doet aan de bijzondere
vervalregeling uit art. 192 DRO”. “Het feit dat voor de verkavelingsvergunningen
van vóór 22 december 1970 het bijzonder vervalregime uit art. 7.5.4 VCRO geldt
en dus art. 7.5.6 VCRO op dergelijke oude verkavelingsvergunningen niet van
toepassing kan zijn, nu deze bepaling ook niet verwijst naar art. 7.5.4 VCRO,
werd inmiddels ook uitdrukkelijk bevestigd door de decreetgever” met het
decreet van 16 juli 2010.
Standpunt van de GSA
De GSA voert de schending aan van de artikelen 7.5.4 en 7.5.6
VCRO “zoals deze golden op het ogenblik van de inwerkingtreding van de
VCRO” en “op het ogenblik dat de [deputatie] haar beslissing d.d. 4 maart 2010
nam”, artikel 74 van de wet van 29 maart 1962 ‘houdende organisatie van de
ruimtelijke ordening en van de stedenbouw’ (hierna: de stedenbouwwet), de
artikelen 57 en 58 van het decreet van 16 juli 2010 ‘houdende aanpassing van de
[VCRO]’ […] en van het decreet van 10 maart 2006 houdende decretale
aanpassingen inzake ruimtelijke ordening en onroerend erfgoed als gevolg van
het bestuurlijk beleid’ (hierna : het decreet van 16 juli 2010), “het
zorgvuldigheidsbeginsel, het motiveringsbeginsel (o.a. vervat in art. 149 Gw) en
het redelijkheidsbeginsel”.
X-15.823-15.824-9/16
De GSA argumenteert dat de RvVb het bestreden arrest “foutief
motiveert en een foutieve toepassing maakt” van de aangevoerde bepalingen
“door te oordelen dat de […] [deputatie] door toepassing van art. 7.5.6 VCRO tot
het oordeel kon komen dat de in het geschil zijnde verkavelingsvergunning niet
vervallen was nu de verkoop van de verkaveling in zijn geheel het verval zou
hebben gestuit”. Bij de inwerkingtreding van de VCRO op 1 september 2009 kon
de verkoop in zijn geheel van de verkavelingsvergunning die dateert van vóór
22 december 1970 het verval niet stuiten “nu op deze verkavelingsvergunningen
art. 7.5.4 VCRO van toepassing was” dat ertoe verplichtte eerst na te gaan “of
deze niet reeds vervallen [was] op basis van de regeling die vervat lag in punt 12
van bijlage 2 (de regeling die oorspronkelijk vervat lag in art. 74 van de
stedenbouwwet)”. Deze regeling “verzet zich tegen de stuiting van het verval
door
de
verkoop
van
de
verkaveling
in
zijn
geheel”.
Indien
de
verkavelingsvergunning reeds vervallen was op basis van de regeling in het
voormelde punt 12 van de voormelde bijlage 2 waarnaar in artikel 7.5.4 VCRO
wordt verwezen, dan kon deze niet meer herleven door toepassing van
artikel 7.5.6 VCRO. De RvVb kon bijgevolg niet oordelen dat de deputatie “door
toepassing van artikel 7.5.6 VCRO een verkavelingsvergunning die reeds
vervallen was, kon doen herleven en beoordelen als zijnde niet vervallen en op
basis van deze verkavelingsvergunning een stedenbouwkundige vergunning […]
afleveren”.
