Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554 (2024-01-24)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 258.554 van 24 januari 2024 Openbaar ambt - Personeel van het
onderwijs - Aanwerving en loopbaan Beslissing : Vernietiging Verwerping
overige Depersonalisatie
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
IXe KAMER
ARREST
nr. 258.554 van 24 januari 2024
in de zaak A. 233.763/IX-9890
In zake:
XXXX
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Bart Staelens
kantoor houdend te 8000 Brugge
Gerard Davidstraat 46 bus 1
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
de UNIVERSITEIT ANTWERPEN
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Christophe Coen en Liesbeth Van der Straten
kantoor houdend te 2018 Antwerpen
Mechelsesteenweg 210 A bus 10
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 28 mei 2021, strekt tot de
nietigverklaring van (letterlijk citaat):
“1/ De beslissing van 23 maart 2021 van het Bestuurscollege van de
Universiteit Antwerpen […] waarbij Noël Clycq voor de derde maal
wordt aangesteld als docent in het tenure track stelsel met een opdracht
van onderwijs, onderzoek en dienstverlening in het domein ‘Governance
of learning in an era of globalization’ en het doceren van het
opleidingsonderdeel ‘Internationalisering van opleiding en onderwijs’.
2/ Het niet-nemen door de Universiteit Antwerpen na daartoe
overeenkomstig art. 14 § 3 wetten op de Raad van State op 8 januari 2021
te zijn aangemaand, namelijk om als antwoord op deze aanmaning
verzoekster te re-integreren in de graad die overeenstemt met de
verdiensten van verzoekster, dat er geponeerd werd dat het dienstverband
beëindigd was.
3/ De impliciete weigering verzoekster te re-integreren en de impliciete
weigering verzoekster aan te stellen en te belasten met een opdracht van
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-1/34
onderwijs, onderzoek en dienstverlening in het domein ‘Governance of
learning in an era of globalization’ en het doceren van het
opleidingsonderdeel ‘Internationalisering van opleiding en onderwijs’.”
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord
ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord
ingediend.
Eerste auditeur Iris Verheven heeft een verslag opgesteld.
De verzoekende partij en de verwerende partij hebben een
laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 4 december 2023.
Kamervoorzitter Geert Van Haegendoren heeft verslag
uitgebracht.
Advocaat Bart Staelens, die verschijnt voor de verzoekende
partij en advocaten Christophe Coen en Liesbeth Van der Straten, die verschijnen
voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Iris Verheven heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-2/34
III. Feiten
3.1.
Verzoekster is sinds 20 september 1999 met opeenvolgende
arbeidsovereenkomsten of tijdelijke aanstellingen voor bepaalde duur, BAP of
ZAP, tewerkgesteld bij de Universiteit Antwerpen.
Op 20 november 2012 beslist de raad van bestuur van de
Universiteit Antwerpen om verzoekster met ingang van 1 december 2012 aan te
stellen voor een periode van drie jaar als deeltijds docent (40%) in het domein
‘Onderwijsrecht en Internationalisering van opleiding en onderwijs’ bij het
Instituut voor Onderwijs en Informatiewetenschappen. Verzoekster doceert vanaf
het academiejaar 2012-2013 de opleidingsonderdelen ‘Onderwijsrecht’ en
‘Internationalisering van opleiding en onderwijs’.
3.2.
Op 23 januari 2018 beslist het bestuurscollege van de
Universiteit Antwerpen een vacature uit te schrijven voor een voltijds
onderzoeksprofessor in het domein Governance of learning in an era of
globalisation.
Verzoekster en Noel Clycq zijn kandidaat, onder anderen.
Noel Clycq haalt na een preselectie de shortlist, verzoekster
valt af.
Op 28 augustus 2018 beslist het bestuurscollege om Noel Clycq
met ingang van 1 oktober 2018 aan te stellen als voltijds docent in het
zogenoemde tenure track stelsel bij het departement Opleidings- en
Onderwijswetenschappen van de faculteit Sociale Wetenschappen met een
opdracht van onderwijs, onderzoek en dienstverlening in het domein Governance
of learning in an era of globalisation voor een periode van vijf jaar.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-3/34
Op 11 december 2018 wordt die beslissing door het
bestuurscollege ingetrokken en op dezelfde datum neemt het bestuurscollege een
nieuwe beslissing waarbij Noel Clycq opnieuw wordt aangesteld.
Op vordering van verzoekster vernietigt de Raad van State
voormeld aanstellingsbesluit van 11 december 2018 bij arrest nr. 249.191 van 10
december 2020.
3.3.
Op 8 januari 2021 zendt verzoeksters raadsman de verwerende
partij volgend aangetekend schrijven:
“Op 10 december 2020 heeft de Raad van State bij arrest nr. 249.191 op
mijn verzoek de beslissing vernietigd van het bestuurscollege waarbij de
Heer Noël Clycq wordt aangesteld als docent in een tenure track stelsel
met een opdracht van onderwijs, onderzoek en dienstverlening in het
domein Governance of learning in an era of globalisation.
Hierbij verzoek ik krachtens art. 14, § 3 Raad van State-wet om mij deze
aanstelling te verlenen.
Bij wijze van rechtsherstel na dit arrest lijkt dit evident te zijn maar toch
schrijven we U bijkomend aan krachtens art. 14, § 3 Raad van State-wet
om een besluit te nemen, omdat er uiteraard, en eigenlijk voorafgaandelijk
aan de betwisting wie er diende te worden aangesteld, nog een andere
problematiek niet kan uit de weg worden gegaan.
Mijn cliënte is 16 jaar lang met opeenvolgende aanstellingen en/of
overeenkomsten voor bepaalde duur verbonden geweest aan de
Universiteit Antwerpen.
[Verzoekster] werd 16 jaar lang bewust in nepstatuten gehouden door de
leidinggevenden wat strijdig is met het Unie-recht. Zij heeft aan de
Universiteit Antwerpen gedurende 16 jaar een academische loopbaan
uitgebouwd met 24 opeenvolgende tijdelijke en deeltijdse aanstellingen in
statuten die nooit tot een vaste benoeming konden leiden.
Enkel voor de opleidingsonderdelen die zij doceerde werd de open
vacature voor een structurele aanstelling systematisch en zonder enige
deadline steeds weer uitgesteld tot na de niet verlenging van haar 24e
arbeidsverhouding. Pas na haar niet verlenging, werd een structurele
100% vacature voor een vaste benoeming uitgeschreven in de discipline
die zij doceerde sinds AJ 2005/2006 waaruit zij – zoals blijkt uit het arrest
van de Raad van State – ten onrechte werd geweerd.
Al de (mannelijke) collega’s met vergelijkbare opdrachten van opleiding,
onderzoek en academische dienstverlening in het Departement
Opleidings- en Onderwijswetenschappen werden vast en voltijds statutair
benoemd en kregen systematisch promotie tot gewoon hoogleraar.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-4/34
Na een jarenlange voltijdse BAPZAP aanstelling waarbij zij wegens het
BAP statuut als gevolg van het uitblijven van een open vacature, werd
uitgesloten van elke promotiekans, gebeurde de hernieuwing van haar
aanstelling in 2012, in twee statuten waarvan een tijdelijke statutaire
aanstelling van 40 % (in een te lage inschaling) in combinatie met een
contractuele 20 % als BAPZAP, een combinatie die bewust gebruikt werd
om te vermijden dat zij een vaste aanstelling krijgt.
Alvorens een 100% structurele open vacature uit te schrijven, werd
[verzoekster] na 16 jaar beëindigd om plaats te maken voor een interne
doctorandus.
Deze werkwijze is strijdig met o.a. Clausule 4 en Clausule 5 van de op
18 maart 1999 gesloten raamovereenkomst inzake arbeidsovereenkomsten
voor bepaalde tijd, en Clausule 4 van de raamovereenkomst inzake
deeltijdarbeid zoals uitgelegd in de recente arresten van het Hof van
Justitie van de Europese Unie van 19 maart 2020 in gevoegde zaken C103/18 en C-429/18 Ruiz e.a. tegen Comunidad de Madrid met Conclusie
van Advocaat-Generaal J. Kokott van 17 oktober 2019 en van 3 oktober
2019 in zaak C-274/18 Minoo Schuch-Ghannadan tegen Medizinische
Universität Wien met conclusie van Advocaat-Generaal G. Pitruzzella van
27 juni 2019, paragraaf 19 tot 40 (zie bijlagen) en Richtlijn 200/78.
