Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.601 (2024-01-26)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 258.601 van 26 januari 2024 Onderwijs en cultuur - Varia (onderwijs
en cultuur) Beslissing : Vernietiging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
IXe KAMER
ARREST
nr. 258.601 van 26 januari 2024
in de zaak A. 231.378/IX-9741
In zake :
Kris WOUTERS
woonplaats kiezend te 8570 Anzegem
Winterhoek 6
tegen :
het GEMEENSCHAPSONDERWIJS, vertegenwoordigd door de
scholengroep Gent
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Marc Stommels en Jan Fransen
kantoor houdend te 2630 Aartselaar
Groenenhoek 61
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 23 juli 2020, strekt tot de
nietigverklaring van de beslissing van de raad van bestuur van scholengroep Gent
van het Gemeenschapsonderwijs van 9 juni 2020 waarbij de aan Kris Wouters
toegekende beoordeling met werkpunten met het oog op het verwerven van het
recht op een tijdelijke aanstelling van doorlopende duur wordt bevestigd.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord
ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord
ingediend.
Eerste auditeur Jurgen Neuts heeft een verslag opgesteld.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.601
IX-9741-1/12
De verzoekende partij en de verwerende partij hebben een
laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 18 december 2023.
Kamervoorzitter Geert Van Haegendoren heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Jan Fransen, die verschijnt voor de verwerende partij,
is gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Marijke Sterck heeft een met dit
arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Ten tijde van de bestreden beslissing is verzoeker middels een
tijdelijke aanstelling voor bepaalde duur tewerkgesteld als leraar nietconfessionele zedenleer in het KTA MoBi te Gent, waarvan de verwerende partij
het schoolbestuur is.
3.2.
Op 18 mei 2020 oordeelt de eerste evaluator van verzoeker dat
hij “niet [voldoet] voor het verwerven van het recht op een tijdelijke aanstelling
van doorlopende duur” omwille van enkele werkpunten.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.601
IX-9741-2/12
3.3.
Verzoeker stelt hiertegen een beroep in bij de raad van bestuur
van de scholengroep.
3.4.
Op 9 juni 2020 bevestigt de raad van bestuur de beoordeling
met werkpunten. Dat is de bestreden beslissing.
IV. Ontvankelijkheid van het beroep
4.1.
In haar laatste memorie merkt de verwerende partij op dat het
auditoraatsverslag “geen informatie [bevat] over de huidige statutaire toestand
van de betrokkene met het oog op onderzoek van een volgehouden belang bij de
nietigverklaring” en stelt zij dat het aan verzoeker toevalt “om zijn huidige
statutaire toestand en volgehouden belang aan te tonen”.
4.2.
Noch met wat zij alzo schrijft in haar laatste memorie, noch in
haar betoog op de terechtzitting waar zij het belang geheel onbesproken laat,
komt de verwerende partij ertoe op aannemelijke wijze het actueel belang van
verzoeker in vraag te stellen. Mede gelet op de uiteenzetting van verzoeker in zijn
laatste memorie, ziet de Raad van State daartoe ook geen ambtshalve reden.
V. Onderzoek van het middel in verband met de hoedanigheid van verzoekers
eerste evaluator
Vooraf
Verzoeker zet in een achtentwintig bladzijden tellend verzoek-
schrift uiteen in welke mate de bestreden beslissing hem grieft. Daarin brengt hij
nauwelijks enige structuur aan. Een van verzoekers grieven heeft betrekking op
de hoedanigheid van de eerste evaluator. Deze grief wordt hierna behandeld in de
lezing zoals begrepen door de verwerende partij en zoals samengevat in het
auditoraatsverslag, welke samenvatting door verzoeker niet wordt betwist.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.601
IX-9741-3/12
Standpunt van de partijen
Verzoeker voert aan dat ten onrechte de adjunct-directeur van
de school als eerste evaluator is aangewezen voor de beoordeling met het oog op
het verwerven van het recht op een tijdelijke aanstelling van doorlopende duur
(TADD), terwijl het interne reglement van de betrokken scholengroep
‘Functioneren en evaluatie wervingsambten’ bepaalt dat voor een leraar
levensbeschouwelijke vakken – zoals verzoeker – de eerste evaluator steeds de
directeur moet zijn.