De GSA zet uiteen dat volgens de in deze zaak toepasselijke
versie van artikel 4.6.4 van titel IV van de VCRO de verkoop van een
verkaveling in zijn geheel het verval van de verkaveling niet kon stuiten en dat in
titel VII van de VCRO diverse temporele en overgangsmaatregelen werden
opgenomen die onder meer betrekking hebben op het verval van oude
verkavelingsvergunningen. Deze laatste specifieke overgangsbepalingen werden
in twee onderscheiden afdelingen (3 en 4) opgenomen. De vervalregeling voor
verkavelingsvergunningen verleend vóór 1 mei 2000 is vervat in artikel 7.5.6
VCRO. De vervalregeling voor verkavelingsvergunningen verleend vóór
22 december 1970 is vervat in artikel 7.5.4 VCRO dat een vermoeden van verval
“zolang het vergunningenregister niet volledig is opgemaakt” voor de niet-
X-15.823-15.824-10/16
bebouwde delen van een verkaveling van vóór 22 december 1970 heeft
ingevoerd. Wanneer een houder van zo’n verkavelingsvergunning zich meldt bij
het college van burgemeester en schepenen onderzoekt deze vooreerst het verval
van deze verkavelingsvergunning bij toepassing van punt 12 van bijlage 2 bij het
besluit van de Vlaamse regering van 22 oktober 1996. Luidens artikel 7.5.6
VCRO geldt voor deze verkavelingsvergunningen de vervalregeling van
artikel 4.6.4 VCRO “met die uitzondering dat de verkoop van een verkaveling in
zijn geheel het verval wel kon stuiten”. Met verwijzing naar de arresten
nr. 153.712 van 12 januari 2006 en nr. 203.875 van 11 mei 2010 diende en dient
voor de beoordeling van het verval van verkavelingsvergunningen verleend vóór
22 december 1970 eerst toepassing te worden gemaakt van de voormelde regeling
vervat in punt 12 van bijlage 2. De vaststelling van het verval op basis van deze
regeling is onherroepelijk. Het is nooit de intentie van de decreetgever geweest
om de volgens de voormelde regeling vervallen verkavelingsvergunningen van
vóór 22 december 1970 “toch te laten herleven door deze alsnog onder het
toepassingsgebied van art. 7.5.6 VCRO te plaatsen”. De GSA verwijst ter
ondersteuning van deze stelling naar het vonnis van de rechtbank van eerste
aanleg van 20 juni 2011 waarin Smeets-Smits de opname van kwestieuze
verkavelingsvergunning heeft gevorderd en naar het arrest nr. 203.403 van
29 april 2010 van de Raad van State. Voor verkavelingsvergunningen van vóór
1 mei 2000 geldt artikel 7.5.6 VCRO, met dien verstande dat voor de
verkavelingsvergunningen van vóór 22 december 1970 het verval eerst moet
nagegaan worden met toepassing van de regeling vervat in artikel 7.5.4 VCRO,
dat bepaalt dat de vervalregeling in artikel 4.6.4 VCRO geldt met uitzondering
van de niet stuitende werking van de verkoop van de verkaveling in haar geheel.
Voor de verkavelingsvergunningen verleend vanaf 1 mei 2000 geldt geen
overgangsbepaling in de VCRO zodat de vervalregeling in artikel 4.6.4 VCRO in
die gevallen geldt. De decreetgever heeft “besloten om met een decreet van
16 juli 2010 de nodige verduidelijkingen aan te brengen in zowel art. 7.5.4
VCRO en art. 7.5.6 VCRO”. De GSA besluit dat de RvVb had moeten vaststellen
bij toepassing van de vervalregeling vervat in artikel 7.5.4 VCRO dat de
deputatie “diende te oordelen dat de verkavelingsvergunning vervallen was en dat
zij geen stedenbouwkundige vergunning kon afleveren”, minstens dat de
X-15.823-15.824-11/16
deputatie “foutief art. 7.5.6 VCRO had toegepast door op basis van dit artikel een
verkavelingsvergunning die reeds vervallen was met toepassing van de regeling
die vervat lag in punt 12 van bij lage 2 (art. 7.5.4 VCRO) te doen herleven (te
beoordelen als niet vervallen)”.
Beoordeling
Uit de wetshistoriek blijkt wat volgt:
- de wet van 29 maart 1962 ‘houdende organisatie van de Ruimtelijke Ordening
en
van
de
Stedenbouw’
(hierna:
stedenbouwwet)
voert
de
verkavelingsvergunning in (art. 56) “voor een onbeperkte duur” of met een
“eeuwigdurend karakter” (Parl. St. Senaat, 1968-69, nr. 559, 14);
- teneinde “grondspeculatie en belemmeringen voor een degelijke ruimtelijke
ordening te voorkomen” (Parl. St. Kamer, 1970-71, nr. 773/2, 13 en 34; Parl. St.
