Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2019:ARR.246.355 (2019-12-10)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 246.355 van 10 december 2019 Openbaar ambt - Plaatselijk openbaar
ambt (provinciën, gemeenten, enz.) - Reglementen Beslissing : Vernietiging
Samenvoeging bekendmaking Verwerping overige
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
Xe KAMER
ARREST
nr. 246.355 van 10 december 2019
in de zaken A. 216.920/X-16.343
A. 220.033/X-16.707
In zake :
Wannes WILMS
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Tom Peeters
kantoor houdend te 2018 Antwerpen
Mechelsesteenweg 27
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
de STAD LOMMEL
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Ann Coolsaet
kantoor houdend te 2018 Antwerpen
Arthur Goemaerelei 69
bij wie woonplaats wordt gekozen
en
eveneens bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Ingrid Opdebeek
kantoor houdend te 2630 Aartselaar
Karel van de Woestijnelaan 7
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp
Met een verzoekschrift (zaak A. 216.920), ingediend op
10 september 2015, vraagt Wannes Wilms de nietigverklaring van:
“1° de gemeenteraadsbeslissing d.d. 28 april 2015 houdende
‘17. Goedkeuren wijziging organogram’ […];
2° de gemeenteraadsbeslissing d.d. 28 april 2015 houdende
‘18. Goedkeuren wijziging samenstelling managementteam’ […];
3° de beslissing van het college van burgemeester en schepenen van
onbekende datum, houdende samenstelling van het bestuurscollege […].”
Met een verzoekschrift (zaak A. 220.033), ingediend op
18 augustus 2016, vraagt hij de nietigverklaring van:
X-16.343-16.707-1/41
“1. De gemeenteraadsbeslissing d.d. 28 juni 2016 houdende
‘23 Wijziging organogram’ […];
2. De gemeenteraadsbeslissing d.d. 28 juni 2016 houdende
‘24 Wijziging personeelsformatie’ […];
3. De gemeenteraadsbeslissing d.d. 28 juni 2016 houdende
‘25 Wijziging RPR: bijlage 4’ […];
4. De gemeenteraadsbeslissing d.d. 28 juni 2016 houdende
‘26 Wijziging RPR: terbeschikkingstelling’ […];
5. De beslissing van het college van burgemeester en schepenen
d.d. 28 juni 2016 houdende ‘Ambtshalve herplaatsing: Wannes Wilms’
[…];
6. De beslissing van het college van burgemeester en schepenen
d.d. 28 juni 2016 houdende ‘Terbeschikkingstelling aan politiezone:
Wannes Wilms’ […].”
Bijkomend vraagt verzoeker dat de verwerende partij wordt
bevolen om hem opnieuw in zijn ambt van afdelingshoofd Organisatie en
Ontwikkeling op te nemen en om zich te onthouden van verdere pogingen om
hem uit de stadsdiensten en leidinggevende functies te weren, een en ander onder
verbeurte van een dwangsom.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft in beide zaken een memorie van
antwoord ingediend en verzoeker heeft in beide zaken een memorie van
wederantwoord ingediend.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Marijke Sterck heeft in beide
zaken een verslag opgesteld.
Verzoeker heeft in beide zaken een laatste memorie ingediend.
De verwerende partij heeft in beide zaken een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 25 oktober 2019.
Kamervoorzitter Johan Lust heeft in beide zaken verslag
uitgebracht.
X-16.343-16.707-2/41
Advocaat Tom Peeters, die in beide zaken verschijnt voor
verzoeker, en advocaat Ann Coolsaet, die in beide zaken verschijnt voor de
verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Marijke Sterck heeft een met dit
arrest gedeeltelijk eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Verzoeker werd destijds bij de stad Lommel benoemd als
afdelingshoofd Organisatie en Ontwikkeling en maakte als zodanig, met de
stadssecretaris, de financieel beheerder en de andere drie afdelingshoofden –
Claudie Van Endert, Ronny Vanhoof en Mario Geuens – deel uit van het
managementteam.
3.2.
Op 22 januari 2013 keurt de gemeenteraad van de stad Lommel
een nieuw organogram goed. Het voorziet in de overstap van een verticale naar
een horizontale structuur, waarbij de bestaande afdelingen en de bestaande
functies van afdelingshoofd verdwijnen. Nog op 22 januari 2013 stelt de
gemeenteraad het managementteam voor de legislatuur 2013-2018 samen.
Verzoeker wordt niet vermeld, Claudie Van Endert evenmin. Wel vermeld zijn
Ronny Vanhoof en Mario Geuens.
Op 14 maart 2013 neemt de stadssecretaris de beslissing om
verzoeker bij dienstaanwijzing te werk te stellen bij de diensten van de
vzw Erfgoed Lommel, in de functie van medewerker Beleid en Vorming.
De Raad van State vernietigt bij arrest nr. 230.457 van 10 maart
2015 de voormelde gemeenteraadsbeslissingen van 22 januari 2013. Vastgesteld
X-16.343-16.707-3/41
wordt dat in de nieuwe structuur nog slechts twee van de vier gewezen
afdelingshoofden een functie als leidinggevende en een plaats in het
managementteam behouden, terwijl verzoeker en Claudie Van Endert als
leidinggevende én in het managementteam plaats moeten maken voor anderen.
Het arrest overweegt dat niet blijkt op grond van welke afweging en motieven de
verwerende partij daartoe gekomen is.
Als gevolg hiervan vernietigt de Raad van State bij arrest
nr. 230.458 van 10 maart 2015 ook de dienstaanwijzing van 14 maart 2013.
3.3.
Op 31 maart 2015 beslist de stadssecretaris opnieuw tot
dienstaanwijzing van verzoeker in de functie van medewerker Beleid en Vorming
bij de vzw Erfgoed Lommel, in afwachting van een beslissing over het gevolg dat
aan de vernietigingsarresten van de Raad van State zal worden gegeven.
3.4.
Op 28 april 2015 beslist de gemeenteraad:
“het nieuwe organogram goed [te keuren]. Er wordt gestart met de
werking van een bestuurscollege en van een college van secretarissen. De
verticale structuur wordt vervangen door een horizontale structuur
waardoor de bestaande afdelingen en de bestaande functies van
afdelingshoofd verdwijnen.”
De gemeenteraadsbeslissing om het nieuwe organogram goed te
keuren is de eerste bestreden beslissing in de zaak A. 216.920.
De gemeenteraadsbeslissing om te starten met de werking van
een bestuurscollege, en die de samenstelling ervan bepaalt in haar considerans, is
de derde bestreden beslissing in de zaak A. 216.920.
Eveneens op 28 april 2015 beslist de gemeenteraad dat van het
managementteam (nog alleen) deel uitmaken: de stadssecretaris, de financieel
beheerder en de burgemeester (adviserend). Dit is de tweede bestreden beslissing
in de zaak A. 216.920.
X-16.343-16.707-4/41
3.5.
Op 13 oktober 2015 stemt het college van burgemeester en
schepenen van de stad Lommel in met het principe van een aanpassing van de
personeelsformatie, evenals van een wijziging van de rechtspositieregeling, te
weten van de bijlage 4 waarin de functies van de personeelsformatie zijn
opgenomen. De aanpassing houdt in dat, gelet op de invoering van een
horizontale structuur die geen onderscheid meer wil maken tussen de functies van
diensthoofden en afdelingshoofden, zodat de hiërarchisch hogere functies van
afdelingshoofd worden afgeschaft, vier nieuwe, uitdovende, functies van
afdelingshoofd worden ingevoerd, die in het kader van een procedure van
“ambtshalve herplaatsing van het vast aangestelde statutaire personeelslid in een
functie van dezelfde rang” zullen worden aangeboden aan de personeelsleden
wier vroegere functie is afgeschaft. Overwogen wordt dat de ambtshalve
herplaatsing met de betrokkenen zal worden overlegd en dat de resultaten van de
hoorzitting zullen worden afgewacht alvorens een definitief voorstel aan de
gemeenteraad voor te leggen.
Op 3 november 2015 wordt verzoeker gehoord over het voorstel
om hem ambtshalve te herplaatsen naar de functie van afdelingshoofd
Beleidsadviseur Erfgoed Lommel (uitdovend).
Naar aanleiding van problemen in de samenwerking tussen
verzoeker en de vzw Erfgoed Lommel wordt eind 2015 tegen hem een
tuchtonderzoek gevoerd, dat wordt stopgezet, en wordt hem een nieuw voorstel
van ambtshalve herplaatsing aangeboden, tot afdelingshoofd Beleidsadviseur
politie (uitdovend). Hij wordt er op 17 mei 2016 over gehoord.
3.6.
Op 28 juni 2016 keurt de gemeenteraad een paar wijzigingen
goed aan het op 28 april 2015 goedgekeurde organogram, onder andere de
toevoeging van een dienst “Beleidsadvies (uitdovend)”. Dat is de eerste bestreden
beslissing in de zaak A. 220.033.
X-16.343-16.707-5/41
Voorts keurt de gemeenteraad op die dag de personeelsformatie
goed, die onder meer voorziet in vier uitdovende functies van afdelingshoofd. Het
is de tweede bestreden beslissing in de zaak A. 220.033.
Nog dezelfde dag keurt de gemeenteraad, ten gevolge van de
wijzigingen in de personeelsformatie, een aanpassing van de bijlage 4 bij de
rechtspositieregeling (RPR) voor het personeel van de stad Lommel goed. Dit is
de derde bestreden beslissing in de zaak A. 220.033.
Ook op 28 juni 2016 beslist de gemeenteraad vier artikelen aan
de RPR toe te voegen om het mogelijk te maken dat statutaire personeelsleden ter
beschikking worden gesteld. Die beslissing is de vierde bestreden beslissing in de
zaak A. 220.033.
