Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861 (2024-09-30)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 260.861 van 30 september 2024 Ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Toerisme Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
XIVe KAMER
ARREST
nr. 260.861 van 30 september 2024
in de zaak A. 232.809/XIV-39.307
In zake :
de NV PILLOWS BRUSSELS CENTER
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Thomas Eyskens en Sebastiaan De Meue
kantoor houdend te 1000 Brussel
Bischoffsheimlaan 33
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
het BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Fabien Hans
kantoor houdend te 1180 Brussel
Winston Churchill-laan 253
bij wie woonplaats wordt gekozen
eveneens bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Kristel Boels
kantoor houdend te 1060 Brussel
Bronstraat 68, bus 2
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 1 februari 2021, strekt tot de
nietigverklaring van de beslissing van de directeur-generaal van de dienst
Economie van de Gewestelijke overheidsdienst ‘Brussel Economie en
Werkgelegenheid’ van 3 december 2020, waarbij de steunaanvraag van de
verzoekende partij op grond van het besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke
Regering van 22 oktober 2020 ‘betreffende de steun aan hotels en aparthotels in het
kader van de COVID-19-gezondheidscrisis’ (hierna: het besluit van 22 oktober
2020), wordt geweigerd.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-1/29
II. Verloop van de rechtspleging
Bij arrest nr. 257.893 van 14 november 2023 heeft de algemene
vergadering van de afdeling Bestuursrechtspraak het debat heropend en de zaak
verwezen naar de XIVe kamer.
Bij arrest nr. 259.163 van 19 maart 2024 heeft deze kamer het
debat heropend en werd het door de auditeur-generaal aangewezen lid van het
auditoraat gelast met het aanvullend onderzoek.
Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een aanvullend
verslag opgesteld.
De verzoekende partij heeft een verzoek tot voortzetting van het
geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende partij heeft een laatste
memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 4 september 2024.
Staatsraad Kaat Leus heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Sebastiaan De Meue, die verschijnt voor de
verzoekende partij en advocaat Cassandra Verbeeck, die loco advocaten Fabien
Hans en Kristel Boels verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een met dit
arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-2/29
III. Feiten
In arrest nr. 257.893 van 14 november 2023 van de algemene
vergadering van de afdeling Bestuursrechtspraak, zijn de feiten uiteengezet. Er
wordt naar verwezen.
IV. Rechtsmacht van de Raad van State
Exceptie wegens gebrek aan rechtsmacht
Zowel in het arrest van de algemene vergadering nr. 257.893
(randnummers 4 en 5) als in het tussenarrest nr. 259.163 waarin ze werden
overgenomen (randnummer 8), zijn de standpunten van de partijen weergegeven.
Er wordt naar verwezen.
In haar laatste memorie na het auditoraatsverslag repliceert de
verwerende partij nog dat ook in het licht van de tweede connexe voorwaarde (zie
nog infra), met name “de aangevoerde middelen en vermeende onwettigheden”, de
vordering als voorwerp heeft de erkenning van een subjectief recht, namelijk het
toegekend krijgen van de premie door artikel 3 van het besluit van 22 oktober 2020
op een – volgens de verzoekende partij – “juiste wijze” toe te passen.
Volgens de verwerende partij heeft ook het eerste middel tot
doel het betrokken artikel 3, eerste lid, 4°, van het besluit van 22 oktober 2020
onwettig te horen verklaren teneinde de verwerende partij er, na een vernietiging
van de bestreden weigeringsbeslissing, toe te dwingen alsnog een premie toe te
kennen.
Voorts voert de verwerende partij nog aan dat de genoemde
reglementaire bepaling “onlosmakelijk verbonden [is] met de andere bepalingen
[van het besluit van 22 oktober 2020], met als gevolg dat […] de ingeroepen
onwettigheid niet slechts betrekking mag hebben op dat ene artikel maar de
ingeroepen onwettigheid bijgevolg alleen maar betrekking kan hebben op het
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-3/29
besluit in [zijn] geheel. Het besluit slechts gedeeltelijk vernietigen zou erop
neerkomen dat er een andere invulling wordt gegeven aan het bestreden besluit
[lees: het besluit van 22 oktober 2020] hetgeen niet toegelaten is”.
Tot slot meent de verwerende partij nog dat indien het horen
onwettig verklaren van het besluit van 22 oktober 2020 betrekking zou hebben op
dat besluit in zijn geheel, het de verzoekende partij aan het vereiste belang
ontbreekt. Indien het besluit van 22 oktober 2020 in zijn geheel onwettig zou
worden beschouwd, zou immers de rechtsgrond van de premie komen weg te
vallen. Het feit dat artikel 159 van de Grondwet wordt ingeroepen, doet er niet aan
af dat de verzoekende partij met het aangevoerde middel nog steeds betracht haar
zogezegd subjectief recht toegekend te zien.
Vooraf: het tussenarrest nr. 257.893 van de algemene vergadering van de afdeling
Bestuursrechtspraak van de Raad van State
Uit de artikelen 144, eerste lid, en 145 van de Grondwet volgt
dat de geschillen over subjectieve rechten – altijd, wat de geschillen over
burgerlijke rechten betreft, en in principe, wat de geschillen over politieke rechten
betreft – tot de rechtsmacht van de hoven en rechtbanken behoren. Onder
voorbehoud van een toewijzing van bevoegdheid inzake politieke rechten, is de
Raad van State dan ook zonder rechtsmacht om kennis te nemen van beroepen tot
nietigverklaring waarvan het werkelijke en rechtstreekse voorwerp een geschil
over subjectieve rechten betreft.
De bevoegdheid van de Raad van State wordt aldus bepaald door
het werkelijke en rechtstreekse voorwerp van het beroep tot nietigverklaring (Cass.
(verenigde
kamers)
19
februari
2015,
C.14.0308.N)
(ECLI:BE:CASS:2015:ARR.20150219.8).
In het tussenarrest nr. 259.163 van 19 maart 2024 is gewezen op
de arresten nrs. 257.891, 257.892 en 257.893 van 14 november 2023 waarin de
algemene vergadering van de afdeling Bestuursrechtspraak heeft bevestigd dat de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-4/29
Raad van State op grond van de artikelen 144 en 145 van de Grondwet zonder
rechtsmacht is wanneer de vordering strekt tot de nietigverklaring van een
administratieve rechtshandeling waarbij (i) een administratieve overheid weigert
om een verplichting uit te voeren die overeenstemt met een subjectief recht
waarover de verzoekende partij meent te beschikken en (ii) het ingeroepen
annulatiemiddel steunt op een regel van materieel recht die deze verplichting in het
leven roept en het geschil inhoudelijk bepaalt (Cass. (verenigde kamers) 27
november 2020, C.17.0114.N en de conclusie van eerste advocaat-generaal R.
Mortier (ECLI:BE:CASS:2020:CONC.20201127); zie eveneens Cass. (verenigde
kamers) 8 september 2016, C.11.0455.F en de conclusie van advocaat-generaal Th.
Werquin (ECLI:BE:CASS:2016:CONC.20160908.8).
Hieruit volgt derhalve dat de Raad van State zonder rechtsmacht
is wanneer aan twee (connexe) voorwaarden is voldaan waarbij niet alleen acht
moet worden geslagen op het voorwerp van de vordering (het petitum) maar ook op
het aangevoerde middel (de causa petendi). De eerste voorwaarde houdt verband
met het voorwerp van het beroep, met datgene wat wordt gevorderd, namelijk de
erkenning of de vaststelling van het bestaan van een subjectief recht in hoofde van
de rechtzoekende, aangezien hij voldoet aan alle voorwaarden waarvan het
objectief recht deze aanspraak afhankelijk maakt. De eerste voorwaarde is alleen
maar vervuld wanneer de bevoegdheid van de administratie volledig gebonden is
(zie de conclusie van advocaat-generaal Th. Werquin voor Cass. (verenigde
kamers)
11
juni
2010,
AR
C.09.0336.F,
(ECLI:BE:CASS:2010:CONC.20100611.6);
AC
2010,
nr.
conclusie
van
418
eerste
advocaat-generaal R. Mortier voor Cass. (verenigde kamers) 27 november 2020,
C.17.0114.N).
De tweede voorwaarde heeft betrekking op de middelen die tot
staving van het annulatieverzoek worden aangevoerd. De Raad van State heeft
geen rechtsmacht wanneer het aangevoerde annulatiemiddel wordt afgeleid uit de
schending van de rechtsregel welke die verplichting vestigt (zie de conclusie van
eerste advocaat-generaal R. Mortier voor Cass. (verenigde kamers) 27 november
2020, C.17.0114.N).
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-5/29
Het is daarbij niet voldoende dat een annulatiemiddel de Raad
van State in het raam van het wettigheidstoezicht incidenteel of onrechtstreeks
verplicht om uitspraak te doen over het bestaan of over de draagwijdte van een
subjectief recht om te beslissen tot de afwezigheid van rechtsmacht van de Raad
van State (zie Cass. (verenigde kamers) 11 juni 2010, AR C.09.0336.F, AC 2010,
nr. 418; evenals de conclusie van advocaat-generaal C. Vandewal voor Cass.
(verenigde
kamers)
19
februari
2015,
C.14.0369.N
(ECLI:BE:CASS:2015:CONC.20150219.9) en van eerste advocaat-generaal R.
