Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.774 (2024-09-24)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 260.774 van 24 september 2024 Onderwijs en cultuur - Examens
(onderwijs) Beslissing : Bevolen Verwerping overige Depersonalisatie
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE IXe KAMER
ARREST
nr. 260.774 van 24 september 2024
in de zaak A. 242.946/IX-10.545
In zake:
XXXX
die woonplaats kiest te 9470 Denderleeuw
Rodestraat 37
tegen:
de VZW KATHOLIEK ONDERWIJS DENDERLEEUW EN
WELLE
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Özgur Balci en Margot De Vos
kantoor houdend te 9040 Gent
Antwerpsesteenweg 576
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
De vordering, ingesteld op 11 september 2024, strekt tot de
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van “de
beslissing genomen tegen […] XXXX, door de school Het Landuiterke” te
Denderleeuw.
Verzoeker vraagt tevens aan de Raad van State om “[d]e
directie van bovengenoemde school te gelasten om de schoolresultaten van
[verzoeker] te produceren en [hem] zijn diploma te overhandigen” met het oog op
inschrijving in “de door hem gewenste studierichting, namelijk ASO” en “[d]eze
school te veroordelen om [zijn] diploma […] te overhandigen”.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een nota ingediend.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.774
IX-10.545-1/13
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 19 september 2024, om 11.00 uur.
Staatsraad Jurgen Neuts heeft verslag uitgebracht.
De vader van de verzoekende partij en advocaten Özgur Balci
en Margot De Vos, die verschijnen voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Marijke Sterck heeft een met dit
arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Verzoeker is tijdens het schooljaar 2023-2024 ingeschreven in
het zesde leerjaar basisonderwijs in de vrije basisschool ’t Landuiterke te
Denderleeuw.
3.2.
Op 26 juni 2024 ontvangt verzoeker een ‘[a]ttest en soort
gevolgde leerjaren lager onderwijs’. Het getuigschrift basisonderwijs wordt hem
niet toegekend.
Op 4 juli 2024 vraagt de vader van verzoeker om een overleg
met de directie. Dat overleg vindt plaats op 5 juli 2024, maar leidt niet tot een
nieuwe samenkomst van de klassenraad.
Verzoeker stelt daarop beroep in bij het schoolbestuur.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.774
IX-10.545-2/13
3.3.
Op 4 september 2024 deelt de voorzitter van het schoolbestuur
aan verzoeker mee wat volgt:
“In antwoord op uw aangetekend schrijven dd 08/08/2024, poststempel
12/08/2024, en in aansluiting aan onze mail dd 27/08/2024, kan ik u
meedelen dat de Raad van Bestuur van de VZW KODW in [zijn]
vergadering van 03/09/2024 het dossier [van verzoeker] heeft behandeld.
De Raad van Bestuur heeft rekening houdend met alle data en feiten van
het dossier en in toepassing van de in de Vlaamse regelgeving voorziene
procedures inzake het initiëren van een beroepsprocedure, inclusief de
samenstelling van een beroepscommissie, beslist dat in voorliggende
dossier niet op een geldige wijze een beroep of een beroepsprocedure is
ingeleid tegen de beslissing van de klassenraad geen getuigschrift toe te
kennen aan [verzoeker].
De Raad van Bestuur beslist dan ook in deze geen beroepscommissie
samen te stellen.
Uit het dossier blijkt immers dat de ouders (in casu de vader) een bundel
samen met het attest in ontvangst genomen hebben op 26/06/2024. Op
4/07/2024 heeft de papa telefonisch een gesprek gevraagd aan de directie.
Een gesprek vond plaats tussen de ouders en de directie op 05/07/2024.
Ter plaatse overhandigde de papa een brief gedateerd 04/07/2024 waarin
hij bezwaar maakte tegen de door de klassenraad genomen beslissing in
zake zijn zoon.
Het schoolreglement stelt ter zake.