Na te hebben geantwoord op het verweerschrift dat verzoeker
naar aanleiding van de hoorzitting van 17 mei 2016 bezorgde, beslist het college
van burgemeester en schepenen op 28 juni 2016 hem vanaf 1 juli 2016 te
herplaatsen in de functie van afdelingshoofd Beleidsadviseur politie (uitdovend).
Het is de vijfde bestreden beslissing in de zaak A. 220.033.
Ten slotte beslist het college van burgemeester en schepenen op
28 juni 2016 eveneens om verzoeker ter beschikking te stellen van de politiezone
Lommel, met ingang van 1 juli 2016 tot 31 december 2019. Dit is de zesde
bestreden beslissing in de zaak A. 220.033.
IV. Samenvoeging
De beslissingen die in de zaken A. 216.920 en A. 220.033
worden aangevochten, hangen samen. Er is reden de zaken in het belang van een
goede rechtsbedeling samen te voegen.
X-16.343-16.707-6/41
V. Onderzoek van de zaak A. 216.920
A. Ontvankelijkheid
Exceptie
Het beroep is volgens de verwerende partij onontvankelijk in
zoverre het tegen de derde bestreden beslissing gericht is. Die beslissing zou
onbestaande zijn en zou niet voor een annulatieberoep vatbaar zijn. Immers is het
bestuurscollege een orgaan “waarvan het Gemeentedecreet het bestaan niet
(er)kent” en heeft het geen enkele door de wet toegewezen bevoegdheid; de
oprichting ervan is “een loutere maatregel van inwendige orde met als doel de
interne werking van het college en de samenwerking tussen college en
administratie te regelen”.
Beoordeling
Samen met de beslissing om een nieuw organogram goed te
keuren, nam de gemeenteraad op 28 april 2015 ook de beslissing om te starten
met de werking van een bestuurscollege en bepaalde hij de samenstelling ervan.
Dat een beslissing tot oprichting van het bestuurscollege er
slechts een is die “misschien zal worden genomen”, zoals de verwerende partij
beweert, is dus zonder meer onjuist. Ze werd wel degelijk genomen. In zoverre
mist de exceptie feitelijke grond.
Voor het overige valt het onderzoek van de exceptie samen met
dat van de grond van de zaak. Juist immers omdat het gemeentedecreet geen
plaats inruimt voor een bestuurscollege en er geen bevoegdheden aan toewijst,
mag het bestuurscollege naar de mening van verzoeker niet de adviserende rol
van het managementteam overnemen, wat het volgens zijn middelen ten onrechte
wel doet.
X-16.343-16.707-7/41
B. Onderzoek van de middelen
Eerste middel
Standpunt van de partijen
8.1.
In het eerste middel, afgeleid uit “Machtsafwending, minstens
schending van artikel 87, 4 en artikel 96 van het gemeentedecreet”, viseert een
eerste middelonderdeel “de vervanging van het managementteam door het
bestuurscollege”.
Onder meer wordt in het middelonderdeel artikel 96 van het
gemeentedecreet geschonden genoemd. Luidens dat artikel bestaat het
managementteam uit alle andere leden, dan de gemeentesecretaris, adjunctgemeentesecretaris en financieel beheerder, die geen mandataris zijn en waarvan
de deelname aan het managementteam nuttig wordt geacht voor het functioneren
van de gemeente. Naar de mening van verzoeker bewijst de samenstelling van het
bestuurscollege dat er wel dergelijke “andere leden die geen mandataris zijn en
waarvan de deelname aan het managementteam nuttig wordt geacht voor het
functioneren van de gemeente” bestaan, terwijl zij niet in het managementteam
zijn opgenomen.
8.2.
Een tweede middelonderdeel richt zich tegen de motivering
voor de afschaffing van het niveau van de afdelingshoofden.
In de eerste plaats wordt er op gewezen dat de bestreden
beslissing in strijd met artikel 75, tweede lid, van het gemeentedecreet
stilzwijgend is over de samenstelling van het managementteam.
Voorts wordt uiteengezet dat zowel de oprichting van een
bestuurscollege als het integreren van de verschillende onderdelen van de
organisatie mogelijk zijn met behoud van de functie van afdelingshoofd. De
organisatiewijziging is niet het gevolg van het vormingstraject “Ja, ik wil” van
X-16.343-16.707-8/41
2011, maar is er gekomen naar aanleiding van de evaluatieve feedback die de
stadssecretaris op 10 februari 2012 gaf over het managementteam. Volgens
verzoeker is de schrapping van de betrekking van afdelingshoofd in het
organogram samen met de ermee samenhangende schrapping van het
lidmaatschap van verzoeker en Claudie Van Endert van het managementteam de
praktische voorwaarde om het doel van de aanpassing te realiseren, namelijk er
“op een ogenschijnlijk geoorloofde wijze” voor zorgen dat de betrokken
ambtenaren niet langer informatie verwerven die bepalend is voor het beleid en
monddood worden gemaakt, zodat kritische opmerkingen niet langer naar de
openbaarheid
kunnen
doorstromen.
Er
is
zijns
inziens
sprake
van
machtsafwending.
9.1.
De verwerende partij antwoordt in de eerste plaats dat in het
eerste middelonderdeel niet duidelijk wordt uiteengezet waarin de schending van
artikel 96 van het gemeentedecreet bestaat. In zoverre het middelonderdeel zou
bekritiseren dat de verwerende partij ten onrechte het managementteam heeft
vervangen door een bestuurscollege, is het volgens haar manifest ongegrond: “De
verwerende partij heeft noch het managementteam afgeschaft, noch het
managementteam vervangen door een bestuurscollege.”
De gemeenteraad, aldus de verwerende partij besloot, gebruik
makend van zijn discretionaire bevoegdheid ter zake, het managementteam een
minimale invulling te geven. Deze samenstelling is volstrekt wettig. Door geen
andere leden dan de stadssecretaris, de financieel beheerder en de burgemeester
op te nemen, wordt volgens de verwerende partij ook tegemoet gekomen aan de
kritiek van de Raad van State op de vorige samenstelling van het
managementteam.
Inderdaad, zegt de verwerende partij, is het bestuurscollege
geen door de wet erkend orgaan en heeft het geen enkele door de wet toegewezen
bevoegdheid. Het is “een loutere formalisering van een bestaande praktijk
waarbij het college voorafgaand aan zijn besluitvorming overleg pleegt met de
administratie over de ontwerpen van collegebesluit en deze laat toelichten door
X-16.343-16.707-9/41
de administratie”. Precies omdat het anders is samengesteld en een gans andere
taak uitoefent, kan het geenszins als een “‘officieus’ managementteam” worden
beschouwd.
9.2.
Met betrekking tot het tweede middelonderdeel betoogt de
verwerende partij dat verzoeker verkeerdelijk ervan uitgaat “dat het de bedoeling
is om hem te elimineren, en dat het middel daartoe de reorganisatie van de
stedelijke organisatie is”. Dat hij niet langer de functie van afdelingshoofd
bekleedt, is een uitvloeisel van de doorgevoerde reorganisatie, waarbij werd
overgestapt van een verticale organisatiestructuur, met afdelingen aangestuurd
door een afdelingshoofd, naar een horizontale structuur, waarin de afdelingen en
de bestaande functies van afdelingshoofd zijn verdwenen. De keuze voor de
horizontale structuur wordt verantwoord door de wens om de organisatiestructuur
zo eenvoudig en doorzichtig mogelijk te maken, door de complexiteit van de
thema’s die steeds wisselende diensten/partners noodzaakt, en door de optie om
het dagelijks beheer los te koppelen van de hiërarchie. Daarom is het
afdelingsniveau verdwenen en worden de diensthoofden versterkt in hun
leidinggevende opdracht.
Het organogram is, zo meent de verwerende partij nog, in
overeenstemming met artikel 75 van het gemeentedecreet. De beslissing moet
“uiteraard worden gelezen in samenhang met de stukken van het dossier,
waaronder de presentatie ‘nieuwe legislatuur – nieuwe organisatie’”. Verzoekers
kritiek op de reorganisatie en de daaruit voortvloeiende wijziging van de
samenstelling van het managementteam is “een loutere opportuniteitskritiek”:
“het is niet omdat een verticale organisatiestructuur meer voorkomt, of verzoeker
beter uitkomt, dat een horizontale onwettig zou zijn”.
Beoordeling
Het eerste middelonderdeel is niet onduidelijk. De verwerende
partij heeft het overigens goed begrepen.
X-16.343-16.707-10/41
De toentertijd geldende artikelen 96 tot 98 van het
gemeentedecreet bepalen:
“Art. 96
Er is in elke gemeente een managementteam.
Onverminderd het derde lid, bestaat het managementteam uit de
gemeentesecretaris, de adjunct-gemeentesecretaris, de financieel beheerder
en alle andere leden die geen mandataris zijn en waarvan de deelname aan
het managementteam nuttig wordt geacht voor het functioneren van de
gemeente.
De burgemeester, of in voorkomend geval de schepen door hem
aangeduid, maakt met raadgevende stem deel uit van het managementteam.
De gemeenteraad is bevoegd voor de aanstelling en het ontslag van de
leden van het managementteam, vermeld in het tweede lid, en treedt ten
aanzien van hen op als tuchtoverheid.
Art. 97
Het managementteam vergadert geregeld onder het voorzitterschap van
de gemeentesecretaris.
Art. 98.
Het managementteam ondersteunt de coördinatie van de gemeentelijke
diensten bij de beleidsvoorbereiding, de beleidsuitvoering en de
beleidsevaluatie. Het managementteam bewaakt de eenheid in de werking,
de kwaliteit van de organisatie en de werking van de gemeentelijke
diensten, alsook de interne communicatie.”