Er is geen sprake van enige ‘objectieve redenen’, precieze en concrete
omstandigheden die een bepaalde activiteit kenmerken en rechtvaardigen
dat in die specifieke context gebruik wordt gemaakt van opeenvolgende
arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd. Looptijden van 16 jaar en 24
opeenvolgende arbeidsverhoudingen zijn – volgens het Hof van Justitie
van de Europese Unie – , absoluut beschouwd, zeer lang en worden als
buitensporig aangemerkt. Er werd dan ook met betrekking tot
[verzoekster] misbruik gemaakt van arbeidsverhoudingen voor bepaalde
tijd.
[Verzoekster] was sinds 1999 en gedurende het overgrote deel van haar
tewerkstelling aan de Universiteit Antwerpen tewerkgesteld voor 100 %
maar werd nooit vast benoemd.
Dit is het gevolg van de toepassing die de Universiteit Antwerpen van
artikel […] V.28 Codex Hoger Onderwijs maakt met miskenning van
Clausule 4 en Clausule 5 van de raamovereenkomst inzake
arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd en Clausule 4 van de
raamovereenkomst inzake deeltijdarbeid.
[Verzoekster] was in de periode 2006-2015 als enige vrouwelijke
personeelslid verbonden aan het Departement Opleidings- en
Onderwijswetenschappen en werd als enige op basis van de
‘beleidsvrijheid’ gedurende 16 jaar te werk gesteld op grond van 24
opeenvolgende,
kortlopende,
voltijdse
en
deeltijdse
arbeidsovereenkomsten en statutaire aanstellingen van enkele maanden tot
één en maximaal 3 jaar, zonder enige beperking in het totaal aantal
opeenvolgende verlengingen, terwijl alle andere (mannelijke) collega’s
(die nota bene aan de Universiteit Antwerpen hadden gedoctoreerd of
post-doc waren geweest bij de leidinggevende [P] die had moeten
geweerd worden uit de selectiecommissie [volgens] het arrest van de Raad
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-5/34
van State nr. 249.191 van 10 december 2020 […]) met vergelijkbare
opdrachten een vaste en voltijdse benoeming genoten en promotie tot
gewoon hoogleraar kregen.
De Universiteit Antwerpen heeft geen enkel objectief criterium op basis
waarvan de voltijdse of deeltijdse personeelsleden vast benoemd (als
ZAP) dan wel tijdelijk aangesteld worden in een mozaïek aan statuten van
tijdelijk ZAP, tijdelijk BAPZAP of tijdelijk BAP.
In 2012 werd [verzoekster] die voorheen als voltijds was aangesteld,
aangesteld in twee statuten waarvan een deeltijdse docent waarbij haar
een statutair 40% ZAP aanstellingspercentages werd toegekend aangevuld
met een 20% contractueel BAP ZAP – allemaal op werkingsmiddelen van
de Universiteit Antwerpen, op grond van onbeperkte ‘beleidsvrijheid’,
zonder objectieve criteria vast te leggen, en zonder enige objectieve
werklastmeting toe te passen waardoor zij als de enige vrouwelijke docent
slechts 40% tijdelijk statutair werd aangesteld voor een zwaardere
werkbelasting dan sommige van haar mannelijke collega’s die na haar (bij
de leidinggevende [P]) doctoreerden maar met een vast en voltijds
mandaat werden aangesteld en gepromoveerd werden tot gewoon
hoogleraar met aanzienlijk minder academische verdiensten.
Door een dergelijke werkwijze heeft de Universiteit Antwerpen
[verzoekster] als tijdelijk (60%) en deeltijds ZAP (40%) bij haar
tewerkstelling en bij de niet verlenging van de arbeidsverhouding bij de
jaarwisseling 2015/2016 op basis van de ‘beleidsvrijheid’ van de
universiteit, de bescherming van het Unierecht ontzeg[d].
Het niet in dienst houden van [verzoekster] nadat 16 jaar lang allerlei
kleinere contracten en/of aanstellingen aan elkaar werden gebreid, kan de
toets aan het Europees Recht niet doorstaan.
De annulatie van de in tegenstrijd daarmee doorgevoerde aanstelling van
de heer Clycq, zorgt er in elk geval voor dat er hoe dan ook een aantal
praktische problemen, die de Universiteit uiteraard zelf had gecreëerd,
niet meer kunnen tegengeworpen worden, die aanstelling die in de
praktijk misschien het respect voor het Europees Recht zou bemoeilijkt
hebben, is door het duidelijke arrest van de Raad uit de rechtsorde
verwijderd.
Mogen wij dan ook verzoeken dat U in respect voor het Europees Recht
en uiteraard ook in respect voor het arrest van de Raad van State van 10
december 2020, mijn cliënte een aanstelling verleent, waarbij het respect
voor de raamovereenkomst en het Europees Recht wordt opgebracht.”
3.4.
Op 20 januari 2021 beslist de faculteitsraad om Noel Clycq
voltijds als gastprofessor aan te stellen, in afwachting van het hernemen van de
aanstellingsprocedure.
3.5.
Op
26
januari
2021
beslist
het
bestuurscollege
de
selectieprocedure voor de vacature voor onderzoeksprofessor (TTZAPBOF) in
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-6/34
het domein Governance of learning in an era of globalisation binnen het
departement Opleidings- en Onderwijswetenschappen van de faculteit Sociale
Wetenschappen met de belanghebbenden te hervatten.
3.6.
Met een e-mailbericht van 27 januari 2021 herinnert
verzoekster de verwerende partij aan haar aanmaning.
3.7.
Op 17 februari 2021 wordt, na een hoorzitting met verzoekster
en Noel Clycq en nadat door beiden een proefles is gegeven, Noel Clycq door de
adviescommissie voor aanstelling voorgedragen.
Op 24 februari 2021 beslist de faculteitsraad om het advies van
de adviescommissie te volgen en om Noel Clycq voor te stellen aan het
bestuurscollege voor de betrokken aanstelling.
Op 9 maart 2021 beslist de onderzoeksraad “[v]oortgaande op
het advies, inclusief de daarbij gegeven motivering, zoals geformuleerd door de
adviescommissie” om Noel Clycq aan het bestuurscollege voor te stellen voor de
invulling van de vacante positie.
3.8.
Op 23 maart 2021 beslist het bestuurscollege om Noel Clycq
met uitwerking vanaf 1 oktober 2018 aan te stellen als voltijds docent in het
tenure track stelsel in het domein Governance of learning in an era of
globalisation bij het departement Opleidings- en Onderwijswetenschappen van de
faculteit Sociale Wetenschappen met een opdracht van onderwijs, onderzoek en
dienstverlening voor een periode van vijf jaar.
In hoofdorde stelt het bestuurscollege dat verzoekster niet
voldoet aan de profielvoorwaarde omtrent het bezitten van een doctoraat op
proefschrift in de sociale wetenschappen. “Louter ondergeschikt” beoordeelt het
bestuurscollege ook op omstandige wijze de kandidatuur van verzoekster “ten
gronde”, om te besluiten haar niet in de finale rangschikking op te nemen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-7/34
IV. Nadere omschrijving van het voorwerp van het beroep
Verzoekster mocht het volgende lezen in het auditoraatsverslag
over de nadere precisering van de door haar aangevochten beslissingen en de
onduidelijkheid die haar verzoekschrift doet rijzen in dat verband:
“1. Het verzoekschrift viseert verschillende beslissingen.
2. De eerste bestreden beslissing betreft de aanstelling van 23 maart 2021
door het bestuurscollege van de Universiteit Antwerpen van Noel Clycq
als docent in een tenure track stelsel met een opdracht van onderwijs,
onderzoek en dienstverlening [in] het domein Governance of learning in
an era of globalisation.
3. De tweede bestreden beslissing is de afwijzende beslissing om
verzoekster aan te stellen, afgeleid uit het stilzwijgen van de verwerende
partij na het verstrijken van een termijn van vier maanden vanaf de door
verzoekster betekende aanmaning conform artikel 14, § 3, van de
gecoördineerde wetten op de Raad van State.