Indien je als ouder niet akkoord zou gaan met het niet toekennen van het
getuigschrift basisonderwijs kan je beroep instellen. Je vraagt binnen 3
dagen na ontvangst van de beslissing een overleg aan bij de directeur. Je
moet dit gesprek uitdrukkelijk schriftelijk aanvragen. Bijvoorbeeld via
email…
Uit de gegevens van het dossier blijkt duidelijk dat noch de termijn van 3
dagen, noch een schriftelijke aanvraag tot overleg in deze zijn
gerespecteerd.
Het gesprek van 05/07/2024 waarnaar u in [uw] schrijven van 08/08/2024
verwijst, kan in deze niet beschouwd worden als het overlegmoment zoals
voorzien in de regelgeving inzake de beroepsprocedure.”
IV. Nadere omschrijving van het voorwerp van de vordering
In haar nota merkt de verwerende partij op dat zij “twee
mogelijke beslissingen” als het voorwerp van de vordering identificeert:
“enerzijds die van de Raad van Bestuur om geen beroepscommissie in te richten,
anderzijds die van de klassenraad om geen getuigschrift basisonderwijs uit te
reiken”.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.774
IX-10.545-3/13
Verzoeker benoemt op het eerste gezicht formeel niet het
voorwerp van zijn vordering, maar hij verduidelijkt wel dat de beslissing die hij
bestrijdt inhoudt dat niet “op een geldige wijze een beroep of een
beroepsprocedure is ingeleid tegen de beslissing van de klassenraad [om] geen
[getuigschrift] toe te kennen aan [verzoeker]”.
Alsdan lijkt niets anders dan de hiervóór aangehaalde beslissing
van de raad van bestuur van de verwerende partij van 4 september 2024 te
kunnen zijn bedoeld.
Zo ook heeft de verwerende partij het – minstens ten dele –
begrepen.
Wanneer
hierna
wordt
gerefereerd
aan
“de
bestreden
beslissing”, wordt bijgevolg de voormelde beslissing van de raad van bestuur van
4 september 2024 bedoeld.
V. Herinnering aan de grondvoorwaarden voor een schorsing of het bevelen van
een andere voorlopige maatregel bij uiterst dringende noodzakelijkheid
Krachtens artikel 17, §§ 1 en 4, van de gecoördineerde wetten
op de Raad van State kan slechts bij uiterst dringende noodzakelijkheid tot
schorsing van de tenuitvoerlegging of tot het bevelen van een andere voorlopige
maatregel worden besloten onder de dubbele voorwaarde dat minstens één ernstig
middel wordt aangevoerd dat de nietigverklaring van de akte of het reglement
prima facie kan verantwoorden en dat een uiterst dringende noodzakelijkheid
voorhanden is die onverenigbaar is met de behandelingstermijn van de gewone
vordering tot schorsing of tot het bevelen van een andere voorlopige maatregel.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.774
IX-10.545-4/13
VI. Uiterst dringende noodzakelijkheid
Verzoeker voert aan dat “het schooljaar reeds is begonnen” en
dat hij “nog steeds niet naar school gaat” omdat “[h]ij […] niet naar de school
van zijn keuze [kan]”.
De verwerende partij brengt daartegen in dat verzoeker “geen
schooljaar [verliest] aangezien hij zonder het getuigschrift nog steeds kan
inschrijven in het eerste middelbaar, maar weliswaar in de B-stroom”. Zij betoogt
tevens dat dit zijn mogelijkheden om naar de A-stroom over te gaan, niet beperkt.
Immers, wanneer hij slaagt in het eerste leerjaar B, kan hij naar de A-stroom.
Beoordeling
De bestreden beslissing verhindert verzoeker om zijn
studieloopbaan aan te vatten in de A-stroom van het eerste leerjaar van het
secundair onderwijs, wat nochtans de uitdrukkelijke wens is van verzoeker.
De suggestie van de verwerende partij dat verzoeker na het
eerste leerjaar B naar het tweede leerjaar A kan overgaan, maakt niet ongedaan
dat aan verzoekers wens om zijn schoolloopbaan in het secundair onderwijs te
starten in het eerste leerjaar A wordt voorbijgegaan.
