Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.370 (2024-01-09)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 258.370 van 9 januari 2024 Vreemdelingen - Niet begeleide minderjarigen
Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE VIIe KAMER
ARREST
nr. 258.370 van 9 januari 2024
in de zaak A. 239.270/VII-42.074
In zake :
Arian RAFEE
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Blandine Lens
kantoor houdend te 1060 Brussel
Moskoustraat 2
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door de minister van
Justitie
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Ine De Cneudt
kantoor houdend te 3054 Vaalbeek
Maurits Noëstraat 145
bij wie woonplaats wordt gekozen
I. Voorwerp van het beroep
Verzoeker dient met een enig verzoekschrift op 11 mei 2023 een
vordering tot schorsing en een beroep tot nietigverklaring in van de beslissing van
de Federale Overheidsdienst Justitie, dienst Voogdij, van 10 mei 2023 waarbij
wordt beslist verzoeker te beschouwen als ouder dan 18 jaar en dat verzoeker geen
voogd zal krijgen.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een nota met opmerkingen en een
administratief dossier ingediend.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.370
VII-42.074-1/9
Eerste auditeur Marijke Van Limbergen heeft een verslag
opgesteld overeenkomstig artikel 93, eerste lid, van het besluit van de Regent van
23 augustus 1948 ‘tot regeling van de rechtspleging voor de afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State’ en over de vordering tot schorsing met
toepassing van artikel 12 van het koninklijk besluit van 5 december 1991 ‘tot
bepaling van de rechtspleging in kort geding voor de Raad van State’.
Overeenkomstig artikel 26, § 2, van het besluit van de Regent
van 23 augustus 1948 ‘tot regeling van de rechtspleging voor de afdeling
Bestuursrechtspraak van de Raad van State’, heeft de voorzitter van de VIIe kamer
bij beschikking van 30 oktober 2023 aan de partijen voorgesteld dat de zaak niet op
een openbare terechtzitting wordt behandeld, tenzij één van de partijen hierom
verzoekt.
Geen van de partijen heeft om een terechtzitting gevraagd.
Overeenkomstig bovenvermelde beschikking, werd het debat
gesloten en werd de zaak in beraad genomen op 21 december 2023.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
Verzoeker is België binnengekomen en hij wordt op
10 februari 2023 als niet-begeleide minderjarige vreemdeling aangemeld door de
dienst Vreemdelingenzaken bij de dienst Voogdij. Hij heeft verklaard van
Afghaanse nationaliteit te zijn en geboren te zijn op 5 januari 2007. De dienst
Vreemdelingenzaken uit twijfels over verzoekers voorgehouden leeftijd.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.370
VII-42.074-2/9
In het Universitair Ziekenhuis Leuven ondergaat verzoeker op
15 februari 2023 een medisch onderzoek om na te gaan of hij al dan niet de leeftijd
van 18 jaar heeft bereikt. De arts besluit dat verzoeker ouder is dan 18 jaar.
Op 14 maart 2023 beslist de dienst Voogdij verzoeker te
beschouwen als ouder dan 18 jaar en dat verzoeker geen voogd zal krijgen.
Op 3 april 2023 neemt de sociaal assistent van het
opvangcentrum contact op met de dienst Voogdij om te melden dat verzoeker in
het bezit is van zijn originele taskara. Tijdens een daaropvolgend gesprek, dat
doorgaat op 11 april 2023 in aanwezigheid van een tolk, overhandigt verzoeker een
Afghaanse identiteitskaart aan de dienst Voogdij.
Op 10 mei 2023 beslist de dienst Voogdij andermaal verzoeker
te beschouwen als ouder dan 18 jaar en dat verzoeker geen voogd zal krijgen. De
dienst Voogdij beslist, na advies omtrent het voorgelegde document te hebben
ingewonnen, dat het wel degelijk om een waarachtig document gaat, doch dat zij
het document niet aanvaardt en zich baseert op het resultaat van de medische test.
De dienst Voogdij voegt daaraan toe dat zij documenten aanvaardt wanneer het
verschil tussen de resultaten van de medische test en de leeftijd volgens de
documenten redelijk en dus niet te groot is en oordeelt te dezen dat een verschil van
3,39 jaar te groot is, waardoor de documenten niet worden aanvaard. Dit is de
bestreden beslissing.