De verwerende partij antwoordt dat overeenkomstig artikel 21,
§ 3, van het decreet van 27 maart 1991 rechtspositie personeelsleden gemeenschapsonderwijs (“rechtspositiedecreet”) de raad van bestuur de beoordeling met
werkpunten inhoudelijk onderzoekt en aan een redelijkheidstoets onderwerpt, los
van de totstandkoming ervan. Eventuele procedurefouten hebben dan ook slechts
belang indien ze een invloed hebben op deze redelijkheidstoets en verzoeker
toont dit niet aan. De beslissing van de raad van bestuur is de enige die
verzoekers rechtstoestand regelt en enkel argumenten met betrekking tot de
beoordeling door de raad van bestuur zijn dienstig.
Voorts stelt de verwerende partij dat verzoeker zich ten
onrechte beroept op de reglementering inzake evaluatie aangezien de bestreden
beslissing geen evaluatiebeslissing is. Wel van toepassing is het reglement
‘Begeleiding en beoordeling van wervingsambten met een tijdelijke aanstelling
van bepaalde duur (TABD)’ waarin niet wordt bepaald dat de eerste evaluator de
directeur moet zijn.
Ten slotte merkt de verwerende partij op dat het argument dat
de directeur als eerste evaluator moest worden aangewezen nooit aan de raad van
bestuur is voorgelegd, zodat het thans niet voor het eerst op ontvankelijke wijze
bij de Raad van State kan worden aangevoerd. Bij de kennisname van zijn
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.601
IX-9741-4/12
functiebeschrijving heeft verzoeker overigens reeds kunnen vaststellen wie als
eerste evaluator was aangeduid en hij heeft daarover geen bezwaar gemaakt.
8.
De verwerende partij stelt in haar laatste memorie dat het
reglement ‘Functioneren en evaluatie wervingsambten’ verbonden is aan
hoofdstuk VIIIter ‘Evaluatie’ van het rechtspositiedecreet. Voor de bestreden
beslissing is echter het specifieke reglement ‘Begeleiding en beoordeling van
wervingsambten met een tijdelijke aanstelling van bepaalde duur (TABD)’
gehanteerd, dat verbonden is aan artikel 21, § 3, van het rechtspositiedecreet en
de daarin voorziene beoordeling. Dat reglement bevat dan wel geen eigen
definitie van het begrip ‘eerste evaluator’, maar aan dat begrip wordt wel
invulling gegeven in de functiebeschrijving en in het rechtspositiedecreet. In
verzoekers functiebeschrijving wordt de adjunct-directeur aangewezen als eerste
evaluator
van
verzoeker
en
een
dergelijke
rechtshandeling
van
een
administratieve overheid wordt geacht niet in strijd te zijn met de eigen
reglementen. Het tegendeel dient onomstotelijk te worden bewezen. Voorts wordt
in artikel 73ter, § 4, van het rechtspositiedecreet bepaald dat voor
personeelsleden tewerkgesteld in een wervingsambt één van beide evaluatoren
steeds de directeur of de adjunct-directeur moet zijn. Het reglement ‘Begeleiding
en beoordeling van wervingsambten met een tijdelijke aanstelling van bepaalde
duur (TABD)’ staat binnen deze decretale context en behoeft geen aanvulling.
Specifiek voor de evaluatie in de zin van hoofdstuk VIIIter ‘Evaluatie’ van het
rechtspositiedecreet
voegt
het
reglement
‘Functioneren
en
evaluatie
wervingsambten’ daaraan toe dat voor een leraar levensbeschouwelijke vakken
de eerste evaluator steeds de directeur moet zijn. Deze eigen toevoeging aan de
voorwaarden uit het rechtspositiedecreet geldt enkel voor de eerste evaluator die
taken verricht inzake begeleiding en evaluatie zoals beschreven in dat reglement.
Voor een tijdelijk personeelslid dat aanvangsbegeleiding krijgt en een TADD wil
verkrijgen, zijn de begeleiding en de beoordeling anders geregeld, zowel in het
rechtspositiedecreet als in de eigen reglementering van de scholengroep. Het
reglement
‘Functioneren
en
evaluatie
wervingsambten’
verwijst
naar
omzendbrief PERS/2007/09 ‘Functiebeschrijving en evaluatie’ en niet naar
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.601
IX-9741-5/12
omzendbrief PERS/2019/03. Het is dus enkel opgesteld voor de evaluatie. Het
gaat niet op om de reglementen te mixen.
