Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.882 (2024-02-22)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 258.882 van 22 februari 2024 Openbaar ambt - Tucht (openbaar
ambt) Beslissing : Vernietiging
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
XIVe KAMER
ARREST
nr. 258.882 van 22 februari 2024
in de zaak A. 234.207/XIV-38.781
In zake :
XXXX
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Peter Crispyn
kantoor houdend te 9030 Mariakerke
Mazestraat 16
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
van
de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door de minister
Binnenlandse Zaken
die woonplaats kiest bij
de Federale Politie DGR/JUR
gevestigd te 1050 Brussel
Kroonlaan 145/A
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 28 juli 2021, strekt tot de
nietigverklaring van de beslissing van de hogere tuchtoverheid van 15 juni 2021
waarbij aan verzoeker de zware tuchtstraf van de inhouding van wedde ten belope
van 10 % gedurende twee maanden wordt opgelegd.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord
ingediend en verzoeker heeft een memorie van wederantwoord ingediend.
Eerste auditeur Geert De Bleeckere heeft een verslag opgesteld.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.882
XIV-38.781-1/12
Verzoeker heeft een verzoek tot voortzetting van het geding en
een laatste memorie ingediend. De verwerende partij heeft een laatste memorie
ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 4 oktober 2023.
Kamervoorzitter Geert Debersaques heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Els Baeyens, die loco advocaat Peter Crispyn
verschijnt voor verzoeker en adviseur Kirsten Peeters, die verschijnt voor de
verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Werner Weymeersch heeft een
met dit arrest andersluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Verzoeker is inspecteur van politie bij de Federale politie.
3.2.
Op 25 november 2020 wordt het inleidend verslag opgesteld
met daarin het voornemen om de zware tuchtstraf van de inhouding van wedde
ten belope van 10 % gedurende twee maanden op te leggen. Het inleidend verslag
is ondertekend door hoofdcommissaris E.S., in de hoedanigheid van “directeurgeneraal a.i. van de federale gerechtelijke politie”.
3.3.
Op 5 januari 2021 wordt voorgesteld de zware tuchtstraf van de
inhouding van wedde ten belope van 10 % gedurende twee maanden op te leggen.
Deze beslissing is ondertekend door hoofdcommissaris E.S., in de hoedanigheid
van “directeur-generaal a.i. van de federale gerechtelijke politie”.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.882
XIV-38.781-2/12
Tegen
dat
voorstel
dient
verzoeker
een
verzoek
tot
heroverweging in bij de Tuchtraad.
3.4.
Op 19 mei 2021 adviseert de Tuchtraad dat “het ten laste
gelegde feit […], bewezen is en aan verzoeker dient te worden toegerekend, dat
het feit een tuchtinbreuk is in de zin van artikel 3 van de wet van 13 mei 1999
‘houdende het tuchtstatuut van de personeelsleden van de politiediensten’ [en] dat
de door de hogere tuchtoverheid voorgestelde zware tuchtstraf van de inhouding
van wedde van 10 % gedurende twee maanden een gepaste straf is”.
3.5.
Op 15 juni 2021 beslist de hogere tuchtoverheid aan verzoeker
de zware tuchtstraf van de inhouding van wedde van 10 % gedurende twee
maanden op te leggen.
Dit is de bestreden beslissing.