Bovendien loopt de verwerende partij op die manier vooruit op
een nog te nemen beslissing. Immers, wat de verwerende partij opvallend niet
vermeldt is dat de overgang van het eerste leerjaar B naar het tweede leerjaar A
naar luid van artikel 17, eerste lid, 2°, van het besluit van de Vlaamse Regering
van 15 juli 2022 ‘over de organisatie van het secundair onderwijs, wat leerlingen
betreft’, afhankelijk is van “een gunstige beslissing van de klassenraad”. Het is
precies de overtuiging van verzoeker dat hij aan een dergelijke beslissing niet
onderworpen kan worden.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.774
IX-10.545-5/13
De beperking van de keuze in opleiding – of ze nu in de feiten
het verlies van een schooljaar betekent of niet – maakt een nadeel uit waarvan
kan worden aangenomen dat het zelfs binnen een gewone schorsingsprocedure
niet tijdig kan worden gekeerd, laat staan dat verzoeker zou kunnen verdragen de
uitkomst van een annulatieprocedure af te wachten.
Aan de voorwaarde van uiterst dringende noodzakelijkheid is
voldaan.
VII. Ernst van de middelen
In haar nota werpt de verwerende partij op dat het
verzoekschrift “geen enkel middel” aanvoert ter ondersteuning van zijn
vordering.
De bestreden beslissing kan op het eerste gezicht niet anders
worden begrepen dan dat ze het beroep van verzoeker onontvankelijk verklaart.
Immers, daarin wordt gesteld dat verzoeker “niet op een geldige wijze een beroep
of een beroepsprocedure [heeft] ingeleid tegen de beslissing van de klassenraad
[om] geen getuigschrift [basisonderwijs]” aan hem toe te kennen. Als reden
daartoe wordt aangegeven dat verzoeker “noch de termijn van 3 dagen, noch een
schriftelijke aanvraag tot overleg” heeft nageleefd.
Wil verzoeker die beslissing geschorst zien, lijkt hij alleen
middelen te kunnen aanvoeren die ervan overtuigen dat zijn beroep ten onrechte
als onontvankelijk werd afgedaan.
In zijn verzoekschrift voert verzoeker onder meer aan dat hij
“nooit een officiële beslissing [heeft] ontvangen over de weigering van [zijn]
diploma [lees: getuigschrift]”.
Een dergelijk middel is op het eerste gezicht duidelijk en zéér
wel te betrekken op de bestreden beslissing. Als aan verzoeker de beslissing om
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.774
IX-10.545-6/13
hem het getuigschrift basisonderwijs niet toe te kennen, niet werd bezorgd, dan is
hem op het eerste gezicht ook geen beroepsmogelijkheid meegedeeld. Dat laatste
lijkt dan weer gevolgen te hebben voor het ingaan van de beroepstermijn.
De verwerende partij biedt in dat verband ook weerwerk in haar
nota onder de noemer “C.II. Tweede middel: uitputting georganiseerd
administratief beroep”. Zij lijkt derhalve het middel ook te hebben herkend en in
die zin te hebben begrepen.
Naar luid van artikel 54bis van het decreet basisonderwijs van
25 februari 1997 ontvangt onder meer een leerling in het gewoon lager onderwijs
die het getuigschrift basisonderwijs niet behaalt, een verklaring met het aantal en
soort gevolgde jaren lager onderwijs, een schriftelijke motivering waarom het
getuigschrift basisonderwijs niet werd uitgereikt, alsook aandachtspunten voor de
toekomst.
Verzoeker lijkt in zijn verzoekschrift en de bijlagen bij dat
verzoekschrift aan te geven van de onderwijsinstelling op het einde van het
schooljaar alléén een “[a]ttest en soort gevolgde leerjaren lager onderwijs” te
hebben ontvangen. Daarin wordt uitsluitend vermeld dat “[d]eze onderwijsactiviteiten werden gevolgd in de leerjaren 1, 2, 3, 4, 5, 6”.
Daarnaast brengt de verwerende partij in het administratief
dossier een “[m]odel motivering niet-uitreiken getuigschrift en aandachtspunten”
bij.
Ter terechtzitting daarover ondervraagd, verklaart verzoeker dat
document nooit te hebben ontvangen.
