Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2020:ARR.247.721 (2020-06-08)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 247.721 van 8 juni 2020 Sociale zaken en volksgezondheid - Dierenwelzijn
Beslissing : Vernietiging bekendmaking Verwerping overige
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VIIe KAMER
ARREST
nr. 247.721 van 8 juni 2020
in de zaken I. A. 228.370/VII-40.573
II. A. 228.326/VII-40.565
In zake :
I.
- de VZW ANIMAUX ZOO
- Christel HENSEN
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Barteld Schutyser en Bart Martel
kantoor houdend te 1050 Brussel
Louizalaan 99
bij wie woonplaats wordt gekozen
II.
de BELGISCHE BEROEPSFEDERATIE VAN HANDELAARS
IN VOGELS, GEZELSCHAPSDIEREN EN TOEBEHOREN
(ANDIBEL)
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Michiel Deweirdt
kantoor houdend te 8500 Kortrijk
Doorniksewijk 66
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
I. + II.
het VLAAMSE GEWEST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Jean-François De Bock en Valérie De Schepper
kantoor houdend te 1050 Brussel
Waterloosesteenweg 612
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de beroepen
1.
Het beroep in de zaak sub I., ingesteld op 11 juni 2019, strekt tot
de nietigverklaring van het besluit van de Vlaamse Regering van 15 februari 2019
VII-40.573 + 40.565-1/28
'tot wijziging van diverse bepalingen van het koninklijk besluit van 27 april 2007
houdende erkenningsvoorwaarden voor inrichtingen voor dieren en de
voorwaarden inzake de verhandeling van dieren' (BS 11 april 2019), minstens van
artikel 13, 3°, artikel 40 en bijlage 2 van dat besluit.
Het beroep in de zaak sub II., ingesteld op 7 juni 2019, strekt tot
de nietigverklaring van artikel 1, 2°, artikel 4, artikel 40 en bijlage 2 van het besluit
van de Vlaamse Regering van 15 februari 2019 'tot wijziging van diverse
bepalingen van het koninklijk besluit van 27 april 2007 houdende
erkenningsvoorwaarden voor inrichtingen voor dieren en de voorwaarden inzake
de verhandeling van dieren' (BS 11 april 2019).
II. Verloop van de rechtspleging
2.
De verwerende partij heeft memories van antwoord ingediend en
de verzoekende partijen hebben telkens een memorie van wederantwoord
ingediend.
Auditeur Frederic Eggermont heeft een verslag opgesteld.
De verwerende partij heeft verzoeken tot voortzetting van het
geding en laatste memories ingediend. De verzoekende partijen hebben telkens een
laatste memorie ingediend.
Met akkoord van alle partijen zijn de zaken behandeld
overeenkomstig artikel 3 van het koninklijk besluit nr. 12 van 21 april 2020 ‘met
betrekking tot de verlenging van de termijnen van de rechtspleging voor de Raad
van State en de schriftelijke behandeling van de zaken’, waarvan de termijn is
verlengd bij koninklijk besluit van 4 mei 2020.
Auditeur Frederic Eggermont heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
VII-40.573 + 40.565-2/28
Ingevolge de mededeling van dit advies aan de partijen op
20 mei 2020, is het debat gesloten en zijn de zaken in beraad genomen.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Wettelijk en reglementair kader
3.
Het
koninklijk
besluit
van
27
april
2007
houdende
erkenningsvoorwaarden voor inrichtingen voor dieren en de voorwaarden inzake
de verhandeling van dieren (hierna: koninklijk besluit van 27 april 2007) legt de
erkenningsvoorwaarden vast voor honden- en kattenkwekerijen, dierenasielen,
dierenpensions en handelszaken, en bepaalt de voorwaarden voor de verhandeling
van dieren.
Het besluit van de Vlaamse regering van 15 februari 2019 tot
wijziging van diverse bepalingen van voormeld koninklijk besluit van 27 april
2007 -dit is het bestreden besluit- wijzigt onder meer de procedure voor de
erkenning van inrichtingen waarvoor overeenkomstig artikel 5 van de wet van
14 augustus 1986 betreffende de bescherming en het welzijn der dieren (hierna:
dierenwelzijnswet) een erkenning is vereist om ze te mogen uitbaten. Het wijzigt
tevens de voorwaarden voor de erkenning van de inrichtingen en de voorwaarden
voor het verhandelen van dieren die kunnen worden opgelegd ter uitvoering van
artikel 10 van deze wet.
Artikel 1bis van het koninklijk besluit van 27 april 2007, zoals
gewijzigd door artikel 1, 2° van het bestreden besluit, luidt als volgt:
"Art. 1bis
Voor de toepassing van dit besluit wordt verstaan onder:
(...)
1°/1Hobbykweker: hij die per kalenderjaar ten hoogste vijf nesten honden of
VII-40.573 + 40.565-3/28
katten van ten hoogste drie verschillende rassen of kruisingen toegelaten
conform artikel 19, § 3, kweekt;
1°/2 beroepskweker: hij die per kalenderjaar meer dan vijf nesten honden of
katten kweekt of met meer dan drie verschillende rassen of kruisingen
toegelaten conform artikel 19, § 3, kweekt;”.
Artikel 4 van het bestreden besluit voegt aan artikel 5, § 1, van
het besluit van 27 april 2007, een tweede tot vijfde lid toe, die als volgt luiden:
“Uitgezonderd in occasionele kwekerijen van katten en hobbykwekerijen is
ten minste de verantwoordelijke of een vast personeelslid in het bezit van een
van de volgende diploma’s of getuigschriften:
1° een diploma dierenzorg, op het niveau van secundair onderwijs;
2° een diploma bachelor agro- en biotechnologie : dierenzorg;
3° een diploma bachelor diergeneeskunde;
4° een getuigschrift asielmedewerker, uitgereikt na het volgen van een
opleiding georganiseerd door de Vlaamse overheid;
5° diploma’s of getuigschriften die door de minister als evenwaardig zijn
erkend als de diploma’s of getuigschriften, vermeld in punt 1° tot en met 4°.
Om een opleiding als evenwaardig te laten erkennen, bezorgt de organisator
een inhoudelijke samenvatting van het opleidingsprogramma aan de dienst. De
minister beslist binnen acht weken na de ontvangst van de aanvraag over de
erkenning.
De lijst van erkende opleidingen wordt gepubliceerd op de website van het
Departement Omgeving.
De verantwoordelijke zorgt ervoor dat de personen die betrokken zijn bij de
verzorging van de dieren en die niet in het bezit zijn van een van de diploma’s
of getuigschriften, vermeld in het tweede lid, een interne opleiding krijgen. De
minister kan de inhoud van die opleiding en de opleidingsfrequentie bepalen”.
Door artikel artikel 13, 3° van het bestreden besluit wordt aan
artikel 19 van het koninklijk besluit van 27 april 2007 een paragraaf 4 toegevoegd,
die als volgt luidt:
Ҥ 4. Een kweker kweekt ten hoogste met zeven verschillende rassen of
kruisingen toegelaten conform paragraaf 3”.
Artikel 40 van het bestreden besluit vervangt de bijlage XI van
het besluit van 27 april 2007 door het in bijlage 2 van het bestreden besluit
opgenomen "Garantiecertificaat voor de verhandeling van een hond of een kat".
