Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2015:ARR.232.754 (2015-10-29)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 232.754 van 29 oktober 2015 Ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Milieuheffingen Beslissing
: Verwerping Samenvoeging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VIIe KAMER
ARREST
nr. 232.754 van 29 oktober 2015
in de zaken I. A. 212.029/VII-39.084.
II. A. 212.030/VII-39.085.
In zake :
I. de NV ALGRI
II. de VZW BELBAG
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Koen Geelen en Wouter Moonen
kantoor houdend te 3500 Hasselt
Gouverneur Roppesingel 131
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
het VLAAMSE GEWEST, vertegenwoordigd door
de Vlaamse regering
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Bart Martel en Kristof Caluwaert
kantoor houdend te 1050 Brussel
Louizalaan 99
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de beroepen
De beroepen, beide ingesteld op 28 maart 2014, strekken tot de
nietigverklaring van het besluit van de Vlaamse regering van 20 december 2013 tot
vaststelling van de heffingscoëfficiënt inzake de grindwinning voor 2014.
II. Verloop van de rechtsplegingen
De verwerende partij heeft in beide zaken een memorie van
antwoord ingediend en de verzoekende partijen hebben telkens een memorie van
wederantwoord ingediend.
‡CJKPIDHCF-BCCFHHT‡
VII-39.084 & 39.085-1/8
Auditeur Dieter Decock heeft in beide zaken een verslag
opgesteld.
De verzoekende partijen hebben in beide zaken een verzoek tot
voortzetting van het geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende
partij heeft telkens een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 10 september 2015.
Staatsraad Patricia De Somere heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Wouter Moonen, die verschijnt voor de verzoekende
partijen in beide zaken, en advocaat Kristof Caluwaert, die tevens loco advocaat
Bart Martel verschijnt voor de verwerende partij in beide zaken, zijn gehoord.
Auditeur Dieter Decock heeft een met dit arrest eensluidend
advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
De verzoekende partij in de zaak sub I is actief in de
grindwinningssector en is als dusdanig onderworpen aan een grindheffing, bepaald
in het decreet van 14 juli 1993 tot oprichting van het Grindfonds en tot regeling van
de grindwinning (hierna: grinddecreet).
De verzoekende partij in de zaak sub II is een vereniging die de
belangen van grindondernemingen behartigt.
‡CJKPIDHCF-BCCFHHT‡
VII-39.084 & 39.085-2/8
Artikel 15 van het grinddecreet luidt:
Ҥ 1. De houders van de nodige vergunningen voor de exploitatie van grind
in een grindwinning, met inbegrip van de hoeveelheden grind in het kader van
zuinig ruimtegebruik en de uitvoering van het principe van optimale ontginning,
zoals bepaald in artikel 14, § 1, zijn, vanaf een door de Vlaamse Regering te
bepalen datum, onderworpen aan een grindheffing.
De heffing wordt halfjaarlijks betaald.
§ 2. De grindheffing wordt berekend op het gewonnen tonnage grind
inclusief geproduceerd breekzand dat tijdens een periode van 6 maanden werd
afgevoerd. De heffingsplichtigen doen, in de loop van de maanden januari en
juli, bij de met de inning belaste diensten aangifte van de gegevens nodig voor
het berekenen van de heffing die verschuldigd is over de voorgaande periode
van zes maanden.
[...]
§ 4. De grindheffing wordt vastgesteld op een bedrag gelijk aan het produkt
van de in § 5 bedoelde heffingscoëfficiënt en 0,42 euro per ton gewonnen
valleigrind, inclusief breekzand, en 0,29 euro per ton gewonnen berggrind,
inclusief breekzand.
Een interest van 1 procent per maand is van rechtswege verschuldigd
wanneer de heffing niet is betaald binnen de overeenkomstig § 3 vast te stellen
termijn. De interest wordt om de maand berekend over het totaal van de
verschuldigde heffing, afgerond op het duizendtal naar beneden.
