Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.393 (2024-01-11)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 258.393 van 11 januari 2024 Onderwijs en cultuur - Varia (onderwijs
en cultuur) Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
IXe KAMER
ARREST
nr. 258.393 van 11 januari 2024
in de zaak A. 232.210/IX-9799
In zake:
de VZW DE LINK
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Carl Alexander
kantoor houdend te 8000 Brugge
Zwijnstraat 3
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
de VLAAMSE GEMEENSCHAP
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Steve Ronse en Deborah Smets
kantoor houdend te 8500 Kortrijk
Beneluxpark 27B
bij wie woonplaats wordt gekozen
------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 10 november 2020, strekt tot de
nietigverklaring van het ministerieel besluit van 20 augustus 2020 ‘tot de
toekenning van een subsidie aan vzw De Link voor het actieplan ‘Opleiding en
Tewerkstelling van Ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting’ –
luik ‘Opleiding’ voor de periode van 1 januari 2020 tot en met 31 december
2020’.
II. Verloop van de rechtspleging
Bij arrest nr. 250.128 van 17 maart 2021 is de vordering tot
schorsing van de tenuitvoerlegging van de bestreden beslissing verworpen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.393
IX-9799-1/10
De verzoekende partij heeft een verzoekschrift tot voortzetting
van de rechtspleging ingediend.
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord
ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord
ingediend.
Eerste auditeur Jurgen Neuts heeft een verslag opgesteld.
De verzoekende partij en de verwerende partij hebben een
laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 18 december 2023.
Kamervoorzitter Geert Van Haegendoren heeft verslag
uitgebracht.
Advocaat Carl Alexander, die verschijnt voor de verzoekende
partij en advocaat Frederik Vuylsteke, die loco advocaten Steve Ronse en
Deborah Smets verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Marijke Sterck heeft een met dit
arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.393
IX-9799-2/10
3.1.
Verzoekster stelt zich, naar luid van haar statuten, tot doel “het
bevorderen van empowerment en emancipatie van de uitgeslotenen binnen onze
samenleving, haar burgers, diensten en beleid”. Zij “staat in voor de
methodiekontwikkeling en profielvorming van ervaringsdeskundigen in armoede
en sociale uitsluiting”. Zij wil dat doel verwezenlijken “door het organiseren van
een opleiding voor en het creëren van en toeleiden tot tewerkstelling van
ervaringsdeskundigen in de armoede en sociale uitsluiting”.
Verzoekster is naar eigen zeggen sinds 2004 erkend als
‘organisatie voor coördinatie en toeleiding tot de opleiding van opgeleide
ervaringsdeskundigen in de armoede en sociale uitsluiting’ in de zin van artikel
17 van het decreet van 21 maart 2003 ‘betreffende de armoedebestrijding’.
Zij vraagt en verkrijgt, opnieuw naar eigen zeggen, op die basis
jaarlijks subsidies vanuit de bevoegdheidsdomeinen ‘welzijn’ en ‘onderwijs’ van
de Vlaamse Gemeenschap.
Verzoekster vraagt ook voor het jaar 2020 de subsidies aan.
Met een 1 april 2020 gedateerde brief deelt de voor onderwijs
bevoegde Vlaamse minister mee wat volgt:
“Het begrotingsakkoord dat ik ontving van de Vlaamse minister bevoegd
voor Financiën en Begroting naar aanleiding van de budgetaanpassing
2019 stelt een aantal expliciete voorwaarden voor eventuele verdere
subsidiëring. Hij baseert zich daarvoor onder meer op de herhaaldelijk
geformuleerde opmerkingen van de inspecteur van financiën die geen
onvoorwaardelijk gunstig advies meer kan geven.
De Vlaamse minister bevoegd voor Financiën en Begroting maakt zich in
de eerste plaats zorgen over de tekorten en sluit daarom eventuele
meervragen alvast uit. Bovendien dienen er expliciete afspraken gemaakt
te worden met domein welzijn over de bevoegdheidsoverlap, zodat
dubbele subsidiëring van vzw de Link of haar personeel uitgesloten
wordt. Er dient daarnaast ook een evaluatie gemaakt te worden van de
doeltreffendheid van de opleidingen tot ervaringsdeskundigen in armoede
en sociale uitsluiting, specifiek in termen van tewerkstellingskansen van
alumni uit de richting.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.393
IX-9799-3/10
Ik zie mij dan ook genoodzaakt om op basis van artikel 9 van het
subsidiebesluit een audit te laten uitvoeren. Deze audit zal bestaan uit
twee luiken:
- Enerzijds zal de financiële gezondheid, de financiële overlap met het
beleidsdomein Welzijn, het wegwerken van de financiële tekorten en de
daaraan gekoppelde personeelskostproblematiek onderzocht worden.