VII-40.573 + 40.565-4/28
De tekst van dit certificaat luidt:
Bijlage 2 bij het besluit van de Vlaamse Regering van 15 februari 2019 tot
wijziging van het koninklijk besluit van 27 april 2007 houdende
erkenningsvoorwaarden voor inrichtingen voor dieren en de voorwaarden
inzake de verhandeling van dieren
Opgesteld overeenkomstig art. 30, § 1 van het koninklijk besluit van 27 april
2007 houdende de erkenningsvoorwaarden voor inrichtingen voor dieren, en de
voorwaarden inzake de verhandeling van dieren. Dit certificaat zet de wettelijke
garantierechten van de consument uiteen, zoals bepaald in de artikelen 1649bis
– 1649octies van het Burgerlijk Wetboek (de zogenaamde “Wet
Consumentenkoop”).
[…] De wettelijke garantie (zie de artikelen 1649bis – 1649octies Burgerlijk
Wetboek) voorziet een garantietermijn van twee jaar en is van toepassing op
alle gezelschapsdieren verkocht door een professionele verkoper aan een
consument.
In geval van gebrek aan overeenstemming met de overeenkomst (bijvoorbeeld
parvovirose of FIP bij honden resp. katten of een erfelijke aandoening), gelden
de mogelijkheden van beroep voorzien in de artikelen 1649bis tot en met
1649octies van het Burgerlijk Wetboek.
Zodra het gebrek zich voordoet, heeft de koper er belang bij om de verkoper
schriftelijk op de hoogte te brengen. De koper zal een dierenarts raadplegen en
zich houden aan de maatregelen die deze voorschrijft. De koper heeft in alle
omstandigheden de vrijheid van keuze van dierenarts. Tijdens de eerste zes
maanden na de levering van het dier, moet de koper niet bewijzen dat het gebrek
bestond op het ogenblik van levering. Het tegenbewijs mag tijdens deze periode
van zes maanden geleverd worden door de verkoper.
De koper kan aanspraak maken op integrale terugbetaling van de
dierenartskosten of een billijke prijsvermindering. Bij overlijden van het dier,
kan een ontbinding van de koop ten laste van de verkoper gevorderd worden
voor de rechtbank, op voorwaarde dat bewezen is dat de verkoper aansprakelijk
is voor de doodsoorzaak.
Bij overlijden wordt de koper aangeraden een autopsie te laten uitvoeren om de
doodsoorzaak te weten te komen, bijvoorbeeld door een van volgende
instanties: − de faculteit diergeneeskunde van de Universiteit Gent; − de
“faculté de médecine vétérinaire” van de universiteit van Luik; − het CODA
(Sciensano); − één van de Provinciale Laboratoria voor Dierenziektebestrijding.
De koper is vrij om een autopsie te laten uitvoeren door een andere Europese
universitaire faculteit diergeneeskunde op voorwaarde dat de autopsieresultaten
betrouwbaar zijn en op wetenschappelijke gronden tot stand zijn gekomen.
Het autopsieverslag dient duidelijk het identificatienummer van het dier te
vermelden.
De verkoper verbindt er zich toe om de wettelijke garantie na te leven wanneer
het gebrek aan overeenstemming aan de overeenkomst reeds bestond van voor
het afsluiten van de koopovereenkomst met de koper. De koper en de verkoper
spannen zich in om een onderhandelde oplossing te vinden die onder andere kan
bestaan in: − een passende prijsvermindering; − terugbetaling van de
VII-40.573 + 40.565-5/28
dierenartskosten veroorzaakt door het gebrek aan overeenstemming aan de
overeenkomst; − in geval van overlijden van het dier, ontbinding van de
overeenkomst ten laste van de verkoper.
Enkel de Belgische rechtbanken zijn bevoegd in geval van betwisting. De
mogelijkheden van beroep voorzien in de artikelen 1649bis tot en met
1649octies van het Burgerlijk Wetboek beheersen de geschillen over gebreken
aan overeenstemming aan de overeenkomst.
Artikel 43 van het bestreden besluit luidt:
"Voor inrichtingen waarvoor een erkenning is verleend of waarvoor een
volledige erkenningsaanvraag is ingediend voor de inwerkingtreding van dit
besluit :
[…]
3° treden artikel 4, artikel 6, 2° en 3°, en artikel 21 en 25 in werking op 1
januari 2024".
IV. Rechtspleging
4.
De verzoekende partijen in de zaak sub I. werpen op dat het
administratief dossier bijzonder summier lijkt en niet alle vereiste stukken lijkt te
bevatten. Zij maken dan ook voorbehoud in dat verband.
Beoordeling
5.
De stukken die niet zijn voorgelegd zijn raadpleegbaar via een
publiek toegankelijke databank van de Raad van State. Voor het onderzoek van de
middelen die in hoofdorde betrekking hebben op de rechtsgrond en de
bevoegdheidsverdelende regels, zijn geen andere documenten vereist dan die
waartoe alle partijen toegang hebben, ofwel via deze databank, ofwel via het
administratief dossier. Ondanks hun “voorbehoud” hebben de verzoekende
partijen omstandig hun argumenten kunnen uiteenzetten en toelichten. Er valt niet
in te zien welk concreet nut hun “exceptie”, zo dit er al een is, zou kunnen
opleveren.
VII-40.573 + 40.565-6/28
V. Samenhang
6.
Beide beroepen hebben betrekking op hetzelfde reglementair
besluit. In het belang van een goede rechtsbedeling past het om ze samen te
voegen.
VI. Ontvankelijkheid
A. Excepties in de zaak sub I.
Exceptie inzake het gebrek aan belang
7.
De verwerende partij werpt in de memorie van antwoord een
exceptie wegens gebrek aan belang op, die als volgt wordt uiteengezet:
“Verwerende partij merkt op dat verzoekende partijen hun belang bij het
annulatieberoep niet rechtvaardigen.
Uit het eerste stuk van verzoekende partijen blijkt dat eerste verzoekende
partij een vereniging zonder winstoogmerk is met als maatschappelijk doel:
‘• Ondernemingen in de huisdierenbranche te groeperen. Onder
huisdierenbranche worden begrepen:
o de fabricage van en de groothandel in dierenbenodigdheden en -voeders;
o de im- en export van levende dieren; honden, katten, aquarium- en
vijvervissen, vogels, reptielen & andere gezelschapsdieren;
o de kweek van honden, katten, aquarium- en vijvervissen, vogels. reptielen
& andere gezelschapsdieren;
o groot & kleinhandel van honden, katten, aquarium- en vijvervissen,
vogels, reptielen & andere gezelschapsdieren;
o de dierenspeciaalzaken;
o de hengelsportspeciaalzaken;
o de (ambachtelijke) dierverzorgende bedrijven, zoals dierenpensions en
trimsalons;
o de dierenbegraafplaatsen en -crematoria;
o de ondernemers in tuinartikelen, voor zover hun assortiment zich ook
uitstrekt tot de huisdierenbranche;
o dierenartsenpraktijken;
o...
• Op te komen voor de belangen van de ondernemingen in de
huisdierenbranche in het algemeen en die van haar leden in het bijzonder.
• Het welzijn van huisdieren te bevorderen, in het bijzonder door het
maatschappelijk verantwoord kweken en verhandelen van deze dieren na te
VII-40.573 + 40.565-7/28
streven.
