Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871 (2024-10-01)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 260.871 van 1 oktober 2024 Onderwijs en cultuur - Examens (onderwijs)
Beslissing : Bevolen Depersonalisatie
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE IXe KAMER
ARREST
nr. 260.871 van 1 oktober 2024
in de zaak A. 242.960/IX-10.548
In zake:
XXXX
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Hilde Minnen
kantoor houdend te 2018 Antwerpen
Ballaarstraat 69-71 bus 5
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
de VLAAMSE GEMEENSCHAP
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Sofie Logie en Jade Leenaert
kantoor houdend te 8500 Kortrijk
Beneluxpark 27B
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
De vordering, ingesteld op 13 september 2024, strekt tot de
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van de
beslissing van de interne beroepsinstantie van het toelatingsexamen voor de
opleiding tot arts van 27 augustus 2024 waarbij het beroep van verzoekster
ongegrond wordt verklaard en de eerder door de examencommissie genomen
beslissing dat zij op het examen 126 op 240 punten behaalt en niet gunstig is
gerangschikt, wordt bevestigd.
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een nota ingediend.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-1/27
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 24 september 2024, om 11.30 uur.
Staatsraad Jurgen Neuts heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Hilde Minnen, die verschijnt voor de verzoekende
partij en advocaat Jade Leenaert, die verschijnt voor de verwerende partij, zijn
gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Marijke Sterck heeft een
andersluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Regelgeving en feiten
3.1.
De
Vlaamse
Regering
organiseert
jaarlijks
een
toelatingsexamen voor de opleiding tot arts (artikel II.187, § 6, 1° en 3°, van de
Codex Hoger Onderwijs en artikel 19 van het besluit van de Vlaamse Regering
van 27 januari 2023 ‘over de organisatie van het toelatingsexamen arts, het
toelatingsexamen
tandarts
en
het
toelatingsexamen
dierenarts’
(“organisatiebesluit”)).
Dat toelatingsexamen beoogt het toetsen van de bekwaamheid
van de studenten om een geneeskundige opleiding met succes af te ronden. Een
gunstige rangschikking op grond van dit examen geldt als een “bijkomende
toelatingsvoorwaarde” voor inschrijving in een bacheloropleiding in het
studiegebied Geneeskunde (artikel II.187, § 1, van de Codex Hoger Onderwijs).
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-2/27
Het examen bestaat uit twee onderdelen: vooreerst een
onderdeel ‘wetenschappelijke kennis en inzicht in de vakken biologie, fysica,
chemie en wiskunde’ (“KIW”) en voorts een onderdeel ‘generieke competenties
die aansluiten bij themata uit de beroepspraktijk van artsen’ (“GC”) (artikel
II.187, § 5, eerste lid, van de Codex Hoger Onderwijs en artikel 22, eerste lid, van
het organisatiebesluit).
Het examen is vergelijkend van aard. De kandidaten die ten
minste de helft van de bepaalde punten behalen op alle onderdelen van het
examen zijn geslaagd. De geslaagde kandidaten worden gerangschikt in volgorde
van de behaalde numerieke score. De geslaagde kandidaten met de hoogste
behaalde scores worden gunstig gerangschikt, rekening houdend met het
vooropgestelde quotum, dat thans 1723 bedraagt (besluit van de Vlaamse
Regering van 22 december 2023 ‘tot vastlegging van het startquotum voor de
opleiding geneeskunde en voor de opleiding tandheelkunde’). Is het aantal
geslaagde kandidaten hoger dan het vooropgestelde quotum, dan wordt een
cesuur getrokken. Dit gebeurt principieel tussen de kandidaten met een
verschillend examenresultaat (artikel II.187, §§ 3 en 4, van de Codex Hoger
Onderwijs).
Alle vragen van het toelatingsexamen zijn meerkeuzevragen
met vier antwoordmogelijkheden per vraag. Slechts één antwoordmogelijkheid
per vraag is juist. Een juist antwoord levert positieve punten op, een fout
antwoord levert negatieve punten op en geen antwoord levert nul punten op
(artikel 27, vierde lid, 1° en 2°, van het organisatiebesluit).
3.2.
Nadere voorschriften met betrekking tot het toelatingsexamen
georganiseerd in 2024 zijn door de examencommissie vastgesteld in het
‘Werkingsreglement en examenreglement toelatingsexamens arts, tandarts en
dierenarts 2024’ (“WER”).
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-3/27
Luidens
artikel
52
van
dat
reglement
bestaat
het
examenonderdeel GC uit twee toetsen: CLEAR en VAARDIG.