IV. Onderzoek van het eerste middel
Standpunt van de partijen
Verzoeker voert in het verzoekschrift in een eerste middel
“onbevoegdheid en verjaring” aan, alsook de schending van de artikelen 20, 56
en 38sexies van de wet van 13 mei 1999 ‘houdende het tuchtstatuut van de
personeelsleden van de politiediensten’ (hierna: de tuchtwet) en van artikel
VII.III.32 RPPol en artikel II.15 UBPol. Vooreerst wijst hij erop dat luidens
artikel 20, 2°, a) van de tuchtwet, de directeur-generaal de hogere tuchtoverheid
is. Te dezen gaan het op 25 november 2020 betekend inleidend verslag en het op
5 januari 2021 geformuleerde voorstel van zware tuchtstraf uit van E.S. in zijn
hoedanigheid
van
“waarnemend”
directeur-generaal
van
de
Federale
gerechtelijke politie. Verzoeker betoogt dat de tuchtbevoegdheid toebehoort aan
de titularis van het ambt en dat de waarnemer deze kan uitoefenen mits die
daartoe conform en reglementair is aangesteld en belast. Verzoeker meent dat
E.S. zowel op het moment van de betekening van het inleidend verslag als bij het
formuleren van het voorstel van zware tuchtstraf een onbevoegde overheid was.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.882
XIV-38.781-3/12
In hoofdorde voert verzoeker aan dat hoofdcommissaris van
politie E.S. op het ogenblik van de betekening van het inleidend verslag en van
het voorstel van zware tuchtstraf niet kon optreden in het hogere ambt waarin die
was aangesteld.
In subsidiaire orde voert verzoeker aan dat, indien wordt
geoordeeld dat E.S. op het ogenblik van de betekening van het inleidend verslag
en van het voorstel van zware tuchtstraf kon optreden in de hogere functie waarin
die was aangesteld, die aanstelling dan niet tegenwerpelijk is. Artikel VII.III.32
RPPol voorziet dat de aanwijzingen in een mandaat dienen te worden
bekendgemaakt aan de personeelsleden en dat de minister de nadere regels
bepaalt inzake de bekendmaking aan de personeelsleden. De minister heeft zulks
bepaald in artikel II.15 UBPol, te weten in een personeelsbulletin. Het is
verzoeker niet bekend dat de aanstelling van E.S. “ad interim” in het mandaat
van directeur-generaal is bekendgemaakt via het personeelsbulletin derwijze dat
het verzoeker tegenstelbaar is zodat artikel VII.III.32 RPPOl en II. 15 UBPol zijn
geschonden. Verzoeker citeert ter adstructie van zijn standpunt het arrest nr.
208.401 van 25 oktober 2010 dat volgens hem gelijkelijk van toepassing is.
In zijn laatste memorie benadrukt verzoeker dat de beslissing
tot het voorstellen van de betrokken tuchtstraf werd genomen in de hoedanigheid
van “waarnemend” directeur-generaal en niet als titulair directeur-generaal. Wat
de tegenstelbaarheid betreft, wijst verzoeker erop dat er een specifieke wijze van
bekendmaking is voorzien via het personeelsbulletin, waaruit hij afleidt dat de
regelgever het niet voldoende achtte dat er een publicatie in het Belgisch
Staatsblad zou zijn. Vermits wettelijk in een publicatie in het personeelsbulletin is
voorzien, kan van verzoeker ook niet meer worden verwacht dan dat hij zich op
die publicatie richt.