• Er voor streven dat zowel ondernemingen als particulieren blijvend op een
verantwoorde wijze hun dieren kunnen houden.
Tweede verzoekende partij is een lid van de vzw Anizoo. Er wordt niet
aannemelijk gemaakt dat haar belang niet samenvalt met dat van eerste
verzoekende partij. Het maatschappelijk doel van eerste verzoekende partij
stelt immers dat zij opkomt voor de belangen van haar leden.
Daarenboven aangezien verzoekende partijen nalaten enig begin van
motivatie van hun eventueel belang uiteen te zetten, maken zij geenszins
aannemelijk dat zij een concreet, persoonlijk en rechtstreeks (of enig ander)
nadeel ondervinden van het bestreden besluit”.
8.
In haar laatste memorie betoogt de verwerende partij dat de
betrokkenheid bij de totstandkoming van een besluit geen belang doet ontstaan om
de nietigverklaring van dat besluit te vorderen.
Zij verwijst daarbij naar arrest 139/2019 van het Grondwettelijk
Hof van 17 oktober 2019, waarin werd geoordeeld dat het feit van gehoord te
worden tijdens de parlementaire voorbereiding, geen belang doet ontstaan om de
vernietiging van die bepaling te vorderen.
Zij besluit dat zij zich wat het belang van de verzoekende
partijen bij de betrokken procedure betreft, gedraagt naar de wijsheid van de Raad
van State.
Beoordeling
9.
Luidens artikel 19, eerste lid, van de gecoördineerde wetten op
de Raad van State kan een annulatieberoep zoals bedoeld in artikel 14, § 1, van de
genoemde wetten, voor de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State
worden gebracht door elke partij die doet blijken van een benadeling of een belang.
Het belang van een verzoeker bij het bestrijden van een
reglementair besluit moet in die zin worden beoordeeld dat voor de eventuele
nietigverklaring ervan niet is vereist dat zij de verzoeker een onmiddellijk voordeel
zou kunnen opleveren. De omstandigheid dat hij, als gevolg van de vernietiging
VII-40.573 + 40.565-8/28
van het bestreden besluit, opnieuw een kans zou krijgen dat zijn situatie in een
meer gunstige zin wordt geregeld, volstaat om zijn belang bij het bestrijden van dat
besluit te verantwoorden.
De eerste verzoekende partij heeft als maatschappelijk doel op te
komen voor de belangen van de ondernemingen in de huisdierenbranche in het
algemeen en die van haar leden in het bijzonder, waaronder de kwekers.
Het maatschappelijk doel van de eerste verzoekende partij kan
worden geraakt door de bestreden bepalingen. Bijgevolg kan zij in rechte optreden
voor de behartiging van het collectief belang dat bestaat uit de belangen van haar
leden. De bepalingen in kwestie confronteren de kwekers met nieuwe beperkingen
die mogelijk nadelig zijn. Deze vaststelling volstaat om het belang van de eerste
verzoekende partij aan te nemen.
Om diezelfde reden wordt ook het belang van de tweede
verzoekende partij, die kweker is, aanvaard.
De exceptie wordt verworpen.
Exceptie wegens een gebrek aan behoorlijke uiteenzetting van
het voorwerp van het beroep
10.
De verwerende partij werpt als tweede exceptie op dat de
middelen van de verzoekende partijen enkel gericht zijn tegen de artikelen 13, 3°
en 40, samengelezen met de bijlage 2 van het bestreden besluit, en dat zij niet
uiteenzetten hoe de overige artikelen ervan een rechtsregel of rechtsbeginsel
zouden schenden. Dit brengt met zich dat het verzoekschrift nooit kan leiden tot
een algehele nietigverklaring van het bestreden besluit, zodat het dan ook
onontvankelijk is voor zover het gericht is tegen andere bepalingen dan de
artikelen 13, 3° en 40, in samenhang gelezen met bijlage 2 van het bestreden
besluit.
VII-40.573 + 40.565-9/28
De verzoekende partijen repliceren in de memorie van
wederantwoord dat het bestreden besluit reglementair van aard is en dat een
dergelijk besluit in beginsel één en ondeelbaar is en niet op ontvankelijke wijze
gedeeltelijk met een annulatieberoep kan worden bestreden, hetgeen tot gevolg zou
hebben dat de Raad, zo hij van oordeel is dat minstens één van de aangevoerde
middelen gegrond is, het bestreden besluit in beginsel in zijn geheel vernietigt. Aan
de voorwaarden op grond waarvan van dit beginsel kan worden afgeweken, is
volgens de verzoekende partijen te dezen niet voldaan.
Beoordeling
12.
De beoordeling van de exceptie hangt samen met de grond van
de zaak en wordt derhalve besproken bij het onderzoek van de middelen.
B. Excepties in de zaak sub II.
Exceptie inzake het gebrek aan belang
13.
De verwerende partij werpt als exceptie op dat de verzoekende
partij wel beweert dat het vaststellen en bepalen van nieuwe beperkingen voor het
houden en kweken van gezelschapsdieren evident de belangen van haar leden zou
aangaan, maar dat deze bewering niet volstaat om aannemelijk te maken dat zij een
concreet, persoonlijk en rechtstreeks (of enig ander) nadeel ondervindt van het
bestreden besluit.
14.
De verzoekende partij repliceert dat het vaststellen en bepalen
van nieuwe beperkingen voor het houden en kweken van gezelschapsdieren,
evident de belangen van de leden van verzoekster aangaat. De nieuwe regels
houden beperkingen in voor de leden van verzoekster om het beroep uit te oefenen,
aangezien zij nu onder andere opleidingen moeten volgen en minder rassen mogen
kweken.
VII-40.573 + 40.565-10/28
Beoordeling
15.
Om dezelfde reden als werd aangehaald bij de beoordeling van
de eerste exceptie in de zaak sub I. is ook deze exceptie niet gegrond.
De exceptie wordt verworpen.
Exceptie wegens een gebrek aan behoorlijke uiteenzetting van
het voorwerp van het beroep
16.
De exceptie van de verwerende partij houdt in essentie in dat het
tweede middel enkel is gericht tegen artikel 1, 2°, en tegen artikel 13, 3°, van het
bestreden besluit, en dat het derde middel enkel gericht is tegen artikel 4. Voor het
overige sluit de exceptie aan bij de eerste exceptie in de zaak sub I.
Beoordeling
17.
De exceptie houdt eveneens verband met de grond van de zaak
en wordt dan ook beoordeeld bij het onderzoek van de middelen.
VII. Onderzoek van de middelen
A. Wat betreft de beperking van het aantal te kweken rassen
Standpunten van de partijen
Zaak sub I., eerste middel, eerste onderdeel
18.
De verzoekende partijen voeren aan:
“Het eerste middel is gericht tegen artikel 13, 3° van het bestreden besluit en
bestaat uit twee middelonderdelen.
VII-40.573 + 40.565-11/28
Het eerste middelonderdeel is afgeleid uit machtsoverschrijding, en meer
bepaald de vaststelling dat artikel 13, 3°, van het bestreden besluit rechtsgrond
ontbeert, en tevens een schending van de artikelen 20 en 7 van de BWHI en van
artikel 5, §2 van de Dierenwelzijnswet inhoudt”.
