Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2017:ARR.238.692 (2017-06-27)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 238.692 van 27 juni 2017 Instellingen, Binnenlandse zaken en
lokale besturen - Provinciale en lokale reglementen (behalve fiscaal)
Beslissing : Verwerping Samenvoeging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
Xe KAMER
ARREST
nr. 238.692 van 27 juni 2017
in de zaken A. 216.076/X-16.253
A. 216.140/X-16.265.
In zake :
Christiane DE VEUSTER
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Jan Ghysels, Kris Wauters en Jo Rams
kantoor houdend te 1170 Brussel
Terhulpsesteenweg 187
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
de GEMEENTE PUTTE
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Nick Schellemans
kantoor houdend te 2580 Putte
Waversesteenweg 81
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
1.
Het beroep in de zaak A. 216.140, ingesteld op 12 juni 2015,
strekt tot de nietigverklaring van het besluit van de gemeenteraad van de
gemeente Putte van 26 februari 2015 houdende vaststelling van de structurele
onbestuurbaarheid van de gemeente Putte zoals bedoeld in artikel 47bis van het
gemeentedecreet.
Het beroep in de zaak A. 216.076, ingesteld op 9 juni 2015,
strekt tot de nietigverklaring van het besluit van de gemeente Putte van 4 juni
2015 om overeenkomstig artikel 47bis van het gemeentedecreet de procedure te
starten voor de aanstelling van een nieuw college van burgemeester en
schepenen.
X- 16.253-16.265-1/17
II. Verloop van de rechtspleging
2.
Bij arrest 231.577 van 12 juni 2015 is in de zaak A. 216.076 de
vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de
tenuitvoerlegging van de bestreden beslissing verworpen.
Verzoekster heeft in de zaak A. 216.076 een verzoekschrift tot
voortzetting van de rechtspleging ingediend.
De verwerende partij heeft in de zaak A. 216.076 een memorie
van antwoord ingediend en verzoekster heeft in de zaak A. 216.076 een memorie
van wederantwoord ingediend.
Verzoekster heeft in de zaak A. 216.140 een toelichtende
memorie ingediend.
Auditeur Iris Verheven heeft in beide zaken een verslag
opgesteld.
Verzoekster heeft in beide zaken een laatste memorie
ingediend. De verwerende partij heeft in beide zaken een verzoek tot voortzetting
van het geding en een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn in beide zaken opgeroepen voor de
terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 28 april 2017.
Kamervoorzitter Johan Lust heeft in beide zaken verslag
uitgebracht.
Advocaten Jan Ghysels en Jo Rams, die in beide zaken
verschijnen voor verzoekster, en advocaat Nick Schellemans, die in beide zaken
verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord.
X- 16.253-16.265-2/17
Auditeur Iris Verheven heeft in beide zaken een met dit arrest
andersluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.
Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2012 wordt in de
gemeente Putte een bestuurscoalitie gevormd tussen CD&V en N-VA. Het
schepencollege bestaat uit vier leden van CD&V en drie van N-VA. Verzoekster,
van CD&V, is benoemd tot burgemeester.
Strubbelingen
in
de
CD&V-fractie
zorgen
voor
een
verwijdering tussen N-VA en CD&V en leiden op 9 mei 2014 tot een eerste
gemeenteraadsbeslissing waarin de structurele onbestuurbaarheid van de
gemeente als bedoeld in artikel 47bis van het gemeentedecreet wordt vastgesteld.
Op 21 juli 2014 beslist de gemeenteraad de procedure te starten voor de
aanstelling van een nieuw college van burgemeester en schepenen.
Op vordering van verzoekster schorst de Raad van State de
gemeenteraadsbeslissing van 21 juli 2014 bij arrest nr. 228.150 van 31 juli 2014.
Na intrekking van de gemeenteraadsbeslissingen van 9 mei
2014 en 21 juli 2014, stelt de gemeenteraad op 25 september 2014 opnieuw de
structurele onbestuurbaarheid van de gemeente vast. Op 8 januari 2015 beslist de
gemeenteraad de procedure te starten voor de aanstelling van een nieuw college
van burgemeester en schepenen.
Weer op vraag van verzoekster schorst de Raad van State de
gemeenteraadsbeslissing van 8 januari 2015 bij arrest nr. 229.846 van
16 januari 2015.