CLEAR staat voor “Conflicthantering, Luistervaardigheid,
Empathie,
Aandacht,
Reflectie
en
Respect”.
Deze
proef
toetst
“de
(inter)persoonlijke vaardigheden die voor een arts […] van belang zijn”. Voor
elke casusvraag duiden de deelnemers de reactie of houding aan die het meest
gepast is om een bepaalde uitkomst te bereiken. In andere examenvragen geven
de deelnemers aan welke uitspraak of boodschap het best beantwoordt aan de
relationele stijl of gespreksstijl die in de opgave vermeld staat. Telkens is er
slechts één juist antwoord, namelijk het antwoord “dat het meest voldoet aan de
vraagstelling”.
3.3.
Verzoekster neemt op 2 juli 2024 deel aan het toelatingsexamen
voor de opleiding tot arts.
Zij behaalt een score van 69 op 120 punten voor het
examenonderdeel KIW, 57 op 120 punten voor het examenonderdeel GC en 126
op 240 punten in het totaal. Bij de kennisgeving van deze punten wordt de
volgende “[b]elangrijke toelichting” gegeven:
“De examencommissie heeft beslist om vraag 4 van chemie uit het
examenonderdeel Kennis en inzicht in de wetenschappen en vragen 3, 6
en 10 van VAARDIG uit het examenonderdeel Generieke competenties te
neutraliseren voor alle deelnemers.
Na beraadslaging heeft de examencommissie beslist om aan alle
deelnemers 26 bijkomende punten toe te kennen, die gelijk verdeeld zijn
over KIW (+13) en GC (+13).”
Aangezien verzoekster ook na deze aanpassing van de scores
van de deelnemers een onvoldoende behaalt voor het examenonderdeel GC,
waardoor zij ingevolge artikel 28, eerste lid, van het organisatiebesluit niet slaagt,
komt zij niet in aanmerking voor rangschikking.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-4/27
Verzoekster stelt een verzoek tot heroverweging in bij de
interne beroepsinstantie van het toelatingsexamen arts (hierna: beroepsinstantie).
3.4.
Op 27 augustus 2024 beslist de beroepsinstantie om het beroep
van verzoekster ongegrond te verklaren. Dit is de bestreden beslissing.
IV. Herinnering aan de schorsingsvoorwaarden
Krachtens artikel 17, §§ 1 en 4, van de gecoördineerde wetten
op de Raad van State kan slechts bij uiterst dringende noodzakelijkheid tot
schorsing van de tenuitvoerlegging worden besloten onder de dubbele
voorwaarde dat minstens één ernstig middel wordt aangevoerd dat de
nietigverklaring van de akte of het reglement prima facie kan verantwoorden en
dat een uiterst dringende noodzakelijkheid voorhanden is die onverenigbaar is
met de behandelingstermijn van de gewone vordering tot schorsing.
V. Uiterst dringende noodzakelijkheid
De verwerende partij betwist terecht niet het vervuld zijn van de
schorsingsvoorwaarde betreffende de uiterst dringende noodzakelijkheid.
VI. Ernst van het enige middel
Standpunt van de partijen
In een enig middel voert verzoekster de schending aan van de
artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 ‘betreffende de uitdrukkelijke
motivering van de bestuurshandelingen’ (“formelemotiveringswet”) en van “de
algemene
beginselen
van
behoorlijk
bestuur,
inzonderheid
van
het
motiveringsbeginsel, van het [zorgvuldigheids-] en het redelijkheidsbeginsel”.
Zij vat dat middel als volgt samen:
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-5/27
“Doordat uit de bestreden beslissing niet blijkt dat de examencommissie
over de nodige deskundigheid beschikt om CLEAR-vragen op te stellen;
Doordat de bestreden beslissing geen wetenschappelijke onderbouwing
geeft voor het vooropgestelde antwoord op vraag CLE08;
Doordat de bestreden beslissing de argumentatie van verzoekster op intern
beroep niet of niet afdoende weerlegt;
Doordat de bestreden beslissing zich blind toont voor de verschillende
maatschappelijke gedateerde interventies bij het vooropgestelde antwoord;
Terwijl voor het opstellen van CLEAR-vragen een bijzondere expertise is
vereist waarover slechts enkele mensen in België beschikken;
Terwijl de interne beroepsinstantie aan verzoekster verwijt dat zij haar
betoog niet wetenschappelijk staaft en zodoende de deskundigheid die
kleeft aan de vragen niet weerlegt;
Terwijl verzoekster op intern beroep zowel wetenschappelijke artikelen
voorlegde waaruit de onaangepastheid van het vooropgestelde antwoord
blijkt, als opiniestukken waarin verzoeksters visie wordt bevestigd;
Zodat de artikelen 2 en 3 van de formelemotiveringswet, het
motiveringsbeginsel, het zorgvuldigheid- en het redelijkheidsbeginsel zijn
geschonden.”