De kritiek van de verzoekende partijen houdt in essentie in dat
het bestreden besluit een nieuwe beperking invoert waarbij een kweker hoogstens
met zeven verschillende rassen of kruisingen mag kweken. De verzoekende
partijen zijn evenwel van oordeel dat de Vlaamse regering met deze bepaling haar
toegewezen bevoegdheden te buiten gaat en zo machtsoverschrijding begaat. De
Vlaamse regering beschikte volgens hen niet over enige rechtsgrond om
artikel 13, 3° van het bestreden besluit aan te nemen.
19.
De verwerende partij merkt op dat de verzoekende partijen uit
het advies van de afdeling wetgeving bij het ontwerp van besluit dat geleid heeft tot
het bestreden besluit ten onrechte afleiden dat de verwerende partij geen
rechtsgrond zou hebben om artikel 13, 3° van het bestreden besluit aan te nemen.
De aanhef van het bestreden besluit verwijst volgens haar
uitdrukkelijk naar artikel 20 BWHI en de artikelen 4, 5, 9, 10 en 12 van de
dierenwelzijnswet als rechtsgrond. Artikel 13, 3° van het bestreden besluit vindt
volgens de verwerende partij rechtsgrond in de algemene uitvoeringsbevoegdheid
van de Vlaamse regering vervat in artikel 20 BWHI, in samenhang gelezen met
artikel 4, §1, en artikel 5, §2, van de dierenwelzijnswet.
Zij wijst erop dat artikel 20 BWHI de Vlaamse regering onder
meer de mogelijkheid biedt om reglementaire besluiten te nemen die een nadere
uitwerking inhouden van hetgeen de decreetgever heeft vastgesteld, zonder dat
daarvoor een uitdrukkelijke delegatie moet worden verleend. Op grond van
artikel 20 BWHI mag de Vlaamse regering uit het beginsel van de wetgevende
norm en zijn algemene economie, de gevolgtrekkingen afleiden die er op
natuurlijke wijze uit voortvloeien volgens de geest die aan de opvattingen van het
decreet ten grondslag heeft gelegen en volgens de doelstellingen die de
VII-40.573 + 40.565-12/28
wetgevende norm nastreeft.
Volgens de verwerende partij volgt uit artikel 4, §1, van de
dierenwelzijnswet dat het opleggen van de maatregel dat een beroepskweker met
ten hoogste zeven verschillende rassen of kruisingen kan kweken conform de geest
van de dierenwelzijnswet is. Deze bepaling voorziet immers dat houders van
dieren de nodige maatregelen moeten nemen om het dier een in overeenstemming
met
zijn
aard,
zijn
fysiologische
en
ethologische
behoeften,
zijn
gezondheidstoestand en zijn graad van ontwikkeling, aanpassing of domesticatie,
aangepaste voeding, verzorging en huisvesting te verschaffen. De maatregel dat
beroepskwekers met ten hoogste zeven verschillende rassen of kruisingen kunnen
kweken is immers ingegeven vanuit de realiteit dat elk ras zijn eigen specifieke
kenmerken heeft, en dus ook een specifieke expertise van de beroepskweker vergt.
Met kenmerk wordt verwezen naar gedrags- en diergeneeskundige kenmerken die
van belang zijn om de dieren in ideale omstandigheden te houden, kweken,
opkweken. Een beroepskweker kan onmogelijk van alle rassen de specifieke
vereisten kennen. De Vlaamse regering beperkt het aantal rassen tot een aantal
waarvan normaal gezien verwacht kan worden dat een kweker zich voldoende kan
verdiepen in de kenmerken van elk van de rassen. Wanneer veel rassen worden
gehouden, kan de beroepskweker niet van alle rassen over de nodige kennis
beschikken om ervoor te zorgen dat de dieren een huisvesting en verzorging op
maat krijgen in elk stadium van hun leven. Dergelijke bezorgdheid is volgens de
verwerende partij niet nieuw. Zij merkt op dat deze bezorgdheid reeds volgt uit het
koninklijk besluit van 27 april 2007 zelf. Meer bepaald geeft artikel 2, §6, van dit
besluit aan de minister die de erkenning verleent de bevoegdheid om aan de
erkenning beperkingen met betrekking tot soorten en rassen te verbinden.
De verwerende partij vervolgt:
“Wat betreft artikel 5, §2, eerste lid van de dierenwelzijnswet merkt
verwerende partij op dat zij de bemerking van de afdeling wetgeving van de
Raad van State niet kan bijtreden wanneer deze stelt dat de betrokken maatregel
moeilijk beschouwd kan worden als een erkenningsvoorwaarde die opgelegd
wordt in het kader van de in artikel 5, §2, eerste lid van de wet opgesomde
VII-40.573 + 40.565-13/28
aspecten, aangezien daarin geen sprake is van het kweken van dieren.
Artikel 5,§2 van de dierenwelzijnswet stelt immers dat de voorwaarden van de
erkenning die worden vastgesteld afhankelijk zijn van de aard van de
inrichting, van de gehouden diersoorten en van het aantal gehouden dieren.
Gelet op het feit dat de inrichting een hondenkwekerij of een handelszaak voor
dieren kan zijn en de voorwaarden afhankelijk kunnen zijn van onder meer het
aantal gehouden dieren, past de maatregel, namelijk dat een beroepskweker
kweekt met ten hoogste zeven verschillende rassen of kruisingen, binnen
artikel 5, §2 van de dierenwelzijnswet.
Op basis van bovenstaande rechtsgronden oordeelt de Vlaamse Regering dat
het dierenwelzijn vereist dat bepaalde onwenselijke kweekpraktijken dienen te
worden tegengegaan en dat kwekers met ten hoogste zeven rassen of kruisingen
kunnen kweken.
Het is dus geenszins zo dat verwerende partij door het instellen van de
betrokken maatregel haar bevoegdheid zou hebben overschreden”.
Zaak sub II., tweede middel
20.
Het tweede middel in de zaak sub II. steunt op de schending van
de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, artikel 10 van de dierenwelzijnswet, en van
het redelijkheidsbeginsel als beginsel van behoorlijk bestuur.
Volgens de verzoekende partij worden de voormelde bepalingen
en het voormelde beginsel geschonden doordat, kort samengevat, een
hobbykweker hoogstens drie verschillende rassen mag kweken en een
beroepskweker mag kweken met ten hoogste zeven verschillende rassen.
21.
De verwerende partij verwijst onder mee naar het artikel 4, §1,
van de dierenwelzijnswet.
Zij stelt in essentie:
“De maatregel dat enerzijds hobbykwekers met ten hoogste drie
verschillende rassen of kruisingen kunnen kweken en anderzijds andere
kwekers met ten hoogste zeven verschillende rassen of kruisingen is genomen
in de geest van dit artikel en past binnen het streven naar een betere omkadering
en controle van de fokkerij en handel in gezelschapsdieren. De bestreden
maatregel is ingegeven vanuit de realiteit dat elk ras zijn eigen specifieke
kenmerken heeft, en dus ook een specifieke expertise van de kweker vergt. Met
kenmerk wordt verwezen naar gedrags- en diergeneeskundige kenmerken die
VII-40.573 + 40.565-14/28
van belang zijn om de dieren in ideale omstandigheden te houden, kweken,
opkweken, … Een kweker kan onmogelijk van alle rassen de specifieke
vereisten kennen.