Uit voornoemde aanmaning en de lezing van het verzoekschrift lijkt de
verplichting om verzoekster aan te stellen op twee benen te hinken.
Eensdeels poneert verzoekster dat haar aanstelling zou voortvloeien bij
wijze van rechtsherstel uit ’s Raads arrest nr. 249.191 van [10 december]
2020 (hierna : tweede bestreden beslissing, eerste draagwijdte).
Anderdeels, beroept zij zich, op de opeenvolgende aanstellingen en/of
overeenkomsten, lopende over meer dan zestien jaar, met de verwerende
partij, op richtlijn 1999/70/EG van de Raad van 28 juni 1999 ‘betreffende
de door het EVV, de UNICE en het CEEP gesloten raamovereenkomst
inzake
arbeidsovereenkomsten
voor
bepaalde
tijd’
[‘de
Raamovereenkomst’], op basis waarvan zij ‘nooit (had) mogen
buitengesloten zijn’ en vraagt zij daarom ‘de impliciete weigering om
haar te re-integreren te vernietigen’ (hierna : tweede beslissing, tweede
draagwijdte).
4. Als derde beslissing wordt aangewezen ‘De impliciete weigering
verzoekster te re-integreren en de impliciete weigering verzoekster aan te
stellen en te belasten met een opdracht van onderwijs, onderzoek en
dienstverlening in het domein ‘Governance of learning in an era of
globalization’ en het doceren van het opleidingsonderdeel
‘Internationalisering van opleiding en onderwijs’.
De verwerende partij merkt op dat deze derde beslissing op twee wijze[n]
kan worden begrepen.
Zij werpt op dat in de mate deze derde beslissing en de re-integratie steunt
op de Raamovereenkomst, zij samen[valt] met de tweede bestreden
beslissing, tweede draagwijdte.
Deze zienswijze kan worden bijgetreden.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-8/34
Daarnaast stelt de verwerende partij dat zij ook kan worden opgevat als de
impliciete weigering om verzoekster aan te stellen als laureaat van de
selectieprocedure voor de vacature ‘Onderzoeksprofessor (TTZAPBOF)
in het domein ‘Governance of learning in an [e]ra of globalisation’.
Uit de lezing van het verzoekschrift, inzonderheid het vierde en vijfde
middel, blijkt dat verzoekster van oordeel is dat, gelet op de vergelijking
van titels en hetgeen aan onderhavige vordering is vooraf gegaan de
verwerende partij niet anders kan dan haar aanstellen.
De derde bestreden beslissing zal enkel in die zin dan ook verder worden
onderzocht.”
5.
In principe bepaalt het voorwerp van het beroep zoals het in
het verzoekschrift wordt omschreven, de grenzen van de rechtsstrijd en van de
vernietiging die wordt uitgesproken. Het voorwerp moet in het inleidend
verzoekschrift worden aangegeven.
Het inquisitoriaal karakter van de rechtspleging voor de Raad
van State houdt onder meer in dat het evenwel aan de Raad toevalt om uit te
maken wat het precieze voorwerp is van een beroep of vordering, rekening
houdend met de omschrijving ervan in het verzoekschrift.
In geval van onduidelijkheid dient de Raad het verzoekschrift
te interpreteren. Het ligt evenwel op de weg van een verzoekende partij, wanneer
in het auditoraatsverslag om precisering wordt gevraagd om het voorwerp af te
bakenen of wanneer in dat verslag op onduidelijkheden of interpretatieproblemen
wordt gewezen, om het voorwerp van haar vorderingen precies en duidelijk te
omschrijven.
6.1.
In haar laatste memorie gaat verzoekster evenwel niet in op de
sub 4 aangehaalde analyse.
6.2.
Wel schrijft zij, maar dan in haar dupliek over de
ontvankelijkheid van het beroep onder punt II.5, dat “in die plaats waar de
verzoekende partij aanspraak maakte om gereïntegreerd te worden, een ander [is]
aangesteld, namelijk de Heer Clycq” en dat het eerste voorwerp van het beroep,
de benoeming van Noel Clycq, “naadloos samen[hangt]” met het tweede
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-9/34
voorwerp. Om die reden, zo meent verzoekster, vermag zij de beide beslissingen
ook ontvankelijk te bestrijden in één enkel verzoekschrift. Overigens kan ook al
in een e-mail van verzoekster aan de verwerende partij van 27 januari 2021 als
haar standpunt worden gelezen, dat de aanmaning ex artikel 14, § 3, RvS-Wet de
opdracht betreft waarvoor de selectieprocedure na arrest nr. 249.191 van 10
december 2020 is hernomen. Een aanmaning, overigens, die verzoekster niet
zomaar in de loop van of na haar loopbaan bij de verwerende partij aan de
verwerende partij heeft gericht, maar na en omwille van voormeld arrest.
De Raad moet uit één en ander afleiden, dat verzoeksters
aanmaning met toepassing van artikel 14, § 3, RvS-Wet welbepaald betrekking
heeft op een aanstelling die zij ambieert in de betrekking waarvoor zij op 23
maart 2018 heeft gesolliciteerd en waarin met de eerste bestreden beslissing Noel
Clycq is aangesteld. Het gaat met andere woorden welzeker over die vacature.
Daarmee spoort overigens de aanmaning van verzoekster in haar brief van 8
januari 2021, “krachtens art. 14 § 3 Raad van State-wet om mij deze aanstelling
te verlenen”, waarbij zij gezien de eraan voorafgaande alinea refereert aan de
aanstelling die bij arrest nr. 249.191 van 10 december 2020 is vernietigd: dat is de
aanstelling waarvan de selectieprocedure daarop is hernomen geworden en die is
uitgelopen op de beslissing die het eerste voorwerp vormt van huidig beroep.
Gelet op wat voorafgaat, onderzoekt de Raad van State hierna
de ontvankelijkheid en, in voorkomend geval, de gegrondheid van de volgende
beslissingen.
Het eerste voorwerp van huidig beroep is de beslissing van het
bestuurscollege van de Universiteit Antwerpen van 23 maart 2021, waarbij Noel
Clycq wordt aangesteld als voltijds docent in het tenure track stelsel in het
domein ‘Governance of learning in an era of globalisation’.
Het tweede voorwerp is de afwijzende beslissing om
verzoekster aan te stellen als voltijds docent in het tenure track stelsel in het
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-10/34
domein ‘Governance of learning in an era of globalisation’, afgeleid uit het
stilzwijgen van de verwerende partij na het verstrijken van een termijn van vier
maanden vanaf de door verzoekster op 8 januari 2021 betekende aanmaning
conform artikel 14, § 3, RvS-Wet.
Het derde voorwerp is de impliciete weigering om verzoekster
aan te stellen als voltijds docent in het tenure track stelsel in het domein
‘Governance of learning in an era of globalisation’, welke afgeleid moet worden
uit het bestaan van de eerste bestreden beslissing.
V. Ontvankelijkheid van het beroep
Exceptie
In de memorie van antwoord werpt de verwerende partij op,
weliswaar in verband met het derde voorwerp van het beroep:
“Voor zover de derde bestreden beslissing moet worden begrepen als een
impliciete weigering om verzoekster aan te stellen als laureaat van de
selectieprocedure voor de vacature ‘Onderzoeksprofessor (TTZAPBOF)
in het domein Governance of learning in an era of globalisation’, is het
beroep tegen de derde bestreden beslissing onontvankelijk aangezien
daaromtrent een expliciete beslissing is tussengekomen, met name de
eerste bestreden beslissing.
Wanneer de overheid een expliciete beslissing heeft genomen, zoals een
weigering tot aanstelling, kan de verzoeker zich niet steunen op artikel 14,
§3 van de gecoördineerde wetten op de Raad van State om te besluiten tot
het bestaan van een impliciete weigeringsbeslissing. Voor de toepassing
van dat artikel is immers vereist dat de overheid heeft nagelaten om een
beslissing te nemen. Nadat de overheid daadwerkelijk heeft beslist, kan de
betrokkene zich niet meer op artikel 14, §3 beroepen omdat hij anders de
termijn om bij de Raad van State een beroep in te stellen, zou kunnen
verlengen.”
9.