Senaat, 1968-1969, nr. 559, 14) voert de wet van 22 december 1970 tot wijziging
van de stedenbouwwet een vervalregeling in voor de vanaf 15 februari 1971 te
verlenen verkavelingsvergunning (art. 57, § 4) en bepaalt ze teneinde een gelijke
behandeling te bewerkstelligen (Parl. St. Senaat, 1968-1969, nr. 559, 15) bij
overgangsregeling dat “eveneens [komen] te vervallen: de vóór 1 januari 1966
afgegeven vergunningen voor verkavelingen, uit te voeren langs een bestaande,
voldoende uitgeruste weg, wanneer de verkoop van minstens één van de percelen
niet vóór 1 oktober 1970 aan de registratieformaliteit is onderworpen” (art. 74);
het verval van deze categorie verkavelingsvergunningen is van rechtswege
ingegaan, wanneer op 1 oktober 1970 niet aan de bij de wet voorgeschreven
vereiste was voldaan (Parl. St., Senaat, 1969-1970, nr. 525, p. 80, en Parl. St.,
Kamer, 1970-1971, nr. 773/2, p. 44);
- voormeld artikel 74 stedenbouwwet werd niet opgenomen in het bij besluit van
de Vlaamse regering van 22 oktober 1996 gecoördineerde decreet betreffende de
ruimtelijke ordening maar in punt 12 van bijlage 2 van het voormelde besluit van
de Vlaamse regering; het bleef aldus onverminderd van kracht;
- het decreet van 18 mei 1999 ‘houdende de organisatie van de Ruimtelijke
Ordening’ (hierna: decreet 18 mei 1999 i) voert eveneens een vervalregeling in
X-15.823-15.824-12/16
voor de verkavelingsvergunning (art. 129), ii) bepaalt dat er tot aan de opmaak
van
het
gemeentelijke
vergunningenregister
wat
betreft
de
verkavelingsvergunningen van vóór 22 december 1970 “een vermoeden [bestaat]
dat een verkavelingsvergunning voor een niet bebouwd deel van een verkaveling
die
dateert
van
vóór
22
december
1970
vervallen
is”,
dat
“de
verkavelingsvergunning wat de kavel of kavels in kwestie betreft, definitief
vervallen” is wanneer “de eigenaar zich niet gemeld heeft bij het college van
burgemeester en schepen binnen een termijn van 90 dagen” na 1 mei 2000 en dat
in geval van tijdige melding het college van burgemeester en schepenen nagaat of
de verkavelingsvergunning niet reeds vervallen is met toepassing van de regeling,
opgenomen in punt 12 van bijlage 2 van het voormelde besluit van de Vlaamse
regering van 22 oktober 1996 en dat de kavel(s) in het vergunningenregister
wordt (worden) opgenomen als de verkavelingsvergunning nog niet vervallen is
(art. 192, § 2, zoals gewijzigd bij decreet 26 april 2000, thans art. 7.5.4 VCRO),
en iii) voert “onverminderd artikel 192” (thans art. 7.5.4) een overgangsregeling
in voor het verval van “de verkavelingsvergunningen die verleend zijn vóór de
inwerkingtreding van dit decreet” op 1 mei 2000 (art. 203, thans art. 7.5.6
VCRO);
- het decreet 27 maart 2009 ‘tot aanpassing en aanvulling van het ruimtelijk
plannings-, vergunningen en handhavingsbeleid’ (artikel 36) vervangt de
vervalregeling voor verkavelingsvergunningen in artikel 129 van het decreet van
18 mei 1999 door een nieuwe vervalregeling en bepaalt dat “de verkoop van de
verkaveling in haar geheel niet in aanmerking” komt om het verval van de
verkavelingsvergunning te voorkomen (art 133/25 decreet 18 mei 1999, thans
art. 4.6.4 VCRO).
Het Grondwettelijk Hof oordeelde in zijn arrest nr. 71/2012 van
31 mei 2012 dat:
- de wetgever met de wet van 22 december 1970 een einde [beoogde] te maken
aan verkavelingsvergunningen met een onbeperkte duur om te vermijden dat die
vergunningen louter om speculatieve motieven zouden worden aangevraagd en
dat indien de verkoop van de volledige verkaveling aan één enkele koper het
X-15.823-15.824-13/16
verval van de verkavelingsvergunning zou vermogen te stuiten, dan zou de
voormelde doelstelling worden ondergraven. De te verkavelen percelen zouden
immers in hun geheel kunnen worden doorverkocht, zonder dat zij
noodzakelijkerwijze binnen een bepaalde termijn tot een daadwerkelijke
verkaveling leiden;
- de maatregel, neergelegd in artikel 74, § 3, eerste lid, 1°, van de wet van
22 december 1970, het niet vervallen van een verkavelingsvergunning afhankelijk
maakt van een vóór de inwerkingtreding van de wet van 22 december 1970 te
vervullen voorwaarde, zodat dient te worden aangenomen dat die voorwaarde op
een definitief voltrokken toestand van toepassing is en de maatregel derhalve
terugwerkende kracht heeft en dat het niet kennelijk onredelijk is erin te voorzien
dat de geheelverkoop van een verkaveling in welbepaalde omstandigheden, het
verval van de verkavelingsvergunning niet kan verhinderen;
- uit de parlementaire verantwoording blijkt dat de artikelen 56 en 57 van het
decreet van 16 juli 2010 werden aangenomen om reden dat het niet de bedoeling
was van de decreetgever om verkavelingen van vóór 22 december 1970 alsnog te
laten herleven op grond van artikel 7.5.6 VCRO, aangezien voor de
verkavelingsvergunningen verleend vóór 22 december 1970 de bijzondere
regeling van de artikelen 7.5.4 en 7.5.5 VCRO bestond.