De Vlaamse Raad voor Dierenwelzijn adviseert om in het kader van een
erkenninsaanvraag voor een hobbykweker deze kweker op te leggen met
maximaal drie verschillende rassen te kweken.
De Vlaamse Regering trekt deze redenering door naar andere kwekers en
beperkt het aantal rassen tot een aantal waarvan normaal gezien verwacht kan
worden dat een kweker zich voldoende kan verdiepen in de kenmerken van elk
van de rassen. Wanneer veel rassen worden gehouden, kan de kweker niet van
alle rassen over de nodige kennis beschikken om ervoor te zorgen dat de dieren
een huisvesting en verzorging op maat krijgen in elk stadium van hun leven.
De bestreden maatregel vormt geen schending van het grondwettelijk
beginsel van gelijkheid en non-discriminatie, noch van artikel 10 van de
dierenwelzijnswet, noch van het redelijkheidbeginsel”.
22.
In haar laatste memorie wijst de verwerende partij nog naar het
advies van de afdeling wetgeving nr. 45.787 van 29 januari 2009 bij het ontwerp
dat heeft geleid tot het koninklijk besluit van 18 maart 2009 tot wijziging van het
koninklijk besluit van 27 april 2007. In dit ontwerp wordt aan het koninklijk besluit
van 27 april 2007 onder meer een regel toegevoegd “dat een kweker alleen honden
of katten afkomstig uit andere kwekerijen dan de zijne kan verhandelen wanneer
hij per jaar minstens tien nesten afkomstig uit zijn eigen kwekerij verhandelt”. De
verwerende partij argumenteert dat volgens de afdeling wetgeving een dergelijke
regel noodzakelijk is in de geest van artikel 3, 1, van de dierenwelzijnswet en er
rechtsgrond kan voor worden gevonden in artikel 108 van de Grondwet, waaraan
de Koning zijn algemene uitvoeringsbevoegdheid ontleent, gelezen in samenhang
met artikel 3, 1 van de dierenwelzijnswet.
Beoordeling
23.
Artikel 4, § 1, van de dierenwelzijnswet luidt:
“Ieder persoon die een dier houdt, verzorgt of te verzorgen heeft, moet de
nodige maatregelen nemen om het dier een in overeenstemming met zijn aard,
zijn fysiologische en ethologische behoeften, zijn gezondheidstoestand en zijn
graad van ontwikkeling, aanpassing of domestikatie, aangepaste voeding,
verzorging en huisvesting te verschaffen”.
VII-40.573 + 40.565-15/28
Artikel 5, § 2, van dezelfde wet bepaalt:
“De Vlaamse Regering stelt, afhankelijk van de aard van de inrichting, van
de gehouden diersoorten en van het aantal gehouden dieren, de voorwaarden
vast van de erkenning van de in § 1 bedoelde inrichtingen, met betrekking tot
hun aanleg en uitrusting, de hygiëne, veiligheid en identificatie der dieren,
evenals de diergeneeskundige controle en begeleiding.
[…]
De Vlaamse Regering kan bekwaamheidsvoorwaarden opleggen voor
personen die dieren houden en verzorgen in de in § 1 vermelde instellingen”.
De Raad van State, afdeling wetgeving, stelde in advies 63.978/3
van 15 oktober 2018 over het ontwerp dat uiteindelijk het bestreden besluit is
geworden, en specifiek over die bepaling (in het ontwerp opgenomen als artikel 15,
3°):
“Artikel 15 van het ontwerp vindt volgens de gemachtigde rechtsgrond in
artikel 4,§ 1, van de wet, gelezen in samenhang met de algemene
uitvoeringsbevoegdheid en in artikel 5,§ 2, van de wet (diergeneeskundige
controle en begeleiding).
Hoewel kan worden aangenomen dat de ontworpen maatregelen het
dierenwelzijn beogen, kunnen zij moeilijk beschouwd worden als een
erkenningsvoorwaarde die opgelegd wordt in het kader van de in artikel 5, § 2,
eerste lid, van de wet opgesomde aspecten, aangezien daarin geen sprake is van
het kweken van dieren. Het gaat ook te ver om de ontworpen bepalingen te zien
als een uitvoering van artikel 4, § 1, van de wet, gelezen in samenhang met de
algemene uitvoeringsbevoegdheid. Bij gebrek aan voldoende rechtsgrond
dienen zij uit het ontwerp te worden weggelaten”.
Er kan inderdaad worden aangenomen dat de betrokken
maatregelen het dierenwelzijn beogen, maar zij kunnen niet worden ingepast in de
aspecten genoemd in artikel 5, § 2, van de dierenwelzijnswet. Het gaat ook te ver
om de bepalingen te zien als een uitvoering van artikel 4, § 1, van die wet, gelezen
in samenhang met de algemene uitvoeringsbevoegdheid van artikel 20 BWHI. Die
bepalingen laten niet toe dat de Vlaamse regering oplegt aan kwekers om met ten
hoogste zeven verschillende rassen of kruisingen te kweken. Dat de cognitieve
functies van een kweker zich zouden beperken tot kennis over niet meer dan zeven
rassen, zoals de verwerende partij voorhoudt in de memorie van antwoord, is niet
VII-40.573 + 40.565-16/28
aangetoond. Er is derhalve onvoldoende rechtsgrond bij gebrek aan vermelding
van het kweken in artikel 5, § 2, van de dierenwelzijnswet.
Het eerste onderdeel van het eerste middel in de zaak sub I. is
gegrond.
24.
Het tweede onderdeel van het eerste middel in de zaak sub I. is
eveneens gericht tegen artikel 13, 3°, van het bestreden besluit en kan niet leiden
tot een ruimere vernietiging. Het onderdeel behoeft geen onderzoek, gelet op het
gegrond bevinden van het eerste middelonderdeel.
Ook het tweede middel in de zaak sub II. is gericht tegen
laatstgenoemde bepaling, en niet tegen artikel 1, 2°, van het bestreden besluit, dat
geen beperking inhoudt van het aantal verschillende rassen of kruisingen. Los van
de vraag of de verzoekende partij in die zaak wel belang heeft bij de vernietiging
van de definitie van hobbykweker en beroepskweker, volgt uit de beoordeling van
het eerste onderdeel van het eerste middel in de zaak sub I. dat de vernietiging van
die bepaling zich opdringt wegens een gebrek aan rechtsgrond, zodat het tweede
middel in de zaak sub II. eveneens geen verder onderzoek behoeft.
De fragmentarische lezing die de verwerende partij in haar
laatste memorie wijdt aan advies nr. 45.787 van de afdeling wetgeving van
27 januari 2009 verandert hier niets aan.
De bepaling zonder rechtsgrond kan worden afgesplitst van de
rest van het bestreden besluit, waarvan de vernietiging genoegdoening schenkt aan
de verzoekende partijen in de beide zaken, in het licht van het door hen in de
memorie van wederantwoord uiteengezette belang.
B.
Wat
betreft
het
garantiecertificaat
en
de
bevoegdheidsverdelende regels
VII-40.573 + 40.565-17/28
Standpunten van de partijen
Zaak sub II., tweede middel
25.
Als tweede middel voeren de verzoekende partijen de schending
aan van de bevoegdheidsverdelende regels, en van het beginsel van de
normenhiërarchie en het gelijkheids- en non-discriminatiebeginsel, door bijlage 2
van het bestreden besluit, zoals ingevoegd bij artikel 40.