IV. Onderzoek van het enige middel
Uiteenzetting van het middel
Verzoeker werpt in een enig middel de schending op van de
artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 ‘betreffende de uitdrukkelijke
motivering van administratieve bestuurshandelingen’, van artikel 7 van Titel XIII,
Hoofdstuk 6 ‘Voogdij over niet-begeleide minderjarige vreemdelingen’ van de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.370
VII-42.074-3/9
programmawet (I) van 24 december 2002 (hierna: de voogdijwet), van artikel 3
van het koninklijk besluit van 22 december 2003 ‘tot uitvoering van Titel XIII,
Hoofdstuk 6 “Voogdij over niet-begeleide minderjarige vreemdelingen” van de
programmawet (I) van 24 december 2002’ (hierna: het koninklijk besluit van
22 december 2003), en werpt tevens een manifeste appreciatiefout op. Hij licht dit
als volgt toe:
“Le requérant a remis au service des tutelles en date du 11.04.2023:
- L’original de sa carte d’identité Afghane électronique (taskara);
Un avis favorable quant à l’authenticité de ces documents a été émis
(pièce 1). Il s’agit d’un document officiel délivré par les autorités
administratives et judiciaires afghanes qui attestent de l’identité du
requérant.
Le Service des Tutelles, rejette pourtant ces documents en estimant que,
conformément à l'article 28 §2 du Code de droit international privé, la force
probante de documents authentiques ne va pas au-delà d'une présomption
iuris tantum, c'est-à-dire que la preuve contraire des faits constatés par
l'autorité étrangère peut être apportée par toutes voies de droit, que l'examen
médical constitue une telle voie.
Néanmoins, en vertu de l’article 3 de l’arrêté royal du 22 décembre 2003
portant exécution du Titre XIII, Chapitre 6 ‘Tutelle des mineurs étrangers
non accompagnés’ de la loi-programme du 24 décembre 2002, lorsque le
MENA est en possession de documents officiels ou de tout autre
renseignement, le service des Tutelles doit prendre en considération ces
documents pour l’identification du mineur et la détermination de son âge :
« Le service des tutelles procédera à l'identification du mineur étranger
non accompagné et à la vérification de ses déclarations au sujet de son nom,
de sa nationalité et de son âge, au moyen de ses documents officiels ou des
renseignements obtenus auprès des postes consulaires ou diplomatiques du
pays d'origine ou de transit ou de tout autre renseignement, pour autant que
cette demande de renseignements ne mette pas en danger le mineur ou sa
famille se trouvant dans le pays de transit et/ou d'origine.
Le test médical visé à l'article 7 du Titre XIII, Chapitre 6 "Tutelle des
mineurs étrangers non accompagnés" de la loi-programme du 24 décembre
2002 peut notamment comprendre des tests psycho-affectifs. »
À propos de ces dispositions, Votre Conseil dit d'ailleurs qu'a « il découle
de ces dispositions que les documents officiels présentés par l'étranger sont
essentiels à la détermination de son identité » (CE, arrêt n° 232.496 du 8
octobre 2015).
Pour bénéficier de la force probante en Belgique, un acte étranger doit
notamment répondre aux conditions fixées par l'article 28, §1 du Codip.
Ainsi, il doit être authentique selon le droit de l'État dans lequel il a été établi,
et avoir été dressé dans le respect des formes prévues par le droit applicable
en vertu du droit international privé. Si l'acte étranger réunit ces conditions, il
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.370
VII-42.074-4/9
fait foi en Belgique des faits constatés par l'autorité étrangère, notamment de
la date de naissance qui y est mentionnée.
Tel est le cas en l’espèce.
Partant, en présence de documents officiels délivrés par une autorité
étrangère, il appartenait à la partie adverse de les prendre en considération
afin de déterminer l’âge du requérant et il y a lieu de considérer que la
motivation de la décision est insuffisante et inadéquate et elle ne permet pas
au requérant de comprendre pour quels motifs ses documents ne sont de
nature à primer sur les résultats du test d’âge, qui sont par définition
approximatifs, et pourquoi une différence de 3,39 ans avec les résultats de
ceux-ci permettrait ipso facto de les exclure.
Votre Conseil a déjà estimé (CE 232.496 du 8 octobre 2015):
« Il s'ensuit également qu'en ne veillant pas à se procurer, fût-ce en s'en
expliquant pour rejeter les mentions qui y figuraient, l'acte de naissance
présenté par la requérante à l'Office des étrangers, et en se fondant sur un âge
biologique fictif déduit d'un examen médical («la date de naissance donnée
par la marge inférieure du test définie par le test médical est le 2 mai 1997»),
soit une estimation scientifique forcément approximative et dont la finalité
définie par la loi est uniquement de déterminer si l'intéressé est ou non âgé de
moins de dix-huit ans, la partie adverse a manqué aux principes de bonne
administration et a excédé sa compétence d'identification des mineurs
étrangers non accompagnés telle qu'elle est circonscrite par l'article 7 de la
loi-programme du 24 décembre 2002, titre XIII, chapitre 6. »
En l’espèce, le requérant a déposé l’original de sa carte d’identité.