X- 16.253-16.265-3/17
Op 26 februari 2015 stelt de gemeenteraad, na de intrekking van
zijn beslissingen van 25 september 2014 en 8 januari 2015, een derde keer de
structurele onbestuurbaarheid van de gemeente vast. Dit is het voorwerp van het
beroep met nr. A. 216.140.
Op 4 juni 2015 beslist de gemeenteraad de procedure te starten
voor de aanstelling van een nieuw college van burgemeester en schepenen. Tegen
dat besluit is het beroep met nr. A. 216.076 gericht.
4.
Op 2 juli 2015 beslist de Vlaamse minister van Binnenlands
Bestuur, Inburgering, Wonen, Gelijke kansen en Armoedebestrijding verzoekster
te ontslaan als burgemeester van de gemeente Putte. Op 14 juli 2015 benoemt de
Vlaamse minister P. Gysbrechts, van Open VLD, tot burgemeester van de
gemeente Putte.
Verzoekster stelt tegen die beslissingen respectievelijk het
beroep gekend onder nr. A. 216.870/X-16.337 en dat onder nr. A. 216.940/X16.347 in.
De nieuwe bestuurscoalitie wordt gevormd door Open VLD en
N-VA.
IV. Samenvoeging
5.
De beroepen zijn verknocht. In de beide zaken worden dezelfde
onwettigheden van de gemeenteraadsbeslissing van 26 februari 2015 aangevoerd,
in de zaak A. 216.140 om de vernietiging van die gemeenteraadsbeslissing te
verkrijgen en in de zaak A. 216.076 met het oog op de nietigverklaring van het
gemeenteraadsbesluit van 4 juni 2015, dat op de gemeenteraadsbeslissing van
26 februari 2015 voortbouwt.
Er is bijgevolg reden om de zaken samen te voegen.
X- 16.253-16.265-4/17
V. Ontvankelijkheid
6.
De beide bestreden beslissingen zijn voorbereidend ten aanzien
van het ontslag en de vervanging van verzoekster als burgemeester van de
gemeente Putte. Of de gemeenteraadsbeslissing van 26 februari 2015 ook geacht
kan worden voor verzoekster een vóór-beslissing te zijn, die afzonderlijk tot
voorwerp van een ontvankelijk annulatieberoep kan worden gemaakt, mag buiten
beschouwing blijven aangezien hierna wordt vastgesteld dat het betrokken beroep
hoe dan ook als ongegrond moet worden verworpen.
VI. Onderzoek van de middelen
A. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
7.
In een tweede middel voert verzoekster de schending aan, door
de gemeenteraadsbeslissing van 26 februari 2015, van artikel 47bis van het
gemeentedecreet en het verbod op machtsafwending.
In essentie wordt betoogd dat een administratieve overheid
nooit vrij het doel mag kiezen waartoe zij haar bevoegdheid gebruikt. De
aanstelling van een nieuw schepencollege is decretaal slechts gerechtvaardigd als
de gemeenteraad een werkelijke toestand van onbestuurbaarheid heeft willen
herstellen. Artikel 47bis van het gemeentedecreet is bedoeld om het hoofd te
kunnen bieden aan een situatie van structurele onbestuurbaarheid en niet louter
van een schijn of façade van structurele onbestuurbaarheid. Het artikel dient niet
om een loutere coalitiewissel door te voeren. Evenwel blijkt uit het geheel van het
dossier dat niet de beweerde structurele onbestuurbaarheid de gemeenteraad tot
zijn beslissing van 26 februari 2015 heeft aangezet, maar “de enkele wil om een
coalitiewissel door te voeren op grond van de bewering dat de coalitiepartners in
het College van Burgemeester en Schepenen niet meer elkaar vertrouwen”. In die
X- 16.253-16.265-5/17
zin moet besloten worden dat de gemeenteraad met het besluit van 26 februari
2015 haar macht heeft afgewend “om zo tot een loutere coalitiewissel te komen”.