§ 5. De heffingscoëfficiënt bedraagt minimaal 1 en wordt vanaf 1996 elk
jaar aangepast aan de evolutie van het indexcijfer der consumptieprijzen.
De heffingscoëfficiënt voor het begrotingsjaar 1995 bedraagt 1,1141.
De heffingscoëfficiënt wordt jaarlijks aangepast in het kader van de afbouw
van de grindwinning.
De voor een begrotingsjaar toepasselijke heffingscoëfficiënt wordt bij
besluit van de Vlaamse regering bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad vóór
1 januari van het betrokken begrotingsjaar”.
Bij besluit van 20 december 2013 stelt de Vlaamse regering, in
uitvoering van artikel 15, § 5, van het grinddecreet en op advies van het
grindcomité van 20 november 2013, de heffingscoëfficiënt voor het jaar 2014 vast.
Dit is het bestreden besluit.
In de nota aan de Vlaamse regering bij het voorontwerp van
besluit tot vaststelling van de heffingscoëfficiënt inzake de grindwinning voor
2014 wordt gesteld:
‡CJKPIDHCF-BCCFHHT‡
VII-39.084 & 39.085-3/8
“Grindexploitanten zijn vanaf 1 januari 1995 onderworpen aan een
grindheffing ingevolge artikel 13, §2, van het besluit van de Vlaamse Regering
van 20 juli 1994 tot uitvoering van het decreet van 14 juli 1993 tot oprichting
van het Grindfonds en tot regeling van de grindwinning.
Volgens artikel 15, §4, van het Grinddecreet wordt de heffing vastgesteld
op een bedrag gelijk aan het product van een door de Vlaamse Regering te
bepalen heffingscoëfficiënt en 0,42 euro/ton gewonnen valleigrind enerzijds of
0,29 euro/ton gewonnen berggrind anderzijds Deze nieuwe cijfers zijn in voege
sinds het van kracht worden van het decreet van 6 juli 2001 tot wijziging van het
decreet van 14 juli 1993
Krachtens artikel 15, §5, eerste lid, van het Grinddecreet bedraagt de
heffingscoëfficiënt minimaal 1 en wordt hij door middel van een besluit van de
Vlaamse Regering vanaf 1996 jaarlijks aangepast aan de evolutie van het
indexcijfer der consumptieprijzen.
In zijn als bijlage 4 toegevoegd advies van 20 november 2013 stelt het
grindcomité voor de heffingscoëfficiënt verder te indexeren.
Het als bijlage 1 toegevoegd voorontwerp van besluit geeft gevolg aan het
advies van het grindcomité en aan de bepalingen van het Grinddecreet
De heffingscoëfficiënt voor het productiejaar 2014 wordt als volgt bepaald
Heffingscoëfficiënt 2013 x Index oktober 2013
Index oktober 2012
Het indexcijfer van de consumptieprijzen voor oktober 2013 lag 0,63 %
hoger dan het indexcijfer van de consumptieprijzen voor oktober 2012.
De in het voorontwerp van besluit opgenomen heffingscoëfficiënt voor
2014 bedraagt dus 1,6021 x 1,0063 = 1,6122”.
IV. Samenhang
6.
Aangezien de beide beroepen eenzelfde voorwerp hebben, past
het met het oog op een goede rechtsbedeling om de beide zaken samen te voegen.
V. Ontvankelijkheid van de beroepen
Exceptie
Standpunt van de partijen
De verzoekende partijen betogen dat zij jaar na jaar de
grindheffing buiten elke proportie zien toenemen zonder dat enige verantwoording
wordt gegeven waarom opnieuw een verhoogde grindheffing wordt geïnd. De
verzoekende partij in de zaak sub II licht toe dat het grindcomité sedert 2006
‡CJKPIDHCF-BCCFHHT‡
VII-39.084 & 39.085-4/8
bevestigt dat er geen noodzaak is om bijkomende middelen te laten innen voor het
Grindfonds; dat in plaats van als reactie daarop de grindheffing af te bouwen en de
overtollige middelen vrij te geven, de decreetgever bij de laatste wijziging van het
grinddecreet ervoor heeft gekozen de middelen in het Grindfonds uit te breiden tot
bestemmingen die geen enkel verband meer hebben met de finaliteit van het
grinddecreet.