Mortier voor Cass. (verenigde kamers) 27 november 2020, C.17.0114.N) .
Opdat er sprake zou zijn van een vordering op grond van een
subjectief recht, en dus van een gebrek aan rechtsmacht van de Raad van State, is
vereist dat een verzoekende partij zich beroept op een welbepaalde juridische
verplichting die een regel van objectief recht rechtstreeks aan een derde oplegt en
bij de nakoming waarvan die verzoekende partij belang heeft. Opdat een
verzoekende partij zich op een dergelijk recht zou kunnen beroepen ten aanzien
van de bestuurlijke overheid, dient de bevoegdheid van die overheid volledig
gebonden te zijn (Cass. (verenigde kamers) 20 december 2007 (2 arresten),
C.06.0574.F
(ECLI:BE:CASS:2007:CONC.20071220.10)
en
C.06.0596.F
(ECLI:BE:CASS:2007:ARR.20071220.11)). De Raad van State blijft bevoegd
wanneer het ontstaan van het subjectief recht afhangt van een voorafgaande
beslissing van de administratieve overheid, die wat die beslissing betreft over een
discretionaire bevoegdheid beschikt, ook al is haar bevoegdheid op bepaalde
vlakken gebonden (Cass. (verenigde kamers) 19 februari 2015, C.14.0369.N)
Het gegeven dat de administratieve overheid de wettelijke en
reglementaire criteria die aan haar bestuurshandelen ten grondslag liggen moet
interpreteren, noch het gegeven dat zij ertoe wordt verplicht feiten juridisch te
kwalificeren, leidt ertoe dat zij een discretionaire bevoegdheid uitoefent of dat er
niet langer sprake zou zijn van een op haar rustende juridische verplichting en een
daarmee overeenstemmend subjectief recht in hoofde van de rechtzoekende.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-6/29
Uit wat voorafgaat volgt dat in de eerste plaats moet worden
nagegaan of de verwerende partij bij het nemen van de bestreden beslissing over
enige discretionaire beoordelingsbevoegdheid beschikte, dan wel slechts over een
(volledig) gebonden bevoegdheid en in dat opzicht slechts heeft moeten vaststellen
of de reglementair vastgestelde voorwaarden, zoals zij die als overheid
interpreteert, vervuld waren. Voorts echter moet bij de beoordeling van het
werkelijk en rechtstreeks voorwerp van de vordering, en anders dan de verwerende
partij dat ziet, eveneens acht worden geslagen op de door de verzoekende partij
‘ingeroepen middelen en vermeende onwettigheden’ (de causa petendi).
Toepassing
Wat de eerste connexe voorwaarde (het petitum) betreft
9.
In het eerdergenoemde tussenarrest nr. 259.163 van 19 maart
2024 heeft de Raad van State geoordeeld, wat het voorwerp van de vordering
betreft, dat “de verwerende partij bij het nemen van de bestreden beslissing over
een volledig gebonden bevoegdheid beschikt en in dat opzicht slechts heeft moeten
vaststellen of de door de regelgever vastgestelde voorwaarden, zoals zij die als
overheid interpreteert, vervuld waren”, wat betekent dat de eerste connexe
voorwaarde te dezen is vervuld.
Wat de tweede connexe voorwaarde (de causa petendi) betreft
Hierna zal – alvorens te kunnen besluiten of de exceptie wegens
gebrek aan rechtsmacht kan worden ingewilligd – nog moeten worden nagegaan of
ook de tweede connexe voorwaarde is vervuld.
Zoals hiervoor is gebleken, heeft de tweede voorwaarde
betrekking op de “ingeroepen middelen en vermeende onwettigheden” die tot
staving van het vernietigingsberoep worden aangevoerd.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-7/29
Opdat een (betwisting over een) subjectief recht zou voorliggen,
is immers vereist dat een verzoekende partij zich beroept op een welbepaalde
juridische verplichting die een regel van objectief recht rechtstreeks aan een derde,
te dezen de verwerende partij oplegt, én bij de nakoming waarvan de verzoekende
partij belang heeft.
Hieruit volgt dat de Raad van State rechtsmacht ontbeert
wanneer het aangevoerde annulatiemiddel wordt afgeleid uit de schending door de
verwerende partij van de (materiële) rechtsregel welke de welbepaalde juridische
verplichting in het leven roept (en het ermee onlosmakelijk verbonden subjectief
recht in hoofde van de verzoekende partij) en het geschil derhalve inhoudelijk
bepaalt.
Het ontbreken van een belang in hoofde van de verzoekende
partij bij de nakoming van de door de toepasselijke regelgeving aan de verwerende
partij opgelegde welbepaalde juridische verplichting (die de verzoekende partij te
dezen immers bestrijdt), brengt daarentegen mee dat geen betwisting over een
subjectief recht kan voorliggen.
11.
Uit wat voorafgaat, volgt dat de in het annulatieberoep
ingeroepen middelen die de onwettigheid aanvoeren van de rechtsgrond waarop
het subjectief recht rust, wel onder de rechtsmacht van de Raad van State vallen.
Wanneer op grond van artikel 159 van de Grondwet in een middel de onwettigheid
wordt aangevoerd van het reglementair besluit waarop de bestreden beslissing is
gesteund, bijvoorbeeld omwille van de onbevoegdheid van de steller van de
materiële rechtsregel waarbij de welbepaalde juridische verplichting werd
opgelegd, dan kan de Raad van State kennis nemen van het beroep omdat hij zich
dan niet uitspreekt over het bestaan of de omvang van een subjectief recht.
In de mate de verwerende partij in haar laatste memorie na het
aanvullend auditoraatsverslag nog stelt dat “in elk geval het vereiste belang
ontbreekt” in zoverre de verzoekende partij de onwettigheid wil vastgesteld zien
van het rechtsgrondbiedende besluit van 22 oktober 2020, dat vervolgens buiten
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-8/29
toepassing moet worden gelaten en daardoor de rechtsgrond van de premie zou
komen weg te vallen, wordt ze niet bijgevallen. Die omstandigheid ontneemt aan
de verzoekende partij niet elk belang al was het maar omdat, zoals hierna onder
punt 15 zal blijken de verwerende partij zich, in voorkomend geval, opnieuw zou
moeten beraden – precies omdat het reglement in die hypothese slechts inter partes
buiten toepassing wordt verklaard – omtrent (de toekomst van) dat onwettig
bevonden reglementair besluit, wat de verzoekende partij opnieuw een kans geeft
(en zij dus een belang heeft) op een gunstiger, dit wil zeggen voordeliger regeling,
wat volstaat.
In het tweede middel van haar verzoekschrift voert de
verzoekende partij een schending aan van artikel 3, eerste lid, 4°, a), van het besluit
van 22 oktober 2020, samen gelezen met artikel 28 van de ordonnantie van 3 maart
2018
‘betreffende
de
steun
voor
de
economische
ontwikkeling
van
ondernemingen’ (hierna: de ordonnantie van 3 maart 2018) en van het
“zorgvuldigheidsbeginsel,
het
materiëlemotiveringsbeginsel
en
het
redelijkheidsbeginsel als beginselen van behoorlijk bestuur”.
In wezen komt dit middel er op neer dat er, naar het oordeel van
de verzoekende partij, op een onjuiste wijze rekening is gehouden met de concrete
financiële toestand van de verzoekende partij. De verzoekende partij meent dat de
toepasselijke materiële regelgeving, wat de voorwaarde inzake het (al dan niet)
toereikende karakter betreft van de wedersamenstelling van het eigen vermogen of
kapitaal zoals bepaald in artikel 3, eerste lid, 4°, a) van het besluit van 22 oktober
2020, door de verwerende partij verkeerd is geïnterpreteerd in het licht van de
toepasselijke bepalingen van de betrokken ordonnantie of, nog, in het concrete
voorliggende geval, verkeerd is toegepast. Dit middel heeft rechtstreeks betrekking
op of wordt rechtstreeks afgeleid uit de schending van de rechtsregels die de
gebonden bevoegdheid van de verwerende partij c.q. de op haar rustende
rechtsplicht en dus het daarmee overeenstemmende subjectief recht van de
verzoekende partij vestigen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-9/29
De beoordeling van dat middel zou de Raad van State ertoe
verplichten rechtstreeks uitspraak te doen over de rechtsregels die het subjectief
recht en de ermee samenhangende op de overheid rustende verplichting vestigen
en, aldus, over het bestaan en de draagwijdte van het in het geding zijnde subjectief
recht, wat echter op grond van de artikelen, 144, eerste lid, en 145 van de Grondwet
aan de rechtsmacht van de Raad van State ontsnapt.
Of de verwerende partij van oordeel mocht zijn dat omwille van
het niet vervuld zijn van die reglementaire voorwaarde geen subsidie kon worden
toegekend, de juiste feitelijke vaststellingen heeft gedaan en de toepasselijke
reglementaire voorschriften correct heeft geïnterpreteerd en toegepast, staat ter
beoordeling van de bevoegde justitiële rechter, evenals de vraag of door die
toepassing gebeurlijk een schending voorligt van het zorgvuldigheidsbeginsel, het
materiëlemotiveringsbeginsel en het redelijkheidsbeginsel als beginselen van
behoorlijk bestuur.
Overigens heeft de Raad van State in zijn tussenarrest nr.