Verzoekster begint de toelichting van haar middel met een
herhaling van haar bezwaarschrift voor de beroepsinstantie. Zij betoogt dat de
beroepsinstantie deze “uitgebreide argumentatie” heeft beantwoord “bij wijze van
een stijlformule”. Alleen al het feit dat de beroepsinstantie de middelen door
mekaar haalt en daarin zelfs méér middelen leest, toont volgens verzoekster aan
dat het zorgvuldigheidsbeginsel is geschonden.
Vervolgens zet verzoekster uiteen dat zij bedenkingen heeft
geuit bij de noodzakelijke expertise voor het opstellen van de vragen van de
CLEAR-proef.
In
de
bestreden
beslissing
leest
verzoekster
dat
de
examencommissie over de nodige expertise beschikt. Zij ziet ook maar een
verwijzing naar één professor, die dan nog lijkt in te staan voor de
huisartsenopleiding. Dat is geen afdoende antwoord op de grief van verzoekster.
Dat bevestigt ook dat het niet gaat om één van de weinige experten op het gebied
van CLEAR in België. Voorts geeft de beroepsinstantie een uitsluitend
theoretische toelichting bij de methodologie rond het opstellen van de CLEARvragen. Daarmee wordt niet de deskundigheid van de examencommissie
aangetoond. Dat verschillende personen de vragen nakijken, levert evenmin het
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-6/27
bewijs van deskundigheid. Dit is niet van aard om de vraag als gevolg daarvan
wetenschappelijk onderbouwd te achten.
Met betrekking tot haar kritiek op vraag 8 van de CLEAR-toets,
wijst verzoekster erop dat “slechts twee grieven” werden beantwoord. Op de
andere grieven werd niet ingegaan.
Wat de door haar aangevoerde genderdiscriminatie betreft, is
verzoekster van mening dat de beroepsinstantie niet kon volstaan met het “zeer
algemeen antwoord” dat “procentueel meer vrouwen dan mannen vraag CLE08
juist beantwoord hebben”.
De rassendiscriminatie waarop zij ook gewezen heeft, blijft
zonder meer onbeantwoord.
Dat het ‘juiste’ antwoord op de betrokken vraag problematisch
is in het licht van de definitie van ‘seksueel geweld’ in een WHO-richtlijn, wordt
volgens verzoekster afgewezen, terwijl daarvoor “elke toelichting of motivatie
ontbreekt”.
De wetenschappelijke artikelen worden dan weer niet in
aanmerking genomen omdat ze “niet opgesteld [werden] in het kader van het
toelatingsexamen”. Het is volgens verzoekster niet omdat deze literatuur niet is
geschreven met het oog op het toelatingsexamen dat de inhoud ervan niet daarop
kan worden toegepast. De verklaring van een professor aan de Vlerick Business
School wordt evenmin in de bestreden beslissing betrokken.
Dat de opiniestukken uit een krant geen wetenschappelijke
stukken zijn, kan volgens verzoekster geen reden zijn om ze niet bij de beslissing
te betrekken. De materie van de CLEAR-proef is niet zuiver wetenschappelijk.
Ook de maatschappelijke perceptie is relevant. Uit deze stukken blijkt precies dat
de betrokken vraag “publieke verontwaardiging” heeft opgeroepen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-7/27
Verzoekster herinnert er tevens aan dat zij de interventies die
het ‘juiste’ antwoord op de betrokken CLEAR-vraag veronderstelt, heeft
bekritiseerd. Ook op dat vlak schiet de motivering van de bestreden beslissing
tekort. Er wordt in dat verband ook naar het VIEWS-model verwezen, maar er
wordt niet nader toegelicht hoe de toepassing daarvan tot antwoord 4 leidt.
Verzoekster ziet de schending van de zorgvuldigheidsplicht erin
gelegen dat de beroepsinstantie dat ene antwoord als ‘juist’ blijft beschouwen,
wat volgens haar een “kennelijke beoordelingsfout” is. De precieze en concrete
gegevens waarmee zij de betrokken vraag heeft geanalyseerd en waarmee zij de
deugdelijkheid ervan heeft weerlegd, worden niet zorgvuldig onderzocht. De
middelen worden niet correct weergegeven en het antwoord is algemeen
geformuleerd, niet op het individuele beroep van verzoekster toegespitst.