Voorts stelt de verwerende partij dat er sprake is van kwade
trouw in hoofde van verzoeker door pas voor het eerst voor de Raad van State aan
te voeren dat de directeur als eerste evaluator had moeten worden aangesteld. Zij
betoogt dat verzoeker eerst een functiebeschrijving heeft ondertekend, dan de
aanvangsbegeleiding heeft doorlopen, een beoordeling heeft gekregen, beroep
heeft aangetekend en gehoord is door de raad van bestuur om vervolgens pas
daarna het argument te formuleren dat de eerste stap niet correct is verlopen.
Volgens de verwerende partij is de kwade trouw hiermee afdoende aangetoond.
Ten slotte stelt de verwerende partij dat de beslissing van de
raad van bestuur in de plaats komt van de beoordeling en niet louter er iets aan
toevoegt. Na een redelijkheidstoets bevestigt de raad van bestuur de beoordeling
of vernietigt hij ze. Een bevestiging is niet louter een bekrachtiging zonder eigen
onderzoek, maar een nieuwe beslissing die zowel formeel als inhoudelijk wordt
genomen door de raad van bestuur. Volgens de verwerende partij kan de raad van
bestuur bij de redelijkheidstoets rekening houden met de persoon en de
handelingen van een evaluator indien deze een onterechte weerslag zouden
hebben gehad op de beoordeling en deze onredelijk maakt. Dit wordt echter
geenszins aangetoond. Een verkeerde aanduiding van de evaluator heeft geen
belang indien de raad van bestuur van oordeel is dat de beoordeling, mede gelet
op de door verzoeker aangevoerde argumenten, redelijk is. Verzoeker heeft het
tegendeel nooit beweerd tot in huidige procedure.
Beoordeling
Luidens artikel 21, § 3, van het rechtspositiedecreet krijgt het
tijdelijk personeelslid zijn beoordeling van “de eerste evaluator”. Artikel
73decies, § 2, van het rechtspositiedecreet draagt “de eerste evaluator” op om een
evaluatieverslag op te stellen. Artikel 73ter, § 4, van het rechtspositiedecreet legt
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.601
IX-9741-6/12
principes vast voor de aanstelling van de eerste evaluator. Naar het oordeel van
de Raad van State betreft het dezelfde persoon. Dit volgt niet enkel uit de logica
die gaat met het gebruik van éénzelfde terminologie in éénzelfde decreet. Dit kan
ook worden afgeleid uit de toentertijd geldende redactie van artikel 21, § 3,
tweede lid, van het rechtspositiedecreet die “de eerste evaluator” toeliet de
beoordeling met werkpunten te geven “[o]nverminderd de toepassing van
hoofdstuk VIIIter”, waarop dan een “definitieve evaluatie” moest volgen en uit
de huidige redactie van artikel 21, § 3, negende lid, eerste streepje, van het
rechtspositiedecreet waar ook de brug tussen beoordeling en evaluatie wordt
gemaakt en is te lezen, over een tijdelijk personeelslid waaraan al tweemaal een
positieve beoordeling is onthouden:
“Als de eerste evaluator van dit personeelslid van mening is dat het
personeelslid niet in aanmerking komt voor een nieuwe of verdere tijdelijke
aanstelling, dan kan hij dit enkel doen via een evaluatie met eindconclusie
onvoldoende, als vermeld in hoofdstuk VIIIter.”
De “eerste evaluator” die een beoordeling toekent is, met
andere woorden, de “eerste evaluator” van de evaluatie – en omgekeerd.
Dit spoort ook met de individuele functiebeschrijving van
verzoeker, waar als (enige) “eerste evaluator” KN staat vermeld en als “tweede
evaluator” SS.
De beide door de partijen ter sprake gebrachte reglementen zijn
hiermee niet strijdig.
In het intern reglement ‘Begeleiding en beoordeling van
wervingsambten met een tijdelijke aanstelling van bepaalde duur (TABD)’ wordt
herhaaldelijk verwezen naar de taken en verantwoordelijkheden van de “eerste
evaluator”, zonder dat aan dat begrip een bepaalde invulling wordt gegeven.