In de memorie van antwoord betoogt de verwerende partij
inzake het in onderschikte orde aangevoerde middelonderdeel dat de bij
ministerieel besluit gedane aanstelling in het hoger ambt van directeur-generaal
van E.S., evenals de daaropvolgende verlengingen, werden bekendgemaakt in het
Belgisch Staatsblad, zodat door de publicatie van die aanstellingsbesluiten in het
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.882
XIV-38.781-4/12
Belgisch Staatsblad, deze rechtskracht hebben verkregen en dus wel degelijk
tegenstelbaar zijn aan verzoeker. Wat het argument betreft dat verzoeker geen
kennis had van de aanstelling van E.S. in de uitoefening van het hogere ambt van
directeur-generaal, verwijst de verwerende partij vooreerst naar de FED-Times
van 20 mei 2019 – die per e-mail ter kennis wordt gebracht aan alle
personeelsleden van de Federale politie en ook wordt gepubliceerd op het intranet
– waarin de commissaris-generaal van de Federale politie aan alle
personeelsleden van de Federale politie te kennen gaf dat E.S. in afwachting van
zijn effectieve benoeming, tijdelijk zal worden aangesteld in het hogere ambt. Zij
verwijst ook naar een DGJ-Times van 28 juni 2019 waarin E.S. het woord neemt
en verwijst naar zijn aanstelling in het mandaat. Bovendien stelt de verwerende
partij dat er wekelijks een overzicht op SharePoint van de Federale politie wordt
gepubliceerd van alle publicaties verschenen in die week in het Belgisch
Staatsblad die relevant zijn of betrekking hebben op de Geïntegreerde politie,
zoals te dezen is gebeurd met de publicatie in het Belgisch Staatsblad van zowel
de aanstelling in het hogere ambt van E.S. als van de verlengingen ervan. Een
publicatie op het intranet van de Federale politie kan volgens haar worden
beschouwd als bekendmaking bij het personeel. Tot slot bemerkt de verwerende
partij dat verzoeker geen nadeel ondervond van het niet-publiceren in het
personeelsbulletin van de aanstelling van E.S. in het hogere ambt en de
navolgende verlengingen. Verzoeker was immers op voldoende wijze in kennis
gesteld van die aanstelling en de verlengingen ervan. De vermeldingen in het
personeelsbulletin bevatten immers geen andere informatie dan die welke is ter
kennis gebracht via het Belgisch Staatsblad en via het intranet. De verwerende
partij concludeert dat E.S. geldig was aangesteld en dat zowel het inleidend
verslag als het voorstel van zware tuchtsanctie werd genomen door een daartoe
bevoegde overheid.
Beoordeling
A. Vooraf
Verzoeker formuleert in het verzoekschrift in het eerste middel
een eerste onderdeel in hoofdorde en een tweede onderdeel in ondergeschikte
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.882
XIV-38.781-5/12
orde. Aldus nodigt verzoeker de Raad van State uit het middel in de door hem
bepaalde volgorde te behandelen.
De Raad van State is niet gebonden door de door verzoeker
voorgestelde volgorde. Het komt hem voor te dezen de behandeling te beperken
tot het tweede onderdeel van het eerste middel aangezien, zoals hierna zal blijken,
dat ten gronde de oplossing van het geschil mogelijk maakt.
B. Betreffende het belang bij het middel
Overeenkomstig artikel 14, § 1, tweede lid, van de
gecoördineerde wetten op de Raad van State, geven de onregelmatigheden die
onder een in het eerste lid vermelde nietigheidsgrond ressorteren “slechts
aanleiding tot een nietigverklaring als ze, in dit geval, een invloed konden
uitoefenen op de draagwijdte van de genomen beslissing, de betrokkenen een
waarborg hebben ontnomen of als gevolg hebben de bevoegdheid van de steller
van de handeling te beïnvloeden”.
Het staat aan de Raad van State te oordelen of een verzoeker
die een zaak voor hem brengt, doet blijken van een belang bij het aangevoerde
middel. De Raad van State dient er evenwel over te waken dat het belangvereiste
niet op een buitensporig restrictieve of formalistische wijze wordt toegepast.
Verzoeker voert de schending aan van de op grond van de
artikelen VII.III.32 RPPol en II.15 UBPol voorgeschreven bekendmaking van het
aanstellingsbesluit van E.S, evenals van de verlengingen, die optrad als hogere
tuchtoverheid, zodat die beslissing tot aanstelling en de verlenging ervan, hem
niet tegenstelbaar zijn. Die schending kan, zo gegrond bevonden, een invloed
hebben op de bevoegdheid van de hogere tuchtoverheid om alsnog een zware
tuchtstraf op te leggen en op het eruit volgende verval van de tuchtvordering.
Aldus heeft verzoeker belang bij het middel.