259.163 van 19 maart 2024 geoordeeld dat het genoemde criterium vervat in
artikel 3, eerste lid, 4°, a) van het besluit van 22 oktober 2020 louter een gebonden
bevoegdheid inhoudt en de verwerende partij in dat opzicht slechts heeft moeten
vaststellen of de door de regelgever vastgestelde voorwaarden, zoals zij die
interpreteert, vervuld waren terwijl de verzoekende partij ervan was uitgegaan dat
deze
bepaling
aan
de
verwerende
partij
een
discretionaire
beoordelingsbevoegdheid verleent.
Het eerste middel is genomen uit “machtsoverschrijding na de
toepassing van artikel 159 van de Grondwet ten aanzien van artikel 3, eerste lid, 4°,
van het [besluit van 22 oktober 2020] wegens [eerste middelonderdeel]
onbevoegdheid en schending van artikel 28 van de ordonnantie van 3 maart 2018,
artikel 8 van de bijzondere wet van 12 januari 1989 ‘met betrekking tot de
Brusselse instellingen’ [hierna: de BWBI], samen gelezen met artikel 20 van de
bijzondere wet van 8 augustus 1980 ‘tot hervorming der instellingen’ [hierna: de
BWHI]; en [tweede middelonderdeel] de schending van artikel 39 BWBI, het
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-10/29
rechtszekerheidsbeginsel en het gelijkheidsbeginsel, zoals ook vervat in artikel 10
en 11 van de Grondwet”. De verzoekende partij zet voorts uiteen (zie nog infra)
dat, na toepassing van artikel 159 van de Grondwet, artikel 3, eerste lid, 4°, van het
(reglementair) besluit van 22 oktober 2020 dat de bestreden subsidiebeslissing tot
rechtsgrond strekt in zijn geheel buiten toepassing moet worden gelaten en,
derhalve, niet als grondslag kan dienen voor de bestreden subsidiebeslissing zodat
deze moet worden vernietigd.
In het licht van het aldus aangevoerde eerste middel en de
daarmee bestreden (vooralsnog vermeende) onwettigheden, kan niet anders dan
worden besloten dat het voorliggende beroep er daadwerkelijk toe strekt om, na
toepassing van artikel 159 van de Grondwet, de bestreden beslissing vernietigd te
zien omdat zij steunt op de toepassing van een volgens de verzoekende partij
onwettige reglementaire bestuurshandeling die buiten toepassing moet worden
gelaten. In de veronderstelling dat het door de verzoekende partij aangevoerde
eerste middel gegrond zou worden bevonden, zal het kwestieuze artikel 3, eerste
lid, 4°, van het reglementair subsidiebesluit van 22 oktober 2020 inderdaad (inter
partes) buiten toepassing moeten worden gelaten omwille van de aangevoerde
onwettigheid ervan. Daarop aansluitend zal de bestreden subsidiebeslissing
moeten worden vernietigd bij gebrek aan rechtsgrond. In die omstandigheden komt
het evenwel, omwille van de rechtszekerheid en de in acht te nemen
zorgvuldigheid, de verwerende partij – en enkel de verwerende partij – toe om zich
over de onwettig bevonden reglementaire bepaling(en) te beraden en deze –
rekening houdende met het gezag van gewijsde van het uit te spreken arrest – op te
heffen of anderszins te wijzigen, zonder dat de verzoekende partij aanspraak zou
kunnen maken op een subjectief recht op overheidssteun op grond van het
genoemde besluit van 22 oktober 2020. Aldus treedt de Raad van State, anders dan
de verwerende partij dat in haar laatste memorie ziet, niet in de plaats van het
bestuur doch laat deze haar discretionaire beleidsruimte onverlet.
De beoordeling van het eerste middel waarin de onwettigheid
wordt aangevoerd van het reglementair besluit waardoor de bestreden
subsidiebeslissing zonder rechtsgrond zou komen te vallen, houdt niet in dat de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-11/29
Raad van State zich uitspreekt over het bestaan of de omvang van een subjectief
recht.
De vordering van de verzoekende partij behoort in de
aangegeven mate tot het objectief contentieux zodat de Raad van State in zoverre
over de vereiste rechtsmacht beschikt.
V. Onderzoek van het eerste middel
Eerste middelonderdeel
Uiteenzetting van het eerste middelonderdeel
De verzoekende partij voert in het eerste middelonderdeel van
haar verzoekschrift, wat zij herhaalt in de memorie van wederantwoord, aan dat
artikel 3, eerste lid, 4°, van het besluit van 22 oktober 2020 dat de bestreden
beslissing tot rechtsgrond strekt buiten toepassing moet worden gelaten wegens
“onbevoegdheid en schending van artikel 28 van de ordonnantie van 3 maart 2018
en artikel 8 BWBI, gelezen in samenhang met artikel 20 BWHI”. Zij zet uiteen dat
in de bestreden beslissing wordt geoordeeld dat de verzoekende partij niet voldoet
aan de voorwaarden inzake financiële gezondheid vervat in artikel 3, eerste lid, 4°,
van het besluit van 22 oktober 2020 doch meent dat deze voorwaarden onwettig
zijn. Volgens haar bestaat er geen rechtsgrond voor de Brusselse Hoofdstedelijke
regering om de economische steunverlening aan dergelijke verregaande
voorwaarden als deze bedoeld in artikel 3, eerste lid, 4°, van het besluit van
22 oktober 2020 te onderwerpen. Volgens de verzoekende partij ontbeert de
regering de daartoe vereiste bevoegdheid. Voor de betwiste reglementaire bepaling
moet steun worden gezocht in het op het ogenblik van de bestreden beslissing
toepasselijke artikel 28 van de ordonnantie van 3 mei 2018 op grond waarvan de
regering steun kan verlenen aan ondernemingen waarvan de economische activiteit
is getroffen door een natuurramp of een buitengewone gebeurtenis, voor het herstel
van de materiële schade, het inkomensverlies en de vaste uitbatingskosten (artikel
28, eerste lid). De regering bepaalt wat wordt verstaan onder natuurramp en
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-12/29
buitengewone gebeurtenis (artikel 28, tweede lid). De artikelen 37 en 39 zijn niet
van toepassing op deze steun (artikel 28, derde lid). De artikelen 37 en 39 van de
ordonnantie van 3 mei 2018 hebben betrekking op de voorwaarden met betrekking
tot het tewerkstellings-, sociaal en diversiteitsbeleid. De verzoekende partij
verwijst naar de totstandkoming van die bepaling die is overgenomen uit de
ordonnantie van 13 december 2007 ‘betreffende de steun ter bevordering van de
economische expansie’, en waarvan de parlementaire voorbereiding te dezen
relevant blijft. Daaruit blijkt volgens de verzoekende partij dat het inherent is aan
natuurrampen en buitengewone gebeurtenissen dat ze niet te voorspellen zijn en de
regering snel moet kunnen handelen om de getroffen ondernemingen te
ondersteunen. Volgens de verzoekende partij blijkt uit die parlementaire
voorbereiding over de uitsluiting van de voorwaarden met betrekking tot het
tewerkstellings-, sociaal en diversiteitsbeleid (artikel 28, derde lid) nog dat het niet
opportuun zou zijn om de begunstigden van deze steun te onderwerpen aan
bijzondere voorwaarden. Het doel van de steunmaatregelen zou immers zijn om
ondernemingen die schade hebben geleden zo snel mogelijk te helpen, zonder hen
daarbij bijzondere verbintenissen op te leggen (Parl. St. Br. Parl. 2017/2018,
A-641/1, 33). Samengevat, meent zij dat noch artikel 28 noch enig andere bepaling
van de ordonnantie van 3 mei 2018 de regering machtigt om de steun op grond van
het genoemde artikel 28 aan andere en bijkomende voorwaarden te onderwerpen
dan deze vervat in de ordonnantie zelf of waartoe daarin in een uitdrukkelijke
machtiging is voorzien. Artikel 30 van de ordonnantie bepaalt onder de titel
‘Algemene machtigingen aan de Regering’, dat de regering voor elke
steunmaatregel de vorm, de intensiteit en de duur van de steun bepaalt en de
uitgaven en investeringen die in aanmerking komen voor steun waarbij de
intensiteit kan schommelen naargelang de grootte van de onderneming doch
voorziet er niet in om deze aan bijkomende voorwaarden te onderwerpen. Evenmin
kan
dergelijke
bevoegdheid
worden
gelezen
in
de
algemene
uitvoeringsbevoegdheid bedoeld in de hogergenoemde bijzondere wetten, nu deze
de draagwijdte van artikel 28 van de ordonnantie van 3 mei 2018 zoals voorzien
door de ordonnantiegever en blijkt uit de parlementaire voorbereiding waarnaar ze
verwijst, manifest beperkt. Zij merkt nog op, wat zij verder illustreert, dat geen
enkele van de overige steunmechanismen die de Brusselse Hoofdstedelijke
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-13/29
regering heeft voorzien met rechtsgrond in artikel 28 van dezelfde ordonnantie in
vergelijkbare voorwaarden inzake financiële gezondheid voorziet. Tevergeefs zou
de verwerende partij zich beroepen op de vereisten van het Europese
staatssteunrecht. De voorwaarden die verband houden met de Tijdelijke
Kaderregeling van 19 maart 2020 van de Commissie ‘inzake staatssteun ter
ondersteuning van de economie vanwege de huidige COVID-19-uitbraak (2020/C
91 I/01)’ zijn immers apart opgenomen, met name in artikel 3, vierde lid, van het
besluit van 22 oktober 2020 waarin een uitzondering is opgenomen voor kleine
ondernemingen, categorie waartoe de verzoekende partij behoort. Een dergelijke
uitzondering geldt echter niet voor de vereisten vermeld in artikel 3, 4°, van het
besluit van 22 oktober 2020. Evenmin zou de verwerende partij kunnen
argumenteren dat het advies nr. 67.907/1/V van 16 september 2020 van de afdeling
Wetgeving van de Raad van State aanvaardt dat bijkomende voorwaarden in
overeenstemming met de ordonnantie van 3 mei 2018 kunnen worden opgelegd.