Tijdens
de
parlementaire
voorbereiding
(memorie
van
toelichting bij het ontwerp dat tot het gemeentedecreet van 15 juli 2005 leidde;
Parl.St. Vl.Parl. 2004-2005, stuk 347/1) werd in verband met die bepalingen
onder meer uiteengezet (p. 19) dat het organisatorisch management in een
moderne organisatiecultuur verbonden is met een groepsdynamiek van de
verschillende leidinggevende ambtenaren, dat met de verplichting om een
managementteam in te stellen uitdrukkelijk is gekozen voor samenwerking en
verbondenheid van de verschillende onderdelen van de gemeentelijke organisatie,
en dat het managementteam het sluitstuk vormt van het organisatiemodel van de
gemeentelijke diensten – zijnde een zogenaamd “diensthoofdenmodel” dat tot
uiting komt in de verplichting voor de gemeentesecretaris om bij het uitoefenen
van zijn voorbereidende taken overleg te plegen met het managementteam.
Tevens werd toegelicht (p. 75) met betrekking tot het
voorgenomen artikel 96 dat de regeling van de samenstelling van het
X-16.343-16.707-11/41
managementteam voldoende ruimte laat voor lokale invulling, maar dat men
“natuurlijk niet willekeurig te werk [kan] gaan”: “Wie het managementteam
ernstig neemt, zorgt ervoor dat de belangrijkste diensthoofden er deel van
uitmaken”.
Verklaard wordt ook (p. 75) dat het managementteam “in elk
geval een ambtelijk orgaan” is: “Uiteraard staat het gemeentebesturen vrij
periodiek overleg te organiseren tussen het managementteam en bijvoorbeeld de
leden van het college, doch politieke mandatarissen maken geen deel uit van het
managementteam”.
Te dezen besloot de verwerende partij op 22 januari 2013 om
het managementteam voor de legislatuur 2013-2018 samen te stellen als volgt:
“1. Johan Claes, stadssecretaris (co-voorzitter)
2. Henri Leen, OCMW-secretaris (co-voorzitter)
3. Bart Voordeckers, zonechef
4. Jan Jorissen, brandweercommandant
5. Ronny Vanhoof, secretaris AGB Patrimonium
6. Danny Cools, secrearis AGB Sport en Recreatie
7. Elke Steensels, manager Toerisme Lommel
8. Carine Joos, financieel beheerder
9. Jacqueline Hendrickx, HRM-adviseur
10. Mario Geuens, technisch adviseur
11. Raadgevend: Peter Vanvelthoven, burgemeester.”
Tevens werd in de oprichting van een bestuurscollege voorzien,
bestaande uit het schepencollege, uitgebreid met:
“1. de stadssecretaris
2. de OCMW-secretaris
3. de zonechef van de politiezone
4. de brandweercommandant van de brandweerzone
5. de secretaris AGB Patrimonium
6. de secretaris AGB Sport en Recreatie
7. de manager Toerisme Lommel
8. de financieel beheerder
9. de HRM adviseur
10. de technisch adviseur.”
Nadat de Raad van State de beslissing van 22 januari 2013 tot
samenstelling van het managementteam vernietigde bij arrest nr. 230.457 van
X-16.343-16.707-12/41
10 maart 2015 omdat niet blijkt op grond van welke afweging en motieven
verzoeker niet zijn plaats in het managementteam behield, besluit de
gemeenteraad met de tweede bestreden beslissing om het aantal leden van het
managementteam te herleiden tot het absolute minimum: de stadssecretaris en de
financieel beheerder.
Tegelijk besluit de gemeenteraad, middels de eerste bestreden
beslissing, om te starten met de werking van een bestuurscollege dat naast de
leden van het schepencollege zal bestaan uit:
“- Stadssecretaris
- OCMW-secretaris
- Secretaris AGB Sport en Recreatie
- Secretaris AGB Patrimonium
- Zonechef politie
- Zonechef brandweer
- Manager Toerisme Lommel
- Deskundige financiën
- Deskundige HRM
- Deskundige technische zaken.”
De beperking van het aantal leden van het managementteam
wordt in de tweede bestreden beslissing als volgt toegelicht:
“Gezien de leidinggevende functies binnen de organisatie en de
deskundigen in het vakgebied financiën, HRM en technische zaken reeds
deel uitmaken van het bestuurscollege, en bijgevolg alle beslissingen samen
met de leden van het college kunnen overleggen;
Gezien er dus geen noodzaak meer bestaat om deze collega’s nog langer
bijkomend op te nemen in het managementteam;
Gezien op deze manier eveneens wordt tegemoetgekomen aan de
overwegingen van de Raad van State dat een verschillende behandeling van
de afdelingshoofden dient gemotiveerd te worden.”
Dat de verwerende partij bij de samenstelling van het
managementteam over een discretionaire bevoegdheid beschikt, betekent niet dat
de beweegredenen waardoor zij zich bij die samenstelling laat leiden niet
deugdelijk hoeven te zijn.
X-16.343-16.707-13/41
Een eerste motief om niet meer de leidinggevende functies in
het managementteam op te nemen, is dat zij al deel uitmaken van het
bestuurscollege.
Dat motief bevreemdt. Evengoed maakten de leidinggevende
functies deel uit van het bestuurscollege vóór het vernietigingsarrest nr. 230.457
van 10 maart 2015. Toén was dat voor de verwerende partij geen reden om ze
niet eveneens – bij gemeenteraadsbeslissing van 22 maart 2013 – in het
managementteam op te nemen.
In elk geval accordeert het motief niet met het opzet van
artikel 96 van
het
gemeentedecreet,
dat,
door
specifiek
een
ambtelijk
managementteam verplicht te stellen, doelbewust voor dit samenwerkingsmodel
kiest tussen de gemeentesecretaris en financieel beheerder, en de andere
leidinggevenden – reden waarom, aldus de parlementaire voorbereiding, “[e]r
mag worden verwacht dat minimaal de secretaris, de financieel beheerder en de
voornaamste diensthoofden [van het managementteam deel] uitmaken” (Parl.St.
Vl.Parl. 2004-2005, stuk 347/1, 19).
Het doet dan ook geen, of minstens onvoldoende, recht aan het
artikel en zijn ratio om, zoals met de tweede bestreden beslissing gebeurt, deze
voornaamste diensthoofden buiten het managementteam te houden omdat er
“geen noodzaak meer bestaat” om hen er nog “bijkomend” in op te nemen nu zij
toch reeds in het bestuurscollege zitten, zijnde een louter informeel, zogenaamd
juridisch onbestaand, en niet louter ambtelijk orgaan.
Het argument dat door de drastische afslanking van het
managementteam wordt tegemoetgekomen aan de overwegingen in het arrest van
de Raad van State nr. 230.457 van 10 maart 2015 verhelpt dat niet. Het zou
gebeurlijk anders zijn mocht het arrest tot de afslanking verplichten, maar dat is
allerminst het geval.
X-16.343-16.707-14/41
In het arrest wordt alleen overwogen dat er geen deugdelijke
motieven voorhanden blijken voor het verlies door twee personeelsleden – in
tegenstelling tot anderen – van hun functie als leidinggevende en van hun plaats
in het managementteam.
Met haar reactie om, afgezien van de stadssecretaris en de
financieel beheerder, geen leidinggevende functies meer in het managementteam
op te nemen, gaat de verwerende partij een verantwoording van de uit het arrest
blijkende verschillende behandeling uit te weg.
Dit is op zich niet verboden. Maar het kan evenmin beletten dat
het als een kunstgreep wordt gezien dat, enerzijds, de verwerende partij alle
leidinggevende functies buiten de stadssecretaris en de financieel beheerder uit
het managementteam weglaat, terwijl, anderzijds, zij al deze functies wel behoudt
in het bestuurscollege “waarin de leden van het schepencollege samen zullen
beraadslagen met de leidinggevende ambtenaren van de administratie en een
aantal deskundigen in het vakgebied financiën, HRM en technische zaken” en zij
dat behoud vervolgens aangrijpt ter verklaring dat die leidinggevende functies
niet langer in het managementteam nodig zijn.
Uit wat voorafgaat, volgt dat de tweede bestreden beslissing
niet strookt met het alsdan geldende artikel 96 van het gemeentedecreet.
Voorts is er, in de concrete omstandigheden van de zaak,
alleszins de schijn dat het bestuurscollege minstens ten dele dienst doet als een
“officieus” managementteam. Het past die schijn alleszins ten behoeve van de
duidelijkheid in het rechtsverkeer ongedaan te maken.
Het eerste middelonderdeel is, zoals besproken, gegrond. Het
verantwoordt de vernietiging van zowel de tweede als de derde bestreden
beslissing.
X-16.343-16.707-15/41
Het komt dan ook overbodig voor nog andere middelen of
middelonderdelen met betrekking tot de wettigheid van die twee beslissingen te
onderzoeken.
Wat het tweede middelonderdeel betreft, gericht tegen de
afschaffing van het niveau van de afdelingshoofden door de eerste bestreden
beslissing, meent verzoeker onterecht dat de beslissing het toenmalige artikel 75,
tweede lid, van het gemeentedecreet schendt door over het managementteam te
zwijgen en niet de functies aan te duiden waaraan het lidmaatschap van het
managementteam verbonden is. De grief mist feitelijke grond.
Met die eerste bestreden beslissing wil de verwerende partij
overstappen “van een verticale naar een horizontale structuur”. Deze
beleidskeuze beantwoordt, volgens de in het administratief dossier opgenomen
“Blauwdruk ‘nieuwe legislatuur – nieuwe organisatie’”, aan de betrachting om de
organisatiestructuur zo eenvoudig en doorzichtig mogelijk te houden, aan de
complexiteit van de thema’s die steeds wisselende diensten en partners
noodzakelijk maakt, en aan de wil om het dagelijks beheer los te koppelen van de
hiërarchie. Concreet houdt de overstap in dat het afdelingsniveau verdwijnt en dat
de diensthoofden worden versterkt in hun leidinggevende opdracht.
Deze verantwoording houdt direct verband met een goede
werking van de gemeentelijke diensten.