“[V]oor zover [de] Raad zou oordelen dat een structurele
onbestuurbaarheid van een gemeente gebaseerd kan worden op een schijn van
onbestuurbaarheid of een façade, te weten een situatie waarbij sommige leden
van de gemeenteraad het er net op aan gaan leggen om het bestuur van een
gemeente op vaste, blijvende wijze te verlammen zonder dat er van enige
discussie omtrent het bestuur van de gemeente sprake is zodat de handelingen van
deze leden van de gemeenteraad redelijkerwijze niet anders begrepen kunnen
worden dan [als] de manifestatie van de loutere wil om het zetelende
schepencollege te vervangen door een nieuw”, wenst verzoekster, ondergeschikt,
dat aan het Grondwettelijk Hof een prejudiciële vraag wordt gesteld over de
verenigbaarheid van artikel 47bis van het gemeentedecreet met “de artikelen 10
en 11 van de Grondwet al dan niet in samenhang genomen met de artikelen 41 en
162 van de Grondwet”.
Beoordeling
8.
Er is sprake van machtsafwending wanneer een overheid de
bevoegdheid die haar tot het bereiken van een bepaald oogmerk van algemeen
belang is gegeven, gebruikt voor het nastreven van een ander doel. Om tot een
nietigverklaring te kunnen leiden, moet het ongeoorloofde oogmerk het enige
doel van de bestreden handeling zijn.
9.
Artikel 47bis van het gemeentedecreet strekt ertoe de
mogelijkheid te geven om een nieuw college van burgemeester en schepenen aan
te stellen in geval van structurele onbestuurbaarheid van de gemeente.
Die structurele onbestuurbaarheid is vóór alles een feitelijke
aangelegenheid: werkelijk bestaande feitelijke gegevens die correct zijn
vastgesteld en pertinent zijn, moeten redelijkerwijze doen aannemen dat het
X- 16.253-16.265-6/17
bestuur van de gemeente duurzaam onmogelijk blijkt of op zwaarwichtige punten
spaak loopt.
Ook de obstructie van het bestuur die gebeurlijk uitdrukkelijk
beoogd is, kan in aanmerking komen om de structurele onbestuurbaarheid te
verantwoorden, met dien verstande dat de feiten die ter bewijs ervan worden
aangevoerd niet kennelijk mogen verschijnen als louter de manifestatie van de
wil om een nieuw college van burgemeester en schepenen aangesteld te zien
worden. Tijdens de parlementaire voorbereiding van het artikel 47bis van het
gemeentedecreet is uitdrukkelijk overwogen dat de onbestuurbaarheidsprocedure
“geen motie van wantrouwen zoals in Wallonië” behelst (verslag namens de
commissie, Parl.St. Vl.Parl. 2011-2012, nr. 1467/14, 15).
10.
Het lijdt geen twijfel dat de verwerende partij met de
gemeenteraadsbeslissing van 26 februari 2015 welbewust aanstuurde op een
nieuw college van burgemeester en schepenen. Of zij daartoe terecht de
structurele onbestuurbaarheid van de gemeente vaststelde, dan wel of zij voor die
vaststelling een beroep deed op feiten die fake zijn en kennelijk als een vals
voorwendsel te bestempelen zijn, betreft de deugdelijkheid van de motieven.
Eventueel zal blijken dat deze motieven onvoldoende kunnen
verantwoorden dat tot de structurele onbestuurbaarheid van de gemeente in de zin
van artikel 47bis van het gemeentedecreet werd beslist, waaruit dan volgt dat de
gemeenteraad op 26 februari 2015 onrechtmatig toepassing van dit artikel heeft
gemaakt om tot de aanstelling van een nieuw college van burgemeester en
schepenen te komen.
Het zou in voorkomend geval echter niet uitwijzen dat er sprake
is van machtsafwending doordat de gemeenteraad een ander oogmerk voor ogen
stond dan het doel met het oog waarop in artikel 47bis is voorzien.
X- 16.253-16.265-7/17
De vaststelling van de structurele onbestuurbaarheid van de
gemeente in een geval waarin ze er niet écht is, maakt niet op zichzelf
machtsafwending uit.
12.
Gelet op het vermelde in randnummer 9, doet de hypothese
waarin verzoekster een prejudiciële vraag aan het Grondwettelijk Hof gesteld wil
zien zich niet voor.
13.
Het tweede middel wordt verworpen.
B. Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
14.