Uit dat advies blijkt volgens de verzoekende partij dat de afdeling Wetgeving
twijfels heeft bij het standpunt van de gemachtigde waar die uitdrukkelijk
verklaarde dat de ordonnantie van 3 mei 2018 voldoende rechtsgrond kan bieden,
en dus geen bijzondere machtenbesluit nodig was. In de mate de afdeling
Wetgeving een ruime lezing van de rechtsgrond mogelijk acht, waarbij de regering
specifieke steunvoorwaarden en uitsluitingsgronden aanneemt, kan dit slechts voor
zover deze rechtstreeks verband houden met de buitengewone gebeurtenis
waarvoor steun wordt verleend en kunnen worden ingepast in de algemene
doelstelling die volgens de ordonnantie aan de betrokken steunverlening ten
grondslag ligt (voor het herstel van de materiële schade, het inkomensverlies en de
vaste uitbatingskosten). Volgens de verzoekende partij houden de bestreden
voorwaarden inzake financiële gezondheid geen rechtstreeks verband met het al
dan niet ondergaan van de nadelige gevolgen van de coronacrisis, en kunnen deze
evenmin worden ingepast in de algemene doelstelling van de steunverlening, met
name de vergoeding van de schade ingevolge die ramp of onverwachte
gebeurtenis. Ook hotelexploitaties die tijdelijk niet winstgevend zijn (waardoor al
snel niet is voldaan aan de betwiste voorwaarden inzake financiële gezondheid)
ondervinden schade van de coronacrisis en hebben nog steeds uitbatingskosten
zodat zij onterecht worden uitgesloten. Het behoort tot de economische realiteit in
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-14/29
de sector van de hotels dat een rendabele uitbating slechts op middellange termijn
kan worden behaald. Aan de uitbating gaan grote investeringen vooraf terwijl de
opbouw van een bepaalde reputatie en een klantenbestand langere tijd kan duren.
Deze ondernemingen worden onterecht uitgesloten terwijl de ordonnantiegever op
geen enkele wijze heeft aangegeven dat dergelijke voorwaarden toelaatbaar
zouden zijn. Daarbij komt dat, specifiek wat artikel 3, eerste lid, 4°, a) betreft, de
verhouding kapitaal-eigen vermogen geen dienstige indicator is om de financiële
gezondheid te beoordelen, in het bijzonder wat micro- en kleine ondernemingen
betreft. Tot slot merkt de verzoekende partij op dat geenszins rekening is gehouden
met de hypothese dat de onderneming in kwestie een natuurlijke persoon is, wat
uiteraard mogelijk is. De onderneming natuurlijke persoon voert een
vereenvoudigde boekhouding en is er niet toe gehouden een jaarrekening op te
maken of neer te leggen bij de Nationale Bank van België zodat evenmin valt in te
zien hoe deze aan die voorwaarden kan voldoen.
In haar laatste memorie na het aanvullend auditoraatsverslag,
volhardt zij. Zij meent overigens dat evenmin steun kan worden gevonden in de
later, retroactief herziene versie van de artikelen 28 en 30 van de ordonnantie van 3
mei 2018. Minstens heeft de regering de daarin vervatte machtiging miskend door
de steunverlening aan te veel, al te verregaande en niet-pertinente voorwaarden
inzake de financiële gezondheid van de onderneming te onderwerpen. Voorts
benadrukt zij nog dat, zelfs indien aangenomen wordt dat op grond van de vroegere
versie van artikel 28 de regering principieel voorwaarden vermocht op te nemen
inzake de financiële gezondheid van de getroffen ondernemingen, moet worden
vastgesteld dat de uitgewerkte regeling “volstrekt onevenredig is met de
doelstellingen
van
de
ordonnantiegever”.
Deze
kritiek
kan
niet
als
opportuniteitskritiek van de hand worden gewezen. Het gaat er om dat met de
uitgewerkte regeling de regering ten onrechte “veel verder is gegaan dan wat de
ordonnantiegever toeliet en dit met miskenning van diens doelstellingen”. Zij
herhaalt dat de steunvoorwaarden geen rekening houden met de situatie van de
onderneming die een natuurlijke persoon is, wat perfect mogelijk is zoals ook blijkt
uit de ordonnantie van 8 mei 2014 ‘betreffende het toeristisch logies’. De
verzoekende partij voegt daar tot slot nog aan toe dat zij wel degelijk belang heeft
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-15/29
bij deze kritiek nu daarmee een onderscheid in behandeling wordt gecreëerd
waardoor zij wordt benadeeld.
Beoordeling
Het
auditoraat
besluit
tot
de
ongegrondheid
van
dit
middelonderdeel op grond van de volgende overwegingen:
“1. Artikel 33 van de Grondwet bepaalt dat alle machten uitgaan van de natie. Zij
worden uitgeoefend op de wijze bij de Grondwet bepaald. Uit dit artikel 33 volgt dat
de administratieve overheid slechts over die bevoegdheid beschikt die haar door de
Grondwet en door de wet, het decreet of de ordonnantie is toegewezen, en zij die
moet uitoefenen op de wijze die door de Grondwet en de wet, het decreet of de
ordonnantie is voorgeschreven[…].
2. Artikel 28 Ordonnantie 3 mei 2018 luidde aanvankelijk als volgt:[…]
‘De Regering kan steun verlenen aan ondernemingen waarvan de economische
activiteit is getroffen door een natuurramp of een buitengewone gebeurtenis, voor
het herstel van de materiële schade, het inkomensverlies en de vaste
uitbatingskosten.
De Regering bepaalt wat wordt verstaan onder natuurramp en buitengewone
gebeurtenis.
De artikelen 37 en 39 zijn niet van toepassing op deze steun.’.
In de parlementaire voorbereiding staat over deze bepaling:
‘Dit artikel bestaat al in gelijkaardige vorm in de organieke ordonnantie van 13
december 2007. De steunmaatregel is weliswaar nooit uitgevoerd, maar het blijft
nuttig om de mogelijkheid open te laten. Het is namelijk inherent aan natuurrampen
en buitengewone gebeurtenissen dat ze niet te voorspellen zijn en dat de Regering in
die gevallen snel moet kunnen handelen om de getroffen ondernemingen te
ondersteunen. Het is dus niet zeker, en zelfs niet wenselijk, dat deze steunmaatregel
ooit toegepast zou worden.
De termen ‘natuurramp’ en ‘buitengewone gebeurtenis’ zijn ontleend van artikel
107, (2), b), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. Wat
betreft de steun voor natuurrampen bestaat er een vrijstelling van de voorafgaande
kennisgevingsverplichting op grond van artikel 50 van de AGVV. Buitengewone
gebeurtenissen vallen daar echter niet onder en steun ervoor zou dus in principe
aangemeld moeten worden, tenzij ze zou worden toegekend onder de de-minimis
verordening.
Om de Regering voldoende flexibiliteit te laten en niet vooruit te lopen op een
eventuele kennisgeving op grond van artikel 107 van het Verdrag, kan de Regering
de draagwijdte van die twee termen invullen.
Het zou niet opportuun zijn om de begunstigden van deze steun te onderwerpen aan
de bijzondere voorwaarden inzake het tewerkstellings- en het diversiteitsbeleid. Het
doel van de steunmaatregel is om ondernemingen die schade hebben geleden zo snel
mogelijk te ondersteunen, zonder hen daarbij bijzondere verbintenissen op te
leggen.’[…].
3. Artikel 28 Ordonnantie 3 mei 2018 luidt na de wijzigingsordonnantie van 15 juli
2021 met terugwerkende kracht vanaf 13 maart 2020, als volgt:[…]
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-16/29
‘De Regering kan steun verlenen aan ondernemingen waarvan de economische
activiteit is getroffen door een natuurramp, een ernstige verstoring in de economie
als bedoeld in artikel 107 (3) b van het VWEU of een buitengewone gebeurtenis,
voor het herstel van de materiële schade, de herlanceringsinvesteringen en
-uitgaven, het inkomensverlies en de vaste uitbatingskosten.
De Regering kan in het kader van deze steun:
1° bepalen wat wordt verstaan onder natuurramp, ernstige verstoring in de
economie en buitengewone gebeurtenis of bepaalde voorvallen als dusdanig
erkennen;
2°
de
in
aanmerking
komende
of
uitgesloten
ondernemingen,
ontvankelijkheidsvoorwaarden en toekenningscriteria bepalen;
3° afwijken van artikel 41, 3° en artikel 45.
De artikelen 37 en 39 zijn niet van toepassing op deze steun.’.
In de parlementaire voorbereiding staat omtrent de wijzigingsbepalingen de
volgende toelichting:
‘Deze bepaling strekt ertoe artikel 28, eerste lid van de ordonnantie van 3 mei 2018
aan te vullen, teneinde het toepassingsgebied ervan uit te breiden tot ernstige
verstoringen van de economie.