Ce document électronique atteste de la date de naissance déclarée par le
requérant.
En présence de documents officiel produits en originaux, il convient de
faire prévaloir ceux-ci par rapport aux résultats du test médical.
C'est ce qu'a d'ailleurs considéré le Tribunal de Première Instance
d'Hasselt dans une décision du 25.02.2008 (AR 07/1328/B) concernant un
requérant de nationalité afghane qui avait produit des pièces d'identité (une
attestation de naissance délivrée par l'ambassade d'Afghanistan et légalisée
par le SPF Affaires étrangères, une attestation d'identité afghane et un
passeport délivré par l'ambassade d'Afghanistan). Le Tribunal a considéré
que ces pièces, conformément à l'article 46 du Code civil et à l'article 27 du
Code de droit international privé, ont valeur de preuve et il leur a accordé une
valeur de preuve supérieure à celle de l'examen médical de détermination de
l'âge effectué par le Service de Tutelles:
« Etant donné que le requérant, suite à des problèmes de communications
avec son pays et de l'état de guerre dans son pays d'origine, n'a pu se procurer
l'original de son acte de naissance ou une copie conforme de celui-ci, il peut,
conformément à l'article 46 du Code Civil, prouver sa naissance par toute
voie de droit. Conformément à l'article 34 du Code de droit international
privé, l'état de la personne est régi par le droit de l'État dont elle a la
nationalité.
Les éléments d'identité et de naissance susmentionnés ont été prouvés par
le requérant au moyen des pièces déposées, émises par les autorités afghanes,
à savoir:
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.370
VII-42.074-5/9
- l'acte de naissance délivré par l'ambassade d'Afghanistan, le 26.04.2005
et légalisé par SPF Affaires étrangères le 27.06.2005
- le Taskara, l'attestation d'identité afghane
- le passeport délivré par l'ambassade d'Afghanistan, le 12.02.2007.
Conformément à l'article 46 du Code civil et à l'article 27 du Code de droit
international privé, ces pièces ont valeur de preuve et le tribunal leur a
accordé une valeur de preuve supérieure à celle de l'examen médical de
détermination de l'âge effectué par le Service des Tutelles. »
(voir: http://www.sdj.be/admin/docmena/Lettre d info octobre_2008_2.pdf)
Cette jurisprudence doit s’appliquer mutandis au cas d’espèce.
En l’espèce, la carte d’identité devait être considérée comme ayant une
valeur supérieur à celle de l’examen médical de détermination de l’âge
effectué par le Service des Tutelles.
En effet, le Service des tutelles n’est aucunement lié par le résultat du test
médical. Même lorsqu’un test médical a été effectué, le Service des tutelles
demeure libre de considérer eu égard aux autres éléments du dossier qu’il
subsiste un doute, qui doit profiter au requérant.
En présence d’un document officiel authentique délivré par une autorité
étrangère, il appartenait à la partie adverse de les prendre en considération
afin de déterminer l’âge du requérant.
La partie adverse décide de faire privilégier le test d'âge sur les documents
d'état civil et la carte d'identité car elle estime qu'une différence de plus de 3
ans constitue une marge déraisonnable qui justifie que le document déposé et
reconnu comme authentique soit écarté et la décision de cessation de prise en
charge maintenue.
Or, il ne ressort nullement du dossier que la partie adverse s'est basée sur
des éléments objectifs et vérifiables permettant de conclure qu'une différence
de plus de 3 ans constituerait une marge déraisonnable.”
Beoordeling
Naar luid van artikel 7, § 1, van de voogdijwet laat de dienst
Voogdij, indien hij twijfel koestert omtrent de leeftijd van de betrokken persoon,
onmiddellijk een medisch onderzoek door een arts uitvoeren teneinde na te gaan of
die persoon al dan niet jonger is dan 18 jaar. Artikel 7, § 2 van die wet bepaalt dat,
indien uit het medisch onderzoek blijkt dat de betrokkene jonger is dan 18 jaar en
mits voldaan is aan enkele voorwaarden, een voogd wordt aangewezen. Indien uit
het medisch onderzoek blijkt dat de persoon in kwestie de leeftijd van 18 jaar heeft
bereikt, dan vervalt de plaatsing onder de hoede van de dienst Voogdij van
rechtswege. Het medisch onderzoek is aldus door de wet zelf ingesteld als ultiem
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.370
VII-42.074-6/9
bewijsmiddel om na te gaan of de betrokkene al dan niet de leeftijd van 18 jaar
heeft bereikt indien er twijfel is omtrent zijn leeftijd.