Verzoekster leidt in haar verzoekschriften een eerste middel af
uit de schending van artikel 47bis van het gemeentedecreet, artikel 3 van de wet
van 29 juli 1991 ‘betreffende de uitdrukkelijke motivering van de
bestuurshandelingen’,
de
materiëlemotiveringsplicht
en
het
zorgvuldigheidsbeginsel. Betoogd wordt dat de beslissing van de gemeenteraad
van 26 februari 2015 tot vaststelling van de structurele onbestuurbaarheid niet
steunt op motieven die een beroep op artikel 47bis van het gemeentedecreet
kunnen verantwoorden en dat de werkelijke gang van zaken de beweringen in de
gemeenteraadsbeslissing tegenspreekt.
Achtereenvolgens
betwist
verzoekster
uitvoerig
de
deugdelijkheid in de gemeenteraadsbeslissing van 26 februari 2015, waarvan het
gemeenteraadsbesluit van 4 juni 2015 een uitvloeisel wordt genoemd:
- van de verwijzing naar elementen die betrekking hebben op de periode tot en
met het besluit van 25 september 2014,
- van het verwijt dat op de collegevergaderingen agendapunten worden geweerd,
vooruitgeschoven of niet uitgevoerd,
- van het feit dat het college van burgemeester en schepenen dreigt niet meer te
functioneren door het wegblijven van de N-VA van de vergaderingen,
X- 16.253-16.265-8/17
- van het motief in verband met de herschikking in de intercommunales en
samenwerkingsverbanden doordat de meerderheid van de gemeenteraad geen
vertrouwen meer zou hebben in de CD&V-afgevaardigden van de gemeente,
- van het motief met betrekking tot de beperking van de bevoegdheden van het
college van burgemeester en schepenen door een herdefiniëring van het begrip
dagelijks bestuur en door de beperking van de bevoegdheden van het college met
betrekking tot het investerings- en exploitatiebudget van de gemeente,
- van de kritiek op het zogenaamd falend beleid van het college van burgemeester
en schepenen, vooral van verzoekster, met betrekking tot de globale administratie
van de gemeente,
- en van de vaststelling dat de aanpassing van het meerjarenplan 2014-2019 en
het budget 2015 niet door de gemeenteraad zijn goedgekeurd en dat daardoor met
voorlopige twaalfden moet worden gewerkt.
In haar memorie van wederantwoord en toelichtende memorie
voegt verzoekster daar onder meer aan toe dat de “nieuwe meerderheid” er alles
aan gedaan heeft “om te ‘voldoen’ aan de door de decreetgever naar voren
geschoven indicaties van wat onder een onbestuurbare gemeente zou kunnen
begrepen worden”. Wat de aanpassing van het meerjarenplan betreft, wijst
verzoekster erop dat ze uiteindelijk, na de coalitiewissel, op 16 juli 2015 is
goedgekeurd, waarbij bleek “dat de doorgevoerde aanpassing quasi volledig in de
lijn lag van de door de fractie van verzoekende partij voorgestelde wijzigingen”.
Voorts merkt zij op dat “in het kader van de voorbereidingen voor de vaststelling
van het budget voor het jaar 2015, de N-VA schepenen uitdrukkelijk verzochten
om een dossier van ‘voorlopige twaalfden’ voor te bereiden voor de
gemeenteraad”. Tevens benadrukt verzoekster dat de verwerende partij zich ten
tijde van de gemeenteraadsbeslissing van 26 februari 2015 (nog maar) 57 dagen
in het systeem van voorlopige twaalfden bevond.
Naar de overtuiging van verzoekster heeft “de gemeenteraad
van Putte wetens en willens een situatie voor zichzelf gecreëerd waarbinnen [hij]
voor de derde keer in minder dan één jaar tijd gebruik maakt van artikel 47bis
van het Gemeentedecreet”. Aannemen dat dit een structurele onbestuurbaarheid
X- 16.253-16.265-9/17
kan opleveren, faciliteert misbruiken: “welke rechtsbescherming geldt er immers
indien moedwillige aanstokers van een geveinsde onbestuurbaarheid uiteindelijk
toch steeds hun doel bereiken”?
16.
In de laatste memories beargumenteert verzoekster nog
uitgebreid dat de feiten in het gemeenteraadsbesluit van 26 februari 2015 niet
waarheidsgetrouw
worden
vermeld
en
dat
het
gemeenteraadsbesluit
“redelijkerwijze dient begrepen te worden als de hoofdzakelijke weerspiegeling
van de enkele wil om een nieuw schepencollege aangesteld te zien”.