De stukken van het administratief dossier tonen op het eerste
gezicht het tegendeel niet aan. Van dat “model” valt prima facie trouwens op dat
het niet is ondertekend en evenmin gedagtekend. Uit niets kan worden
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.774
IX-10.545-7/13
opgemaakt, zo lijkt, dat het stuk van het enige bevoegde orgaan – de klassenraad
– uitgaat.
Naar luid van artikel II.21 van het bestuursdecreet van
7 december 2018 moet bij de kennisgeving van een beslissing of een
administratieve handeling van individuele strekking die rechtsgevolgen heeft
voor een gebruiker, worden vermeld of beroep tegen de beslissing kan worden
ingesteld, bij welke instantie en binnen welke termijn. Als de kennisgeving niet
voldoet aan de bepalingen van het eerste lid, start de termijn om een beroep in te
dienen pas vier maanden na de kennisgeving.
Deze bepaling strekt ertoe op het vlak van de bestuurlijke
rechtsbescherming tegen beslissingen met individuele strekking aan de bestuurde
een gewaarborgde informatieplicht te bieden.
De
bestreden
beslissing
lijkt
onder
het
materiële
toepassingsgebied van deze bepaling te vallen.
Hoewel die bepaling door de decreetgever formeel (nog steeds)
niet van toepassing is gemaakt op de onderwijsinstellingen van het gesubsidieerd
vrij onderwijs, is de Raad van State in de huidige stand van de procedure van
oordeel dat de in arrest nr. 158/2022 van het Grondwettelijk Hof van 1 december
2022 vastgestelde ongrondwettigheid ook op het voorliggende geval afkleurt. Het
in dat arrest onderzocht verschil in behandeling tussen studenten van een
instelling van het hoger onderwijs en leerlingen in het gesubsidieerd officieel
basis- en secundair onderwijs – voor wie deze bepaling wél van toepassing is –
lijkt immers des te meer relevant in de vergelijking tussen de leerlingen van het
gesubsidieerd officieel onderwijs en de leerlingen van het gesubsidieerd vrij
onderwijs – onder wie verzoeker.
Zonder kennisgeving van de “schriftelijke motivering waarom
het getuigschrift basisonderwijs niet werd uitgereikt” lijken aan verzoeker
evenmin de beroepsmogelijkheid en beroepstermijn waaraan de raad van bestuur
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.774
IX-10.545-8/13
van de verwerende partij in de bestreden beslissing vasthoudt, te zijn aangezegd.
Alsdan heeft, zo lijkt, de beroepstermijn nog geen aanvang genomen.
In het geval dat ervan wordt uitgegaan dat het voormelde
“model” toch aan verzoeker werd ter kennis gebracht, lijkt dat de Raad niet tot
een ander besluit te kunnen brengen.
Dat
“model”,
dat
blijkbaar
werd
verstrekt
door
de
koepelorganisatie waarvan de verwerende partij lid zou zijn, bevat onderaan –
letterlijk – de volgende boodschap:
“De beslissing die de klassenraad neemt, is steeds het resultaat van een
breed evaluatieproces in het belang van je kind. Het is uitzonderlijk dat
dergelijke beslissing worden aangevochten. Ga je toch niet akkoord met
deze beslissing, dan kun je uiterlijk op de … (vul hier in op de hoeveelste
dag het overleg kan worden aangevraagd zoals in je schoolreglement
vermeld) dag (zaterdagen, zondagen, wettelijke feestdagen en 11 juli niet
meegerekend) na ontvangst van de beslissing een overleg aanvragen met
de directeur. Dit doe je schriftelijk, bv. via e-mail (…). Voor het verdere
verloop van de procedure verwijzen we naar punt (…) van ons
schoolreglement.”
Deze mededeling blijft – in het licht van de voormelde bepaling
van het bestuursdecreet en op het eerste gezicht – problematisch, aangezien géén
beroepstermijn wordt vermeld waarbinnen verzoeker zijn overleg moest
aanvragen – de concrete termijn moet nog door de onderwijsinstelling worden
ingevuld, in overeenstemming met het schoolreglement.