Tot slot, betoogt verzoekster dat de beslissing “kennelijk
onredelijk” is. Zij wijst in dat verband op de gespecialiseerde vakliteratuur,
waaruit blijkt dat het vooropgestelde antwoord niet overeenstemt met een
geweldloze conflictoplossing. Voor vrouwelijke kandidaten en kandidaten van
allochtone afkomst is het bovendien geen voor de hand liggende oplossing. De
professor van de Vlerick Business School bevestigt dit ook. Geen andere
beroepsinstantie zou, in dezelfde omstandigheden, deze vraag handhaven.
In haar nota doet de verwerende partij onder meer opmerken dat
de beroepsinstantie de wetenschappelijke artikelen die verzoekster heeft
bijgebracht, uitgebreid onder de loep heeft genomen en dat de motivering van de
bestreden beslissing daarvan getuigt. Zij heeft de vraag ook wetenschappelijk
onderbouwd, met een verwijzing naar het VIEWS-model. De beroepsinstantie
heeft voorts uiteengezet waarom het antwoord van verzoekster niet juist is.
Verzoekster kan moeilijk beweren dat de beroepsinstantie haar grieven niet heeft
beantwoord, “minstens de meest essentiële beroepsgrieven”. In de mate dat
verzoekster het niet eens is met het antwoord van de beroepsinstantie, betreft het
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-8/27
“hoogstens” een schending van de materiëlemotiveringsplicht. Dat verzoekster op
sommige grieven “een meer uitgeschreven, gedetailleerde motivering” verwacht,
kan niet worden gelijkgesteld met het feit dat de bestreden beslissing niet op haar
grieven heeft geantwoord. De motiveringsplicht reikt trouwens niet zo ver dat
noodzakelijkerwijze op elke beroepsgrief moet worden geantwoord. Ook de
“motieven van de motieven” moeten niet worden aangereikt.
De verwerende partij betoogt nog, in verband met het argument
van verzoekster dat de vraag problematisch is voor “kandidaten van een andere
afkomst”, dat deze “verwijzing naar andere culturen berust op een vage, maar niet
onderbouwde bewering” en dat de beroepsinstantie “dan ook niet verplicht [was]
hierop een omstandig antwoord te formuleren”.
Met betrekking tot de verklaring van een professor van de
Vlerick Business School licht de verwerende partij nog toe waarom het
contradictorisch is om enerzijds te stellen dat er geen boeken in verband met
conflicthantering bestaan en terzelfdertijd de autoriteit van een gerenommeerd
auteur in te roepen. Zij wijst ook nog erop dat de Raad van State aanneemt dat het
niet volstaat dat een kandidaat van het toelatingsexamen een wetenschappelijke
verantwoording geeft voor het door haar gegeven antwoord, opdat het vermoeden
van deskundigheid van de examencommissie aan het wankelen zou worden
gebracht.
Beoordeling
Er dient aan te worden herinnerd dat de Raad van State als
wettigheidsrechter niet in de plaats mag treden van de beroepsinstantie. Zo mag
hij onder meer niet, als ware hij zelf een examencommissie, oordelen dat
bepaalde vragen al dan niet in het examen mogen worden opgenomen, noch mag
hij de verbetering van het examen overdoen, laat staan op zicht van de behaalde
resultaten zich een eigen oordeel vormen over het al dan niet slagen en de
daaropvolgende – gunstige of ongunstige – rangschikking van een kandidaat. De
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-9/27
Raad van State mag met andere woorden zijn eigen opvattingen daarover niet
substitueren aan deze van de examencommissie of de beroepsinstantie. Hij mag
enkel nagaan of de beroepsinstantie, binnen de grenzen van haar ruime
discretionaire beoordelingsbevoegdheid, op al die vlakken regelmatig en binnen
de grenzen van de redelijkheid heeft beslist.
Dat heeft gevolgen voor de wijze waarop een verzoekende
partij haar wettigheidskritiek moet verwoorden en onderbouwen. Verzoekster
herhaalt onder de randnummers 15 tot 21 van haar verzoekschrift als
“[t]oelichting bij het middel” haast woordelijk haar bezwaarschrift. Indien zij
daarmee bedoelt de Raad uit te nodigen om zich daarover een eigen oordeel te
vormen en – de beoordeling van de beroepsinstantie opzijschuivend – dat eigen
oordeel in de plaats ervan te stellen, moet haar op het eerste gezicht worden
tegengeworpen dat zulks niet de opdracht van de administratieve rechter is, die
zich alzo in de plaats zou stellen van een orgaan van actief bestuur. Enkel in de
mate waarin verzoekster kritiek levert op de motieven zelf van de bestreden
beslissing, die een antwoord zijn op haar bezwaarschrift, mag de Raad ermee
rekening houden.