In het auditoraatsverslag wordt onder meer om dezelfde reden
de ontvankelijkheid van het beroep betwist, maar dan wat het tweede voorwerp
betreft, namelijk omdat een expliciete beslissing voorligt (eerste voorwerp) en
verzoekster zich dus niet meer nuttig kan beroepen op artikel 14, § 3, RvS-Wet.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-11/34
Dit specifieke onderdeel van de in het auditoraatsverslag
besproken excepties blijft in de laatste memorie van verzoekster zonder reactie.
Beoordeling
Een impliciete (weigerings)beslissing is een rechtshandeling
die enkel afgeleid kan worden uit het bestaan van een andere, uitdrukkelijk onder
woorden gebrachte rechtshandeling.
Een stilzwijgende afwijzende beslissing is een handeling die
via een wettelijke fictie tot stand komt ingevolge het stilzitten van een
administratieve overheid; die dus in tegenstelling tot de eerstgenoemde soort
beslissing afgeleid wordt uit het net niét bestaan van een andere rechtshandeling.
Het tweede voorwerp van het voorliggende beroep is de
beslissing die verzoekster afleidt uit het stilzitten van de verwerende partij na
haar aanmaning onder verwijzing naar artikel 14, § 3, RvS-Wet. Het betreft dus
een stilzwijgende afwijzende beslissing. Overeenkomstig artikel 14, § 3, RvSWet kan tegen zulke stilzwijgende beslissing een beroep worden ingesteld,
althans wanneer de betrokken administratieve overheid verplicht is een beslissing
te nemen.
Wanneer de verwerende partij evenwel een uitdrukkelijke
beslissing neemt, komt deze beslissing in de plaats van de fictief afwijzende
beslissing die definitief ophoudt te bestaan, of verhindert ze dat zo een
afwijzende beslissing tot leven komt, ongeacht of die expliciete beslissing wettig
is. De rechtzoekende wordt dan geconfronteerd met een formele beslissing die hij
op grond van artikel 14, § 1, RvS-Wet met een annulatieberoep kan bestrijden en
die hem dus buiten het kader van artikel 14, § 3, RvS-Wet brengt. Zulks betekent,
zoals de Raad al heeft overwogen in zijn arrest nr. 78.178 van 19 januari 1999,
“dat de ene vordering niet samen met de andere kan bestaan”.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-12/34
Verzoekster heeft de verwerende partij onder verwijzing naar
artikel 14, § 3, RvS-Wet aangemaand om haar aan te stellen als voltijds docent in
het tenure track stelsel in het domein ‘Governance of learning in an era of globalisation’, nadat een eerste aanstelling van Noel Clycq in die betrekking door de
Raad van State was vernietigd.
Met de eerste bestreden beslissing heeft de verwerende partij –
overigens nog vóór het verstrijken van de vier maanden bedoeld in artikel 14,
§ 3, RvS-Wet – Noel Clycq opnieuw in die betrekking aangesteld. Uit die
aanstelling kan de impliciete weigering worden afgeleid om verzoekster aan te
stellen (derde voorwerp van het beroep), maar daaruit volgt evenzeer dat van het
ontstaan van een fictief weigeringsbesluit (tweede voorwerp van het beroep) geen
sprake kan zijn.
Het tweede voorwerp van het beroep is onbestaande. Het
beroep is in zoverre onontvankelijk, hetgeen desnoods ambtshalve moet worden
vastgesteld.
Louter ten overvloede mag worden opgemerkt dat, althans
volgens het auditoraatsverslag, de aanmaning en dus ook de tweede bestreden
beslissing een andere lezing hadden kunnen krijgen, namelijk één waarbij de
vraag om verzoekster aan te stellen los gezien wordt van de aanstelling in de
welbepaalde vacature waarop de eerste bestreden beslissing betrekking heeft.
Verzoekster houdt evenwel in haar eigen geschriften (zie sub 6.2) bij hoog en bij
laag de samenhang tussen beide voorwerpen van haar beroep staande. Het is dus
volgens die uitdrukkelijk geformuleerde visie op het voorwerp van het beroep dat
de Raad de ontvankelijkheid van het beroep hiervóór heeft onderzocht. In de
andere, volgens het auditoraat ook mogelijke lezing – welke verzoekster dus niét
tot de hare maakt en die ook door de Raad niet kan worden aangenomen tégen
verzoeksters eigen oogmerk en overtuiging in – zou het tweede voorwerp
mogelijk niet tijdig zijn aangevochten. Het beroep zou, zoals het auditoraat
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-13/34
omstandig beschrijft in het auditoraatsverslag, in zoverre alleszins eveneens
onontvankelijk zijn, maar dan omdat het tweede voorwerp niet de noodzakelijke
samenhang vertoont om samen met het eerste voorwerp met één en hetzelfde
verzoekschrift aangevochten te kunnen worden.
VI. Onderzoek van de middelen
A. Vooraf
Ermee rekening houdend dat het beroep tot nietigverklaring
enkel ontvankelijk is ten aanzien van de eerste bestreden beslissing en de derde
bestreden beslissing, aldus het auditoraatsverslag, worden de middelen gericht
tegen de tweede bestreden beslissing niet onderzocht.
Het auditoraat onderzoekt vervolgens het derde, het vierde en
het vijfde middel.
Overeenkomstig artikel 24, tweede lid, RvS-Wet onderzoekt en
beoordeelt de Raad van State hierna deze middelen die in het auditoraatsverslag
zijn besproken en die de oplossing van het geschil mogelijk maken.
Overigens komt verzoekster in haar laatste memorie niet terug
op het eerste en het tweede middel.
B. Derde middel
Standpunt van de partijen
Het derde middel is genomen uit de schending van het
onpartijdigheidsbeginsel.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-14/34
Verzoekster zet uiteen dat zij een formele klacht heeft
ingediend tegen B en G wegens pesten. B is ook lid van de adviescommissie en
de faculteitsraad. Hij heeft verzoekster eenzijdig en zonder overleg uit EduBRon
gezet begin 2015 en maakte verzoeksters ontslag op facebook publiek in juli
2015.
Over de overige leden van de adviescommissie geeft
verzoekster aan dat er telkens linken zijn met personen waartegen zij klacht heeft
neergelegd.
Daarnaast merkt verzoekster op dat bij haar onderhoud met de
adviescommissie dat plaatsvond via het digitale platform blackboard een
onzichtbare (extra) persoon is verschenen, op het ogenblik dat commissielid H
aan de beurt was. Het commissielid kon op een eenvoudige vraag van verzoekster
niet antwoorden. B maakte zich niet zichtbaar op blackboard, stelde geen vragen
maar bleef wel aangemeld zodat niet met zekerheid kan worden vastgesteld of hij
dan wel iemand anders het selectiegesprek bijwoonde en beïnvloedde.
Ook over de aanwezige studenten in de proefles en over het
externe lid formuleert verzoekster bedenkingen.
Verzoekster besluit dat de leden van de adviescommissie zijn
geselecteerd op basis van hun jarenlange hechte band met een vastbenoemd ZAPlid binnen de departementsraad.
Alle personen tegen wie verzoekster formele klachten had
ingediend bij de externe preventieadviseur wegens pesten op het werk, lieten zich
voor de faculteitsraad over de selectie verontschuldigen. Dat doet volgens
verzoekster echter weinig ter zake nu de faculteitsraad zonder meer de motivering
van de adviescommissie heeft overgenomen en niets heeft toegevoegd tijdens de
afwezigheid van de vier verontschuldigde effectieve leden. De inhoud van het
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-15/34
advies is overgenomen door het bestuurscollege zodat het een determinerende
invloed heeft gehad op de eerste bestreden beslissing.
De verwerende partij werpt tegen, onder meer, dat verzoekster
weliswaar beweert dat verschillende leden van de betrokken departementsraad
niet onpartijdig zouden zijn, maar nalaat die kritiek te betrekken op de
totstandkoming van de eerste bestreden beslissing. Verzoekster heeft mogelijk
wel klachten geformuleerd tegen leden van de departementsraad, maar geen van
de betrokkenen is tegenpartij van verzoekster in een gerechtelijke procedure. Uit
het louter indienen van een klacht kan bij gebrek aan andere, concrete
aanwijzingen dan ook niet worden afgeleid dat er is gehandeld met miskenning
van het onpartijdigheidsbeginsel.