Wat het medisch onderzoek betreft, is de bestreden beslissing
formeel afdoende gemotiveerd wanneer het resultaat van dat onderzoek in de
beslissing wordt vermeld. Te dezen vermeldt de bestreden beslissing dat de dienst
Vreemdelingenzaken twijfel heeft geuit over verzoekers voorgehouden leeftijd en
geeft ze de conclusie van het leeftijdsonderzoek weer, waaruit blijkt dat verzoeker
meer dan 18 jaar oud is. Het is niet vereist dat wordt aangegeven waarom
verzoekers voorgehouden leeftijd in twijfel werd getrokken noch dat het verslag
van het medisch onderzoek aan verzoeker werd meegedeeld alvorens de bestreden
beslissing werd genomen. De dienst Voogdij diende in de bestreden beslissing
evenmin te motiveren waarom hij op grond van het medisch onderzoek tot de
conclusie komt dat verzoeker meer dan 18 jaar oud is, noch waarom hij de
resultaten van de medische test laat primeren op verzoekers documenten.
Bovendien maakt het verslag van het medisch onderzoek deel uit van het
administratief dossier en vermeldt de bestreden beslissing uitdrukkelijk de
mogelijkheid om dat verslag te raadplegen. Verzoeker voert niet aan en toont
a fortiori niet aan dat hij er geen kennis van kon nemen.
Naar luid van artikel 3, eerste lid, van het koninklijk besluit
van 22 december 2003 “[gaat] de dienst Voogdij […] over tot de identificatie van
de niet-begeleide minderjarige vreemdeling en controleert zijn verklaringen
betreffende zijn naam, nationaliteit en leeftijd inzonderheid door middel van zijn
officiële documenten of van de inlichtingen verstrekt door de consulaire of
diplomatieke posten van het land van herkomst of van doorvoer, of van elke andere
inlichting […]”. Deze bepaling verzet er zich niet tegen dat in geval van twijfel aan
de opgegeven leeftijd wordt overgegaan tot een medisch leeftijdsonderzoek dat,
zoals hoger reeds is aangehaald, door de wet zelf is ingesteld.
Daarenboven is de dienst Voogdij er niet toe gehouden
verzoekers verklaringen en documenten te laten primeren op de resultaten van het
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.370
VII-42.074-7/9
medisch onderzoek. Hiervoor kan, onder meer, worden gewezen op
artikel 28, § 2 van de wet van 16 juli 2004 ‘houdende het Wetboek van
internationaal privaatrecht’ (hierna: WIPR), naar luid waarvan het tegenbewijs van
de door de buitenlandse overheid vastgestelde feiten mag worden aangebracht met
alle middelen. Het resultaat van een medische leeftijdsbepaling vormt dergelijk
(tegen)bewijsmiddel.
In de bestreden beslissing wordt voorts overwogen dat de
dienst Voogdij documenten aanvaardt wanneer het verschil tussen de resultaten
van de medische test en de leeftijd volgens de documenten redelijk en dus niet te
groot is en oordeelt te dezen dat een verschil van 3,39 jaar te groot is, waardoor de
documenten niet worden aanvaard. Uit de motivering blijkt derhalve duidelijk dat
de dienst Voogdij, anders dan wat verzoeker voorhoudt, wel degelijk rekening
heeft gehouden met het door verzoeker voorgelegde Afghaanse identiteitsbewijs,
alsook waarom geen voorrang wordt gegeven aan verzoekers documenten. De
formelemotiveringsplicht gaat niet zover dat de dienst Voogdij de motieven van
zijn motieven zou moeten veruitwendigen.
Het enige middel is, voor zover ontvankelijk, ongegrond.
V. Over de vordering tot schorsing
Deze zaak vereist slechts korte debatten zodat er grond is om
toepassing te maken van artikel 93 van het besluit van de Regent van
23 augustus 1948 ‘tot regeling van de rechtspleging voor de afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State’. Er is bijgevolg geen grond meer om
de vordering tot schorsing verder te onderzoeken.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.370
VII-42.074-8/9
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het beroep tot nietigverklaring.
-
De Raad van State verwerpt de vordering tot schorsing.
-
Verzoeker wordt verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring,
begroot
op
een
rolrecht
van
200
euro
en
een
rechtsplegingsvergoeding van 154 euro, die verschuldigd is aan de
verwerende partij.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op negen januari tweeduizend vierentwintig,
door de Raad van State, VIIe kamer, samengesteld uit:
Carlo Adams,
kamervoorzitter
bijgestaan door
Bart Tettelin,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Bart Tettelin
Carlo Adams
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.370
VII-42.074-9/9