De exceptie wordt verworpen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.882
XIV-38.781-6/12
C. Betreffende de grond van het middelonderdeel
De verzoeker richt zijn middelonderdeel in essentie tegen het
feit dat in de tuchtprocedure het inleidend verslag en het voorstel van zware
tuchtstraf uitgaan van E.S. in diens hoedanigheid van hogere tuchtoverheid,
terwijl de beslissing tot diens aanwijzing (ad interim) in het mandaat van
directeur-generaal, bij wijze van aanstelling in dit hogere ambt, (en de
navolgende verlengingen ervan) niet op de voorgeschreven wijze zijn
bekendgemaakt en verzoeker dus niet tegenstelbaar zijn.
Op grond van artikel 66, eerste lid, 3°, van de wet van 26 april
2002 ‘houdende de essentiële elementen van het statuut van de personeelsleden
van de politiediensten en houdende diverse andere bepalingen met betrekking tot
de politiediensten’ wordt het ambt van directeur-generaal bij mandaat
toegewezen.
De artikelen VI.II.77 en volgende RPPol bepalen de regels
inzake de uitoefening van een hoger ambt. Een hoger ambt is te dezen “elke
betrekking die is voorzien in de personeelsformatie en waarvan de toekenning
aan het betrokken personeelslid het recht opent op een weddebijslag voor de
uitoefening van een mandaatfunctie of, indien hij reeds op deze grond een
dergelijke weddebijslag geniet, tot een hogere weddebijslag.” (artikel VI.II.77,
2°, RPPol). Luidens artikel VI.II.78, eerste lid, RPPol kan een personeelslid,
“wanneer dwingende redenen van omkadering zulks vereisen, worden aangesteld
in een hoger ambt voor een betrekking die tijdelijk of definitief niet wordt
waargenomen door een titularis”. Op grond van artikel VI.II.81, 1°, RPPol is het
de minister of zijn gemachtigde die beslist over de tijdelijke aanstelling in een
betrekking van hoger officier.
Uit de gegevens van de zaak blijkt dat E.S. bij ministerieel
besluit van 26 april 2019 werd aangesteld in het hogere ambt van directeurgeneraal van de algemene directie van de Gerechtelijke politie met ingang van
28 mei 2019. Deze aanstelling werd verlengd, telkens met een termijn van zes
maanden, bij opeenvolgend het ministerieel besluit van 27 november 2019 vanaf
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.882
XIV-38.781-7/12
28 november 2019, het ministerieel besluit van 7 mei 2020 met ingang van 28
mei 2020 en met het ministerieel besluit van 22 december 2020 met ingang van
28 november 2020. Aldus oefende E.S. op datum van het inleidend verslag en
van het voorstel van zware tuchtstraf in de hoedanigheid van directeur-generaal
“a.i.” de in artikel 20 van de tuchtwet toegewezen bevoegdheid van hogere
tuchtoverheid ten aanzien van verzoeker uit.
Te dezen was het bij mandaat te begeven ambt van directeurgeneraal vacant en werd het derhalve niet definitief meer waargenomen door de
titularis ervan. Zonder dat de Raad van State te dezen moet onderzoeken of, zoals
verzoeker stelt, de rechtsfiguur van de aanstelling in het hogere ambt (al dan niet)
kan worden aangewend voor de aanstelling van een personeelslid in een ambt dat
bij mandaat moet worden begeven, blijkt te dezen dat E.S. met de voornoemde
opeenvolgende ministeriële besluiten in het hogere ambt van directeur-generaal
werd aangesteld. Zonder dat moet worden onderzocht of, zoals verzoeker in
hoofdorde in het middel stelt, die aanstelling (en de verlengingen ervan) onwettig
zijn, betroffen de gedane aanstellingen in het hogere ambt tevens beslissingen tot
aanwijzing (zij het ad interim) in een mandaat.