- Daarnaast zal er gepeild worden naar de doeltreffendheid van de
opleidingen, specifiek in termijn van tewerkstellingskansen van de
afgestudeerden.
Voor beide reeksen vragen zullen gespecialiseerde auditors met u contact
opnemen.”
Op 15 april 2020 beslist de Vlaamse minister van Onderwijs
om aan verzoekster een subsidie toe te kennen van 248.000 euro “voor het
actieplan ‘Opleiding en Tewerkstelling van Ervaringsdeskundigen in armoede en
sociale uitsluiting’ – luik ‘Opleiding’ voor de periode van 1 januari 2020 tot en
met 31 augustus 2020”. In de begeleidende e-mail wordt erop gewezen dat “de
middelen voorlopig [worden] toegekend tot 31 augustus 2020”, “[i]n afwachting
van de resultaten van de lopende audit”.
Op 20 augustus 2020 beslist de Vlaamse minister van
Onderwijs om, voor de periode van 1 januari 2020 tot 31 december 2020, de
subsidie voor verzoekster te brengen op 310.000 euro. Met een brief van 18
september 2020 wordt verzoekster van deze beslissing in kennis gesteld. De brief
zelf leest als volgt:
“Het beleidsdomein Onderwijs kiest in de toekomst voor een ander model
voor de ondersteuning van kansarme Vlamingen die binnen het
volwassenenonderwijs een opleiding volgen.
Voor vzw De Link betekent dit dat de huidige subsidiëring voor
opleidingen van ervaringsdeskundigen in de armoede zal uitdoven. De
reeds opgestarte cohortes zullen hun vierjarig traject wel kunnen afronden
in Kortrijk en Gent.
In bijlage vindt u het besluit dat deze beslissing bekrachtigt. Het
deelbedrag van de subsidie voor september tot december wordt naar
beneden bijgesteld omdat er in Antwerpen en in Hasselt geen nieuwe
cohortes opgestart moeten worden.
Ik kan mij voorstellen dat deze moeilijke boodschap veel teleurstelling
opwekt binnen uw vereniging. Sta mij toe te benadrukken dat deze
beleidskeuze geen afbreuk doet aan jullie engagement en jullie werk.
Ondanks jullie inspanningen daalt echter het aantal ervaringsdeskundigen
in de armoede die een plek vinden op de arbeidsmarkt. De huidige manier
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.393
IX-9799-4/10
van werken biedt blijkbaar onvoldoende garanties op een stabiele
tewerkstelling. Deze evolutie kon helaas niet ten goede gekeerd worden.
De recente audit van de vzw bevestigt dat jullie grote inspanningen doen
om een zeer kwetsbare doelgroep alle kansen te bieden, maar er blijken te
weinig duurzame resultaten op de lagere termijn. Bovendien blijkt uit de
financiële analyse dat de huidige structuur van de vzw het schier
onmogelijk maakt om de verschillende subsidiestromen van elkaar te
onderscheiden en om ze elk afzonderlijk te evalueren. De externe
auditpartner waarschuwt dat we daardoor eigenlijk niet beschikken over
volledige en correcte cijfers. Een doorgedreven analyse blijkt onmogelijk
omdat de structuur van de boekhouding het niet toelaat en omdat
verschillende onzorgvuldigheden in de boekhoudkundige verwerking de
zaak verder bemoeilijken.”
IV. Ontvankelijkheid van het beroep
Exceptie
In het auditoraatsverslag wordt ambtshalve het belang van
verzoekster onderzocht en als volgt beoordeeld:
“4. Zoals verzoekster het zelf verwoordt in haar memorie van
wederantwoord, is de bestreden beslissing ‘de eerste (…) in een reeks met
de finaliteit om de volledige subsidiëring van de organisatie van de
opleiding voor ervaringsdeskundigen in de armoede en sociale uitsluiting
stop te zetten’.