Wat de samenstelling van de adviescommissie betreft – die
door de rector werd samengesteld – heeft verzoekster bij aanvang van het
interview “voorbehoud” gemaakt omtrent de aanwezigheid van B. De verwerende
partij verwijst naar de beoordeling van de adviescommissie, die door het
bestuurscollege is bijgevallen. In tegenstelling tot wat verzoekster betoogt, is B
geen “belanghebbende” in een formele procedure in het raam van de wet van 4
augustus 1996 ‘betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van
hun werk’. Alle klachtprocedures die verzoekster heeft ingesteld zijn immers
sinds geruime tijd afgesloten en verzoekster heeft B niet gedagvaard in de
procedure voor de arbeidsrechtbank. Alle andere verwijten die verzoekster ten
aanzien van B formuleert, zijn onbewezen beweringen of hebben betrekking op
de normale werking van het departement.
De relevantie van de opmerking over een “geestverschijning”
op blackboard ontgaat de verwerende partij.
Beoordeling
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-16/34
19.1.
In het auditoraatsverslag wordt op beredeneerde wijze
uiteengezet waarom het gros van de in dit middel geformuleerde grieven van
verzoekster onontvankelijk of ongegrond is, in de mate waarin haar kritiek
betrekking heeft, eensdeels, op de vaststelling van de vacature en, anderdeels, op
alle door verzoekster met naam genoemde leden van de adviescommissie,
faculteitsraad of departementsraad – met uitzondering van wat hierna wordt
besproken – en de studenten aanwezig bij de groepsles. Van al deze personen
bewijst verzoekster niet dat zij partijdig zijn of dat hun deelname aan de selectie
zelfs maar een schijn van partijdigheid wekt.
19.2.
In haar laatste memorie weerspreekt verzoekster deze
beoordeling en conclusie niet. Zij merkt integendeel op dat “ook deels aannemen
van gemis aan onpartijdigheid […] het gegrond verklaren van het middel [is]”.
19.3.
Daargelaten of die proceshouding betekent dat verzoekster in
die mate niet meer aandringt op het middel, ziet de Raad geen reden om, anders
dan verzoekster, de zienswijze van het auditoraat tegen te spreken.
In zoverre wordt het middel dus verworpen.
Het auditoraat gaat dan nader in op twee specifieke onderdelen
van het middel.
Wat de aanwezigheid betreft van B tijdens het onderhoud van
verzoekster met de adviescommissie, herinnert het auditoraat eerst aan de
overwegingen sub 18 tot 22 in arrest nr. 249.191 van 10 december 2020 die de
Raad van State ertoe brachten de schending van de onpartijdigheidsplicht aan te
nemen wegens de toenmalige betrokkenheid van een ander lid van de
adviescommissie. Opgemerkt wordt dan:
“Weliswaar heeft verzoekster [B] niet gedagvaard voor de
arbeidsrechtbank noch had zij een geschil aanhangig bij de Raad van State
waarbij hij betrokken was, wel heeft zij een formele klacht tegen hem
ingediend bij de externe preventiedienst en behoort hij tot de collega’s
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-17/34
waarvan het bestuurscollege van oordeel was dat er niet met verzoekster
kan worden samengewerkt. In het licht van het voornoemd arrest is het
onbegrijpelijk dat de verwerende partij vasthoudt om dit lid wederom in
de selectiecommissie te laten zetelen en nog minder dat betrokkene zelf
zich niet heeft onthouden deel te nemen aan de werkzaamheden van de
selectiecommissie.
De co-voorzitter van de selectiecommissie leek nochtans het voorbehoud
door verzoekster te begrijpen en heeft voorgesteld dat [B] geen vragen
zou stellen, voorstel waaraan de betrokkene zich heeft gehouden. Het niet
stellen van vragen garandeert evenwel niet dat nagegaan kan worden in
welke mate het betrokken lid het advies van de selectiecommissie heeft
beïnvloed.”
Over het verloop van het onderhoud met de adviescommissie
stelt het auditoraatsverslag voorts:
“Wat betreft verzoeksters vrees dat het selectiecommissielid [H] werd
gestuurd door een derde, blijkt uit het door verzoeksters neergelegde stuk
60 inderdaad dat op het ogenblik dat [H] verzoekster vragen stelt er nog
een vijfde niet identificeerbare derde het interview heeft bijgewoond.
De verwerende partij wuift dit in de memorie van antwoord schertsend
weg maar laat na enige verheldering terzake te geven.
Bij de beoordeling of er verifieerbare gegevens zijn die ten minste een
schijn van verdenking kunnen wettigen ten aanzien van een lid van de
jury, moet weliswaar de optiek van de rechtzoekende in aanmerking
worden genomen, maar speelt ze geen doorslaggevende rol.
Doorslaggevend is of de beweerde vrees voor een gebrek aan
onpartijdigheid als objectief verantwoord kan worden beschouwd.
Aangetoond wordt dat er bij het interview een derde aanwezig was en
verzoeksters kandidatuur net voor die vragen, waarvan de eerste bestreden
beslissing zelf stelt dat doorgevraagd werd, als ‘als onvoldoende
vertrouwd (..) met het sociaalwetenschappelijk discours’ wordt
beoordeeld.”
Waarop het auditoraatsverslag besluit:
“Het voornoemde maar vooral het gebrek aan tekst en uitleg van de
verwerende partij geven toch wel de indruk van een onverkwikkelijke
zaak. Samengenomen met de aanwezigheid van [B] lijkt de beweerde
vrees van verzoekster dat de selectiecommissie niet onpartijdig was
aannemelijk.”
21.
In zijn arrest nr. 249.191 van 10 december 2020 overwoog de
Raad van State:
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-18/34
“18. Het onpartijdigheidsbeginsel, voor zover van toepassing op organen
van het actief bestuur, waarborgt zowel de persoonlijke onpartijdigheid
van de leden van bestuurlijke organen die (mee) een beslissing nemen, als
de structurele onpartijdigheid van die leden en bestuurlijke organen, op
het vlak van de organisatie van deze organen, het verloop van de
procedure en het tot stand komen van hun beslissingen.
19.1. Het onpartijdigheidsbeginsel moet in beginsel eveneens in acht
worden genomen door adviesorganen, zij het dat de toepassing ervan niet
ertoe mag leiden dat het nemen van een regelmatige beslissing onmogelijk
wordt, met name doordat dit beginsel het optreden van het bevoegde
adviesorgaan of van het beslissend orgaan van actief bestuur onmogelijk
zou maken.
19.2. De Raad ziet geen reden waarom van de selectiecommissie geen
onpartijdig optreden verwacht mag worden. De opdracht van de
selectiecommissie als deskundig adviesorgaan en éérste beoordelaar van
de titels en verdiensten van de kandidaten zou in het gedrang komen,
indien zij of één of meer van haar leden die opdracht niet met voldoende
onpartijdigheid zouden vervullen. De uitoefening van haar adviestaak
veronderstelt dat zij zich als collegiaal orgaan op een onpartijdige wijze
opstelt. Uit het niet-bindend karakter van het advies kan niet worden
afgeleid dat haar onpartijdigheid niet van belang zou zijn voor de
opdracht die de verwerende partij haar heeft opgedragen. De vrijheid die
het bestuurscollege heeft om af te wijken van een advies van de
selectiecommissie hangt integendeel samen met de onpartijdigheid van de
selectiecommissie als deskundig adviesorgaan.
20. Bij de beoordeling of er verifieerbare gegevens zijn die ten minste een
schijn van verdenking kunnen wettigen ten aanzien van de leden van de
selectiecommissie, moet weliswaar de optiek van de rechtzoekende in
aanmerking worden genomen, maar speelt ze geen doorslaggevende rol.
Doorslaggevend is of de beweerde vrees voor een gebrek aan
onpartijdigheid als objectief verantwoord kan worden beschouwd.”
Deze algemene overwegingen gelden heden niet minder dan
toen.
Zoals in het auditoraatsverslag is vastgesteld, werd in de vorige
zaak mede in aanmerking genomen dat P belanghebbende partij was in een
geding dat verzoekster had ingesteld. Dat is niet het geval bij B.