Voorts lijkt vooralsnog te moeten worden uitgegaan van het
vermoeden van deskundigheid van de examencommissie. Dit impliceert op het
eerste gezicht, onder meer, dat tot bewijs van het tegendeel moet worden
aangenomen dat de examenvragen door de examencommissie op een zorgvuldige
wijze zijn opgesteld, niet alleen doordat ze betrekking hebben op de te kennen
leerstof en ze relevant zijn voor de doelstelling van het toelatingsexamen, maar
ook doordat de vragen zelf ondubbelzinnig zijn en, zoals bepaald in het
organisatiebesluit en het WER, slechts één correct antwoord kunnen krijgen.
In
dat
verband
mag
niet
onvermeld
blijven
dat
de
examencommissie de examenvragen na de examensessie nog aan een
itemresponsanalyse onderwerpt. Wat ingevolge de frequentie van de antwoorden
en ingevolge feedback van de deelnemers geïdentificeerd kan worden als
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-10/27
“mogelijke probleemvragen”, wordt bijkomend inhoudelijk geanalyseerd. De
examencommissie stelt het verslag van haar bevindingen openbaar ter
beschikking op haar website.
Wil een verzoekende partij het voormelde vermoeden van
deskundigheid weerleggen, dan moet zij heel precieze en concrete gegevens en
argumenten aanbrengen die van aard zijn de deugdelijkheid van de vragen – en
dus ook van de toegekende punten – te ontkrachten. Zoals de beroepsinstantie het
ook schrijft in de bestreden beslissing:
“De interne beroepsinstantie wijst vooreerst […] op het gegeven dat de
examencommissie een ruime autonomie heeft bij het opstellen van het
examen, gelet op haar specifieke deskundigheid ter zake. Het is aan de
deelnemer om het tegenbewijs te leveren ten aanzien van dit vermoeden
van deskundigheid. Als een deelnemer de validiteit van bepaalde vragen
betwist, dient dit te gebeuren aan de hand van concreet onderbouwde
argumenten en elementen, die van die aard zijn de deugdelijkheid van de
vragen te ontkrachten.”
Hierbij wordt bedacht dat de Raad van State – en, in beginsel,
ook de verzoekende partij – niet beschikt over de deskundigheid en expertise die
aanwezig zijn bij de examencommissie. Bovendien verdraagt de snelheid
waarmee een procedure bij uiterst dringende noodzakelijkheid behandeld moet
worden niet de vertraging die met de eventuele aanstelling van een expert
gepaard gaat. Overigens zou ook het standpunt van zo een expert, desgevallend in
een procedure ten gronde, moeten worden afgewogen tegen het deskundige
standpunt van de examencommissie en zou alleen een aangetoonde kennelijke
beoordelingsfout van die commissie de Raad van State ertoe kunnen brengen, zo
lijkt, de niet-validiteit van de betrokken vraag als zodanig of van het als juist in
aanmerking genomen antwoord vast te stellen.
De beroepsinstantie herinnert in de bestreden beslissing aan
artikel 52 WER waarin aangegeven wordt wat in CLEAR bedoeld wordt met een
juist antwoord:
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-11/27
“Voor elke casus duiden de deelnemers de reactie of houding aan die het
meest gepast is om een bepaalde uitkomst te bereiken. In andere
examenvragen geven de deelnemers aan welke uitspraak of boodschap het
best beantwoordt aan de relationele stijl of gespreksstijl die in de opgave
vermeld staat. Telkens is er slechts één juist antwoord, met name het
antwoord dat het meest voldoet aan de vraagstelling.”