Anders dan de verwerende partij het ziet, doet de voormelde
bepaling van het bestuursdecreet prima facie ervan blijken dat het zonder belang
is of de bestuurde het bestaan van de beroepsmogelijkheid anderszins geacht
wordt reeds te kennen, bijvoorbeeld omdat ze in een reglementaire tekst in het
Belgisch Staatsblad is bekendgemaakt of, meer specifiek in deze zaak, omdat ze
in het schoolreglement is opgenomen en de ouders bij aanvang van het schooljaar
hebben verklaard met dat reglement in te stemmen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.774
IX-10.545-9/13
Wat voorafgaat doet op het eerste gezicht besluiten dat aan
verzoeker niet kan worden tegengeworpen dat hij de beroepstermijn niet zou
hebben gerespecteerd.
Ten overvloede neemt de Raad van State in de huidige stand
van de procedure aan dat de beslissing om een beroep tegen een weigering van
het getuigschrift basisonderwijs onontvankelijk te verklaren op grond van artikel
37/2, eerste lid, 1°, van het decreet basisonderwijs, uitsluitend aan de
beroepscommissie toevalt, en derhalve niet aan de raad van bestuur.
Het middel is in de aangegeven mate ernstig.
VIII. Vordering tot het opleggen van een andere voorlopige maatregel
Verzoeker vraagt, zoals gezien, aan de Raad van State om “[d]e
directie van bovengenoemde school te gelasten om de schoolresultaten van
[verzoeker] te produceren en [hem] zijn diploma te overhandigen” met het oog op
inschrijving in “de door hem gewenste studierichting, namelijk ASO” en “[d]eze
school te veroordelen om [zijn] diploma […] te overhandigen”.
Beoordeling
De voorlopige maatregelen die de Raad van State vermag te
bevelen, zijn maatregelen die nodig zijn om de belangen veilig te stellen van de
partijen die een belang hebben bij de beslechting van de zaak.
Voor zover verzoeker van de Raad verwacht dat hij de school
beveelt om zijn “schoolresultaten […] te produceren”, is zijn vraag op het eerste
gezicht zonder voorwerp.
Verzoeker voegt immers zelf bij het verzoekschrift zijn
jaarrapport voor het schooljaar 2023-2024. Welke andere “schoolresultaten”
verzoeker bedoelt, verduidelijkt hij niet en is evenmin evident zichtbaar.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.774
IX-10.545-10/13
In die mate faalt zijn vordering.
Verzoeker vraagt tevens dat de Raad van State zou bevelen aan
de school om hem “zijn diploma te overhandigen”.
Een dergelijke maatregel overstijgt het enkele veiligstellen van
de belangen van de partijen. Daarmee zou de Raad van State zich immers in de
plaats stellen van de klassenraad, die ter zake over een ruime discretionaire
beoordelingsbevoegdheid beschikt.
Het ernstig bevonden middel spoort de verwerende partij enkel
ertoe aan de beslissing om aan verzoeker het getuigschrift basisonderwijs niet toe
te kennen, te overhandigen, hem daarbij de beroepsmogelijkheid en de beroepstermijn mee te delen en in voorkomend geval over dat beroep uitspraak te doen.
Ook in die mate kan de vordering niet worden aangenomen.
De vordering tot het opleggen van een andere voorlopige
maatregel kan niet worden ingewilligd.
BESLISSING
-
De Raad van State beveelt de schorsing van de tenuitvoerlegging bij
uiterst
dringende noodzakelijkheid van de beslissing van de raad van bestuur van
de vzw Katholiek Onderwijs Denderleeuw en Welle van 4 september 2024
waarbij wordt beslist om geen beroepscommissie samen te stellen.
-
De Raad van State verwerpt de vordering voor het overige.
-
Bij de publicatie van dit arrest door de Raad van State wordt de identiteit
van de verzoekende partij niet bekendgemaakt.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.774
IX-10.545-11/13
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.774
IX-10.545-12/13
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, in openbare terechtzitting van vierentwintig
september tweeduizend vierentwintig, door de Raad van State, IXe kamer,
samengesteld uit:
Jurgen Neuts,
staatsraad,
waarnemend
voorzitter,
bijgestaan door
Frank Bontinck,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Frank Bontinck
Jurgen Neuts
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.774
IX-10.545-13/13