Beoordeling
17.
Het is niet voor het eerst dat de gemeenteraad van de gemeente
Putte op 26 februari 2015 de structurele onbestuurbaarheid van de gemeente
vaststelde. Eerder deed de gemeenteraad dat ook al met, de intussen ingetrokken,
beslissingen van 9 mei 2014 en 25 september 2014.
Naar de Raad van State in het kader van een vordering tot
schorsing
bij
uiterst
dringende
noodzakelijkheid
tegen
die
gemeenteraadsbeslissingen van 9 mei 2014 en 25 september 2014 oordeelde – in
zijn arresten met nr. 228.150, respectievelijk nr. 229.846 – waren de aangevoerde
gegevens ontoereikend om, afzonderlijk of gezamenlijk beschouwd, afdoende
van een structurele onbestuurbaarheid te doen blijken.
Wel werd in het arrest nr. 229.846 overwogen dat de
argumenten van een permanente onmogelijkheid van het college om de nodige
beslissingen te nemen in het kader van de uitvoering van de begroting en de
meerjarenplanning en van het weren van cruciale discussiepunten uit de agenda
van het schepencollege relevant konden zijn in verband met een “structurele
onbestuurbaarheid”. Ze werden echter verworpen omdat er op datum van de
beslissing van 25 september 2014 tot vaststelling van de structurele
onbestuurbaarheid geen afdoende bewijs van hun juistheid voorhanden was.
X- 16.253-16.265-10/17
Volgens de gemeenteraadsbeslissing van 26 februari 2015 is
“na de gemeenteraadszitting van 25/09/2014 het bestuur van onze gemeente er
nog erger aan toe [...] dan voordien”.
In het tussenarrest nr. 231.577 van 12 juni 2015, waarin
uitspraak wordt gedaan over de vordering tot schorsing bij uiterst dringende
noodzakelijkheid van de gemeenteraadsbeslissing van 4 juni 2015, wordt in
randnummer 14 aangegeven wat in dat verband in de gemeenteraadsbeslissing
van 26 februari 2015 onder meer wordt betoogd:
“Zo dreigt intussen, volgens de beslissing, het college van burgemeester
en schepenen door de afwezigheid van de N-VA-schepenen niet meer te
functioneren. Om toch geldig te kunnen vergaderen moet herhaaldelijk
toepassing worden gemaakt van artikel 50, § 2, van het gemeentedecreet.
Op 23 februari 2015 moest aldus het achtste raadslid uit de
anciënniteitstabel worden opgeroepen. Het was, na de zeven leden van het
college, al het vijftiende raadslid op vijfentwintig dat aangesproken werd
om het college te vervoegen.
Zo ook motiveert de beslissing dat de bevoegdheden van het college van
burgemeester en schepenen nog verder werden beperkt tot maximaal 2.500
euro op het exploitatiebudget en tot 0 euro op het investeringsbudget. De
gemeenteraad zegde zich daartoe genoodzaakt te zien door de onenigheid
en het wantrouwen tussen CD&V en N-VA dat zich meer en meer laat
gevoelen ‘dit in het bijzonder, maar niet alleen op de gemeenteraadszitting
van 16/12/2014 waarbij het door de [schepen] van financiën voorgestelde
meerjarenplan en budget 2015 door de gemeenteraad niet werd
goedgekeurd’.
Nog volgens de beslissing van 26 februari 2015 is de aanpassing van het
meerjarenplan 2014-2019 en het budget 2015 niet goedgekeurd door de
gemeenteraad en moet er worden gewerkt met voorlopige twaalfden. Naast
de inhoudelijke bezwaren van de N-VA-schepenen, hebben zij een politiek
bezwaar: zij zijn niet bereid om voor de volgende jaren een engagement aan
te gaan tot een beleid waar zij niet kunnen achterstaan en met mensen
waarmee zij niet langer kunnen en willen samenwerken. Door het niet
goedkeuren van het meerjarenplan en het budget voor 2015 werkt de
gemeente sinds de tweede helft van december met voorlopige twaalfden.
Aangezien twee maanden later nog altijd geen verbeterde versie van het
aangepaste meerjarenplan en het budget 2015 op de agenda van de
gemeenteraad is geplaatst, gaat de gemeente reeds haar derde maand in
waarin moet worden gewerkt met voorlopige twaalfden.”