Zij stellen, kort samengevat, dat het regelgevend optreden van
de Vlaamse regering niet ingepast kan worden binnen haar bevoegdheden inzake
dierenwelzijn, en dat de gewraakte regeling in wezen een maatregel betreft inzake
consumentenbescherming, die tot de federale bevoegdheid behoort.
26.
De verwerende partij noemt de aanpassing van het bestaande
garantiebewijs noodzakelijk omdat het “een zeer waardevol document is in het
kader van dierenwelzijn”, en omdat het vroegere garantiebewijs uit het koninklijk
besluit van 27 april 2007 aanleiding heeft gegeven tot heel wat klachten. Zij beoogt
met het nieuwe garantiecertificaat, “dat in principe een sanitair document is, de
toepassing van de consumentenwet te bevestigen in het kader van (haar) eigen
toegewezen bevoegdheid van dierenwelzijn”. De bestreden bepaling die het
nieuwe garantiebewijs invoert tast volgens haar in geen enkel opzicht de
basisregels zoals vastgelegd door de federale overheid aan. Zij vult de federale
basisregels
inzake
consumentenrecht
aan.
Daarenboven
streeft
het
garantiecertificaat het welzijn van de dieren na. Zo voorziet het certificaat erin dat
de koper een dierenarts zal raadplegen en zich zal houden aan de maatregelen die
deze voorschrijft en bepaalt het ook dat de koper aanspraak “kan” maken op
integrale terugbetaling van de dierenartskosten of een billijke prijsvermindering.
Verwerende partij beoogt met het nieuwe garantiecertificaat, dat in principe een
sanitair document is, de toepassing van de consumentenwet te bevestigen in het
kader van zijn eigen toegewezen bevoegdheid van dierenwelzijn. Dit volgt
uitdrukkelijk uit het administratief dossier van verwerende partij evenals uit het
VII-40.573 + 40.565-18/28
garantiecertificaat zelf. In het certificaat staat te lezen dat het de wettelijke
garantierechten
van
de
consument,
zoals
bepaald
in
de
artikelen
1649bis-1649octies BW, uiteenzet. In geen enkel opzicht tast de bestreden
bepaling de basisregels zoals vastgelegd door de federale overheid aan.Op
sommige elementen vult de bestreden bepaling de federale basisregels inzake
consumentenrecht aan. Dit is onontbeerlijk daar hoewel gezelschapsdieren
beschouwd worden als roerende lichamelijke ‘objecten’ en hun verkoop onder de
toepassing van het consumentenrecht kan vallen, niet elke regel automatisch kan
worden
toegepast
op
gezelschapsdieren.
Daarenboven
streeft
het
garantiecertificaat het welzijn van de dieren na. Geen van deze aspecten kunnen
beschouwd worden als een aantasting van de federale regeling. Deze bepalingen
van het garantiecertificaat betreffen een aanvulling op de betrokken regels
rekening houdend met de aard van materie die gelezen moet worden in
overeenstemming met de federale regeling inzake consumentenbescherming.
Voor het geval de Raad niet zou aanvaarden dat zij optreedt in
het kader van de bescherming van verbruikers via de techniek van de oneigenlijk
concurrerende bevoegdheden, stelt de verwerende partij vast dat zij dit minstens
kan doen op basis van impliciete bevoegdheden, namelijk omdat de aanpassing
van het garantiebewijs noodzakelijk is om haar eigen bevoegdheid inzake
dierenwelzijn naar behoren uit te oefenen.
27.
In haar memorie van wederantwoord zet de verzoekende partij
uiteen waarom de gewraakte regeling strijdig is met de bepalingen van het
Burgerlijk Wetboek:
-Zo is de regel uit het garantiecertificaat dat de koper ingeval van een gebrek een
dierenarts (van zijn vrije keuze) zou moeten raadplegen in strijd met de federale
regel die voorschrijft dat het de verkoper is die, in voorkomend geval en zo
mogelijk, voor het herstel dient in te staan door een dierenarts te raadplegen.
-Het garantiecertificaat bepaalt daarenboven dat de koper aanspraak kan maken op
de integrale terugbetaling van de dierenartskosten of op een billijke
prijsvermindering. Deze bepaling druist in tegen de federale regeling die in een
VII-40.573 + 40.565-19/28
cascade tussen de verschillende wijzen van genoegdoening voorziet. De federale
regeling creëert evenwel niet als zodanig een recht op de integrale terugbetaling
van de dierenartskosten en stelt een dergelijk recht niet zonder meer in als
alternatief voor een billijke prijsvermindering.
-Voorts kan het herstel er niet in bestaan dat de koper naar een dierenarts van zijn
keuze gaat en vervolgens de volledige factuur voor alle handelingen van de
dierenarts door de verkoper laat betalen
[…]. Ook op dit punt druist het
garantiecertificaat in tegen de federale regelgeving door te bepalen dat de verkoper
in kennelijk alle gevallen moet instaan voor de integrale terugbetaling van alle
dierenartskosten.
-Tot slot laat het garantiecertificaat van bijlage 2 bij het bestreden besluit -door te
bepalen dat de koper en de verkoper zich enkel moeten ‘inspannen’ om een
onderhandelde oplossing te vinden- er geen twijfel over bestaan dat, wanneer geen
onderhandelde oplossing kan worden gevonden, de overige voorschriften van het
garantiecertificaat zouden moeten worden gevolgd, terwijl die nochtans in strijd
zijn met (onder meer) de cascaderegeling die artikel 1649quinquies BW ter zake
bevat.
28.
In haar laatste memorie vraagt de verwerende partij de Raad “in
meest ondergeschikte orde” om, indien hij van oordeel zou zijn dat de bepaling die
voorziet dat de koper aanspraak kan maken op een integrale terugbetaling van de
dierenartskosten of een billijke prijsvermindering in strijd zou zijn met de federale
regels inzake consumentenbescherming, enkel deze bepaling, en niet de gehele
bijlage 2, te vernietigen.
Zaak sub II., eerste middel
29.
De verzoekende partij roept in een eerste middel de schending in
van de door of krachtens de Grondwet vastgestelde regels voor het bepalen van de
onderscheiden bevoegdheden van de Staat, de Gemeenschappen en de Gewesten,
van de artikelen 10 en 11 van de Grondwet en van artikel 10 van de
dierenwelzijnswet.
VII-40.573 + 40.565-20/28
Het middel houdt samengevat in dat de bepalingen in de
bestreden beslissing over de garantie bij de verkoop van honden en katten een
federale bevoegdheid betreffen en geen bevoegdheid van de Gewesten, en dat
kopers van honden en katten zonder enige redelijke verantwoording een betere
rechtsbescherming krijgen dan kopers van andere roerende lichamelijke goederen.
Volgens de verzoekende partij gaan de bepalingen van het garantiecertificaat een
stuk verder in de bescherming van de koper-consument dan de bepalingen van de
artikelen 1649bis tot en met 1649octies in het Burgerlijk Wetboek. Vooreerst heeft
de koper een vrije keuze van dierenarts, waarbij er niet voorzien is in enige
tegensprekelijke vaststellingen. Verder is voorzien dat de koper ook nog eens
aanspraak kan maken op integrale terugbetaling van de dierenartskosten of een
billijke prijsvermindering. De artikelen 1649bis tot en met 1649octies B.W.
voorzien niet dat de koper eenzijdige vaststellingen kan laten doen bij een derde
naar keuze, en dat de kosten hiervan ook nog eens ten laste kunnen gelegd worden
van de verkoper.