De Europese regelgeving omschrijft de Covid-19-crisis niet als een natuurramp of
als een buitengewone gebeurtenis (art. 107, (2), b), VWEU), maar als een ernstige
verstoring van de economie (art. 107, (3), b), VWEU). Hetzelfde geldt voor de
economische gevolgen in verband met de Brexit-crisis.
Het is dus verstandig deze term toe te voegen aan de Brusselse regelgeving inzake
economische steun, teneinde de overeenstemming ervan met het Europese
regelgevingskader nog beter te waarborgen.
Deze bepaling strekt ertoe artikel 28, eerste lid van de ordonnantie van 3 mei 2018
aan te vullen, zodat de regering in geval van een ernstige natuurramp, een ernstige
verstoring van de economie of een buitengewone gebeurtenis, steun kan verlenen
aan ondernemingen die niet alleen gericht is op het herstel van de materiële schade,
maar past in het kader van een herstel na de crisis.
Deze bepaling strekt ertoe artikel 28, tweede lid van de ordonnantie van 3 mei 2018
te wijzigen.
De invoeging van dit punt 1° behoeft geen bijzondere commentaar. Zij heeft tot doel
een punt van kritiek van de Raad van State op te lossen. De invoeging van dit punt
2° strekt ertoe de Regering in staat te stellen de aan de ondernemingen verleende
steun te richten op ondersteuning van de meest getroffen ondernemingen.
Het richten van de steun maakt deel uit van de voorgestelde aanbevelingen van de
Bijzondere Commissie Covid-19 en werd ten uitvoer gelegd in het kader van
verscheidene zogenaamde ‘tweede golf’-steunmaatregelen voor ondernemingen.
Deze wijziging verschaft een duidelijke en precieze rechtsgrondslag voor de
aanvullende voorwaarden voor de toekenning van Covid-steun die in de
bijbehorende uitvoeringsbesluiten zijn opgenomen.
De invoeging van dit punt 3° strekt ertoe de Regering meer flexibiliteit te geven in
geval van een natuurramp, ernstige verstoring van de economie of buitengewone
gebeurtenis, om het Brusselse economische weefsel zo doeltreffend en relevant
mogelijk te ondersteunen.
De afwijking van artikel 41, 3°, staat de Regering toe steun te verlenen aan
ondernemingen die zich in een procedure van gerechtelijke reorganisatie bevinden.
De afwijking van artikel 45 staat de Regering toe de onder de voorwaarden van
hoofdstuk VIII verleende steun niet terug te vorderen in geval van faillissement of
stopzetting van de activiteiten.’.
Wat de terugwerkende kracht betreft, staat de volgende toelichting:[…]
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-17/29
‘Deze bepaling voorziet in een inwerkingtreding met terugwerkende kracht van het
voorstel van ordonnantie om de rechtsgrondslag voor de premies en de steun die
reeds in het kader van de Covid-19-crisis werden aangeboden, te versterken.
Deze bepaling zal het eveneens mogelijk maken de kwestie van de terugbetaling
van de Covid-19-premies in geval van faillissement aan te pakken.
Er zij op gewezen dat het Grondwettelijk Hof een dergelijke terugwerkende kracht
toestaat wanneer deze ‘onontbeerlijk is voor de verwezenlijking van een
doelstelling van algemeen belang, zoals de goede werking of de continuïteit van de
openbare dienst’. De opstellers van dit voorstel van ordonnantie zijn van mening dat
deze voorwaarde in dit geval van toepassing is.’
4. Artikel 30 Ordonnantie 3 mei 2018, een bepaling die staat onder Hoofdstuk IX
gemeenschappelijke bepalingen, Afdeling 1, Algemene machtiging aan de regering,
luidt als volgt:
Ԥ 1 De Regering bepaalt voor elk van de steunmaatregelen van deze ordonnantie de
vorm, de intensiteit en de duur van de steun en de uitgaven en investeringen die in
aanmerking komen voor steun.
De steun neemt de vorm aan van een premie, een terugvorderbaar voorschot, een
vrijstelling van de onroerende voorheffing of een versnelde afschrijving.
De intensiteit van de steun kan schommelen afhankelijk van de grootte van de
onderneming.
De Regering bepaalt de uitgesloten sectoren rekening houdend met de Europese
regelgeving, de bevoegdheidsverdelende regels en haar economisch beleid.
§ 2 De Regering kan steunverhogingen toekennen indien de begunstigde voldoet
aan de volgende doelstellingen:
1° inzake tewerkstelling:
a) de tewerkstelling van laag- of middelmatig geschoolde personen;
b) de aanwerving met een overeenkomst voor onbepaalde duur, in de loop van het
jaar dat de steunaanvraag voorafgaat, van niet-werkende werkzoekenden
ingeschreven bij Actiris;
c) de onderneming in uitbreiding;
d) de onderneming actief in het alternerend leren;
2° inzake economische beleid, de onderneming die;
a) sinds minder dan vier jaar is ingeschreven bij de Kruispuntbank van
Ondernemingen;
b) erkend is als sociale onderneming;
c) die betrokken is in de circulaire economie;
d) behoort tot een prioritaire sector;
3° inzake diversiteit, de onderneming die een diversiteitsplan uitvoert.
De verhogingen hebben geen betrekking op de investeringen met betrekking tot de
verwerving van gronden en gebouwen, met uitzondering van de verhogingen
bedoeld in de artikelen 6, eerste lid, en 24.
De Regering kan de lijst van verhogingen aanvullen.
De Regering bepaalt de intensiteit van elke verhoging en de criteria om er aan te
voldoen.
§ 3 De Regering kan, per begunstigde, voor elke steun het maximaal bedrag
bepalen, alsook het maximaal aantal en het totaalbedrag aan toegekende steun voor
een bepaalde periode.
De Regering kan voor elke steun eveneens het maximum aantal dat jaarlijks kan
worden verleend, bepalen.
§ 4 De Regering bepaalt de procedure en de termijnen voor de behandeling van de
steunaanvraagdossiers en de vereffening van steun.’
In de parlementaire voorbereiding staat hierover:[…]
‘Dit artikel bepaalt de algemene machtigingen waarover de Regering, naast haar
algemene uitvoeringsbevoegdheid, beschikt. Hoewel de machtigingen in sommige
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-18/29
gevallen redelijk ruim zijn, is dit inherent aan een kaderregeling die de Regering
moet toelaten om snel en doeltreffend in te spelen op de noden van de Brusselse
ondernemingen. De ontwerpordonnantie legt tegelijkertijd enkele grenzen vast,
waarbinnen de Regering zal moeten opereren.
Zo wordt verduidelijkt dat de steun slechts bepaalde vormen kan aannemen. In
vergelijking met de organieke ordonnantie van 13 december 2007 worden de
vormen van een waarborg en een rentetoelage geschrapt, aangezien deze niet
werden gebruikt. In principe zal de steun hoofdzakelijk de vorm aannemen van
eenvoudige premies. De vrijstelling van de onroerende voorheffing en de versnelde
afschrijving beogen enkel de maatregelen bedoeld in de artikelen 7 en 8.
De mogelijkheid om terugvorderbare voorschotten aan te wenden wordt nog
opengelaten, ook al wordt deze tot nu toe nog niet gebruikt. Het blijft namelijk een
interessante piste die nog van nut zou kunnen zijn om voor het Gewest een directe
‘return on investment’ voor succesvolle investeringen te organiseren, opdat de
teruggevorderde voorschotten terug zouden kunnen aangewend worden om andere
ondernemingen te ondersteunen.
De grenzen van de omvang van de steun zal in grote mate afhangen van het
Europees regelgevend kader dat wordt weerhouden voor de steunmaatregelen,
oftewel de AGVV of de de-minimis verordening.
De machtiging om bepaalde sectoren wordt op gelijkaardige wijze beperkt, met dien
verstande dat de Regering ook in functie van haar economisch beleid beslissingen
moet kunnen nemen over de sectoren in aanmerking komen voor steun. In dat
opzicht wordt in eerste instantie gedacht aan de sectoren waar geen of nauwelijks
economische of commerciële finaliteit aanwezig is en die dus niet in dezelfde mate
bijdragen aan de economische ontwikkeling van het Gewest.
Ten einde te voorzien in de juiste stimulansen, zo groot mogelijke hefboomeffecten
te creëren en de beleidstransversaliteit te verwezenlijken, zal de Regering kunnen
voorzien in voorwaarden die als gevolg hebben dat de basissteun wordt verhoogd.
De opgesomde steunverhogingen weerspiegelen de huidige prioriteiten van de
Regering inzake tewerkstelling, economie en diversiteit. Het is belangrijk om de
verbanden tussen deze drie beleidsdomeinen te versterken. De verhogingen
moedigen de ondernemingen aan om zich te engageren in de prioriteiten van de
Regering en zo bij te dragen aan de duurzame ontwikkeling van de
socio-economische situatie van het Gewest. De opsomming geldt onverminderd de
bepalingen van de artikelen 6 en 24, waar al wordt voorzien in afzonderlijke
steunverhogingen op basis van de ligging van de investeringen.