Daarnaast benadrukt de beroepsinstantie in de bestreden
beslissing dat de CLEAR-toets een “specifiek format” volgt:
“Het gaat over het goed kunnen inschatten (in de antwoordmogelijkheden)
van situaties in het licht van bepaalde vooropgestelde waarden of doelen
die in de stam van de vraag aan bod komen. Zo wordt voor elke vraag
specifiek aangegeven binnen welke contouren het antwoord moet passen,
bv ‘meest constructief’, ‘meest oplossingsgericht’, ‘best passen
binnen…’, ‘het meest kans op…’ enz. Met een CLEAR-vraag wordt dus
gepeild naar het meest plausibele antwoord of het antwoord dat het
gewenste resultaat het best benadert. Voor elke vraag worden vier
antwoordmogelijkheden opgelijst. Voor elke vraag is er slechts één
antwoordmogelijkheid die het best aansluit bij deze contouren. Dit is het
juiste antwoord. Dat sluit dus niet uit, eensdeels, dat naast de vier
antwoordmogelijkheden nog andere reacties denkbaar zijn die nog beter
inspelen op de gegeven casus of, anderdeels, dat andere
antwoordmogelijkheden enigszins of deels kunnen aansluiten bij de
contouren van de vraag, maar zij doen dit niet ‘het best’ of ‘het meest’ en
zijn daarom fout. De deelnemer moet nu eenmaal kiezen tussen de vier
voorgestelde mogelijkheden – geen andere – en daartussen het ‘beste’
antwoord kiezen: dat is, in de definities van het examen, het enige ‘juiste’
antwoord. Ook is het zo dat sommige van de foute
antwoordmogelijkheden – in een weliswaar andere context dan de vraag –
toch plausibel kunnen zijn, maar dat verleent hen nog niet de status van
‘het juiste antwoord’ in de context van de vraagstelling.”
De
beroepsinstantie
voegt
daaraan
toe
dat
het
“de
examencommissie niet [erom] te doen [is] om vast te stellen hoe de deelnemer in
zijn of haar dagelijkse leven zelf op een bepaalde situatie reageert”:
“Wel peilt de CLEAR-toets naar het intrinsiek basaal vermogen van de
deelnemer om specifieke situaties te kunnen analyseren en te oordelen in
welke mate de gepresenteerde antwoordmogelijkheden aansluiten bij de
onderliggende principes van heldere, empathische en oplossingsgerichte
communicatie. Deze principes zijn vervat in het acroniem van CLEAR.
Zij staan op de website van het toelatingsexamen vermeld en worden ook
in de informatiebrochure beschreven zodat deelnemers zich hiermee
vooraf kunnen vertrouwd maken. Of een antwoord juist of fout is, heeft
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-12/27
dus een objectieve grondslag, met name of het al dan niet het meest
conform is aan de CLEAR-principes. De onderliggende basis voor deze
principes zijn wetenschappelijke kaders die onder meer in klassieke
handboeken over communicatie aan bod komen. De experten die de
CLEAR-toets opstellen, zijn vanuit hun professionele activiteiten
vertrouwd met deze wetenschappelijke kaders. Dit alles maakt dat de
CLEAR-toets wetenschappelijk onderbouwd en objectiveerbaar is.”
Met de algemene, niet nader toegelichte kritiek dat de
beroepsinstantie “de middelen van verzoekster door elkaar haalt en zelfs meer
middelen hierin leest”, lijkt verzoekster niet de onwettigheid van de bestreden
beslissing te kunnen aantonen. Zij beweert immers op het eerste gezicht niet dat
de beroepsinstantie haar grieven verkéérd heeft begrepen.
Of de beroepsinstantie die grieven op een afdoende wijze heeft
beantwoord, is een andere vraag. Verzoekster brengt die vraag eveneens ter
sprake, meer bepaald wat haar algemene kritiek betreft waarbij zij “de
deskundigheid in vraag [stelde] bij het opstellen van de CLEAR-vragen” en met
betrekking tot vraag 8 van de CLEAR-proef.
Verzoekster
betoogt
dat
zij
haar
bezwaarschrift
heeft
aangevangen met “het uiten van bedenkingen omtrent de noodzakelijke expertise
bij het opstellen van de CLEAR-vragen”.
Die “bedenkingen” worden in de bestreden beslissing als volgt
beantwoord:
“Wat betreft de expertise van de examencommissie met betrekking tot
CLEAR onderdeel kan de beroepsinstantie meedelen dat de opstellers van
het CLEAR-onderdeel van de toelatingsexamens allen ervaren
communicatietrainers zijn in de basisopleiding geneeskunde KU Leuven
en in de interuniversitaire huisartsenopleiding in Vlaanderen. Zij
begeleiden communicatietrainingen, geven theoretische lessen en
begeleiden jonge artsen individueel bij het uitvoeren van consultaties
buiten de stagecontext.
Professor [BS], de coördinator van deze groep van vraagopstellers, heeft
de Bekwaamheidsproef voor Huisartsgeneeskunde ontwikkeld die onder
andere een onderdeel Situationele Beoordeling bevat. Verder heeft zij een
uitgebreide onderzoeks- en praktijkervaring in het ontwikkelen, opstellen
en beoordelen van examens en toetsen in alle mogelijke vormen voor
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-13/27
studenten geneeskunde en in de vervolgopleiding huisartsgeneeskunde.