Opdat verzoekers kritiek als zou de eerste bestreden beslissing
door machtsafwending zijn aangetast voor gegrond kan worden gehouden, dient
hij aannemelijk te maken dat, het voorgaande ten spijt, het enige doel van de
eerste bestreden beslissing erin gelegen is te verhinderen dat hij en een collega
nog langer als lid van het managementteam kritische opmerkingen kunnen laten
doorstromen naar de openbaarheid.
Hij slaagt daar naar de mening van de Raad van State niet in.
X-16.343-16.707-16/41
Inzonderheid kan hij er niet van overtuigen dat de reorganisatie
– exclusief of in essentie – zou zijn ingegeven door de negatieve “evaluatieve
feedback” en beoordeling die hemzelf en Claudie Van Endert in 2012 te beurt
zijn gevallen “omtrent de interactie met het beleid op bepaalde vlakken” en dat ze
er om die reden – exclusief of in essentie – op gericht zou zijn de voorwaarden te
scheppen om hen hun lidmaatschap van het managementteam te ontnemen.
Niet zonder pertinentie merkt hij in dat verband zelf op “dat het
afschaffen van de betrekking van afdelingshoofd niet nodig is om betrokkenen uit
het managementteam te weren”.
Het staaft het gezegde van de verwerende partij dat als zij
problemen met verzoekers functioneren wou aanpakken, zij dan wel haar
toevlucht tot andere, minder ingrijpende en gemakkelijkere, middelen, zoals een
ongunstige evaluatie of een tuchtprocedure, kon en zou hebben genomen dan een
volledige reorganisatie.
Het meest plausibel dan ook acht de Raad van State de versie
van de verwerende partij dat de nieuwe organisatiestructuur losstaat van het
functioneren van verzoeker en dat, ofschoon er in 2012 een ongunstige evaluatie
klaar lag, ze niet geformaliseerd is, onder andere omdat verzoeker na de
reorganisatie toch geen afdelingshoofd meer zou zijn, evenmin als de andere
afdelingshoofden.
Ook het argument dat verzoeker in de memorie van
wederantwoord aandraagt, en dat hij niet eerder kon bijbrengen, bewijst geen
machtsafwending.
Daarin
wijst
hij
erop
dat
het
nemen
van
de
gemeenteraadsbeslissingen om, na de vaststelling van het organogram, de
personeelsformatie te wijzigen niet zoals gepland op 15 december 2015
plaatshad, maar werd uitgesteld naar aanleiding van het starten van een
tuchtprocedure tegen verzoeker: “als de invoering van de horizontale structuur de
enige doelstelling van verweerster is, dan verhindert het opstarten van de
X-16.343-16.707-17/41
tuchtprocedure niet dat de voorgenomen gemeenteraadsbeslissingen op
15 december 2015 genomen werden”.
Zoals het feitenrelaas sub randnummer 3.5 staaft, waren de
inspanningen van de verwerende partij er initieel op gericht om verzoeker in de
personeelsformatie, zoals ze ten gevolge van de invoering van een horizontale
organisatiestructuur normaal op 15 december 2015 door de gemeenteraad zou
worden aangepast, de functie van afdelingshoofd Beleidsadviseur erfgoed
Lommel (uitdovend) toe te bedelen. Dit werd doorkruist door de problemen in de
samenwerking tussen verzoeker en de vzw Erfgoed Lommel. Die problemen
leidden er finaal toe, nadat ze in het kader van een tuchtonderzoek werden
uitgeklaard, dat de verwerende partij de voorgenomen wijziging van de
personeelsformatie bijstuurde en dat de gewijzigde personeelsformatie waartoe de
gemeenteraad op 28 juni 2016 besloot in een functie afdelingshoofd
Beleidsadviseur politie (uitdovend) voorzag, in plaats van een functie
afdelingshoofd Beleidsadviseur erfgoed Lommel (uitdovend).
Voor het uitstel van de aanvankelijk op 15 december 2015
geagendeerde beslissing tot wijziging van de personeelsformatie blijkt dus een
uitleg voorhanden die voldoende uitwijst dat het uitstel niet kan gelden als een
bewijs dat het oogmerk van de organisatiewijziging er in essentie in zou bestaan
twee kritische afdelingshoofden te “elimineren”.
De slotsom met betrekking tot het besproken middelonderdeel
is dat het smoren van de kritische stem van verzoeker en Claudie Van Endert wel
het gevolg van de reorganisatie kan zijn, maar dat niet is aangetoond dat het ook
het wezenlijke doel ervan is.
Het tweede middelonderdeel van het eerste middel wordt
verworpen.
X-16.343-16.707-18/41
Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
In een tweede middel voert verzoeker de schending van het
zorgvuldigheidsbeginsel aan.
Geargumenteerd wordt dat als de gemeenteraad het organogram
aanpast met als gevolg dat de betrekkingen van afdelingshoofd verdwijnen, hij
dan ook de personeelsformatie moet aanpassen en een keuze moet maken “tussen
de alternatieven die bij ambtsopheffing ten aanzien van de in dienst zijnde
afdelingshoofden mogelijk zijn”. Het is de verwerende partij die met een voorstel
moet komen “en wel, ofwel het voorstel van behoud van alle betrekking[en] van
afdelingshoofd in overgangsregeling, ofwel het in disponibiliteit wegens
ambtsopheffing plaatsen van alle vier de afdelingshoofden”. Zij heeft dat voorstel
niet gedaan, noch in overweging genomen bij de voorbereiding van de bestreden
raadsbeslissingen.
Beoordeling
De personeelsformatie is door de verwerende partij ook
effectief aangepast geworden, bij gemeenteraadsbeslissing van 28 juni 2016.
Niet gevolgd wordt dat “verweerster de beslissing i.v.m. de
personeelsformatie [had] moeten nemen samen met de beslissing i.v.m. de
reorganisatie”, op straffe van schending van het zorgvuldigheidsbeginsel.
In de memorie van wederantwoord ziet verzoeker kennelijk nog
uitsluitend de disponibiliteit wegens ambtsopheffing als “het enige wettelijke
gevolg dat mag gegeven worden aan de afschaffing van de graad van
afdelingshoofd”. Die beslissing tot indisponibiliteitstelling diende volgens
verzoeker samen met de beslissing tot reorganisatie door de gemeenteraad te
worden genomen, minstens overwogen.
X-16.343-16.707-19/41
Deze zienswijze gaat uit van een foutieve premisse. Zoals
hierna, sub randnummers 47.1 en volgende, nader beargumenteerd in het kader
van verzoekers beroep tegen de beslissing van het college van burgemeester en
schepenen van 28 juni 2016 om hem ambtshalve te herplaatsen in de functie van
afdelingshoofd Beleidsadviseur politie (uitdovend), kon de verwerende partij ook
wettig toepassing maken van een ambtshalve herplaatsing.
Het tweede middel wordt in zijn geheel verworpen.
Derde middel
Uiteenzetting van het middel
Volgens
een
derde
middel
is
het
gelijkheidsbeginsel
geschonden. Toegelicht wordt dat in de praktijk twee van de vier
afdelingshoofden afdelingshoofd blijven, minstens een leidinggevende functie
uitoefenen en lid zijn van het officieuze managementteam, terwijl twee anderen
gedetacheerd worden naar een vzw en de facto gedegradeerd worden tot
(beleids)medewerker, zonder leidinggevende opdracht. Verzoeker komt niet in
aanmerking als diensthoofd en kan zelfs geen voorlopige ervaring opdoen, terwijl
anderen die kans wel kregen en op grond daarvan ook die hoedanigheid mogen
blijven behouden.
Beoordeling
De eerste bestreden beslissing schrapt alle functies van
afdelingshoofd en laat de “invulling met namen” over aan het college van
burgemeester en schepenen.
Niet onterecht doet de verwerende partij dan ook gelden:
“De kritiek over wie welke functie zal krijgen is dan ook voorbarig en
kan geenszins tot de nietigverklaring van de bestreden beslissingen leiden
daar de bestreden beslissingen volkomen los staan van de nog door het
X-16.343-16.707-20/41
college van burgemeester en schepenen te nemen beslissingen over de
ambtshalve herplaatsingen.”
In de gegeven omstandigheden kan geen schending van het
gelijkheidsbeginsel door de eerste bestreden beslissing worden vastgesteld.
Het middel wordt verworpen.
Vierde middel
Uiteenzetting van het middel
In een vierde middel, afgeleid uit de schending van de
materiëlemotiveringsplicht, klaagt verzoeker aan dat nergens wordt aangegeven
op grond van welke motieven hij en Claudie Van Endert niet langer een
leidinggevende functie kunnen krijgen of niet langer binnen de stadsorganisatie
werkzaam kunnen zijn. In verband met het verdwijnen van de betrekking van
afdelingshoofd wordt verwezen naar het vormingstraject voor diensthoofden “Ja,
ik wil” van 2011 en 2012, maar nergens wordt een document voorgelegd waaruit
blijkt dat dit vormingstraject tot de conclusie kwam dat een horizontale
organisatiestructuur beter is dan een verticale, waarom dat zo is en op grond van
welke wetenschappelijke inzichten.
Beoordeling
Zoals met betrekking tot het derde middel dient ook hier te
worden vastgesteld dat in het organogram dat door de eerste bestreden beslissing
is vastgesteld, alleen functies worden vermeld en dat de invulling ervan nog moet
gebeuren.
Dat volgens de eerste bestreden beslissing de overstap van een
verticale naar een horizontale structuur gebeurde “in opvolging” van het
vormingstraject voor diensthoofden “Ja, ik wil” van 2011 en 2012, wil alleen
maar zeggen dat hij erop gevolgd is, een uitloper ervan is. Het impliceert niet dat
X-16.343-16.707-21/41
er een document voorhanden moet zijn “waaruit blijkt dat het vormingstraject tot
de conclusie gekomen is dat een horizontale organisatiestructuur beter is”.