Daarmee kan, gelet op wat sub 10 is overwogen, niets of
niemand anders zijn bedoeld dan de “eerste evaluator” die (ook) belast is met het
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.601
IX-9741-7/12
evaluatieverslag en waarop het intern reglement ‘Functioneren en evaluatie
wervingsambten’ van toepassing is. In het intern reglement ‘Begeleiding en
beoordeling van wervingsambten met een tijdelijke aanstelling van bepaalde duur
(TABD)’ is overigens bepaald dat “de afspraken over de aanvangsbegeleiding in
[de] functiebeschrijving [worden] opgenomen en eventueel besproken tijdens het
planningsgesprek”. Dat ‘planningsgesprek’ maakt stap 2 uit – na stap 1: het
aanwijzen van de evaluatoren – van de procedure inzake functioneren en
evalueren. Daaruit blijkt dat de betrokken scholengroep net zoals de decreetgever
in haar eigen reglementen een duidelijke link legt tussen de aanvangsbegeleiding
en daaropvolgende beoordeling van de personeelsleden met een tijdelijke
aanstelling van bepaalde duur, eensdeels, en het evalueren, anderdeels. Het is,
steeds volgens het intern reglement ‘Begeleiding en beoordeling van
wervingsambten met een tijdelijke aanstelling van bepaalde duur (TABD)’, ook
een taak van de eerste evaluator om die “link met het parallelle traject/cyclus
rond functioneren & evalueren” te overzien.
Uit wat voorafgaat, volgt dat de eerste evaluator in het intern
reglement ‘Begeleiding en beoordeling van wervingsambten met een tijdelijke
aanstelling van bepaalde duur (TABD)’ dezelfde persoon is als de eerste
evaluator zoals bedoeld in het intern reglement ‘Functioneren en evaluatie
wervingsambten’. Hij of zij moet dan ook aan de voorwaarden voldoen die zijn
bepaald in het reglement ‘Functioneren en evaluatie wervingsambten’.
Verzoeker was ten tijde van de bestreden beslissing leraar niet-
confessionele zedenleer. Over de aanwijzing van de eerste evaluator van een
leraar levensbeschouwelijke vakken bepaalt het intern reglement ‘Functioneren
en evaluatie wervingsambten’:
“Voor een leraar levensbeschouwelijke vakken moet de 1e evaluator steeds
de directeur zijn.”
Naar luid van het intern reglement ‘Begeleiding en beoordeling
van wervingsambten met een tijdelijke aanstelling van bepaalde duur (TABD)’
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.601
IX-9741-8/12
moet het personeelslid “[b]ij het bereiken van de vereiste dienstanciënniteit en
uiterlijk op 22 mei van het schooljaar waarin het personeelslid de vereiste
dienstanciënniteit verwerft […] een beoordeling krijgen van zijn eerste
evaluator”.
14.
Niet wordt betwist dat de aan verzoeker toegekende
beoordeling met werkpunten uitgaat van KN, die ten tijde van de beoordeling de
adjunct-directeur van de school was, terwijl voor verzoeker, die leraar nietconfessionele zedenleer was, de directeur als eerste evaluator had moeten
optreden.
In die mate zijn de voormelde interne reglementen dan ook
geschonden.
Volgens de verwerende partij is het middel echter niet ontvan-
kelijk, omdat verzoeker deze grief niet heeft aangevoerd tijdens de procedure
voor de raad van bestuur.
Geen algemene rechtsregel schrijft voor dat de Raad van State
in het kader van beroepen tot nietigverklaring enkel kennis mag nemen van
grieven of middelen die reeds tijdens de administratieve procedure door de
betrokkene werden opgeworpen.
De verwerende partij wijst ook geen specifieke bepaling aan in
het op verzoeker toepasselijke statuut, die hem uitdrukkelijk zou verplichten, op
straffe van onontvankelijkheid in de latere rechtsgang, bepaalde middelen voor te
dragen in de loop van het georganiseerd administratief beroep.
De verwerende partij werpt evenmin op dat verzoeker uitdrukkelijk afstand zou hebben gedaan van het recht om zich tegen een bepaalde
onregelmatigheid te verweren.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.601
IX-9741-9/12
Het bewijs van de kennis van een onregelmatigheid, laat staan
het vermoeden van dergelijke kennis, volstaat overigens op zich niet om van een
afstand te kunnen gewagen. Een afstand moet uitdrukkelijk, ondubbelzinnig en
met kennis van zaken gebeuren.