19.
Anders dus dan verzoekster meent, is de passus in het arrest
waarin wordt beweerd dat de gemeente al sinds de tweede helft van de maand
X- 16.253-16.265-11/17
december van 2014 met voorlopige twaalfden werkt (in plaats van sinds begin
2015), geen eigen overweging van de Raad van State, noch heeft hij die bewering
in het arrest bijgevallen.
De Raad kwam in het arrest wel tot het voorlopig oordeel dat
het antwoord dat verzoekster met betrekking tot elk van die punten kan geven en
geeft, niet vermag te verhullen dat zij blijkbaar toch zelf ook moet toegeven dat
de werkzaamheid van het gemeentelijk bestuur hoe langer hoe meer
problematisch wordt, zoals hieruit bleek dat:
“zij met klem benadrukt het slachtoffer te zijn van wat zij ter
gemeenteraadszitting van 26 februari 2015 ‘het toepassen van een
verrottingsstrategie’ en het ‘manipuleren en trachten onbestuurbaarheid te
organiseren, dit ten koste van onze burgers en het algemeen belang’ heeft
genoemd: de N-VA-schepenen wilden plots niet langer meer de zittingen
van het schepencollege bijwonen en hebben daarmee vooral als doel de
structurele onbestuurbaarheid van de gemeente ‘te creëren’; de beperking
van de bevoegdheden van het schepencollege is niet uit de lucht komen
vallen, maar past in wat ‘het perfide effect’ van de procedure van
artikel 47bis van het Gemeentedecreet wordt genoemd’, ook al beoogt de
procedure om oplossingen te bieden en uitdrukkelijk niet om misbruiken
mogelijk te maken; het is duidelijk gebleken dat het budget en de
aanpassing van het meerjarenplan niet goedgekeurd móchten worden van
de N-VA, en het argument van de werking met voorlopige twaalfden ‘is
geïnstrumentaliseerd, net om de structurele onbestuurbaarheid te doen
vaststellen’.”
De Raad van State blijft, ook ten gronde, bij dat oordeel.
20.
Als verzoekster de gemeenteraadsbeslissing van 26 februari
2015 verwijt niet op goede grond steun te zoeken in artikel 47bis van het
gemeentedecreet, dan is dat naar de Raad van State begrijpt in wezen niet omdat
er geen problematische bestuurlijke impasse is, maar omdat er geen structurele
onbestuurbaarheid in de specifieke zin van het artikel 47bis zou zijn: de
gemeentelijke obstructie is volgens verzoekster geënsceneerd en gefingeerd; ze is
te herleiden tot de enkele wil om een nieuw schepencollege aangesteld te zien.
21.
Dat tracht zij in de laatste memories inzonderheid te staven aan
de hand van het punt van de buitenschoolse opvang. Indien “juist [gekaderd]” en
X- 16.253-16.265-12/17
“waarheidsgetrouw vermeld”, zou blijken dat “de werkelijkheid veeleer neerkomt
op de manifestatie van de loutere wil een nieuw schepencollege tot stand te
brengen”.
Ter zake legt verzoekster uit dat het schepencollege er op
10 december 2014 op geattendeerd werd dat de begeleidsters buitenschoolse
kinderopvang niet moeten betalen voor de opvang van hun eigen kinderen, dat
het voltallige college op 15 december 2014 besliste dat het reglement correct
moest worden toegepast, dat in februari 2015 het schepencollege, zonder de
NVA-schepenen, voorstelt alle personeelsleden een korting van 40 % te geven op
de maandelijkse gefactureerde opvanguren in de buitenschoolse kinderopvang, en
dat uiteindelijk de gemeenteraad, met de steun van de N-VA-fractie, het voorstel
op 26 februari 2015 wegstemt. Meer in het bijzonder stemde de N-VA tegen om
reden van “de Sinterklaaspolitiek op kap van de burger. De burger heeft 2 jaar
geleden een prijsverhoging te slikken gekregen voor dezelfde dienst van een
25%; dit geld nu gebruiken om wat ongenoegen bij het personeel weg te nemen,
is voor de fractie onverantwoord”.