Daartegenover staat dat, net zoals P, ook B voorwerp was van
een klacht van verzoekster in het kader van de wetgeving betreffende pesten op
het werk.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-19/34
Zoals de Raad in voormeld arrest al overwoog omtrent P, levert
die enkele omstandigheid niet het bewijs dat B zich verplicht moest zien om zich
terug te trekken uit de adviescommissie.
Er moet echter ook ten opzichte van B rekening mee worden
gehouden, zoals dat het geval was met P, dat de verwerende partij zelf
onderstreept dat het voor de collega’s van verzoekster onmogelijk was om met
haar professioneel samen te werken, wat evident het gevolg zou zijn van haar
aanstelling, terwijl ook B net één van die onmiddellijke collega’s was en weer
zou worden ingeval verzoekster de vacante positie zou innemen.
Voorts moet mede in overweging worden genomen dat de
samenstelling van de adviescommissie al een vorige keer onwettig is bevonden
wegens een gewekte schijn van partijdigheid. Het had de verwerende partij bij het
overdoen van de procedure tot een verhoogde waakzaamheid moeten brengen,
opdat de leden van die adviescommissie zouden zijn zoals de vrouw van Caesar:
boven alle verdenking verheven.
Daar voegt zich dan nog de mysterieuze gast aan toe, waarover
de verwerende partij op geen enkel ogenblik opheldering verschaft en die precies
deelneemt aan het digitaal verlopen onderhoud wanneer H kritische vragen aan
verzoekster voorlegt.
Al
deze
elementen
samengenomen,
verantwoorden
in
voldoende mate de vrees van verzoekster dat haar kandidatuur andermaal niet op
onpartijdige wijze is onderzocht door de adviescommissie.
De faculteitsraad, alsook de onderzoeksraad, zijn de inhoud van
het advies van de adviescommissie zonder meer bijgevallen, zonder dat zij die
motivering aanvullen of zelfs maar overnemen als eigen motieven in hun voorstel
aan het bestuurscollege. Vervolgens heeft ook het bestuurscollege die motivering
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-20/34
in zijn beslissing overgenomen en zich er bijgevolg bij aangesloten, met een
toevoeging
van
het
– hierna
onwettig
bevonden
– motief
inzake
de
ontvankelijkheid van verzoeksters kandidatuur.
Dit verloop laat aannemen dat het bestuurscollege alsook de
faculteitsraad en de onderzoeksraad zijn voortgegaan op de deskundigheid van de
leden van de adviescommissie en op de regelmatige samenstelling ervan.
Hierdoor is minstens de schijn gewekt dat het onwettig
bevonden advies een determinerende invloed heeft gehad op de eerste bestreden
beslissing.
Het derde middel is in de aangegeven mate gegrond. Het
vitieert één van de twee onderscheiden motieven waarop de eerste bestreden
beslissing steunt.
C. Vierde middel
Standpunt van de partijen
Het vierde middel is geput uit de schending van de artikelen 10,
11 en 33 van de Grondwet “alsook het materiële motiveringsbeginsel en het
redelijkheidsbeginsel bij de vergelijking van de verdiensten”.
Verzoekster betoogt dat haar kandidatuur niet naar behoren is
afgewogen en dat een correcte afweging ertoe leidt “dat ze primeert”. Haar
verdiensten zijn geminimaliseerd, enerzijds door ze niet te vermelden en
anderzijds door er niet het gewicht aan toe te kennen dat ze verdienen.
Verzoekster werkt dit middel uit van bladzijde 56 tot bladzijde
81 van het inleidend verzoekschrift. Zij betwist in hoofdorde het motief om haar
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-21/34
kandidatuur onontvankelijk te verklaren op grond van het door haar behaalde
diploma.
Zij toetst vervolgens zeer uitvoerig beide kandidaatstellingen
aan de profielomschrijving en geeft kritiek op de overwegingen die zij daarover
leest in de eerste bestreden beslissing.
In de memorie van antwoord stelt de verwerende partij in
hoofdorde dat verzoekster niet over het vereiste diploma beschikt zodat eigenlijk
niet overgegaan diende te worden tot een vergelijking van de titels en
verdiensten.
Zij wijst erop dat in het vacaturebericht als diplomavereiste een
doctoraat op proefschrift in de sociale wetenschappen is vermeld. Verzoekster
beweert weliswaar dat zij beschikt over een doctoraat in een discipline die valt
onder “sociale” wetenschappen, maar zij weerlegt op geen enkele wijze de
vaststelling van het bestuurscollege dat zij doctoreerde in de rechten en dat op
grond van artikel II.73, § 1, eerste lid, van de Codex Hoger Onderwijs, ‘Rechten,
notariaat en criminologische wetenschappen’ enerzijds en ‘Politieke en sociale
wetenschappen’ anderzijds, uitdrukkelijk onderscheiden studiegebieden zijn.
Artikel III.19, § 1, 3°, van deze Codex maakt eenzelfde onderscheid wat de
berekening van de financieringspunten betreft en ook artikel II.73, § 1, eerste lid,
van diezelfde Codex identificeert ze als onderscheiden studiegebieden die bij de
verwerende partij bovendien onder verschillende faculteiten ressorteren.
Een doctoraat in de rechten kan derhalve niet worden
beschouwd als een diploma dat is behaald binnen de sociale wetenschappen. Dat
verzoeksters doctoraat – naar eigen zeggen – inhoudelijk nauw aansluit bij de
opdracht die in het vacaturebericht is omschreven, wijzigt daaraan niets.
Bovendien is het doctoraat van verzoekster duidelijk veeleer juridisch van inslag,
niet sociologisch of onderwijskundig.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-22/34
Verzoekster voldoet derhalve niet aan de diplomavoorwaarde.
Binnen welke opleidingen zij over onderwijservaring beschikt, is daarbij niet
relevant, evenmin als het studietraject van kandidaat Noel Clycq, die wél aan de
diplomavereiste voldoet.
Het behoort tot haar appreciatiebevoegdheid, aldus de
verwerende partij, om te bepalen wat de inhoud is van de betrekking die in een
vacature wordt aangeboden en welke diploma- en andere vereisten daarbij
gelden. De verwerende partij ziet niet in wat de relevantie is van een
opleidingsonderdeel dat verzoekster voorheen heeft gedoceerd, temeer nu in het
vacaturebericht de lesopdracht – het doceren van het opleidingsonderdeel
‘Internationalisering van opleiding en onderwijs’ (ten belope van slechts drie
studiepunten) – duidelijk een ondergeschikte plaats inneemt ten aanzien van de
onderzoeksopdracht, het verwerven en beheren van onderzoeksfondsen en het
begeleiden van doctoraatsstudenten.
Verzoekster toont geenszins aan dat zij in het verleden voor
dezelfde vacature als die welke thans het voorwerp van het geschil uitmaakt, is
aangesteld op basis van een doctoraat in de rechten. De bewering van verzoekster
dat zij in 2012 voor ‘dezelfde vacature’ werd geselecteerd, is manifest onjuist.
Van een schending van het rechtszekerheidsbeginsel is dan ook geen sprake. Dat
het bestuurscollege de terechte opmerking inzake verzoeksters diploma in de
vorige procedure niet heeft gemaakt, doet op geen enkele wijze afbreuk aan de
feitelijke en juridische juistheid van de beslissing waartoe het bestuurscollege
thans is gekomen.
De door verzoekster aangevoerde ‘interdisciplinariteit’ van de
faculteit Sociale Wetenschappen en het feit dat er binnen die faculteit ZAP-leden
actief zijn met een doctoraat in de rechten zijn evenzeer naast de kwestie,
aangezien dit geen afbreuk doet aan de diplomavoorwaarde in het
vacaturebericht.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-23/34
Conclusie is dan ook dat verzoekster niet beschikt over het
vereiste diploma en dat haar kandidatuur terecht op die grond is afgewezen.
Wat de vergelijking van de titels en verdiensten betreft,
verwijst de verwerende partij naar de motivering van de eerste bestreden
beslissing en stelt zij dat verzoekster er niet in slaagt deze te weerleggen. Zij gaat
hier meer uitvoerig op in.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-24/34
Beoordeling
a. ontvankelijkheid van verzoeksters kandidaatstelling op grond van haar
diploma
in
Met de eerste bestreden beslissing oordeelt het bestuurscollege
hoofdorde
dat
verzoekster
niet
voldoet
aan
de
vooropgestelde
profielvoorwaarde omtrent het bezitten van een doctoraat op proefschrift in de
sociale wetenschappen. Een doctoraat in de rechten kan volgens het
bestuurscollege niet beschouwd worden als een doctoraat in de sociale
wetenschappen. Hierdoor komt verzoekster niet in aanmerking voor de begeerde
functie en is haar kandidatuur met andere woorden niet ontvankelijk.