Indien de verwerende partij deze exceptie toch opwerpt, dan is
het met andere woorden omdat zij verzoeker verwijt welbewust, met welhaast
bedrieglijk opzet een hem bekend juridisch bezwaar te hebben achtergehouden,
om er het bestuur mee te kunnen verschalken indien de uitkomst van de
administratieve fase hem niet welgevallig zou zijn.
Het verval van het recht om onregelmatigheden als annulatiemiddel aan de rechter voor te leggen is een zware sanctie die slechts uitzonderlijk
toegepast kan worden, bijvoorbeeld wanneer blijkt dat de bestuurde zijn rechten
misbruikt. De bewijslast berust daarenboven bij wie zich op de kwade trouw
beroept, namelijk bij het bestuur.
Aan enige sluitende bewijsvoering komt de verwerende partij
evenwel niet toe. Zij stelt dat verzoeker deze grief niet eerder heeft opgeworpen
en niet heeft voorgelegd aan de raad van bestuur. Dat is een feitelijke vaststelling.
Hoe hier een opzettelijk én bedrieglijk verzuim uit moet blijken, toont de
verwerende partij niet aan. In haar laatste memorie maakt de verwerende partij
enkel gissingen. Het enkele gegeven dat een leerkracht zijn functiebeschrijving
ondertekent of verhaal haalt bij het schoolbestuur zonder al opmerkingen te
maken over de aanwijzing van de evaluator, kan bezwaarlijk volstaan om kwade
trouw te bewijzen.
De exceptie van de verwerende partij wordt verworpen.
Tot slot kan ook het verweer dat alleen de (beroeps)beslissing
van de raad van bestuur de rechtstoestand van verzoeker regelt en dat derhalve
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.601
IX-9741-10/12
alleen argumenten met betrekking tot de beoordeling door de raad van bestuur
dienstig zijn, evenmin worden bijgevallen.
Artikel 21, § 3, derde lid, van het rechtspositiedecreet, in de
versie van toepassing ten tijde van de bestreden beslissing, bepaalt:
“Het personeelslid dat niet akkoord gaat met de beoordeling met
werkpunten, vermeld in het tweede lid, kan verhaal halen bij de raad van
bestuur. De raad van bestuur gaat vervolgens na of de beoordeling met
werkpunten redelijk is en dit het uitstel van het recht op een tijdelijke
aanstelling van doorlopende duur rechtvaardigt. De raad van bestuur
bevestigt of vernietigt de beoordeling met werkpunten. Zowel het
personeelslid als de eerste evaluator kunnen aan de raad van bestuur vragen
om gehoord te worden. De raad van bestuur hoort in dat geval beide
partijen voordat hij een beslissing neemt.”
Volgens die bepaling kan de raad van bestuur de beoordeling
met werkpunten van de eerste evaluator alleen bevestigen of vernietigen. De
betrokken beslissing komt dus niet in de plaats van de beoordeling; ze voegt zich
eraan toe.
Dat betekent dat een onregelmatigheid begaan bij die oorspronkelijke beoordeling, door de raad van bestuur niet zonder meer kan worden rechtgezet. Een onregelmatigheid – en zeker een onregelmatigheid die verband houdt
met de bevoegdheid van de steller van een akte – had voor de raad van bestuur
een reden moeten zijn om die beoordeling te vernietigen.
Het middel in verband met de hoedanigheid van de eerste
evaluator is in de aangegeven mate gegrond, wat desnoods ambtshalve moet worden vastgesteld.
BESLISSING
- De Raad van State vernietigt de beslissing van de raad van bestuur van
scholengroep Gent van het Gemeenschapsonderwijs van 9 juni 2020 waarbij
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.601
IX-9741-11/12
de aan Kris Wouters toegekende beoordeling met werkpunten met het oog
op het verwerven van het recht op een tijdelijke aanstelling van doorlopende
duur wordt bevestigd.
- De verwerende partij wordt verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 200 euro en een bijdrage van
20 euro.
Dit
arrest
is
uitgesproken
te
Brussel,
op
zesentwintig
januari
tweeduizend vierentwintig, door de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
Geert Van Haegendoren,
kamervoorzitter,
Wouter Pas,
staatsraad,
Frédéric Vanneste,
staatsraad,
bijgestaan door
Vera Wauters,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Vera Wauters
Geert Van Haegendoren
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.601
IX-9741-12/12