Artikel VII.III.32 RPPol bepaalt de bekendmakingsregels voor
de aanwijzing in een mandaat. Het luidt:
“Art. VII.III.32. De in artikel VII.III.25 [bedoelde] directeur van de door de
minister aangewezen dienst brengt de beslissing tot aanwijzing bij mandaat ter
kennis van het aangewezen personeelslid en maakt ze bekend aan de
personeelsleden. Zij worden door toedoen van de minister of de directeur van de
door hem aangewezen dienst bij uittreksel bekendgemaakt in het Belgisch
Staatsblad.
De minister bepaalt de nadere regels inzake de bekendmaking aan de
personeelsleden.”
Artikel II.15 UBPol bepaalt de nadere regels inzake de
bekendmaking aan de personeelsleden. Het luidt:
“Art. II.15. De directie van de mobiliteit en het loopbaanbeheer van de federale
politie verspreidt een personeelsbulletin dat alle beslissingen met betrekking tot
het personeel betreft en inzonderheid de benoemingen, de bevorderingen, de
detacheringen, de aanstellingen en de aanwijzingen bij mobiliteit bevat.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.882
XIV-38.781-8/12
Dit bulletin wordt ten minste in één exemplaar per korps van de lokale politie en
per dienst of eenheid van de federale politie verspreid.
De in het tweede lid bedoelde korpsen, diensten en eenheden staan in voor de
verdere verspreiding van dit bulletin aan hun personeelsleden.”
Uit wat voorafgaat volgt dat de betrokken aanwijzing a.i. in een
mandaat en de verlengingen ervan, bij het personeel moesten worden
bekendgemaakt via het personeelsbulletin en bij uittreksel gepubliceerd in het
Belgisch Staatsblad. Dat de aanwijzing te dezen gebeurde via de rechtsfiguur van
de aanstelling in het hogere ambt doet aan die bekendmakingsplichten niet af.
Volgens verzoeker is de bekendmaking aan het personeel via
het personeelsbulletin niet gebeurd en de verwerende partij betwist dit ook niet.
De betrokken aanstelling en verlengingen van E.S. in het hogere ambt om
tijdelijk het mandaat van directeur-generaal waar te nemen, zijn derhalve niet op
de reglementair voorgeschreven wijze binnen de Geïntegreerde politie verspreid.
Inzake het argument van de verwerende partij dat de
(verlengingen van de) aanstelling in het hoger ambt van E.S. zijn bekendgemaakt
in het Belgisch Staatsblad - wat maakt dat die volgens haar aan verzoeker
tegenstelbaar zijn, - en dat de inhoud van de relevante stukken eruit ter kennis
werden gebracht van het personeel, gaat de verwerende partij eraan voorbij dat
het de regelgever zelf is die voor deze (top)mandaten een tweeledige
bekendmaking heeft opgelegd, waarbij uitdrukkelijk is voorzien in een bijzondere
bekendmaking aan de personeelsleden die, zoals blijkt, geschiedt via het
personeelsbulletin. Hieruit blijkt dat de regelgever niet alleen wenst dat deze
aanwijzingen worden bekendgemaakt, maar ook dat de bekendmaking in het
Belgisch Staatsblad te dezen niet volstaat en dat binnen de Geïntegreerde politie,
ten behoeve van de personeelsleden, aan die aanwijzingen een bijkomende,
bijzondere bekendheid wordt gegeven door middel van een door de minister
bepaalde bijzondere interne bekendmaking die de personeelsleden die effectief in
de korpsen, diensten en eenheden van de Geïntegreerde politie zijn tewerkgesteld,
erover inlicht dat een dergelijke aanwijzing werd gegeven. Wanneer de
regelgeving zoals te dezen een tweeledige vorm van bekendmaking voorschrijft,
moeten de personeelsleden ten aanzien van wie de bekendgemaakte
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.882
XIV-38.781-9/12
overheidsakte niet betekend moet worden, er immers op kunnen vertrouwen dat
alle beslissingen met betrekking tot het personeel hen pas verbinden en aan hen
pas tegenstelbaar zijn nadat werd overgegaan tot de voorgeschreven
bekendmaking. In het licht van deze bijzondere vorm van interne bekendmaking
volstaat het enkele gegeven dat de betrokken aanstelling en de verlengingen
ervan bij uittreksel werden bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad derhalve
niet opdat die tegenstelbaar zouden zijn aan de personeelsleden.