Voorts is reeds bij de beoordeling van het tweede
middelonderdeel van het eerste middel aangegeven dat er ter verantwoording van
de horizontale organisatiestructuur redenen worden aangevoerd die met de goede
werking van de gemeentelijke diensten verband houden (zie sub randnummer 19)
en dat verzoeker niet doet aannemen dat, zoals hij in de memorie van
wederantwoord ook met betrekking tot het besproken middel doet gelden, de
reorganisatie essentieel is ingegeven door de wens om verzoeker uit zijn positie
van leidinggevende te verwijderen.
Overigens blijkt verzoeker zelf in een brief van eind november
2013-begin december 2013 aan zijn collega’s te hebben geschreven dat de vlakke
organisatiestructuur een kans verdient (administratief dossier, stuk 21, twee
laatste bladen).
Het middel wordt verworpen.
Vijfde middel
Uiteenzetting van het middel
In een vijfde middel wordt betoogd dat het tuchtrecht of de
rechtsregels rond de evaluatie geschonden zijn.
Uiteengezet wordt dat het doel van de schrapping van de functie
van afdelingshoofd erin bestaat verzoeker en Claudie Van Endert uit de
stadsdiensten te kunnen verwijderen “zonder dat daartoe de geëigende wegen
bewandeld moeten worden” als daar zijn het geven van een ongunstige evaluatie
of het opleggen van een orde- of tuchtmaatregel. De eerste bestreden beslissing is
een maatregel ingegeven door het gedrag van verzoeker en Claudie Van Endert,
die in februari 2012 beiden negatieve evaluatieve feedback kregen bij de
X-16.343-16.707-22/41
bespreking van de stadssecretaris van het functioneren van het managementteam
in relatie tot het schepencollege: “Het feit dat verzoeker en mevrouw Claudie Van
Endert uitgesproken standpunten hebben ingenomen en deze niet hebben willen
aanpassen zonder objectieve motivatie is het reële motief om hen hun betrekking
van afdelingshoofd […] af te nemen en de heren Ronny Vanhoof en Mario
Geuens […] hun leidinggevende taken te laten behouden”.
De bestreden beslissingen houden in wezen een tuchtsanctie in,
zonder dat de tuchtprocedure is gevolgd. Waar de schrappingen van de
betrekkingen en van het lidmaatschap berusten op een negatieve evaluatieve
feedback van de betrokkenen, moest de toepasselijke evaluatieprocedure zijn
uitgevoerd.
Beoordeling
Hiervóór (sub randnummers 19 en volgende) is al aangenomen
dat de nieuwe organisatiestructuur losstaat van het functioneren van verzoeker en,
zo ze weliswaar niet zonder gevolgen is voor hem, toch niet geacht kan worden
wezenlijk tot doel te hebben om hem en Claudie Van Endert op oneigenlijke
wijze hun leidinggevende functie te ontnemen of uit de stadsdiensten te kunnen
verwijderen.
De omstandigheid dat, zoals verzoeker in de laatste memorie
argumenteert, er bij zijn ambtshalve herplaatsing “‘bepaalde elementen’ uit de
evaluatie van het gedrag van verzoeker een belangrijke en impactrijke rol voor de
inhoud van de functie hebben gespeeld” of dat zijn terbeschikkingstelling bij de
politie “een verdoken tuchtsanctie uitmaakt”, betreffen niet de eerste bestreden
beslissing, maar andere beslissingen die niet tot het voorwerp van het beroep in
de zaak A. 216.920 behoren.
Het middel wordt verworpen.
X-16.343-16.707-23/41
VI. Onderzoek van de zaak A. 220.033
Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
Volgens
een
eerste
middel
kan
hoofdstuk
XIbis
“Terbeschikkingstelling” van de rechtspositieregeling alleen op contractuele
personeelsleden van toepassing zijn. Het moet voor de rechtszekerheid en de
duidelijkheid in het rechtsverkeer vernietigd worden.
Beoordeling
Met de vierde bestreden beslissing voegt de gemeenteraad een
hoofdstuk
XIbis
“Terbeschikkingstelling”,
bestaande
uit
vier
artikelen
(artikelen 303-306), aan de rechtspositieregeling voor het personeel van de stad
Lommel toe omdat “het wenselijk is om de mogelijkheid te voorzien voor
statutaire personeelsleden om ter beschikking gesteld te kunnen worden”.
Artikel 303, § 1, schrijft voor:
“Het vast aangestelde personeelslid kan ter beschikking gesteld worden
van een gebruiker onder de voorwaarden bepaald in dit hoofdstuk.”
Artikel
305
bepaalt
de
voorwaarden
waaraan
“[d]e
terbeschikkingstelling van het vast aangestelde personeelslid is onderworpen”.
Anders dus dan verzoeker in het verzoekschrift doet gelden,
wijzen de ingevoegde bepalingen allerminst erop dat het hoofdstuk “uitsluitend
op contractuele personeelsleden van toepassing kan zijn”. Integendeel voorzien
ze er expliciet in dat een vast aangesteld personeelslid overeenkomstig
artikel XIbis ter beschikking kan worden gesteld.
Dat, zoals verzoeker in de memorie van wederantwoord
betoogt, de term “het vast aangestelde personeelslid” “even goed” kan verwijzen
X-16.343-16.707-24/41
naar een contractueel personeelslid dat een contract voor onbepaalde duur heeft
getekend, wordt niet gevolgd.
Zoals artikel 2 van de rechtspositieregeling voor het personeel
van de stad Lommel doet kennen, is een contractueel personeelslid in dienst
genomen bij arbeidsovereenkomst; het vast aangestelde of “in vast verband
benoemd[e]” personeelslid is bij eenzijdige beslissing van de overheid vast
aangesteld in statutair dienstverband. “Vast aangesteld” is voorbehouden aan
statutaire personeelsleden.
Komt verzoeker er in de laatste memorie dan toch toe sommige
bepalingen van het nieuw ingevoegde hoofdstuk XIbis “van kracht” te achten op
vast benoemde personeelsleden, tegelijk brengt hij nieuwe argumenten aan die
moeten staven dat hoofdstuk XIbis niet op hem kan worden toegepast.
Het gaat om een onontvankelijke uitbreiding van het middel. De
argumentatie kon ook al eerder, in het verzoekschrift, zijn aangevoerd.
Overigens is ze niet van die aard dat ze aanleiding geeft tot het
ambtshalve aanvoeren van een middel.
Het middel wordt verworpen.
Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
In
een
tweede
middel
voert
verzoeker
in
een
eerste middelonderdeel aan dat een ambtshalve herplaatsing vanuit de
personeelsformatie van de stad naar een gelijke rang in het administratief en
logistiek kader van de politiezone onwettig is gelet op artikel 118, tweede lid, van
de wet van 7 december 1998 ‘tot organisatie van een geïntegreerde politiedienst,
gestructureerd op twee niveaus’.
X-16.343-16.707-25/41
Volgens een tweede middelonderdeel moet de functie waarnaar
herplaatst wordt “kaderen in de rang die het personeelslid had voor de ambtshalve
herplaatsing”. Die rang is deze van afdelingshoofd, met andere woorden van
iemand die leiding geeft aan diensthoofden. Evenwel krijgt verzoeker geen taken
in die rang: zijn takenpakket bevat geen leidinggevende taken.
In een derde middelonderdeel argumenteert verzoeker dat de
ambtshalve herplaatsing zich voordoet als een verkapte tuchtmaatregel. Het
afschaffen van de rang van afdelingshoofd is bedoeld om verzoeker uit de
stadsdiensten te verwijderen om reden van zijn vermeend disfunctioneren.
Aangezien de vermeende feiten die verzoeker verweten worden het stadsbestuur
sedert meer dan zes maanden bekend waren, is gelet op artikel 130, § 1, van het
gemeentedecreet een tuchtsanctie niet meer mogelijk.
In een vierde middelonderdeel wordt betoogd dat artikel 99,
§ 1, van het besluit van de Vlaamse regering van 7 december 2007 ‘houdende de
minimale voorwaarden voor de personeelsformatie, de rechtspositieregeling en
het mandaatstelsel van het gemeentepersoneel en het provinciepersoneel en
houdende enkele bepalingen betreffende de rechtspositie van de secretaris en de
ontvanger van de openbare centra voor maatschappelijk welzijn’ (hierna: het
rechtspositieregelingsbesluit) geschonden is. Vermits de disponibiliteit wegens
ambtsopheffing in de artikelen 268 en 269 van de rechtspositieregeling van het
stadsbestuur werd opgenomen, “kan er van ambtshalve herplaatsing geen sprake
zijn als de rang van afdelingshoofd opgeheven wordt, maar moeten de vier
afdelingshoofden in disponibiliteit wegens ambtsopheffing worden geplaatst”.
Verzoeker doet in een vijfde middelonderdeel gelden dat de
politiezone Lommel en het stadsbestuur Lommel één en dezelfde rechtspersoon
zijn, terwijl een terbeschikkingstelling het bestaan van twee rechtspersonen
vereist, “waarbij het ter beschikking gestelde personeelslid in dienst is van de ene
rechtspersoon en door die rechtspersoon ter beschikking gesteld wordt van de
andere rechtspersoon”.
X-16.343-16.707-26/41
In een zesde middelonderdeel wordt aangevoerd dat de
veiligheidsvoorschriften met voeten zijn getreden:
“zonder de instemming van verzoeker kan verweerster betrokkene niet
tewerkstellen in een politiecommissariaat, aangezien in voorkomend geval
hij niet instemt met een veiligheidsverificatie. Verzoeker heeft zijn nietinstemming met de ambtshalve herplaatsing en met de
terbeschikkingstelling meegedeeld op de hoorzitting van 17 mei 2016. […]
Derhalve gebeurt de terbeschikkingstelling in strijd met de wet van
11 december
1998
[‘betreffende
de
classificatie
en
de
veiligheidsmachtigingen, veiligheidsattesten en veiligheidsadviezen’].”
Beoordeling
44.1.