De verwerende partij werpt in een exceptie op dat de beroepen
niet ontvankelijk zijn, nu het bestreden besluit geen griefhoudende beslissing is
omdat het de rechtstoestand van de verzoekende partijen niet wijzigt. De
vaststelling van de heffingscoëfficiënt houdt immers niet meer in dan een
indexering van de heffingscoëfficiënt die voor het vorige begrotingsjaar werd
vastgesteld, of nog, de aanpassing aan de evolutie van het indexcijfer der
consumptieprijzen, zoals voorgeschreven bij artikel 15, § 5, eerste lid, van het
grinddecreet. De nieuwe heffingscoëfficiënt vloeit louter voort uit een berekening
op grond van een in zijn geheel krachtens het decreet opgelegde formule, waarvan
de factoren (de heffingscoëfficiënt voor jaar n en het indexcijfer voor jaar n) en de
coëfficiënt (het indexcijfer voor jaar n-1) evenmin bij het bestreden besluit worden
vastgesteld. Aldus is de “enige toevoeging aan het rechtsverkeer” die met het
bestreden besluit gepaard gaat, de bekendmaking van de coëfficiënt in het Belgisch
Staatsblad. De verwerende partij kwalificeert het bestreden besluit als een
feitelijke vaststelling, die louter declaratief van aard is, zodat zij geen voor de Raad
van State aanvechtbare administratieve rechtshandeling uitmaakt. Zij verwijst, ter
ondersteuning van haar stelling, naar het arrest van de Raad van State nr. 116.639
van 3 maart 2003.
De verzoekende partijen betogen in hun memories van
wederantwoord dat deze exceptie juridische grondslag mist. De verwerende partij
gaat er immers verkeerdelijk van uit dat artikel 15, § 5, eerste lid, van het
grinddecreet de grondslag vormt voor het bestreden besluit, terwijl dit artikel 15,
§ 5, in zijn geheel is. Meer in het bijzonder wijzen de verzoekende partijen op het
derde lid van deze bepaling dat een appreciatiemarge laat aan de Vlaamse regering
‡CJKPIDHCF-BCCFHHT‡
VII-39.084 & 39.085-5/8
om de heffingscoëfficiënt aan te passen in het kader van de afbouw van de
grindwinning. Aldus beschouwd bevat het bestreden besluit “mogelijkerwijze” de
(impliciete) keuze om de grindheffing niet aan te passen in het kader van de
afbouw van de grindwinning maar enkel te verhogen door de indexering.
“Mogelijkerwijze” omdat uit het bestreden besluit niet af te leiden is wat de
beweegredenen van de verwerende partij zijn en op welke gronden de
heffingscoëfficiënt werd vastgesteld. Indien de bestreden beslissing niet meer is
dan een indexering van de grindheffing, moet men zich ernstig bevragen omtrent
de noodzaak tot inwinning van het advies van het grindcomité. De ingeroepen
rechtsgrond, anders dan in het door de verwerende partij aangehaalde arrest, is veel
ruimer dan louter een vaststelling van de indexering van de heffingscoëfficiënt,
aangezien artikel 15, § 5, van het grinddecreet ook een delegatie van een
reglementaire bevoegdheid aan de Vlaamse regering inhoudt. De keuze om de
heffingscoëfficiënt enkel te verhogen, terwijl artikel 15, § 5, derde lid, van het
grinddecreet de overheid verplicht om de grindheffing aan te passen aan de afbouw
van de grindwinning, is op zichzelf evenzeer griefhoudend, hetgeen de
verzoekende partijen op zichzelf reeds een voldoende belang verschaft bij hun
beroepen.