Naar het oordeel van de Raad van State toont het voorbeeld
waarmee verzoekster bij uitstek beoogt “de werkelijke gang van zaken duidelijk
te maken” en namelijk “dat de werkelijkheid veeleer neerkomt op de manifestatie
van de loutere wil een nieuw schepencollege tot stand te brengen”, net aan dat er
voor de houding van (de leden van) de zogenaamde “nieuwe meerderheid”
blijkbaar toch “inhoudelijke argumenten” bestaan en dat er wel degelijk “enige
discussie omtrent het bestuur van de gemeente” aan ten grondslag ligt.
22.
Zulke “inhoudelijke argumenten” blijken er bijvoorbeeld ook te
bestaan voor de niet-goedkeuring op 16 december 2014 van de aanpassing van
het meerjarenplan 2014-2019 en het budget 2015 – ongeacht wat er nu al dan niet
precies door de N-VA-schepenen op 3 november 2014 met betrekking tot het
budget 2015 over een “dossier van ‘voorlopige twaalfden’” gezegd zou zijn, en in
welke context.
X- 16.253-16.265-13/17
De gemeenteraadsbeslissing van 26 februari 2015 vermeldt
immers:
“Het blijkt nu dat het aangepaste meerjarenplan behept is met lacunes en
fouten, dermate dat dit een ruime meerderheid van de gemeenteraadsleden
ertoe bracht de wijzigingen aan het meerjarenplan 2014-2019 niet goed te
keuren. Daarnaast werd door de voorgestelde aanpassing de
beleidsdoelstellingen en één van de voornaamste punten van het
bestuursakkoord tussen CD&V en N-VA onder de mat geveegd.
Bij de voorstelling van de aanpassing van het meerjarenplan 2014-2019
werd door de CD&V-schepen van financiën geconcludeerd dat tegen 2019
de schuldenlast per inwoner gedaald zal zijn.
Uit de daaropvolgende bespreking op de gemeenteraad van 16/12/2014
bleek dat dit niet met de waarheid strookt, alleszins niet met de cijfers.
In de eerste plaats werd door N-VA-schepen Rousseau opgemerkt dat de
redenering van de CD&V-schepen uitgaat van een termijn beginnende op
31/12/2013 en dit tot 31/12/2019.
Geheel volgens de beleidsdoelstelling en het voornaamste punt in het
bestuursakkoord, was bij de vaststelling van het meerjarenplan 2014-2019
in 2013 voorzien dat de leninglast zou dalen tegen het einde van de
legislatuur, oftewel 31/12/2018 (en niet 31/12/2019)
(De notulen van de gemeenteraad van 19/12/2013 werden integraal bij
het dossier gevoegd dat aan de secretaris werd overhandigd)
Ook vertrekt de schepen van financiën bij zijn berekening ten onrechte
van 31/12/2013, daar waar de legislatuur aanving op 01/01/2013.
Daarenboven werd onmiddellijk opgemerkt dat voor 2015 er voor
1 miljoen euro meer aan nieuwe leningen zijn ingeschreven dan in het
oorspronkelijk meerjarenplan; voor 2016 zijn 0,5 miljoen euro meer nieuwe
leningen ingeschreven.
Dit is een totale stijging van 1,5 miljoen euro t.o.v. het oorspronkelijk
meerjarenplan.
Bovenal werd een opvallende disconvergentie vastgesteld tussen wat in
het meerjarenplan voor 2014 aan extra leninglast is voorzien, oftewel
3 miljoen euro, en waarvan het budget 2014 uitgaat, zijnde een geschatte
stijging van de leninglast met 4 miljoen euro; wederom een verschil van
1 miljoen euro.
Al deze zaken bij elkaar geteld moest de N-VA-fractie besluiten dat mits
de nodige correcties op het voorgelegde meerjarenplan, tegen het einde van
de legislatuur de leninglast per inwoner niet zou dalen, maar net zou stijgen
met 0,5 miljoen euro.
Daar kon de N-VA-fractie zich niet akkoord mee verklaren nu dit net
één van de doelstellingen was, vooropgesteld bij aanvang van de legislatuur
en een van de meest cruciale punten uit het bestuursakkoord met CD&V.
Dit was echter niet alles.
Het voorgestelde meerjarenplan vertoonde nog meer opvallende lacunes:
▪ Verschillende verantwoordingstabellen vertonen om onverklaarbare
reden een verschillend aanvangsjaar, andere tabellen ontbreken,
minstens zijn de cijfers van deze tabellen zichtbaar bewust
weggelaten.