Evenwel dient vastgesteld dat verzoekster de andere, navolgende
besluiten uit die ‘reeks’ niet heeft bestreden. Daaruit kan en moet, naar
het oordeel van de auditeur-verslaggever, worden afgeleid dat verzoekster
zich niet langer verzet tegen het uitdoofscenario waarvoor de voor
Onderwijs bevoegde Vlaamse minister heeft geopteerd. Minstens moet
worden besloten dat verzoekster met de nietigverklaring van alleen de
thans bestreden beslissing het voormelde scenario niet ongedaan kan
maken, laat staan dat zij de opleiding in 2020-2021 nog effectief zou
kunnen organiseren.
In die mate heeft verzoekster dan ook het belang bij haar beroep verloren.
5. Alsdan rijst de vraag welk specifiek belang verzoekster nog kan hebben
bij de nietigverklaring van alleen de eerste beslissing uit die reeks.
Het is niet denkbeeldig dat aan die ene beslissing bepaalde financiële
nadelen verbonden zijn die zij alsnog rechtgezet wil zien. In dat verband
maakte verzoekster in haar vordering tot schorsing gericht tegen dezelfde
beslissing, ter staving van de spoedeisendheid van haar zaak, immers
gewag van ‘werkingskosten én personeelskosten’ waar zij tegenaan zag.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.393
IX-9799-5/10
Daar moet haar dan weer worden tegengeworpen dat de bevoegde
Vlaamse minister in een brief van 15 juni 2021 die verzoekster zelf
bijbrengt, heeft aangegeven akkoord te gaan met ‘een eenmalige,
bijkomende tegemoetkoming in de afbouwkosten van vzw De Link voor
een bedrag van 116.492 euro’.
Op die manier is ook aan het eventuele financieel nadeel – dat verzoekster
overigens in haar verzoekschrift zelf niet hoger dan dit bedrag heeft
ingeschat – verholpen.
6. De auditeur-verslaggever is van oordeel dat het verzoekster aan een
belang bij haar beroep ontbreekt.”
In haar laatste memorie repliceert verzoekster “dat zij nog
steeds belang heeft bij de vernietiging van de bestreden beslissing”, wat zij
toelicht als volgt:
“Doordat de ministeriële beslissing niet werd geschorst kon verzoekster
die beslissing enkel ondergaan zonder ermee akkoord te gaan.
Dat wil niet zeggen, wel integendeel, dat verzoekster zich niet langer zou
verzetten tegen het uitdoofscenario waarvoor de voor Onderwijs bevoegde
Vlaamse minister heeft geopteerd.
Er is dan ook geen sprake van instemming of berusting in de bestreden
beslissing. Door het uitdoven van de subsidiëring van verzoekster voor
haar decretale opdracht en erkenning van ‘organisatie voor coördinatie en
toeleiding tot de opleiding van opgeleide ervaringsdeskundigen in
armoede en sociale uitsluiting’ in de zin van artikel 17 van het decreet van
21 maart 2003 ‘betreffende de armoedebestrijding’, wordt in de feiten de
opleiding tot ‘ervaringsdeskundige in armoede en sociale uitsluiting’
afgeschaft.
Inderdaad sedert de afbouw van de subsidies aan De Link zijn door de
betrokken CVO’s geen nieuwe opleidingen meer opgestart wegens gebrek
aan ondersteuning door De Link.
Het belang van verzoekster raakt in de eerste plaats niet aan het financieel
nadeel, maar aan haar erkenning door de Vlaamse Regering als
opleidingsorganisatie, tevens enige organisatie die erkend is voor het
grondgebied van het Vlaamse Gewest.
De ministeriële beslissing werd na de start van het schooljaar genomen en
de éénmalige, bijkomende tegemoetkoming in de afbouwkosten sloeg
enkel op de opzegvergoedingen die moesten betaald worden voor de
(laattijdige) opzegging van de lesgevers-ervaringsdeskundigen die in
dienst waren.
Het auditoraatsverslag lijkt te zeggen dat het rechtens vereiste belang
teloor is gegaan door het enkele feit dat de bestreden beslissing is
uitgevoerd en op die manier heel haar effect heeft gehad.
Dit volstaat niet om te besluiten de annulatievordering af te wijzen.
Vgl. R.v.St., v.z.w. Association pour la préservation de l’environnement
de Nivelles et environs, nr. 18101, 11 februari 1977, Adm. Publ. (T ),
1976-77, 243, waarin, bij wijze van bij wijze van voorbeeld, de
vereniging die opkwam tegen een beslissing waarbij op een omloop een
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.393
IX-9799-6/10
autowedstrijd wordt toegelaten – ondanks het feit dat de wedstrijden
hadden plaatsgehad – wèl geachte werd een voldoende actueel belang te
hebben om te doen vaststellen dat de wedstrijden niet toegestaan werden
volgens de reglementaire procedure en dat de hinder op onregelmatige
wijze aan de omwonenden werd opgelegd.”