In hun laatste memories betogen de verzoekende partijen nog dat
de bestreden beslissing op algemene wijze is gesteund op artikel 15, § 5, van het
grinddecreet, en de Raad van State niet in de mogelijkheid is om deze rechtsgrond
post factum te herleiden naar artikel 15, § 5, eerste lid, van het grinddecreet - en
aldus de bestreden beslissing herleiden tot een declaratieve beslissing - zonder
voorbij te gaan aan artikel 15, § 5, derde lid, van het grinddecreet.
Beoordeling
Met het bestreden besluit wordt enkel de heffingscoëfficiënt van
de grindheffing voor het jaar 2014 aangepast aan de evolutie van het indexcijfer
der consumptieprijzen, overeenkomstig artikel 15, § 5, eerste lid, van het
grinddecreet.
‡CJKPIDHCF-BCCFHHT‡
VII-39.084 & 39.085-6/8
Dit blijkt uitdrukkelijk uit de nota aan de Vlaamse regering bij
het voorontwerp dat heeft geleid tot het bestreden besluit, en kan ook worden
afgeleid uit de vergelijking van de heffingscoëfficiënt voor het jaar 2014 met die
van het jaar 2013.
De jaarlijkse aanpassing aan de evolutie van het indexcijfer der
consumptieprijzen zoals voorgeschreven door voornoemd artikel 15, § 5,
eerste lid, van het grinddecreet komt neer op een werktuiglijke toepassing waarbij
aan de Vlaamse regering geen ruimte wordt gegeven om zelf de wijze te bepalen
waarop de coëfficiënt wordt aangepast en berekend, of om maatregelen te nemen
in functie van de opportuniteit van de aanpassing, zodat zij niet over enige
discretionaire bevoegdheid beschikt. De bestreden beslissing heeft een louter
declaratief karakter waarmee de bestaande rechtsorde niet wordt gewijzigd. Zij is
bijgevolg niet voor nietigverklaring vatbaar.
De omstandigheid dat in de aanhef van het bestreden besluit
wordt verwezen naar artikel 15, § 5, van het grinddecreet in zijn geheel en artikel
15, § 5, derde lid, van het grinddecreet een rechtsgrond zou bieden voor een
aanpassing van de heffingscoëfficiënt in het kader van de afbouw van de
grindwinning, is daarbij niet relevant aangezien het bestreden besluit enkel tot
indexering van de heffingscoëfficiënt strekt. De omstandigheid dat bij een loutere
indexering de inwinning van het advies van het grindcomité volstrekt nutteloos zou
zijn, doet daar evenmin afbreuk aan.
In zoverre de verzoekende partijen stellen dat in de bestreden
beslissing “mogelijkerwijze” de (impliciete) keuze wordt gemaakt om de
grindheffing niet aan te passen, in het bijzonder te verlagen, in het kader van de
afbouw van de grindwinning, voeren zij geen middelen aan waaruit blijkt dat er in
hoofde van de verwerende partij daartoe een rechtsplicht bestaat.
De beroepen zijn niet ontvankelijk.
‡CJKPIDHCF-BCCFHHT‡
VII-39.084 & 39.085-7/8
BESLISSING
- De zaken A. 212.029/VII-39.084 en A. 212.030/VII-39.085 worden gevoegd.
- De Raad van State verwerpt de beroepen.
- De verzoekende partijen worden verwezen in de kosten van de beroepen tot
nietigverklaring, begroot op 400 euro, elk voor de helft.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van
negenentwintig oktober tweeduizend vijftien, door de Raad van State, VIIe kamer,
samengesteld uit:
Eric Brewaeys,
kamervoorzitter,
Peter Sourbron,
staatsraad,
Patricia De Somere,
staatsraad,
bijgestaan door
Elisabeth Impens,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Elisabeth Impens
Eric Brewaeys
‡CJKPIDHCF-BCCFHHT‡
VII-39.084 & 39.085-8/8