Nadat de gemeenteraad de stedelijke personeelsformatie
aanpaste door er onder meer de functie afdelingshoofd Beleidsadviseur politie
(uitdovend) in op te nemen, heeft het college van burgemeester en schepenen van
de stad Lommel verzoeker met de vijfde bestreden beslissing ambtshalve in die
functie herplaatst. Aldus beschouwd is er geen sprake van een ambtshalve
herplaatsing vanuit de personeelsformatie van de stad naar het administratief en
logistiek kader van de politiezone.
44.2.
Weliswaar, zo argumenteert verzoeker, zou de functie als een
functie bij de politiezone moeten worden beschouwd “wanneer die functie een
terbeschikkingstelling van betrokkene naar de politiezone nodig heeft om
betrokkene die stadsfunctie te laten uitoefenen”.
Dat is, naar hij zelf betoogt, echter juist niet nodig: hij meent de
functie ook “perfect vanuit de stadsdienst ‘beleidsadvies (uitdovend)’” te kunnen
uitoefenen en binnen de stadsdiensten werkzaam te kunnen blijven.
De verwerende partij valt dit bij, al voegt zij toe het minder
wenselijk te vinden.
44.3.
De conclusie mag dus zijn dat het eerste middelonderdeel grond
mist.
X-16.343-16.707-27/41
45.1.
Artikel 161, § 1, van de rechtspositieregeling voor het personeel
van de stad Lommel schrijft voor:
“De ambtshalve herplaatsing in een functie van dezelfde rang gebeurt op
initiatief van het bestuur.
Ze houdt in dat het vast aangestelde statutaire personeelslid herplaatst
wordt in een andere, passende functie van dezelfde graad of in een passende
functie van een andere graad van dezelfde rang.”
45.2.
Met de vijfde bestreden beslissing wordt verzoeker, voorheen
afdelingshoofd Organisatie en Ontwikkeling, ambtshalve herplaatst in de functie
van afdelingshoofd Beleidsadviseur politie (uitdovend).
Verzoeker betwist niet dat het om een functie van dezelfde
graad gaat, wel dat ze passend is. Immers komt de essentie van zijn vroegere
functie, namelijk het leiding geven aan diensthoofden, niet voor bij de functie
waarnaar hij herplaatst wordt.
Dat de functie een expertenfunctie is, die inhoudt dat geen
leiding wordt gegeven aan diensthoofden, sluit niet ipso facto uit dat ze als
passend te beschouwen kan zijn.
Evenmin wordt het passend karakter van de expertenfunctie
beslissend tegengesproken doordat Ronny Vanhoof en Mario Geuens wel nog
leiding mogen blijven geven.
Overigens bracht de omschakeling van een verticale naar een
horizontale organisatiestructuur ook voor hen mee dat zij hun vroegere functie
van afdelingshoofd verloren en ophielden leiding te geven aan diensthoofden. Als
zij, na hun herplaatsing in één van de op 28 juni 2016 nieuw gecreëerde
uitdovende functies van afdelingshoofd, toch nog leiding uitoefenen, dan is het in
wezen als verantwoordelijke of (feitelijk) diensthoofd van een dienst.
45.3.
Het tweede middelonderdeel wordt verworpen.
X-16.343-16.707-28/41
46.1.
In zoverre verzoeker in het derde middelonderdeel betoogt dat
de reorganisatie waartoe de gemeenteraad op 28 april 2015 besliste, bedoeld is
om hem uit de stadsdiensten te verwijderen, herhaalt hij het tweede
middelonderdeel van het eerste middel in de zaak A. 216.920. Het is sub
randnummers 19 en volgende verworpen.
46.2.
Ten gevolge van die reorganisatie, waardoor de afdelingen en
de functies van afdelingshoofden verdwenen, diende de verwerende partij de
situatie van de betrokken afdelingshoofden nader te regelen.
Wat verzoeker betreft, dacht de verwerende partij in eerste
instantie aan een ambtshalve herplaatsing in de functie van afdelingshoofd
Beleidsadviseur Erfgoed Lommel (uitdovend). Na problemen, eind 2015, tussen
verzoeker en de vzw Erfgoed Lommel – problemen die ertoe leidden dat een
tuchtonderzoek werd gestart en naderhand weer stopgezet – voorzag de
verwerende partij uiteindelijk in een functie van afdelingshoofd Beleidsadviseur
politie (uitdovend) en herplaatste zij verzoeker met de vijfde bestreden beslissing
ambtshalve in die functie.
Zij deed dat meer bepaald op grond van een voorstel waarin
wordt overwogen dat er bij de invulling van de reorganisatie geen plaats meer is
voor verzoeker bij de leidinggevenden. In de argumentatie worden omstandig
“tekortkomingen in het functioneren op herhaalde tijdstippen met Wannes
Wilms” besproken. Er wordt daarvoor ook geput uit een evaluatieverslag van
30 mei 2012, dat niet aan verzoeker is meegedeeld.
In de vijfde bestreden beslissing wordt als volgt op verzoekers
kritiek ter zake geantwoord:
“[Verzoeker werpt] op dat de materiële motivering onwettig is omdat de
ambtshalve herplaatsing is ingegeven door zijn gedrag, waarvoor men zich
baseert op een verslag van de stadssecretaris die daarbij verwijst naar een
ontwerp van evaluatie voor de periode 1 juli 2010 – 30 juni 2012 die echter
nooit aan de heer Wilms werd overhandigd. De heer Wilms houdt een
uitvoerig betoog om aan te tonen dat die evaluatie nietig is. Deze
‘evaluatie’ werd opgesteld door de stadssecretaris maar werd uiteindelijk
X-16.343-16.707-29/41
niet bezorgd aan de heer Wilms om nog een constructieve dialoog te
kunnen voeren. Formeel is er dus geen evaluatie voor de periode 1 juli 2010
– 30 juni 2012, dus ook geen ongunstige evaluatie. Dit belet echter niet dat
de feitelijke vaststellingen die aan deze ontwerpevaluatie ten grondslag
lagen in overweging kunnen worden genomen in het licht van de
ambtshalve herplaatsing, meer bepaald om te beoordelen wat een gepaste
functie is in het licht van de competenties van de betrokkene. Hier speelt
immers geenszins enige ‘verjaring’ zoals de heer Wilms meent. Het college
stelt overigens vast dat de gegevens vermeld in het verslag van de
gemeentesecretaris inhoudelijk niet worden tegengesproken; de heer Wilms
zwijgt daarover in alle talen.”
46.3.
Met de vijfde bestreden beslissing heeft de verwerende partij
een nieuwe functie aan verzoeker toebedeeld, nadat zijn vorige functie in het
kader van een reorganisatie werd afgeschaft.
Dat de verwerende partij zich bij haar afweging naar aanleiding
van de herplaatsing heeft bediend van gegevens die mogelijk ook in een formele
evaluatie aan bod hadden kunnen worden gebracht, komt niet verboden voor.
Voorts blijkt niet, en wordt zelfs niet beweerd, dat de gegevens onjuist of niet
relevant zouden zijn.
Als zodanig kunnen die gegevens niet verantwoorden dat de
vijfde bestreden beslissing opeens voor iets anders wordt gehouden dan een
ambtshalve herplaatsing na een reorganisatie van de gemeentelijke diensten, en
dat ze meer bepaald zou worden beschouwd als een verkapte tuchtstraf die
schuldig gedrag wil bestraffen.
46.4.
Het derde middelonderdeel wordt verworpen.
47.1.
Artikel 99, § 1, eerste lid, van het rechtspositieregelingsbesluit
luidt:
“De ambtshalve herplaatsing in een functie van dezelfde rang wordt
toegepast als de betrekking van een vast aangesteld statutair personeelslid
afgeschaft wordt en het personeelslid zijn betrekking niet in
overgangsregeling behoudt, en als de raad geen stelsel van disponibiliteit
wegens ambtsopheffing, als vermeld in artikel 192, 1°, heeft vastgesteld.”
X-16.343-16.707-30/41
Artikel 99 somt, aldus het verslag aan de Koning voorafgaand
aan het rechtspositieregelingsbesluit (B.S. 24 december 2007, 65.208), “de
concrete omstandigheden op waarin toepassing gemaakt wordt van de ambtshalve
herplaatsing”.
De concrete omstandigheden die de geciteerde bepaling
vermeldt, zijn: de afschaffing van de functie zonder dat ze in overgangsregeling
is behouden en de (afschaffing van de functie bij) afwezigheid van een stelsel van
disponibiliteit wegens ambtsopheffing.
47.2.
Verzoeker verkeert in het eerste geval. Zijn functie is afgeschaft
en niet in overgangsregeling behouden. Er kan dus toepassing worden gemaakt
van de ambtshalve herplaatsing in een functie van dezelfde rang. Dat verzoeker
niet ook in het tweede geval verkeert, omdat de verwerende partij over een stelsel
van disponibiliteit wegens ambtsopheffing beschikt, doet niet ter zake.
Dat blijkt ook uit de volgende toelichting bij artikel 99, § 1, in
voormeld verslag aan de Koning:
“Als een statutaire betrekking op korte termijn wordt geschrapt in de
formatie en dus niet in overgang als vermeld in artikel 5, § 2, 2°, behouden
blijft, is een snelle herplaatsing van het personeelslid noodzakelijk. Op die
manier wordt vermeden dat het personeelslid in een toestand van
disponibiliteit wegens ambtsopheffing komt. Ook als de disponibiliteit
wegens ambtsopheffing, vermeld in artikel 192, § 1, 1°, bij het bestuur niet
bestaat, volgt herplaatsing na schrapping van de betrekking.”
47.3.
Verzoekers interpretatie dat indien er een stelsel van
disponibiliteit wegens ambtsopheffing is vastgesteld, het personeelslid niet
ambtshalve mag herplaatst worden, is foutief.
Het vierde middelonderdeel wordt verworpen.
48.1.