[…]
Wat betreft de methodologie van het opstellen van het CLEAR onderdeel
moet verduidelijkt worden dat de CLEAR-vragen worden opgesteld
volgens een vaste methodiek. In een eerste stap worden de contexten van
de vragen bepaald in overeenstemming met de blauwdruk in twee
dimensies: Context (Professioneel, Organisatie en Privé) en Thema
(Conflict, Luistervaardigheid, Empathie, Aandacht, Reflectie, Respect).
Door een spreiding van de vragen over deze twee dimensies worden de
CLEAR-principes (zie website toelatingsexamen) afgedekt. […]
Vervolgens maken de vraagopstellers elk een set van 15 vragen die in
verschillende rondes aan interne feedback wordt onderworpen en
aangepast. Bij het opstellen van de vragen wordt ook rekening gehouden
met de commentaren en statische vaststellingen uit voorgaande examens.
Verder is er de nodige aandacht voor inclusiviteit (variatie in contexten en
namen), begrijpbaarheid (vermijden van vakjargon, nalezing door
taalexperten), argumentering van juiste en foute antwoorden, consistente
opbouw van de vragen aan de hand van het stam/vraagstelling/antwoorden
schema.
In een volgende stap doet de coördinator een finale revisie van de
vragensets en stelt deze ter beschikking voor externe revisie en feedback
door twee leden van de examencommissie […]. Deze feedback wordt
opnieuw verwerkt door de vraagopstellers wat resulteert in een prefinale
versie. Vervolgens worden de vragensets aan taaldeskundigen voorgelegd
voor nalezing op verwoording en begrijpbaarheid vanuit het perspectief
van een deelnemer aan het toelatingsexamen. Desgevallend leidt dit tot
tekstuele aanpassingen van een of meerdere vragen. Finaliter valideert de
voorzitter de vragensets voor input in het toetsplatform.
Op de lentevergadering van de examencommissie van 19 april 2024 werd
het proces van opstellen van de vragensets toegelicht met aftoetsing van
eventuele aandachtspunten of specifieke vragen.
Ook in dit verband mag niet onvermeld blijven dat de examencommissie
de examenvragen na de examensessie nog aan een itemresponsanalyse
onderwerpt. Wat ingevolge de frequentie van de antwoorden en ingevolge
feedback van de deelnemers geïdentificeerd kan worden als ‘mogelijke
probleemvragen’, wordt bijkomend inhoudelijk geanalyseerd tijdens de
beraadslagingsvergadering van juli (RvS 25 september 2023, nr. 257.429,
[…]).
U meent het vermoeden van deskundigheid aan het wankelen te kunnen
brengen door het voorleggen van enerzijds een aantal wetenschappelijke
artikelen (stuk 5) en anderzijds een aantal krantenartikelen uit De
Standaard (stuk 6).
Wat betreft de voorgelegde wetenschappelijke artikelen (stuk 5): deze
artikelen zijn niet opgesteld in het licht van het toelatingsexamen artstandarts, en in het bijzonder de doelstelling zoals verwoord in artikel
II.187, § 5 van de Codex Hoger Onderwijs, dat zoals reeds aangehaald,
bepaalt met betrekking tot het onderdeel Generieke Competenties,
waarvan het CLEAR-onderdeel deel uitmaakt, dat deze ‘de generieke
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-14/27
competenties die aansluiten bij themata uit respectievelijk de
beroepspraktijk van artsen en de beroepspraktijk van tandartsen’ toetsen.
Dit impliceert dat deze wetenschappelijke artikelen niet per definitie in de
vraagstelling kunnen worden ingepast. De interne beroepsinstantie
verwijst terzake naar de methodologie van CLEAR, zoals reeds hoger
toegelicht. In het arrest van 8 februari 2022, nr. 252.917 oordeelde de
Raad van State reeds : ‘Het volstaat niet dat een kandidaat van het
toelatingsexamen voor de opleiding tot arts een wetenschappelijke
verantwoording geeft voor het door hem gegeven, maar door de
examencommissie als fout aangerekende antwoord, opdat het vermoeden
van deskundigheid van de examencommissie aan het wankelen zou
worden gebracht. Daartoe is vereist, zo lijkt, dat die wetenschappelijke
verklaring én juist is én in de vraag kan worden ingepast.’