De Regering bepaalt welke steunverhogingen worden toegepast voor de
afzonderlijke steunmaatregelen. Het is de bedoeling om alle steunverhoging toe te
passen op de steun voor algemene investeringen, en een selectie ervan op de andere
steun. Niet alle verhogingen passen namelijk in de specifieke modaliteiten van een
welbepaalde steunmaatregel.
Om de speculatie op en doorverkoop van onroerende goederen te beperken, en de
subsidiëring van het persoonlijk vermogen te beperken, wordt bepaald dat de
steunverhogingen slechts betrekking hebben op de andere soorten goederen.
De machtiging van de derde paragraaf laat de Regering toe om als een goede
huisvader toe te zien op de aanwending van de steun. Zo zal ze kunnen bepalen dat
een begunstigde gedurende een bepaalde periode slechts maximaal een bepaald
bedrag aan steun kan ontvangen.
Ook een maximaal aantal toegekende steunaanvragen, onafhankelijk van het
bedrag, kan vastgelegd worden.
Het is uiteraard volledig normaal dat een onderneming haar aanwending van de
aangeboden steunmaatregelen probeert te optimaliseren, maar het is tegelijkertijd
nodig om misbruik te vermijden. Het is ook de bedoeling dat een zo groot mogelijk
aantal ondernemingen beroep kan doen op de steun.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-19/29
De Regering zal ook voor de individuele steunmaatregelen plafonds die los staan
van de begunstigden kunnen bepalen, vooral met het oog op een goed beheer van de
beschikbare begrotingsmiddelen.’
5. Volgens de afdeling Wetgeving van de Raad van State dient uit het geheel van de
ordonnantie van 3 mei 2018 te worden afgeleid ‘dat die ordonnantie is
geconcipieerd als een kaderregeling die door de Regering nader moet worden
ingevuld […]’.[…].
6. In de tijdelijke kaderregeling van 19 maart 2020 van de Commissie inzake
staatssteun ter ondersteuning van de economie vanwege de huidige
COVID-19-uitbraak (2020/C 91 I/01) staat onder punt 15: ‘Voorts kunnen de
lidstaten op grond van artikel 107, lid 2, onder b), VWEU ook aan ondernemingen
in sectoren die bijzonder zijn getroffen door de uitbraak (bijvoorbeeld vervoer,
toerisme, cultuur, horeca en kleinhandel), en/of aan organisatoren van geannuleerde
evenementen compensatie bieden voor schade die zij hebben geleden en die
rechtstreeks zijn veroorzaakt door de uitbraak.’[…].
Punt 22. (c) van deze tijdelijke kaderregeling legt de volgende voorwaarde vast: ‘de
steun mag worden verleend aan ondernemingen die op 31 december 2019 niet in
moeilijkheden
verkeerden
(in
de
zin
van
de
algemene
groepsvrijstellingsverordening)[…]; de steun mag worden verleend aan
ondernemingen die niet in moeilijkheden verkeren en/of aan ondernemingen die op
31 december 2019 niet in moeilijkheden verkeerden maar vervolgens met
moeilijkheden te kampen hadden of in moeilijkheden kwamen als gevolg van de
uitbraak van COVID-19’.
In de derde wijziging van 29 juni 2020 van de Commissie van de tijdelijke
kaderregeling inzake staatssteun ter ondersteuning van de economie vanwege de
huidige COVID-19-uitbraak wordt een punt 15bis toegevoegd: ‘Steun op grond van
artikel 107, lid 2, onder b), VWEU moet echter schade compenseren die
rechtstreeks het gevolg is van de COVID-19-uitbraak, zoals schade die rechtstreeks
is veroorzaakt door quarantainemaatregelen waardoor de begunstigde werd
verhinderd zijn economische activiteit uit te oefenen.
Andere soorten steun die meer in het algemeen de economische neergang ten
gevolge van de COVID-19-uitbraak aanpakken, moeten daarentegen worden
beoordeeld op basis van de andere grond van verenigbaarheid die in artikel 107, lid
3, onder b), wordt bepaald, en dus in beginsel op grond van deze tijdelijke
kaderregeling.’[…].
7. Het Besluit 22 oktober 2020 bevat de volgende steunvoorwaarden en bepalingen
over de vorm en omvang van de steun:
‘Art. 2. De minister verleent steun aan de hotels en aparthotels voor het
inkomensverlies en de vaste uitbatingskosten, in het kader van de gezondheidscrisis
COVID-19.
De gezondheidscrisis COVID-19 wordt erkend als een buitengewone gebeurtenis,
als bedoeld in artikel 28 van de ordonnantie van 3 mei 2018 betreffende de steun
voor de economische ontwikkeling van ondernemingen.
De steun wordt verleend onder de voorwaarden bedoeld in punt 22 van de tijdelijke
kaderregeling inzake staatssteun.
In afwijking van artikel 5, 8°, van het besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke
Regering van 18 juli 2000 tot regeling van haar werkwijze en tot regeling van de
ondertekening van de akten van de Regering kan de minister de premies bedoeld in
dit besluit toekennen waarvan de financiële weerslag meer dan 500.000 euro
bedraagt.
HOOFDSTUK 2. – Steunvoorwaarden
Art. 3. De begunstigde:
1° is een exploitant van minstens één hotel of aparthotel gevestigd in het Gewest;
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-20/29
2° beschikt, in overeenstemming met de ordonnantie van 8 mei 2014 betreffende het
toeristisch logies, op 7 juli 2020 over een actief registratienummer en geldige
stedenbouwkundige en brandveiligheidsattesten voor de hotels en aparthotels
waarvoor de steun wordt aangevraagd;
3° voldoet aan zijn verplichtingen inzake bekendmaking van zijn jaarrekeningen bij
de Nationale Bank van België;
4° voldoet minstens aan twee van de drie volgende voorwaarden inzake financiële
gezondheid:
a) het eigen vermogen, opgenomen in de boekhoudkundige code 10/15 vermeerderd
met de code 101, is groter dan de helft van het geplaatst kapitaal, code 100, plus de
uitgiftepremies, code 11, tenzij de begunstigde zijn kapitaal toereikend heeft
wedersamengesteld sinds het einde van het afgelopen boekjaar;
b) de omzet, code 70, van 2019 is groter dan die van 2018;
c) het resultaat van de winst van het boekjaar voor belasting, code 9903, is positief;
5° heeft, op het moment van de steunaanvraag, geen sociale en fiscale schulden,
tenzij zij het voorwerp uitmaken van een afbetalingsplan overeengekomen met de
bevoegde autoriteiten dat wordt nageleefd;
6° verkeerde niet in moeilijkheden op 31 december 2019, in de zin van artikel 2,
punt 18, van de verordening (EU) nr. 651/2014;
7° heeft, in de hoedanigheid van onderneming, tot dusver onder punt 22 van de
tijdelijke kaderregeling inzake staatsteun, inclusief de premie bedoeld in dit besluit,
niet meer dan 800.000 euro ontvangen.
De voorwaarden inzake financiële gezondheid voorzien in het eerste lid, 4°, worden
bepaald aan de hand van de meest recente jaarrekeningen die werden neergelegd bij
de Nationale Bank van België. Indien de neergelegde jaarrekeningen nog niet
werden bekendgemaakt op het moment van de aanvraag, voegt de begunstigde een
kopie van de jaarrekeningen en een bewijs van neerlegging bij de steunaanvraag.
Indien de begunstigde, overeenkomstig de toepasselijke regelgeving, slechts één of
geen jaarrekening heeft bekendgemaakt, is de voorwaarde voorzien in het eerste lid,
4°, b), niet van toepassing. Indien de begunstigde een micro- of kleine onderneming
is, mag hij, in afwijking van het eerste lid, 6°, en onverminderd het eerste lid, 4°, in
moeilijkheden verkeerd hebben op 31 december 2019, voor zover hij niet aan een
collectieve insolventieprocedure is onderworpen en dat hij geen reddingssteun of
herstructureringssteun, in de zin van punt 22, c.bis, van de tijdelijke kaderregeling
inzake staatsteun, heeft ontvangen.
Art. 4. De begunstigde die tussen 23 maart 2020 en 31 december 2020 overgaat tot
een collectief ontslag in de zin van Hoofdstuk VII van de wet van 13 februari 1998
houdende bepalingen tot bevordering van de tewerkstelling, is uitgesloten van de
steun of desgevallend gehouden tot de terugbetaling ervan.
HOOFDSTUK 3. - Vorm en omvang van de steun
Art. 5. De steun bestaat uit een premie van 1.100 euro per logieseenheid, met name
een hotelkamer of elke ruimte van een toeristisch logies waar een of meer toeristen
kunnen verblijven, van elk hotel of aparthotel gevestigd in het Gewest waarvan de
begunstigde de exploitant is.
Het aantal logieseenheden wordt bepaald aan de hand van de basiscapaciteit
aangegeven in het formulier voor voorafgaande aangifte, ingediend bij BEW in het
kader van de registratie van het hotel of aparthotel.
Indien de basiscapaciteit van het hotel of aparthotel 18 of minder logieseenheden
betreft, bestaat de steun uit een forfaitaire premie van 20.000 euro.
Art. 6. De steun bedraagt maximaal 200.000 euro per hotel of aparthotel en 800.000
euro per begunstigde.’
8. Volgens de verzoekende partij is de bepaling in artikel 3, eerste lid, 4°, van het
Besluit 22 oktober 2020 onwettig omdat noch de artikelen 28 en 30 van de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-21/29
Ordonnantie 3 mei 2018, noch andere bepalingen,[…] de regering machtigen om
andere of bijkomende steunvoorwaarden vast te leggen.