Evenmin gaat het argument van de verwerende partij op dat
verzoeker voldoende kennis had van de aanstelling (en verlengingen) van E.S. in
het hogere ambt van het mandaat van directeur-generaal, daarbij verwijzend naar
diverse interne (e-)communicatie (“Fed Times” van 20 mei 2019, “DGJ Times”
van 28 juni 2019 en een kennisgeving via SharePoint van de publicatie in het
Belgisch Staatsblad van de aanwijzing (en verlengingen) in het hogere ambt van
E.S.). De verwerende partij wijst geen enkele normatieve bepaling aan die haar
tot een dergelijke bekendmaking via nieuwsbrieven of via het intranet verplicht.
In de mate de verwerende partij hiermee wil aantonen dat verzoeker feitelijke
kennis had of redelijkerwijze moest hebben van de betrokken aanstelling en de
verlengingen ervan, gaat zij voorbij aan het feit dat er een normatieve
verplichting tot (dubbele) bekendmaking bestaat van dergelijke besluiten, zodat
niet moet worden onderzocht of verzoeker ondanks het gebrek aan dubbele
bekendmaking, al dan niet feitelijke kennis had of moest hebben van de
aanstelling en de verlengingen. In de mate de verwerende partij hiermee wil
aantonen dat er een vast gebruik binnen de Geïntegreerde politie zou bestaan om
via die instrumenten, aanwijzingen en verlengingen in een mandaatfunctie (al dan
niet via de rechtsfiguur van de aanstelling in het hogere ambt) ter kennis te
brengen van het personeel, staat hoe dan ook een dergelijke bekendmaking op
zich nog niet gelijk met de reglementair bepaalde wijze van bekendmaking – en
betreft het dus een feitelijke kennisneming - en kan zij de reglementair bepaalde
bekendmaking en de daaruit volgende rechtsgevolgen, niet vervangen en zulks
los van de vraag of de verwerende partij met enkel deze drie vormen van interne
(e-)communicatie op zich voldoende aantoont dat er bij haar een vast gebruik
bestaat om dergelijke beslissingen op een voor haar personeel genoegzaam
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.882
XIV-38.781-10/12
bekende en voldoende toegankelijke wijze via nieuwsbrieven en op het intranet
bekend te maken.
Uit wat voorafgaat volgt dat de aanstelling a.i. en de latere
verlengingen ervan van E.S. in het mandaat van directeur-generaal niet aan
verzoeker kunnen worden tegengesteld. Hieruit volgt dat de hoedanigheid van
“directeur-generaal a.i.” waarin E.S. het inleidend verslag en het voorstel van
zware tuchtstraf aan verzoeker betekende, niet aan verzoeker kon worden
tegengeworpen, zodat niet blijkt dat die stukken zijn uitgegaan van de bevoegde
hogere tuchtoverheid. Zulks vitieert de eindbeslissing.
Het middel is in de aangegeven mate gegrond.
BESLISSING
-
De Raad van State vernietigt de bestreden beslissing.
-
De verwerende partij wordt verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 200 euro, een bijdrage van
20 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die verschuldigd is
aan verzoeker.
-
Bij de publicatie van dit arrest door de Raad van State wordt de identiteit
van verzoeker niet bekendgemaakt.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.882
XIV-38.781-11/12
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op tweeëntwintig februari tweeduizend
vierentwintig, door de Raad van State, XIVe kamer, samengesteld uit:
Geert Debersaques,
kamervoorzitter,
Chantal Bamps,
staatsraad,
Ann Coolsaet,
staatsraad,
bijgestaan door
Johan Pas,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Johan Pas
Geert Debersaques
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.882
XIV-38.781-12/12