De
aanstellende
overheid
beschikt
over
een
ruime
discretionaire bevoegdheid bij het bepalen van de voorwaarden die toegang geven
tot een te begeven functie. Deze appreciatiebevoegdheid is evenwel niet
onbeperkt en heeft in ieder geval de redelijkheid als grens.
In de vacature zelf is geen toelichting gegeven over de term
‘sociale wetenschappen’ en wordt dus niet vereist dat het doctoraat wordt behaald
aan de faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen. Evenmin bevat de vacature
een verwijzing naar het studiegebied zoals gedefinieerd in artikel II.73 van de
Codex Hoger Onderwijs.
Bij gebrek aan enige geformaliseerde duiding, dient derhalve
teruggevallen te worden op de betekenis die doorgaans aan de betrokken vereiste
wordt gegeven.
Aangenomen wordt dat sociale wetenschappen worden
gevormd door die takken van de wetenschap die betrekking hebben op de mens in
zijn sociale omgeving. Naargelang evenwel de bronnen die bij het opstellen van
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-25/34
het auditoraatsverslag zijn geconsulteerd, wordt het recht – soms zelfs afhankelijk
van de rechtstak – hier al dan niet bij ondergebracht.
Nu de verwerende partij bij het uitschrijven van de vacature
geen duiding heeft gegeven en er evenmin algemene eenduidigheid bestaat
omtrent de discipline van de sociale wetenschappen, moet naar het oordeel van de
Raad teruggevallen worden op de invulling die de verwerende partij in het
verleden heeft gegeven aan de vereiste ‘sociale wetenschappen’ bij vergelijkbare
vacatures.
Alzo moet met verzoekster worden vastgesteld dat de
verwerende partij in 2012 verzoeksters doctoraat in de rechten heeft
gekwalificeerd als een doctoraat dat kadert in het domein van de sociale
wetenschappen. Ook bij de invulling van de voorliggende vacature, heeft de
verwerende partij bij de drie voorafgaande beoordelingen minstens impliciet
aangenomen dat verzoeksters doctoraat te beschouwen is als behaald in de sociale
wetenschappen. Bovendien werd de kandidatuurstelling van een andere kandidaat
wiens doctoraat werd behaald binnen het domein bedoeld in artikel II.73, § 1,
eerste lid, 8°, van de Codex Hoger Onderwijs (‘Economische en toegepaste
economische wetenschappen’) na uitdrukkelijke bespreking toch aanvaard als
vallend onder de sociale wetenschappen.
Tot slot kan nog worden opgemerkt dat de Social Sciences
Citation Index, onderdeel van de door de verwerende partij bij de beoordeling
van de vacature gehanteerde tool Web of Science, tal van juridische tijdschriften
opneemt.
Met verzoekster mag aldus worden aangenomen dat de
verwerende partij lopende de aanwervingsprocedure de voorwaarden tot
kandidaatstelling heeft verengd, hetgeen in strijd is met het gelijkheidsbeginsel.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-26/34
Het middel is in zoverre gegrond. Het vitieert het éérste motief
waarop de eerste bestreden beslissing steunt om verzoekster af te wijzen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-27/34
b. onderzoek van verzoeksters aanspraken
Hiervóór is vastgesteld dat het hoofdmotief van het
bestuurscollege om verzoeksters kandidaatstelling te weren niet deugt.
Hiervóór is ook vastgesteld dat het bestuurscollege zich voor
het motief in ondergeschikte orde – voor de inhoudelijke vergelijking van de
aanspraken van de beide kandidaten – verlaten heeft op het voorstel van een
adviescommissie die niet regelmatig was samengesteld.
Bij het hernemen van de selectieprocedure is het bijgevolg zaak
van de verwerende partij om de titels en verdiensten van de beide kandidaten te
laten onderzoeken door een ditmaal behoorlijk samengestelde adviescommissie.
Aan die commissie kan bezwaarlijk de thans neergeschreven vergelijking worden
toegeschreven, zodat die motivering nog niet vaststaat en de kritiek daarop
voorbarig is.
Het middel is in zoverre onontvankelijk.
D. Vijfde middel
Standpunt van de partijen
Het vijfde middel luidt: “verzoek tot vernietiging van de
impliciete weigering. Schending van de materiële motiveringsplicht.”
Verzoekster betoogt dat “verzoekster” (lees wellicht: de
verwerende partij) “weigert in te gaan op de aanmaning krachtens artikel 14ter”
(lees wellicht: 14, § 3, RvS-Wet), dat zij Europeesrechtelijk “nooit wandelen had
mogen gestuurd zijn” en “dient gereïntegreerd te worden”. Zij merkt op dat de
Raad van State de aanstelling van Noel Clycq “al tweemaal” vernietigd heeft en
dat de discretionaire bevoegdheid van de verwerende partij begrensd wordt door
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-28/34
het redelijkheidsbeginsel en het materiëlemotiveringsbeginsel en er geen zinnige
reden meer te bedenken valt door de verwerende partij om niet te doen wat zij
behoort te doen, namelijk de vacante functie aan verzoekster toekennen.
Verzoekster verwijst naar ’s Raads arresten nrs. 97.202 van 28 juni 2001, 98.070
van 27 juli 2001, 108.445 van 26 juni 2002 en 151.060 van 8 november 2005.
De verwerende partij antwoordt dat niet duidelijk is tegen
welke beslissing het middel kritiek uit en niet duidelijk wordt uiteengezet
waarom de materiëlemotiveringsplicht is geschonden.
Verzoekster neemt bovendien een loopje met de waarheid door
te stellen dat de Raad van State de aanstelling van Noel Clycq reeds tweemaal
heeft vernietigd. Zij “zal het verzoekster niet ten kwade duiden dat zij tussen alle
procedures die zij reeds heeft ingesteld de tel wat is kwijtgeraakt, maar er is in
deze zaak wel degelijk slechts één annulatiearrest (nr. 249.191 van 10 december
2020)”.
Evenmin toont verzoekster aan dat zij als de laureaat van de
selectieprocedure moet worden aangewezen.
In de memorie van wederantwoord bekritiseert verzoekster
uitvoerig de “draaideurconstructies” waarmee zij werd tewerkgesteld bij de
verwerende partij. Verzoekster die werd tewerkgesteld met opeenvolgende
arbeidsverhoudingen voor bepaalde duur en beëindigd werd en vervolgens
geweerd en niet gunstig gerangschikt werd bij de opnieuw uitgeschreven open
vacature “voor de permanente functie waarin zij werd tewerkgesteld”, moet op
grond van het beginsel van gelijkheid door de wet, dezelfde rechtsbescherming
genieten en mag niet zonder redelijke verantwoording verschillend worden
behandeld “zowel bij de behandeling van haar aanmaning voor reïntegratie als
haar aanstelling bij open vacature”.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-29/34
In haar laatste memorie dringt verzoekster aan op de
nietigverklaring van de impliciete weigering om haar aan te stellen. Zij herinnert
opnieuw aan de rechtspraak van de Raad waarnaar zij verwees in het inleidend
verzoekschrift.
Beoordeling
Het middel is gericht tegen het derde voorwerp van het beroep,
namelijk de impliciete weigering om verzoekster aan te stellen als voltijds docent
in het tenure track stelsel in het domein ‘Governance of learning in an era of
globalisation’, welke afgeleid kan worden uit de eveneens met huidig beroep
aangevochten aanstelling van Noel Clycq.
Overigens, zo verzoekster middels haar uiteenzettingen in de
memorie van wederantwoord over de “draaideurconstructies” en de weigering tot
herintegratie zou betogen dat het middel ook gericht is tegen het tweede
voorwerp van het beroep, mag daarop worden geantwoord dat het beroep in
zoverre hoe dan ook onontvankelijk is bevonden, zodat het middel dan eveneens
onontvankelijk is.