X- 16.253-16.265-14/17
▪ Een verouderd organogram werd gevoegd terwijl de maanden vooraf
door de gemeenteraad nog enkele wijzigingen waren goedgekeurd.
▪ In de label met personeelsleden is een extra A-personeelslid voorzien,
terwijl deze niet in het organogram staat, minstens is een aangepast
organogram waarin de aanwerving van een extra A-personeelslid is
voorzien nooit door de gemeenteraad gestemd. Op de gemeenteraad
van 16/12/2014 moest de gemeenteontvanger de kastanjes uit het
vuur halen voor de CD&V-schepen van financiën, stellende dat dit
extra A-personeelslid reeds was vermeld in het oorspronkelijk
meerjarenplan en dat deze functie inmiddels was ingevuld door
aanwerving van de brandweercommandant. Dit werd onmiddellijk
door N-VA-schepen Rousseau tegengesproken stellende dat het
budget voor de brandweer geen onderdeel meer uitmaakt van het
meerjarenplan gelet op de intercommunale samenwerking
‘Rivierenland’. Er is dus weldegelijk sprake van opname van een
extra A-personeelslid in het voorgelegde aangepaste meerjarenplan,
zonder dat hiervoor een rechtsgeldige basis is gecreëerd door de
gemeenteraad.
▪ De verantwoordingstabel van de raming van de personeelskosten
blijft uitgaan van het GESCO-statuut, terwijl dit statuut per
01/01/2015 is afgeschaft; het voorgestelde jarenplan houdt m.a.w. ten
onrechte rekening met deze subsidies.”
In zoverre verzoekster die inhoudelijke kritiek verwijt slechts
schone schijn te zijn, vermits de “nieuwe meerderheid” uiteindelijk op 16 juli
2015 een aangepast meerjarenplan en een budget 2015 heeft goedgekeurd dat
“quasi” niet zou afwijken van wat op 16 december 2014 werd verworpen, laat zij
na dat op voldoende precieze en concrete wijze hard te maken.
23.
Het voorgaande leidt ertoe dat de Raad van State verzoekster
niet kan volgen in zoverre zij wil doen aannemen dat de feiten waarop de
beweerde structurele onbestuurbaarheid berust, kennelijk louter een façade zijn
waarachter niets méér schuilgaat dan de wil om tot een nieuw college van
burgemeester en schepenen te komen.
Noch
het
feit
dat
de
meningsverschillen
tussen
de
oorspronkelijke coalitiepartners misschien in theorie niet onoverbrugbaar mogen
heten, noch de bereidheid van verzoekster om er – met haar woorden – “het
beste” van te maken, doen het anders zien.
X- 16.253-16.265-15/17
Samenvattend wordt aangenomen dat, in haar geheel genomen,
de feitelijke toedracht in de gemeente Putte waarop de gemeenteraadsbeslissing
van 26 februari 2015 blijkens haar motivering berust, zodanig was dat de
gemeenteraad op grond ervan de structurele onbestuurbaarheid van de gemeente
in de zin van artikel 47bis van het gemeentedecreet kon vaststellen zonder de in
het middel aangevoerde bepalingen en beginselen te schenden.
Ook het eerste middel wordt verworpen.
BESLISSING
-
De zaken A. 216.076 en A. 216.140 worden gevoegd.
-
De Raad van State verwerpt de beroepen.
-
Verzoekster wordt verwezen in de kosten, begroot wat de zaak A. 216.076
betreft op een rolrecht van 400 euro en een aan de verwerende partij
verschuldigde rechtsplegingsvergoeding van 840 euro, en wat de zaak
A. 216.140 betreft op een rolrecht van 200 euro en een aan de verwerende
partij verschuldigde rechtsplegingsvergoeding van 700 euro.
X- 16.253-16.265-16/17
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van
zevenentwintig juni 2017, door de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
Johan Lust,
kamervoorzitter,
Jan Clement,
staatsraad,
Stephan De Taeye,
staatsraad,
Silvan De Clercq,
griffier.
bijgestaan door
De griffier
De voorzitter
Silvan De Clercq
Johan Lust
X- 16.253-16.265-17/17