Dat,
volgens
een
vijfde
middelonderdeel,
een
terbeschikkingstelling het bestaan vereist van twee rechtspersonen “waarbij het
ter beschikking gestelde personeelslid in dienst is van de ene rechtspersoon en
X-16.343-16.707-31/41
door die rechtspersoon ter beschikking gesteld wordt van de andere
rechtspersoon”, leidt verzoeker onder andere af uit het in 2016 ingevoegde
artikel 104bis van het gemeentedecreet.
Het toenmalige artikel 104bis bepaalt dat, met behoud van de
toepassing van artikel 230 en voor zover dat nader bepaald is in de
rechtspositieregeling van het gemeentepersoneel, personeelsleden in statutair
dienstverband ter beschikking kunnen worden gesteld aan “een andere overheid”.
Dit is, aldus verzoeker, “een overheid die verschilt van de eigen
rechtspersoon”, zodat de politiezone van Lommel – een eengemeentezone zonder
aparte rechtspersoonlijkheid – “geen ‘andere overheid’ [is dan] het stadsbestuur
van Lommel”.
48.2.
Het toenmalige artikel 104bis van het gemeentedecreet is
intussen “hernomen”, “met enkele redactionele wijzigingen”, door artikel 185
van het decreet lokaal bestuur (memorie van toelichting; Parl.St. Vl.Parl. 20172018, stuk 1353/1, 95). In § 1, eerste lid, bepaalt punt 5° dat, als dat nader is
bepaald in de rechtspositieregeling van het personeel, personeelsleden in statutair
dienstverband ter beschikking kunnen worden gesteld aan: “een andere overheid
dan die vermeld in punt 1° tot en met punt 4°”.
De memorie van toelichting verklaart, op pagina 96:
“In de punten 1° tot en met 4° worden alle rechtspersonen die in dit
ontwerp van decreet worden genoemd en waarnaar de gemeente
personeelsleden ter beschikking kan stellen, expliciet vermeld. Dat zorgt
voor meer duidelijkheid over het al dan niet ter beschikking kunnen stellen
van personeelsleden aan een rechtspersoon.
Punt 5° biedt de mogelijkheid om personeelsleden ter beschikking te
stellen aan elke andere overheid. Aangezien dit begrip niet nader
gespecifieerd wordt, is het zeer ruim in te vullen. Voorbeelden van ‘andere
overheden’ kunnen die zijn die gehanteerd worden in het besluit van de
Vlaamse Regering van 7 december 2007 met de minimale voorwaarden
voor de rechtspositieregeling:
1° de provincies, de gemeenten en de OCMW’s van België, de
publiekrechtelijke verenigingen waarvan ze deel uitmaken en de
instellingen die eronder ressorteren;
X-16.343-16.707-32/41
2° de diensten en instellingen van de federale overheid, van de
gemeenschappen en gewesten en de internationale instellingen waarvan ze
lid zijn;
3° de diensten en instellingen en de lokale overheden van een lidstaat
van de Europese Unie of van de Europese Economische Ruimte;
4° de gesubsidieerde vrije onderwijsinstellingen of de gesubsidieerde
vrije centra voor leerlingenbegeleiding;
5° de publiekrechtelijke en vrije universiteiten;
6° elke andere instelling naar Belgisch recht of naar het recht van een
lidstaat van de Europese Economische Ruimte die beantwoordt aan
collectieve behoeften van algemeen of lokaal belang en waarbij in de
oprichting of bijzondere leiding ervan het overwicht van de overheid tot
uiting komt.”
48.3.
Deze verduidelijking bij het voorschrift dat artikel 104bis
herneemt, wijst uit dat de politiezone Lommel net geen rechtspersoonlijkheid
behoeft om als een “andere overheid” in de zin van dat artikel beschouwd te
kunnen worden.
Het vijfde middelonderdeel wordt verworpen.
49.1.
In het zesde middelonderdeel zet verzoeker uiteen dat zijn
tewerkstelling in het politiecommissariaat tegen de veiligheidsvoorschriften in de
wet
van
11
december
1998
‘betreffende
de
classificatie
en
de
veiligheidsmachtigingen, veiligheidsattesten en veiligheidsadviezen’ ingaat nu hij
daarvoor houder zou moeten zijn van een veiligheidsmachtiging, wat zijn
instemming vereist voor het instellen van een veiligheidsonderzoek – instemming
die hij niet wil geven.
49.2.
Naar de Raad van State uit de memorie van wederantwoord en
de laatste memorie opmaakt, is er geen sprake van een overtreding van de
genoemde veiligheidsvoorschriften. Problematisch blijkt integendeel juist hun
naleving, waardoor verzoeker zich niet vrij in het commissariaat kan bewegen,
zijn functioneren beweerdelijk onmogelijk wordt en hij “een vorm van opsluiting
tijdens de werkuren” zou ondergaan.
X-16.343-16.707-33/41
Hieruit volgt dat niet kan worden bijgevallen dat, zoals in het
middelonderdeel initieel aangevoerd, de veiligheidsvoorschriften in de wet van
11 december 1998 “met voeten getreden” worden door de terbeschikkingstelling
waartoe de zesde bestreden beslissing besluit.
49.3.
In zoverre dan weer verzoeker in zijn latere procedurestukken
doet gelden dat, door de veiligheidsvoorschriften te eerbiedigen, zijn persoonlijke
veiligheid in het gedrang komt en hij niet naar behoren kan functioneren, geeft hij
het middel een andere draagwijdte. Deze invulling, die nieuw is en ook al in het
verzoekschrift aan bod kon zijn gebracht, is laattijdig en bijgevolg
onontvankelijk.
49.4.
Het zesde middelonderdeel wordt verworpen.
Derde middel
Uiteenzetting van het middel
Een derde middel wordt afgeleid uit de “Schending van de
materiële
motiveringsplicht,
machtsafwending,
schending
van
het
redelijkheidsbeginsel en schending van het proportionaliteitsbeginsel”.
In een eerste middelonderdeel, met betrekking tot de eerste
bestreden beslissing, licht verzoeker toe dat het organogram in die zin wordt
gewijzigd dat er een “dienst beleidsadvies (uitdovend)” wordt opgericht; de
afschaffing van de rang van afdelingshoofd wordt bevestigd. De ware reden voor
de afschaffing van de rang van afdelingshoofd zou zijn dat verzoeker en Claudie
Van Endert “zogenaamd disfunctioneerden”:
“De bedoelde wijziging is dus niet ingegeven door de wens een
efficiënte organisatiestructuur uit te bouwen, maar door de wens verzoeker
(en zijn collega) te elimineren uit de stadsdiensten, waarbij de afschaffing
van de rang van afdelingshoofd en de creatie van de nieuwe dienst
‘beleidsadvies uitdovend’ de eerste stap is.”
X-16.343-16.707-34/41
Het feit dat het stadsbestuur voor de reorganisatie heeft gekozen
en niet voor een evaluatieprocedure of een tuchtprocedure bewijst dat het geen
grond heeft om verzoeker te ontslaan of te sanctioneren en dus machtsafwending
heeft gepleegd.
In een tweede middelonderdeel argumenteert verzoeker dat de
creatie van nieuwe ‘uitdovende’ functies in een afgeschafte rang het
redelijkheidsbeginsel schendt. Het is ook juridisch niet correct. Het bestuur dat
een rang heeft afgeschaft, mag enkel nog beslissen hetzij om over te gaan tot
behoud van de functie in overgangsstelsel, hetzij om de titularissen in
disponibiliteit wegens ambtsopheffing te plaatsen. Maar blijkbaar wil de
verwerende partij niet dat verzoeker zijn oude functie in overgangsstelsel behoudt
en wenst men hem ook niet in disponibliteit wegens ambtsopheffing te plaatsen –
“iets wat in casu wettelijk verplicht wordt door artikel 99, § 1, van het
rechtspositieregelingsbesluit”. De wil om een wettelijke verplichting niet na te
leven kan bezwaarlijk een wettig motief uitmaken.
De nood aan de ambtshalve herplaatsing volgt, aldus een derde
middelonderdeel, uit de wens om aan twee van de vier afdelingshoofden hun
leidinggevende taken te ontnemen en om hen te elimineren uit de stadsdiensten,
in tegenstelling tot de andere afdelingshoofden die te werk worden gesteld binnen
de stadsdiensten met leiding over meerdere diensten. “De nood aan de
herplaatsing vormt dus een onredelijke en onwettige materiële motivering van de
ambtshalve herplaatsing”.
In een vierde middelonderdeel wordt verklaard dat het verslag
van de stadssecretaris, dat geciteerd wordt in het voorstel tot ambtshalve
herplaatsing, gezien kan worden als motivering voor de terbeschikkingstelling.
Dat verslag kan echter niet de terbeschikkingstelling motiveren: verzoeker is pas
in 2015 geconfronteerd geworden met het ontwerp van evaluatie van 2012 dat
erin ter sprake komt, zodat de “rechten van de verdediging” geschonden worden;
daarenboven was het ontwerp gunstig, “met de beoordeling ‘goed’ voor de
competentie ‘leiding geven en motiveren’”. De ware reden is niet dat verzoeker
X-16.343-16.707-35/41
onbekwaam is leiding te geven, maar dat zijn eliminatie uit de stadsdiensten en
uit elke leidinggevende functie voordelig is voor de verwerende partij.
Beoordeling
Het eerste middelonderdeel keert zich tegen de eerste bestreden
beslissing. Die beslissing is volgens verzoeker niet erop gericht een efficiënte
organisatiestructuur uit te bouwen, maar alleen om verzoeker zijn functie van
afdelingshoofd Organisatie en Ontwikkeling te ontnemen – net als de eerste
bestreden beslissing in de zaak A. 216.920.