9. Artikel 28, tweede lid, 2°, Ordonnantie 3 mei 2018, na wijzigingsordonnantie van
15 juli 2021, met terugwerkende kracht vanaf 13 maart 2020, delegeert aan de
regering expliciet de bevoegdheid om ‘de in aanmerking komende of uitgesloten
ondernemingen, ontvankelijkheidsvoorwaarden en toekenningscriteria [te]
bepalen’.
Maar zelfs in de versie waarvan de verzoekende partij kennis had op het ogenblik
van indiening van het verzoekschrift en de memorie van wederantwoord, verlenen
de artikelen 28 en 30 van de Ordonnantie 3 mei 2018 aan de regering de
bevoegdheid om bijkomende steunvoorwaarden vast te leggen.
Zoals hiervoor is gesteld, is deze ordonnantie als een kaderregeling geconcipieerd.
In een kaderordonnantie beperkt de ordonnantiegever zich om de krachtlijnen van
een regeling vast te leggen en is de regering belast met de nadere uitwerking én
aanvulling van die principes.[…].
Dit geldt des te sterker nu de ordonnantiegever niet kan inschatten welke de
natuurramp of de buitengewone gebeurtenis is die de ondernemingen in hun
economische activiteit treft en waarbij de steun dient tot herstel van de materiële
schade, het inkomensverlies en de vaste uitbatingskosten. De ordonnantiegever wil
met de artikelen 28 en 30 aan de Brusselse Hoofdstedelijke Regering de nodige
flexibiliteit geven. De gemachtigde ambtenaar bij het ontwerp van het Besluit 22
oktober 2020 deelde aan de afdeling Wetgeving van de Raad van State dan ook
terecht mee: ‘Een algemene steunmaatregel, ontworpen voordat de gebeurtenis
heeft plaatsgevonden (en dus voordat het effect en de aard van die gebeurtenis
zouden gekend zijn), zou dermate breed geformuleerd moeten zijn om alle
mogelijke voorvallen te kunnen dekken dat ze in realiteit nutteloos zou zijn voor de
gebeurtenis die zich daadwerkelijk voordoet. Dit verantwoordt ook het standpunt
dat de Regering de steunmaatregel kan (zelfs moet) aanpassen aan de realiteit van
de gebeurtenis, door specifieke voorwaarden te stellen en het toepassingsgebied af
te bakenen, met het oog op een maximale doeltreffendheid van de maatregel en het
beschikbaar budget.’[…].
De afdeling Wetgeving trad het standpunt van de gemachtigde ambtenaar bij: […]
‘In een ruime lezing van artikel 28 van de ordonnantie van 3 mei 2018 moet worden
aangenomen dat op grond daarvan specifieke steunvoorwaarden en
uitsluitingsgronden kunnen worden bepaald, naast de algemene voorwaarden en
uitsluitingsgronden bepaald in de ordonnantie van 3 mei 2018 die gelden voor alle
vormen van steunverlening geregeld in die ordonnantie, voor zover deze
rechtstreeks verband houden met de buitengewone gebeurtenis waarvoor steun
wordt verleend en kunnen worden ingepast in de algemene doelstelling die volgens
de ordonnantie aan de betrokken steunverlening ten grondslag ligt (‘voor het herstel
van de materiële schade, het inkomensverlies en de vaste uitbatingskosten’).’[…].
10. Anders dan wat de verzoekende partij voorhoudt, komt het op grond van de
artikelen 28 en 30 Ordonnantie 3 mei 2018 aan de Brusselse Hoofdstedelijke
Regering toe om bijkomende steunvoorwaarden vast te leggen.
De opmerking dat er in artikel 3, eerste lid, van het Besluit 22 oktober 2020
verschillende (overlappende) voorwaarden zijn opgenomen inzake de financiële
toestand van de aanvrager, evenals de vaststelling dat er in andere
steunmechanismes van de Brusselse hoofdstedelijke regering en van het Vlaamse
gewest er geen voorwaarden zijn opgenomen over de financiële gezondheid, neemt
niet weg dat de ordonnantiegever aan de Brusselse hoofdstedelijke regering de
bevoegdheid heeft gedelegeerd om in de voorwaarde zoals bepaald in artikel 3,
eerste lid, 4°, Besluit 22 oktober 2020, te voorzien.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-22/29
-
Bijkomend stelt de verzoekende partij dat de voorwaarde in artikel 3, eerste lid,
4°, Besluit 22 oktober 2020 inzake de financiële gezondheid geen verband houdt
met het al dan niet ondergaan van de nadelige gevolgen van de coronacrisis.
Steun op grond van artikel 107, lid 2, onder b), VWEU moet schade compenseren
die rechtstreeks het gevolg is van de COVID-19-uitbraak, zoals schade die
rechtstreeks is veroorzaakt door quarantainemaatregelen waardoor de begunstigde
werd verhinderd zijn economische activiteit uit te oefenen.
Indien blijkt dat de ongunstige financiële positie van de steunaanvrager reeds een
andere en vroegere oorzaak heeft dan de quarantainemaatregelen, dan houdt de
toekenning van de steun het risico in dat de steunaanvrager op kunstmatige wijze in
leven wordt gehouden. Eénmaal de quarantainemaatregelen wegvallen en de
toeristische sector normaliseert, dan is er een reëel risico dat deze steunaanvrager na
het wegvallen van de steun, in een financieel moeilijke situatie verkeert. Geld geven
aan dergelijke ondernemingen zou geen doeltreffende inzet van overheidsmiddelen
inhouden.[…].
-
In de mate de verzoekende partij inhoudelijke kritiek levert op de voorwaarde
opgenomen in artikel 3, eerste lid, 4°, Besluit 22 oktober 2020 valt op te merken dat
de Brusselse hoofdstedelijke regering over een ruime discretionaire
beoordelingsbevoegdheid beschikt waarbij zij een evenwicht moet zoeken tussen
enerzijds het helpen van een sector die zwaar te lijden heeft onder de
quarantainemaatregelen en anderzijds moet toezien op de doeltreffende inzet van
overheidsmiddelen, die immers niet onuitputtelijk zijn.[…].
De Raad van State is als wettigheidsrechter van de wettigheid wel bevoegd om,
desgevraagd, na te gaan of de minister is uitgegaan van werkelijk bestaande en
relevante feitelijke gegevens die met de vereiste zorgvuldigheid werden vastgesteld,
of hij die correct en met een zorgvuldige afweging van alle in het geding betrokken
belangen heeft beoordeeld en of hij op grond daarvan binnen de perken van de
redelijkheid tot zijn besluit is kunnen komen.
De kritieken van de verzoekende partij dat hotelexploitaties die tijdelijk niet
winstgevend zijn, ten onrechte worden uitgesloten en dat de verhouding kapitaal –
eigen vermogen geen dienstige indicator is om de financiële gezondheid te
beoordelen, dienen zich zonder verdere uitwerking aan als beleidskritiek. Het komt
immers niet aan de Raad van State toe om een eigen beoordeling te maken over de
wenselijkheid van deze steunvoorwaarde.
De verzoekende partij toont bijgevolg niet het willekeurig karakter aan van de
steunvoorwaarde vervat in artikel 3, eerste lid, 4°, Besluit 22 oktober 2020.
De verzoekende partij betwist deze conclusie. Na kennisneming
van het verslag van het auditoraat heeft zij evenwel niet de gelegenheid benut die
een laatste memorie biedt om nog een andere visie op de beoordeling van het
auditoraat te geven. Zij laat immers na om op de bespreking van het middel in het
auditoraatsverslag nog inhoudelijk te reageren op de hiervoor aangehaalde
argumentatie van het auditoraat. Het volstaat daartoe immers niet te herhalen wat
zij reeds in haar eerdere procedurestukken heeft uiteengezet en toegelicht.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-23/29
In de mate de verzoekende partij in haar laatste memorie na het
auditoraatsverslag nog toevoegt dat zij wel degelijk belang heeft bij haar kritiek op
de regeling in het besluit van 22 oktober 2020 in zoverre de steunvoorwaarden
geen rekening houden met de hypothese dat de onderneming in kwestie een
natuurlijk persoon kan zijn, waardoor deze niet aan de steunvoorwaarden kan
voldoen, omdat daarmee een onderscheid in behandeling wordt gecreëerd
waardoor zij wordt benadeeld, betreft dit een nieuw argument waarvan de
verzoekende partij niet aantoont dat zij dat niet reeds in het verzoekschrift had
kunnen ontwikkelen. Dit argument kan derhalve niet tot nietigverklaring leiden.
In die omstandigheden en, na eigen onderzoek, ziet de Raad van
State geen reden om het anders te zien dan het auditoraat en bevindt aldus, de
redenering van het auditoraatsverslag bijvallend, het eerste middelonderdeel
ongegrond.