30.
Het antwoord van de verwerende partij is hoofdzakelijk
gelijklopend met het antwoord op het tweede middel in de zaak sub I.
31.
In haar laatste memorie vraagt de verwerende partij de Raad in
de meest ondergeschikte orde om, indien hij van oordeel zou zijn dat de bepaling
die voorziet dat de koper aanspraak kan maken op een integrale terugbetaling van
de dierenartskosten of een billijke prijsvermindering in strijd zou zijn met de
federale regels inzake consumentenbescherming, enkel deze bepaling, en niet de
gehele bijlage 2, te vernietigen.
Beoordeling
32.
Artikel 6, § 1, VI, derde en vierde lid, BWHI bepalen:
“In economische aangelegenheden oefenen de Gewesten hun bevoegdheden
uit met inachtneming van de beginselen van het vrije verkeer van personen,
VII-40.573 + 40.565-21/28
goederen, diensten en kapitalen en van de vrijheid van handel en nijverheid,
alsook met inachtneming van het algemeen normatief kader van de
economische unie en de monetaire eenheid, zoals vastgesteld door of krachtens
de wet, en door of krachtens de internationale verdragen.
De federale overheid is met dit doel bevoegd om algemene regels vast te
stellen inzake:
[…]
2° de bescherming van de verbruiker;
[…]”.
In arrest nr. 101/2013 van 9 juli 2013 heeft het Grondwettelijk
Hof overwogen:
“B.5. De federale overheid is ertoe gemachtigd de algemene regels inzake
consumentenbescherming vast te stellen. Uit de in B.4 aangegeven elementen
blijkt evenwel dat de bijzondere wetgever aan de gewesten de mogelijkheid
heeft willen bieden om de aangelegenheden die onder hun bevoegdheid vallen,
te
onderwerpen
aan
extra
kwalitatieve
voorwaarden
inzake
consumentenbescherming, met inachtneming van de economische beginselen
vervat in artikel 6, § 1, VI, derde lid”.
Sinds 1 juli 2014 behoort het dierenwelzijn tot de bevoegdheid
van de gewesten (artikel 6, § 1, XI, van de bijzondere wet van 8 augustus 1980).
Artikel 10 van de wet van 14 augustus 1986, dat rechtsgrond
biedt voor artikel 40 van het bestreden besluit,luidt:
“De Vlaamse Regering kan voorwaarden opleggen aan de verhandeling van
dieren met het doel hen te beschermen en hun welzijn te verzekeren.
Deze voorwaarden mogen slechts betrekking hebben op de leeftijd van de te
koop aangeboden dieren, de identificatie, de informatie aan de koper, de
waarborgen aan de koper en de getuigschriften in verband hiermede, de
preventieve behandeling tegen ziekten, de verpakking, de aanbieding en de
tentoonstelling voor de verhandeling”.
De in het geding zijnde bijlage is het garantiecertificaat,
opgesteld overeenkomstig artikel 30, § 1, van het koninklijk besluit van 27 april
2007. Die bepaling luidde ten tijde van de bestreden beslissing:
“De verantwoordelijke van de kwekerij of handelszaak geeft bij de verkoop
van een hond of een kat een waarborg over de gezondheid van het dier.
VII-40.573 + 40.565-22/28
Daartoe overhandigt hij de koper een behoorlijk ingevuld garantiecertificaat
dat overeenstemt met het model in bijlage XI. Een exemplaar van dit certificaat
wordt gedurende zes maanden door de verkoper bewaard. Dit exemplaar wordt
ter beschikking gehouden van de controlerende overheid”.
Het Grondwettelijk Hof heeft bij arrest nr. 141/2015 van
15 oktober 2015 overwogen (punt B.10):
“De bevoegdheidsverdeling tussen de verschillende componenten van de
federale Staat berust op het exclusiviteitsbeginsel, dat veronderstelt dat elke
rechtssituatie in beginsel slechts door één wetgever kan worden geregeld.
Indien een regeling, zoals te dezen, aanleunt bij meerdere
bevoegdheidstoewijzingen, dient het Hof uit te maken waar het zwaartepunt
van de geregelde rechtssituatie ligt”.
De toelichting bij het voorstel van bijzondere wet met
betrekking tot de Zesde Staatshervorming preciseert dat het begrip "dierenwelzijn"
zeer ruim is en de aangelegenheden betreft geregeld door of krachtens de
dierenwelzijnswet waarvan artikel 10 volgens de Raad van State, afdeling
wetgeving, rechtsgrond biedt voor het garantiecertificaat.
Het garantiecertificaat op zich kan worden ingepast in de
gewestelijke bevoegdheid inzake dierenwelzijn, omdat het als hoofdzakelijke
doelstelling de bescherming van het dier heeft bij de verhandeling ervan, zoals
geregeld bij de dierenwelzijnswet, waar aldus het zwaartepunt ligt. Hoewel het
garantiecertificaat in enige mate ook aanleunt bij de consumentenbescherming, ligt
het zwaartepunt ervan bij de bescherming van het dier.
33.
Bijlage 2 bij het bestreden besluit bepaalt onder meer:
"Zodra het gebrek zich voordoet, heeft de koper er belang bij om de
verkoper schriftelijk op de hoogte te brengen. De koper zal een dierenarts
raadplegen en zich houden aan de maatregelen die deze voorschrijft. De koper
heeft in alle omstandigheden de vrijheid van keuze van dierenarts. Tijdens de
eerste zes maanden na de levering van het dier, moet de koper niet bewijzen dat
het gebrek bestond op het ogenblik van de levering. Het tegenbewijs mag
tijdens deze periode van zes maanden geleverd worden door de verkoper.
De koper kan aanspraak maken op integrale terugbetaling van de
VII-40.573 + 40.565-23/28
dierenartsenkosten of een billijke prijsvermindering. Bij overlijden van het
dier, kan een ontbinding van de koop ten laste van de verkoper gevorderd
worden voor de rechtbank, op voorwaarde dat bewezen is dat de verkoper
aansprakelijk is voor de doodsoorzaak".
Voorts wordt gesteld:
“de mogelijkheden van beroep voorzien in de artikelen 1649bis tot en met
1649octies van het Burgerlijk Wetboek beheersen de geschillen over gebreken
aan overeenstemming aan de overeenkomst. “
De tekst van het bestreden garantiecertificaat voorziet er
uitdrukkelijk in dat, in geval van betwisting de federale regels inzake
consumentenbescherming van toepassing zijn. Artikel 30, § 3, van het koninklijk
besluit van 27 april 2007, verwijst ook uitdrukkelijk naar die rechten. Het komt toe
aan de justitiële rechter, en niet aan de Raad van State, om in geval van betwisting
de draagwijdte van de tussen partijen gesloten overeenkomst, waarvan het
garantiecertificaat integraal deel uitmaakt, aan de hand van onder meer de
toepasselijke bepalingen van het Burgerlijk Wetboek, te interpreteren. Het valt dan
ook niet in te zien hoe en in welke mate de bevoegdheidsverdelende regels te dezen
zouden kunnen geschonden zijn.