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.393
IX-9799-7/10
Beoordeling
Het belang, waarvan een verzoekende partij blijk moet geven,
dient te bestaan op het ogenblik van het indienen van het annulatieberoep en de
verzoekende partij moet dat belang behouden tot aan de uitspraak. De aard van
het belang kan weliswaar evolueren maar een verzoekende partij moet minstens
aannemelijk maken dat de gevraagde nietigverklaring haar nog een concreet
voordeel oplevert. Dit voordeel moet in beginsel meer zijn dan de
genoegdoening, verbonden met het horen onwettig verklaren van de bestreden
beslissing.
Ook ligt het op de weg van een verzoekende partij, wanneer er
twijfel rijst omtrent haar actueel belang, om aan de Raad van State alle nuttige
gegevens ter beoordeling voor te leggen, die kunnen aantonen dat zij in de
concrete omstandigheden van de zaak nog steeds een actueel en rechtstreeks
belang bij de nietigverklaring behoudt.
Het auditoraatsverslag zegt geenszins datgene wat verzoekster
erin leest, “dat het rechtens vereiste belang teloor is gegaan door het enkele feit
dat de bestreden beslissing is uitgevoerd en op die manier heel haar effect heeft
gehad”. Het auditoraatsverslag stelt vast dat verzoekster heeft nagelaten om nog
de “andere, navolgende besluiten” aan te vechten, zodat zij door te zegevieren in
huidig beroep het uitdoofscenario niet meer ongedaan kan maken. Wat de thans
bestreden beslissing betreft, stelt het auditoraat voorts vast dat ze verzoekster
geen financieel leed (meer) bezorgt dat niet minstens is verholpen door een latere
eenmalige tegemoetkoming.
Verzoekster beweert nu wel dat zij nog steeds belang heeft bij
het beroep, maar zij faalt erin om deze in het auditoraatsverslag opgenomen
vaststellingen te weerleggen of om anderszins aan te tonen nog een voordeel te
hebben bij de nagestreefde nietigverklaring.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.393
IX-9799-8/10
Zij bevestigt dat de opleiding “in de feiten” is afgeschaft, maar
laat niet begrijpen hoe de gevorderde nietigverklaring van een beslissing die
enkel ziet op de subsidiëring in 2020 die afschaffing kan keren, gegeven het feit
dat zij heeft nagelaten de navolgende besluiten van het “uitdoofscenario” aan te
vechten.
Terwijl het auditoraatsverslag aanneemt dat financiële nadelen
“niet denkbeeldig” zijn, verzuimt verzoekster in haar laatste memorie te
preciseren of zij naast de “tegemoetkoming in de afbouwkosten” nog andere
kosten heeft gehad die met een nietigverklaring goedgemaakt kunnen worden.
Integendeel weerspreekt zij niet de vaststelling, in het auditoraatsverslag, dat zij
“[het financieel nadeel] in haar verzoekschrift zelf niet hoger dan dit bedrag heeft
ingeschat” en geeft zij aan dat haar belang “in de eerste plaats niet [raakt] aan het
financieel nadeel”.
Volgens verzoekster “raakt” haar belang aan haar erkenning,
maar de bestreden beslissing betreft enkel haar subsidiëring en zegt niets over
haar erkenning, waarover verzoekster naar eigen zeggen sinds 2004 beschikt.
Aldus toont verzoekster niet aan nog over een actueel belang te
beschikken.
De exceptie is gegrond.
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het beroep.
-
De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van de vordering tot
schorsing en het beroep tot nietigverklaring, begroot op een rolrecht van
400 euro, een bijdrage van 40 euro en een rechtsplegingsvergoeding van
840 euro, die verschuldigd is aan de verwerende partij.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.393
IX-9799-9/10
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op elf januari tweeduizend vierentwintig,
door de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
Geert Van Haegendoren,
kamervoorzitter,
Wouter Pas,
staatsraad,
Frédéric Vanneste,
staatsraad,
bijgestaan door
Vera Wauters,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Vera Wauters
Geert Van Haegendoren
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR. 258.393
IX-9799-10/10