Tweede middelonderdeel
Uiteenzetting van het tweede middelonderdeel
In het tweede middelonderdeel van het eerste middel van haar
verzoekschrift, waarin ze in haar latere procedurestukken volhardt, voert de
verzoekende partij aan dat (i) de voorwaarde vervat in artikel 3, eerste lid, 4°, a),
van het besluit van 22 oktober 2020 in de twee officiële (Nederlandse
respectievelijk Franse) taalversies van elkaar verschillen en aldus een
verschillende draagwijdte hebben, (ii) in de binnendiensten van het Brusselse
Hoofdstedelijk Gewest het Nederlands of het Frans moet worden gebruikt zonder
een beroep op vertalers te doen en (iii) de steunaanvraag moet worden behandeld in
de taal van de aanvrager, wat te dezen leidt tot een ongelijke behandeling van de
steunaanvragen al naargelang het een steunaanvraag in het Nederlands of het Frans
betreft. Immers, aldus de verzoekende partij, voor Nederlandstalige aanvragen is
de wedersamenstelling van het kapitaal nodig, voor Franstalige aanvragen kan het
eigen vermogen worden weder samengesteld, wat het kapitaal omvat maar ook
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-24/29
verschillende andere posten. Er ligt volgens haar dan ook een schending voor van
het rechtszekerheidsbeginsel, van het gelijkheidsbeginsel (zoals ook vervat in de
artikelen 10 en 11 van de Grondwet), evenals van artikel 39 BWBI dat voorschrijft
dat de besluiten van de regering worden opgesteld in het Nederlands en het Frans.
Zij stelt nog dat “[d]eze kwestie de openbare orde [raakt], zodat [zij] daar evident
belang bij heeft”.
In de memorie van wederantwoord preciseert ze nog dat artikel
39 BWBI dat voorschrijft dat de besluiten van de regering worden opgesteld in het
Nederlands en het Frans “tot de taalwetgeving [behoort], en derhalve de openbare
orde aan[belangt]. Deze regel veronderstelt uiteraard dat beide taalversies […]
eenzelfde betekenis en draagwijdte hebben”.
Beoordeling
De verzoekende partij roept de onwettigheid in van artikel 3,
eerste lid, 4°, a), van het besluit van 22 oktober 2020, waarbij zij wijst op het
taalverschil tussen de Nederlandse en Franse tekst.
Daargelaten de vraag of het tweede middelonderdeel de
openbare orde raakt – de loutere bewering dat een schending van artikel 39 BWBI
dat voorziet in de verplichting om besluiten zowel in het Nederlands en het Frans
op te stellen, wat overigens is gebeurd, “tot de taalwetgeving [behoort]”, volstaat
daartoe alvast niet –, dient te worden vastgesteld, zoals hierna wordt uiteengezet,
dat het tweede middelonderdeel niet tot vernietiging van de bestreden beslissing
kan leiden.
De Nederlandse tekst van artikel 3, eerste lid, 4°, a), luidt als
volgt (het taalverschil wordt telkens cursief weergegeven):
“a) het eigen vermogen, opgenomen in de boekhoudkundige code 10/15
vermeerderd met de code 101, is groter dan de helft van het geplaatst kapitaal,
code 100, plus de uitgiftepremies, code 11, tenzij de begunstigde zijn kapitaal
toereikend heeft wedersamengesteld sinds het einde van het afgelopen boekjaar”.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-25/29
De Franse tekst luidt:
“a) les fonds propres, inclus dans le code comptable 10/15 augmenté du code 101,
sont supérieurs à la moitié du capital souscrit, code 100, plus l’apport hors capital,
code 11, sauf si le bénéficiaire a reconstitué adéquatement ses fonds propres
depuis la clôture du dernier exercice fiscal”.
Zoals de verzoekende partij in het auditoraatsverslag heeft
kunnen lezen, biedt artikel 3, eerste lid, 4°, a), in de beide taalversies een criterium
voor de vereiste verhouding tussen eigen vermogen en geplaatst kapitaal, terwijl
deze bepaling de mogelijkheid biedt voor herstelacties als het eigen vermogen
onder de aangegeven drempel is gedaald. Dit criterium helpt om de financiële
gezondheid van de steunaanvrager te beoordelen waarbij het aan de verzoekende
partij is toegestaan om herstelmaatregelen te nemen als niet aan deze financiële
ratio is voldaan. De toereikende wedersamenstelling van het kapitaal wijst op een
kapitaalverhoging of andere financiële reorganisatie waardoor de financiële
stabiliteit van de onderneming toeneemt. De toereikende wedersamenstelling van
het eigen vermogen kan op zich ruimer worden begrepen. Het kan wijzen op
herwaardering van activa, herallocatie van winsten naar reserves, of andere
aanpassingen die invloed hebben op de samenstelling van het eigen vermogen.
Rekening houdend met het oogmerk van de normsteller om
algemeen de financiële gezondheid en meer specifiek het eigen vermogen van de
onderneming te beoordelen, dient deze bepaling zoals in de (ruimer opgevatte)
Franse taalversie te worden begrepen. Niets verhindert dus – mede in acht
genomen dat de administratie ermee is belast in te staan voor een uniforme en
gelijke toepassing van de wet – dat het betwiste artikel 3, eerste lid, 4°, a), van het
besluit van 22 oktober 2020 in de beide taalversies in dezelfde zin wordt begrepen.
De verzoekende partij wordt dan ook niet bijgevallen waar zij
stelt dat er verschillende steunvoorwaarden gelden afhankelijk van het feit of de
aanvraag gesteld is in het Frans of het Nederlands. Zij maakt overigens niet
aannemelijk noch toont ze aan dat dit leidt of heeft geleid tot een ongelijke
toepassing van het kwestieuze besluit.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-26/29
De verzoekende partij voert in het middel trouwens niet aan dat
zij door het verschil in taalversies is misleid bij de indiening van de aanvraag of dit
haar heeft verhinderd in haar handelen.
Er ligt bijgevolg geen schending voor van het rechtszekerheidsof gelijkheidsbeginsel, noch van artikel 39, eerste lid, BWBI, temeer beide
taalversies in het Belgisch Staatsblad zijn verschenen “tegenover elkander”.
Het tweede middelonderdeel is ongegrond.
VI. Kosten
Standpunt van de verzoekende partij
In de laatste memorie na het aanvullend verslag voert de
verzoekende partij aan dat, “in de mate dat de Raad van State zich minstens deels
onbevoegd verklaart om kennis te nemen van het beroep, moet vastgesteld worden
dat dit een gevolg is van de onjuiste informatie meegedeeld bij de kennisgeving
van de bestreden beslissing. In de bestreden beslissing is immers uitdrukkelijk en
zonder voorbehoud meegedeeld dat beroep daartegen kan worden ingesteld bij de
Raad van State.” Volgens haar is het aldus de verwerende partij zelf die de
verzoekende partij gewezen heeft op een per hypothese niet-bestaande
beroepsmogelijkheid. De verwerende partij erkent zelf ook deze tekortkoming,
maar stelt dat het om een “vergissing” gaat. De verzoekende partij besluit dat
“zelfs indien de rechtspraak van de Raad van State lopende de procedure een
rechtspraakomwenteling heeft gekend, waardoor de Raad zich deels bevoegd zou
verklaren en de vordering deels als ongegrond af te wijzen, […] het gepast is om de
kosten, met inbegrip van de rechtsplegingsvergoeding, ten laste van verwerende
partij [te laten] vallen.”
Beoordeling
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-27/29
Op grond van artikel 68, vijfde lid, van het besluit van de Regent
van 23 augustus 1948 ‘tot regeling van de rechtspleging voor de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State’, wordt “in ieder geval […] het geheel van de
kosten […] ten laste gelegd van de partij die ten gronde in het ongelijk gesteld
wordt”.
Te dezen dient de verzoekende partij te worden aangemerkt als
de in fine van die bepaling bedoelde partij. De omstandigheid dat de Raad van State
zich bij gebrek aan rechtsmacht niet bevoegd verklaart om kennis te nemen van het
gehele beroep zoals de verzoekende partij dat heeft gezien en dat hij, op straffe van
anders de artikelen 144 en 145 van de Grondwet te miskennen, het beroep enkel
heeft beoordeeld voor wat het binnen zijn rechtsmacht valt, doet aan deze
vaststelling geen afbreuk.
Aangezien de Raad van State het beroep onderzocht heeft
binnen de rechtsmacht waarover hij beschikt – ongeacht of dat het gevolg is van,
naar de verzoekende partij stelt, een “rechtspraakomwenteling” – is er te dezen
voorts geen reden om te stellen dat de verwerende partij informatie inzake de
beroepsmogelijkheden heeft verstrekt die de verzoekende partij in de verwarring
heeft gebracht wat de mogelijke toegang tot de Raad van State betreft. Zij heeft
overigens in de bestreden beslissing duidelijk gesteld dat, als de betwisting
betrekking heeft op een subjectief burgerrecht, de verzoekende partij, in
overeenstemming met artikel 568 van het Gerechtelijk Wetboek, de mogelijkheid
heeft om een zaak in te leiden voor de bevoegde rechtbank van eerste aanleg. Er is
derhalve om die reden evenmin grond om de kosten van het geding ten laste van de
verwerende partij te leggen.
BESLISSING
- De Raad van State verwerpt het beroep.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-28/29
- De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 200 euro, een bijdrage van
20 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die verschuldigd is
aan de verwerende partij.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op dertig september tweeduizend
vierentwintig, door de Raad van State, XIVe kamer, samengesteld uit:
Geert Debersaques,
kamervoorzitter,
Kaat Leus,
staatsraad,
Patricia De Somere,
staatsraad,
bijgestaan door
Joris Casneuf,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Joris Casneuf
Geert Debersaques
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.861
XIV-39.307-29/29