Het is een zienswijze die de Raad van State niet volgt. Hij heeft
hiervóór al meermaals overwogen dat de vervanging door de verwerende partij
van de verticale organisatiestructuur door een horizontale, verantwoord wordt
door motieven van algemeen belang en niet tot eigenlijke doel heeft om
verzoeker en Claudie Van Endert uit het managementteam of uit hun functie te
“elimineren”.
Het eerste middelonderdeel wordt verworpen.
De verwerende partij werpt met betrekking tot het tweede
middelonderdeel, gericht tegen de tweede en de derde bestreden beslissing, tegen
dat de creatie van de nieuwe uitdovende functies van afdelingshoofd het best de
belangen van de stad diende: eensdeels konden door de nieuwe horizontale
organisatiestructuur de vroegere functies van afdelingshoofd niet worden
behouden, ook niet uitdovend, omdat er geen afdelingen meer zijn om er het
hoofd van te zijn en leiding aan te geven; anderdeels getuigt het van
zorgvuldigheid en redelijkheid om een oplossing te verkiezen waarbij de
betrokken personeelsleden zich nog nuttig kunnen maken in een passende functie.
Aangezien er geen andere functies in dezelfde graad voorhanden waren, zo
argumenteert de verwerende partij, heeft zij dan nieuwe, passende, functies
uitdovend opgenomen in de personeelsformatie.
X-16.343-16.707-36/41
Deze visie gaat naar de mening van de Raad van State niet de
grenzen van de redelijkheid te buiten.
Dat ze beweerdelijk in strijd komt met artikel 99 van het
rechtspositieregelingsbesluit omdat de vier afdelingshoofden in disponibiliteit
wegens ambtsopheffing gesteld dienden te worden, is reeds sub randnummers
47.1 en volgende onjuist bevonden.
Het tweede middelonderdeel wordt verworpen.
Volgens een derde middelonderdeel getuigt de vijfde bestreden
beslissing van “een onredelijke en onwettige materiële motivering” doordat er
geen echte nood aan de herplaatsing zou zijn.
De herplaatsing wordt verantwoord door de wijziging van het
organogram en van de personeelsformatie. Dat ze tot gevolg heeft dat twee van
de vier afdelingshoofden hun leidinggevende taken kwijtraken, is één zaak. Een
andere is dat niet aannemelijk wordt gemaakt dat dit verlies het eigenlijke doel
van de wijziging is.
Het blijkt niet dat er sprake zou zijn van een onwettige nood
aan herplaatsing. Het derde middelonderdeel wordt verworpen.
In een vierde middelonderdeel wordt kritiek geuit op de
motivering, niet – zoals verzoeker beweert – van de zesde, maar opnieuw van de
vijfde bestreden beslissing.
Het voorstel tot ambtshalve herplaatsing van verzoeker, dat
door de vijfde bestreden beslissing wordt bijgevallen, wordt gemotiveerd door de
“overwegingen betreffende profiel, capaciteiten en functioneren van Wannes
Wilms in het verleden” die voorkomen in een verslag van de stadssecretaris. Dit
verslag beslaat meer dan negen bladzijden. Daarin wordt een bescheiden plaats
ingenomen door vermeldingen in een ontwerp van periodieke evaluatie, door de
X-16.343-16.707-37/41
stadssecretaris en de financieel beheerder op 30 mei 2012 opgesteld. In dat
ontwerp luidt het “besluit van de beschrijvende evaluatie” “voldoende”, en het
“resultaat van de evaluatie voor de functionele loopbaan” “ongunstig”.
Dat de gegevens in het voorstel tot ambtshalve herplaatsing
gedeeltelijk die in het ontwerp van evaluatie overlappen, is niet op zichzelf van
aard de vijfde bestreden beslissing aan te tasten. Terecht doet de verwerende
partij in dit verband gelden:
“Zoals reeds bij herhaling aangegeven, is die evaluatie nooit met
verzoeker besproken, nooit aan hem betekend en dus nooit in een formele
evaluatie omgezet. Dit belet evenwel niet dat de feitelijke gegevens erin
aangehaald in overweging kunnen worden genomen bij de beoordeling van
de vraag in welke betrekking verzoeker het best ambtshalve wordt
herplaatst en in welke betrekkingen niet. Met een schending van de rechten
van verdediging heeft dit niets vandoen, want die zijn zelfs bij een evaluatie
niet van toepassing, laat staan in het raam van een ambtshalve herplaatsing.
Verzoeker heeft trouwens vanaf de oproeping om te worden gehoord door
het college van burgemeester en schepenen over de ambtshalve herplaatsing
kennis gekregen van de overwegingen waarop het voorstel gebaseerd was
en had dus de gelegenheid die te weerleggen. Dit heeft verzoeker nooit
gedaan […].”
Voorts is het juist dat, zoals verzoeker betoogt, hij in het
ontwerp van periodieke evaluatie goed scoort voor het onderdeel “leiding geven
en motiveren”. Het is evenwel niet relevant voor de beoordeling van het
middelonderdeel.
Als er immers, blijkens het voorstel tot ambtshalve herplaatsing
van verzoeker, bij de invulling van de reorganisatie geen plaats meer is voor hem
bij de leidinggevenden, dan is het omdat hij verondersteld wordt geen positieve
bijdrage te kunnen leveren aan “de grote uitdagingen” waarvoor het stadsbestuur
staat (sanering gemeentelijke financiën en bijhorende personeelsbesparingen,
invoering van de beleids- en beheerscyclus, integratie van stad en OCMW) om
reden dat hij tekortschiet, niet inzake leiding geven, maar inzake vertrouwen en
samenwerking. Dat wordt gestaafd door onder andere zijn herhaalde weigering
beslissingen van beleidsorganen uit te voeren, zijn weigering mee te werken aan
interne procedures en werkafspraken, een constant verspreiden van negativiteit
X-16.343-16.707-38/41
binnen de organisatie, en een sterk geworteld wantrouwen naar derden en
beleidsmensen.
Het vierde middelonderdeel wordt dan ook verworpen.
Vierde middel
Uiteenzetting van het middel
In een vierde middel betoogt verzoeker dat er een afdoende
motivering moet bestaan voor het feit dat “twee van de vier afdelingshoofden hun
oude of een nieuwe leidinggevende functie over meerdere diensten mogen
verderzetten binnen de stadsdiensten […], zij het onder een nieuwe functietitel,
én twee andere afdelingshoofden geen leidinggevende functie meer krijgen en
ook niet langer tewerkgesteld worden in een stadsdienst, maar ter beschikking
gesteld worden van de politie Lommel en een EVA [extern verzelfstandigd
agentschap], en dus de facto gedegradeerd worden”. Vermits alle argumenten die
worden aangebracht ter verantwoording van de ongelijke behandeling te maken
hebben met een ontwerp van evaluatie waarop verzoeker pas meer dan drie jaar
nadien is geconfronteerd, is het gelijkheidsbeginsel geschonden.
Beoordeling
Nadat de functies van afdelingshoofd afgeschaft werden, is
verzoeker in een andere functie herplaatst. Verzoeker is er niet in geslaagd de
deugdelijkheid van de gegevens die de verwerende partij ter verantwoording van
die herplaatsing heeft aangevoerd, in het gedrang te brengen.
Voor het overige volstaat het op te merken, zoals reeds
sub randnummer 45.2 is gebeurd, dat de omschakeling van een verticale naar een
horizontale organisatiestructuur ook voor Ronny Vanhoof en Mario Geuens heeft
meegebracht dat zij hun vroegere functie van afdelingshoofd verloren en
ophielden leiding te geven aan diensthoofden. Als zij, na hun herplaatsing in één
X-16.343-16.707-39/41
van de nieuw gecreëerde uitdovende functies van afdelingshoofd, toch nog
leiding uitoefenen, dan is dat niet als hoofd van een afdeling – de afdelingen zijn
afgeschaft – maar, aldus de vijfde bestreden beslissing, “op een lager echelon van
de hiërarchie”, als verantwoordelijke van een dienst.
Het vierde middel wordt verworpen.
Conclusie
Het beroep in de zaak A. 220.033 moet worden verworpen,
ongeacht de eventuele – door de verwerende partij opgeworpen – gedeeltelijke
onontvankelijkheid ervan.
Bijgevolg is er ook geen reden om, zoals door verzoeker onder
verbeurte van een dwangsom gevraagd, de verwerende partij met toepassing van
artikel 36 van de gecoördineerde wetten op de Raad van State te bevelen hem
opnieuw in zijn ambt van afdelingshoofd Organisatie en Ontwikkeling op te
nemen en om zich te onthouden van verdere pogingen om hem uit de
stadsdiensten en leidinggevende functies te weren.
BESLISSING
-
De zaken A. 216.920 en A. 220.033 worden gevoegd.
-
De Raad van State vernietigt 1° de beslissing van de gemeenteraad van de
stad Lommel van 28 april 2015 tot wijziging van de samenstelling van het
managementteam en 2° de beslissing van dezelfde gemeenteraad om te
starten met de werking van een bestuurscollege.
-
De Raad van State verwerpt de beroepen voor het overige, evenals de
vordering tot het bevelen van maatregelen.
X-16.343-16.707-40/41
-
Dit arrest dient te worden bekendgemaakt op dezelfde wijze als de
vernietigde besluiten.
-
In de zaak A. 216.920 wordt de verwerende partij in de kosten verwezen,
begroot op het rolrecht van 200 euro en een aan verzoeker verschuldigde
rechtsplegingsvergoeding van 700 euro.
De kosten in de zaak A. 220.033 worden ten laste van verzoeker gelegd, en
begroot op het rolrecht van 200 euro en een aan de verwerende partij
verschuldigde rechtsplegingsvergoeding van 700 euro.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van tien december
tweeduizend negentien, door de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
Johan Lust,
kamervoorzitter,
Jan Clement,
staatsraad,
Stephan De Taeye,
staatsraad,
Silvan De Clercq,
griffier.
bijgestaan door
De griffier
De voorzitter
Silvan De Clercq
Johan Lust
X-16.343-16.707-41/41