Het tweede middel in de zaak sub I. en het eerste middel in zaak
sub II., zijn ongegrond.
C. De verplichting om te beschikken over een diploma of
getuigschrift: zaak sub II., derde middel
Standpunt van de verzoekende partij
34.
De verzoekende partij voert in een derde middel de schending
aan van de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, van artikel 10 van de
dierenwelzijnswet, en van het redelijkheids- en het vertrouwensbeginsel als
algemene beginselen van behoorlijk bestuur
VII-40.573 + 40.565-24/28
De kritiek van de verzoekende partij houdt in essentie in dat een
hobbykweker hoogstens met drie verschillende rassen mag kweken en een
beroepskweker met ten hoogste zeven verschillende rassen.
In haar toelichting stelt de verzoekende partij dat voorheen enkel
erin was voorzien dat voor de verzorging van de dieren en het beheer van de
inrichting er voldoende en bekwaam personeel ter beschikking moest zijn. Voor de
hondenkwekerijen
en
kattenkwekerijen
was
de
minimaal
vereiste
personeelsbezetting voor verzorging van de dieren vastgesteld in artikel 19/1.
Conform artikel 44 van het bestreden besluit van de Vlaamse Regering, treedt de
nieuwe regeling wat betreft de vereiste diploma's en getuigschriften van artikel 4
van het bestreden besluit in werking op 1 januari 2024, zodat bestaande kwekers of
handelaars tegen 1 januari 2024 over één van de in die bepaling genoemde
diploma's of getuigschriften moet beschikken.
Zij bekritiseert dat het bestreden besluit geen enkele
(overgangs)bepaling bevat "voor de kwekers of handelaars die al vele jaren of
decennia erkend zijn en dus heel wat ervaring hebben opgedaan", zodat deze
kwekers of handelaars een opleiding zullen moeten volgen of een persoon in dienst
nemen die wel over het vereiste diploma beschikt.
Het ontbreken van een overgangsregeling leidt volgens de
verzoekende partij tot een verschil in behandeling waarvoor geen redelijke
verantwoording bestaat. Ook aan het vertrouwensbeginsel wordt volgens haar op
buitensporige wijze afbreuk gedaan aangezien de rechtmatige verwachtingen van
haar leden worden miskend zonder dat een dwingende reden van algemeen belang
voorhanden is die het ontbreken van een te hunnen voordele ingestelde
overgangsregeling kan verantwoorden.
Zij besluit:
"De kwekers en handelaars in gezelschapsdieren mogen van de overheid
verwachten dat indien ze reeds jaren erkend zijn door deze overheid, dat zij
VII-40.573 + 40.565-25/28
over voldoende ervaring en bekwaamheid beschikken om dieren te kweken of
te verhandelen.
Bijgevolg is de verplichting om te beschikken over een diploma of
getuigschrift zonder enige afdoende overgangsregeling kennelijk onevenredig
met het nagestreefde doel. Kwekers of handelaars, en zeker zij die nog vijf à
tien jaar willen werken, kunnen zich niet afdoende voorbereiden of aanpassen
aan deze nieuwe regeling, zonder ernstige inspanningen".
33.
In haar memorie van wederantwoord voegt de verzoekende
partij toe :
“De verplichting tot het volgen van opleiding is een bijkomende
verplichting voor de beroepskwekers, welke niet geldt voor de hobbykwekers.
Op deze manier worden hobbykwekers opnieuw bevoordeligd.
De overgangstermijn is ook beperkt omdat de Minister nog opleidingen
moet erkennen en organisatoren van opleidingen zich nog moeten organiseren
voor het inrichten van dergelijke opleidingen.
(...) Verwerende partij beantwoordt in haar memorie niet waarom er geen
vrijstelling van diploma kan zijn op basis van jarenlange beroepservaring als
kweker”.
Beoordeling
36.
In de mate dat het derde middel betrekking heeft op de beweerde
ongelijkheid tussen een hobbykweker en een beroepskweker wat betreft het aantal
rassen waarmee mag worden gekweekt, valt het samen met het tweede middel, en
volstaat het om te verwijzen naar de beoordeling van dat middel.
Wetten en reglementaire besluiten treden in principe in werking
de tiende dag na hun bekendmaking. Een overgangsmaatregel is een uitzondering.
De artikelen 10 en 11 van de Grondwet zijn slechts geschonden
indien de overgangsregeling of de afwezigheid daarvan tot een verschil in
behandeling leidt waarvoor geen redelijke verantwoording bestaat of indien aan
het vertrouwensbeginsel op buitensporige wijze afbreuk wordt gedaan.
Het bestreden besluit werd bekendgemaakt in het Belgisch
VII-40.573 + 40.565-26/28
Staatsblad van 11 april 2019. Met toepassing van artikel 43 hebben inrichtingen
waarvoor een erkenning is verleend of waarvoor een volledige erkenningsaanvraag
is ingediend voor de inwerkingtreding van het besluit, tot 1 januari 2024 tijd om
zich te conformeren aan de vereisten van voormeld artikel 4.
De verzoekende partij toont niet aan dat de professionele sector
zich niet zal hebben kunnen voorbereiden tegen 1 januari 2024. Volgens de
bestreden bepaling volstaat het overigens dat een vast personeelslid in dienst wordt
genomen dat voldoet aan de vereisten opgenomen in het artikel, en kan de
verantwoordelijke ervoor zorgen dat de personen die betrokken zijn bij de
verzorging van de dieren en die niet in het bezit zijn van een van de nodige
diploma’s of getuigschriften, een interne opleiding krijgen.
De vraag of een "jarenlange beroepservaring als kweker" een
vrijstelling van diploma verantwoordt, behoort tot de opportuniteit van de
maatregel. De Raad van State is niet bevoegd voor de beoordeling daarvan.
Het middel is niet gegrond.
BESLISSING
- De Raad van State vernietigt artikel 13, 3° van het besluit van de Vlaamse
Regering van 15 februari 2019 'tot wijziging van diverse bepalingen van het
koninklijk besluit van 27 april 2007 houdende erkenningsvoorwaarden voor
inrichtingen voor dieren en de voorwaarden inzake de verhandeling van
dieren'.
De Raad van State verwerpt de beroepen voor het overige.
- Dit arrest dient bij uittreksel te worden bekendgemaakt op dezelfde wijze
als het gedeeltelijk vernietigde besluit.
VII-40.573 + 40.565-27/28
- De verwerende partij wordt verwezen in de kosten van de beroepen tot
nietigverklaring, in de zaak sub I. begroot op een rolrecht van 400 euro, een
bijdrage van 40 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 700 euro die
verschuldigd is aan de verzoekende partijen, en in de zaak sub II. begroot op
een rolrecht van 200 euro, een bijdrage van 20 euro en een
rechtsplegingsvergoeding van 700 euro die verschuldigd is aan de
verzoekende partij.
Dit arrest is uitgesproken op acht juni tweeduizend twintig, door de Raad van State,
VIIe kamer, samengesteld uit:
Eric Brewaeys,
kamervoorzitter,
Pierre Lefranc,
staatsraad,
Kaat Leus,
staatsraad,
bijgestaan door
Bart Tettelin,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Bart Tettelin
Eric Brewaeys
VII-40.573 + 40.565-28/28