Zoals bevestigd wordt in het hiervoor aangehaalde arrest van
het Grondwettelijk Hof blijkt uit de parlementaire verantwoording dat het nooit,
en dus ook niet voor de door het decreet van 16 juli 2010 doorgevoerde
wijziging, de bedoeling was van de decreetgever om verkavelingen van vóór
22 december 1970 alsnog te laten herleven op grond van artikel 7.5.6 VCRO,
aangezien voor die verkavelingen de bijzondere regeling van de artikelen 7.5.4 en
7.5.5 VCRO bestaat.
Door er anders over te oordelen, schendt het bestreden arrest de
artikelen 7.5.4 en 7.5.6 VCRO.
X-15.823-15.824-14/16
Er is geen grond om het middel voor het overige te onderzoeken
aangezien de andere aangevoerde schendingen niet tot een ruimere vernietiging
of een vernietiging zonder verwijzing kunnen leiden.
VII. Rechtsplegingsvergoeding
De deputatie, vertegenwoordigd door haar adviseur-jurist
stafdienst Departement Ruimtelijke Ordening en Mobiliteit van de provincie
Antwerpen,
verzoekt
stedenbouwkundige
in
de
memorie
ambtenaar
“te
van
antwoord
veroordelen
de
gewestelijke
tot
[…]
de
rechtsplegingsvergoeding begroot op het basisbedrag”.
de
Overeenkomstig artikel 30/1 van de gecoördineerde wetten op
Raad
van
State
is
een
rechtsplegingsvergoeding
een
forfaitaire
tegemoetkoming in de kosten en honoraria van de advocaat van de in het gelijk
gestelde partij.
Er is hoe dan ook geen aanleiding tot het toekennen van een
rechtsplegingsvergoeding.
BESLISSING
De
Raad
van
State
voegt
de
zaken
A. 212.849/X-15.823
en
A. 212.869/X-15.824.
-
De Raad van State verwerpt het cassatieberoep in de zaak
A. 212.869/X-15.824 in hoofde van het Vlaamse Gewest.
-
De Raad van State vernietigt het arrest nr. A/2014/0346 van de Raad voor
Vergunningsbetwistingen van 13 mei 2014 in de zaak 2010/0446/SA/8/0402,
in zoverre de uitspraak het beroep ongegrond verklaart.
X-15.823-15.824-15/16
-
Dit arrest dient te worden overgeschreven in de registers van
bovenvermelde Raad en melding ervan moet worden gemaakt op de kant
van de gedeeltelijke vernietigde beslissing.
-
De zaken worden verwezen naar de anders samengestelde Raad voor
Vergunningsbetwistingen.
-
In de zaak A. 212.849/X-15.823 wordt de deputatie van de provincieraad
van Antwerpen verwezen in de kosten van het cassatieberoep, begroot op
200 euro.
De kosten van het cassatieberoep in de zaak A. 212.869/X-15.824, begroot op
400 euro komen ten laste van het Vlaamse Gewest ten belope van 200 euro
en ten laste van de deputatie van de provincieraad van Antwerpen ten belope
van 200 euro.
De tussenkomende partijen worden verwezen in de kosten van de
tussenkomsten, begroot op 600 euro, ieder voor de helft.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van
vierentwintig februari 2015, door de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
Johan Lust,
kamervoorzitter,
Pierre Lefranc,
staatsraad,
Stephan De Taeye,
staatsraad,
Silvan De Clercq,
griffier.
bijgestaan door
De griffier
De voorzitter
Silvan De Clercq
Johan Lust
X-15.823-15.824-16/16