De
hierna
uit
te
spreken
nietigverklaring
van
het
aanstellingsbesluit van Noel Clycq zal tot gevolg hebben dat ook de impliciete
weigeringsbeslissing niet meer aan het bestuur kan worden toegerekend,
aangezien het bestaan ervan slechts kan worden afgeleid uit de eerste bestreden
beslissing.
De Raad stelt met de verwerende partij vast dat de rekenkunde
van verzoekster enigszins hapert, aangezien de aanstelling van Noel Clycq tot
hiertoe door de Raad van State nog maar één keer onwettig is bevonden. Welke
handelingen de verwerende partij voorts nog gesteld mag hebben, dat betreft een
optreden waarover de Raad zich niet met enig gezag van gewijsde in welke zin
ook heeft uitgesproken.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-30/34
Voorts gaat verzoekster eraan voorbij dat de arresten welke zij
vermeldt en zelfs citeert, een bepaalde strekking verwoorden in de rechtspraak
van de Raad van State welke niet unaniem werd gedeeld en waarover dan ook,
met het oog op de eenheid van de rechtspraak, een algemene vergadering van de
afdeling Bestuursrechtspraak zich heeft gebogen. De voormelde arresten moeten
bijgevolg gelezen worden in het licht van de navolgende rechtspraak van de
algemene vergadering, in het bijzonder arrest nr. 222.357, nv Vanassche
Firefighting Engineering, 1 februari 2013:
“13. Wanneer een welbepaald voordeel […] in mededinging wordt gesteld
en dit voordeel uiteindelijk, expliciet, aan één van de gegadigden wordt
toegewezen, dan doet – in de regel – die toewijzingsbeslissing er ipso
facto en noodzakelijk van blijken dat het kwestieuze voordeel niet aan de
andere gegadigden wordt verleend. Wordt, op beroep van een gedupeerde
kandidaat, de expliciete toewijzingsbeslissing vernietigd, dan verdwijnt
daardoor meteen ook de weigering om het voordeel aan de andere
gegadigden te verschaffen, in zoverre ze alleen uit het bestaan van de
toewijzingsbeslissing kon worden afgeleid.
Niettemin heeft de rechtspraak in dergelijke gevallen aangenomen dat een
verzoeker naast de vernietiging van de toewijzing aan de concurrent,
supplementair ook de vernietiging kan vragen én kan verkrijgen van de uit
de toewijzing gebleken impliciete weigering om het bewuste voordeel aan
hemzelf toe te kennen. De jurisprudentiële techniek van de bijkomende
vernietiging van de impliciete weigering strekt ertoe de verzoeker ruimere
waarborgen te verschaffen wat het rechtsherstel betreft dat na een
nietigverklaring door de overheid moet worden verstrekt.
14. Deze jurisprudentiële techniek moet, naar het oordeel van de
algemene vergadering van de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad
van State, weliswaar worden voorbehouden aan uitzonderlijke gevallen.
Bij uitstek zo een exceptioneel geval is datgene waarin de verzoeker
specifiek aannemelijk maakt, in zijn middelen, dat het aan de derde
verstrekte voordeel integendeel aan hemzelf moest zijn toegekend. Dit
houdt niet noodzakelijk in dat de verzoeker zich moet beroepen op een
wettelijke of reglementaire bepaling op grond waarvan het voordeel aan
hem diende te worden verleend. Ook in een geval waarin er voor de
overheid initieel een discretionaire beoordelingsmarge bestond, kan het
mogelijk zijn dat binnen het raam van het annulatieberoep, alle concrete
omstandigheden van de zaak in acht genomen, dient te worden
aangenomen dat die overheid niet wettig (meer) vermag te weigeren het
voordeel aan de verzoeker te geven.
Nog andere dergelijke exceptionele gevallen zijn niet bij voorbaat uit te
sluiten, maar hun uitzonderlijkheid moet dan toch steeds op een
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-31/34
overtuigende, afdoende wijze beargumenteerd zijn geworden door de
verzoeker.”
41.
Overeenkomstig deze rechtspraak van de algemene vergadering
van de Raad van State moet de jurisprudentiële techniek van de nietigverklaring
van de impliciete weigeringsbeslissing worden voorbehouden aan uitzonderlijke
gevallen. Deze uitzonderlijkheid, zo vervolgt de algemene vergadering, moet
steeds op overtuigende, afdoende wijze beargumenteerd zijn geworden door de
verzoekende partij.
In
het
kader
van
het
door
hem
uit
te
oefenen
wettigheidstoezicht valt het de Raad van State niet toe om zijn beoordeling over
de titels en verdiensten van de kandidaten in de plaats te stellen van die van de
benoemende overheid.
In de huidige zaak moet worden vastgesteld dat de verwerende
partij tot tweemaal toe verzoekster de toegang tot de eigenlijke selectie heeft
versperd – de eerste keer door haar ten onrechte te weren van de shortlist en de
tweede keer door haar kandidatuur ten onrechte onontvankelijk te verklaren.
Tweemaal is ook vastgesteld dat verzoekster terecht de vrees mocht koesteren
dat, ingevolge haar samenstelling, de werkzaamheden van de adviescommissie
met een schijn van partijdigheid oplichten.
Verzoekster mag aanspraak maken op een daadwerkelijke
vergelijking van haar titels en verdiensten door een regelmatig samengestelde
commissie. Daaraan is de verwerende partij nog niet toegekomen en die
discretionaire bevoegdheid mag haar thans nog niet worden ontzegd.
Daargelaten of het vijfde middel wel degelijk een “middel” is –
wat de verwerende partij betwist – kan het niet de nietigverklaring van de derde
bestreden beslissing verantwoorden.
VII. Prejudiciële vraagstellingen
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-32/34
Verzoekster vraagt om aan het Hof van Justitie van de
Europese Unie vijf prejudiciële vragen voor te leggen en aan het Grondwettelijk
Hof één prejudiciële vraag, welke alle verband houden met richtlijn 1999/70/EG
van de Raad van 28 juni 1999 ‘betreffende de door het EVV, de UNICE en het
CEEP gesloten raamovereenkomst inzake arbeidsovereenkomsten voor bepaalde
tijd’.
Voor zover deze vragen betrekking hebben op het tweede
voorwerp van het beroep, is dat hiervóór onontvankelijk bevonden om
procedurele redenen die vreemd zijn aan het Unierecht. Om tot een oplossing te
komen van het geschil is voorts gebleken dat een uitspraak volstaat over het
derde, het vierde en het vijfde middel die in het auditoraatsverslag zijn
onderzocht. Die uitspraak, als gezien, vergt geen voorafgaand antwoord op de
door verzoekster voorgestelde rechtsvragen, zodat ze voor de beoordeling van
deze middelen niet prejudicieel zijn en niet moeten worden gesteld.
VIII. De gevorderde vergoeding “wegens misbruik van opeenvolgende
arbeidsverhoudingen en weigering verzoekster aan te stellen in plaats van de
Heer Clycq”
Op de terechtzitting verklaart verzoekster afstand te doen van
dit verzoek.
BESLISSING
- De Raad van State vernietigt de beslissing van het bestuurscollege van de
Universiteit Antwerpen van 23 maart 2021 waarbij Noel Clycq met ingang
van 1 oktober 2018 wordt aangesteld als voltijds docent in het tenure track
stelsel in het domein ‘Governance of learning in an era of globalisation’ bij
het departement Opleidings- en Onderwijswetenschappen van de faculteit
Sociale Wetenschappen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-33/34
-
De Raad van State verwerpt het beroep voor het overige.
-
De verwerende partij wordt verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 200 euro, een bijdrage van 20
euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die verschuldigd is aan
de verzoekende partij.
De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van het verzoek tot
schadevergoeding tot herstel, begroot op een rolrecht van 200 euro en een
bijdrage van 20 euro.
- Bij de publicatie van dit arrest door de Raad van State wordt de identiteit
van de verzoekende partij niet bekendgemaakt.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op vierentwintig januari tweeduizend
vierentwintig, door de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
Geert Van Haegendoren,
kamervoorzitter,
Wouter Pas,
staatsraad,
Jurgen Neuts,
staatsraad,
bijgestaan door
Tiny Temmerman,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Tiny Temmerman
Geert Van Haegendoren
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.554
IX-9890-34/34