U kan het vermoeden van deskundigheid van de examencommissie en in
het bijzonder van de experten inzake communicatie niet aan het wankelen
brengen door wetenschappelijke artikelen voor te leggen, die opgesteld
zijn geheel buiten de context van het toelatingsexamen arts-tandarts om,
laat staan dat deze artikelen specifiek op de gestelde CLEAR-vragen
betrekking zouden hebben, en die niet per definitie door een
communicatie-expert werden opgesteld. Het volstaat immers niet dat een
deelnemer van het toelatingsexamen een wetenschappelijke
verantwoording geeft voor het door hem of haar gegeven, maar door de
examencommissie als foutief aangerekende antwoord, opdat het
vermoeden van deskundigheid niet langer stand zou kunnen houden (RvS
8 februari 2022, nr. 252.917, […]).
Zelfs indien het zou gaan om een verklaring van een communicatieexpert, dan nog impliceert dit hoogstens dat het standpunt van zo een
expert moet worden afgewogen tegen het deskundige standpunt van de
examencommissie en zou alleen een aangetoonde kennelijke
beoordelingsfout van de examencommissie ertoe kunnen brengen, zo lijkt,
de niet-validiteit van de betrokken vraag als zodanig of van het als juist in
aanmerking genomen antwoord vast te stellen (RvS 25 september 2023,
nr. 257.427, […]; RvS 25 september 2023, nr. 257.430, […]).
In de mate dat u zich tevens op deze stukken 5 baseert om te stellen dat
CLEAR-test als methodologie op zich genomen niet betrouwbaar zou
zijn, dan duidt u minstens niet aan waar precies in deze wetenschappelijke
artikelen tot deze conclusie zou zijn gekomen. Ook hier geldt dat een
dergelijk oordeel van een expert niet per definitie betekent dat de
toepassing van de CLEAR-methodologie onzorgvuldig en onredelijk zou
zijn.
Dat ‘het onderdeel CLEAR voorheen door een professor in de
psychologie zou zijn opgesteld’ is irrelevant, en betekent op zich genomen
niet dat de CLEAR-vragen van het toelatingsexamen arts invalide zouden
zijn. Omwille van de irrelevantie gaat de interne beroepsinstantie dan ook
niet verder op deze bewering in. Reeds hoger werd toegelicht hoe de
CLEAR-vragen tot stand kwamen. Ook de CLEAR-vragen van het
toelatingsexamen tandarts werden overigens door dezelfde experten
opgesteld, alwaar de deelnemers hoger scoorden.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-15/27
De loutere verwijzing naar persartikelen uit De Standaard die u als
stukken 6 bij uw intern beroepschrift voegt en waarin vanuit een
maatschappelijk standpunt kritiek geuit wordt op het examenonderdeel
CLEAR, voldoen evident niet aan deze vereisten van concreet
onderbouwde wetenschappelijke argumenten, die het vermoeden van
deskundigheid van de examencommissie, waarvan hoger sprake, aan het
wankelen brengen. Zoals u zelf aangeeft, gaat het om ‘opinie’-stukken.
U citeert uit het artikel van 26 juli 2024 (stuk 6.6.). De mening van een
auteur dat ‘in Vlaanderen maar een handvol academisch geschoolde
psychologen over de nodige kennis en kunde om dit soort tests valabel op
te stellen beschikt’ wordt geenszins wetenschappelijk onderbouwd. Dat
voor een Situational Judgement Test bijzondere psychologische
vaardigheden en methodologieën noodzakelijk zijn wordt evenmin
aangetoond, laat staan dat zou zijn aangetoond dat de opstellers van de
CLEAR-vragen niet over deze vaardigheden en methodologieën zouden
beschikken.
Dat u in het secundair onderwijs afstudeerde met ‘onderscheiding’ is geen
enkele garantie voor het slagen voor het toelatingsexamen arts, juist
omwille van het feit dat andere vaardigheden worden getest. Dezelfde
overweging kan gemaakt worden met betrekking tot de vergelijking met
het KIW-onderdeel. Zoals blijkt uit artikel II.187, § 5, eerste lid van de
Codex Hoger Onderwijs, omvat het toelatingsexamen toetsen die
betrekking hebben op wetenschappelijke kennis en inzicht in de vakken
biologie, fysica, chemie en wiskunde, afgestemd op de tweede en derde
graad van het algemeen secundair onderwijs, en generieke competenties
die aansluiten bij themata uit respectievelijk de beroepspraktijk van artsen
en de beroepspraktijk van tandartsen. Indien beide onderdelen dezelfde
vaardigheden zou testen, zou de opdeling zonder nut zijn. Er wordt ook
enkel wat het KIW gedeelte betreft verwezen naar de ‘afstemming op (…)
het secundair onderwijs’, niet bij het GC-gedeelte.
De beroepsinstantie besluit dat u geen concreet onderbouwde argumenten
en elementen aanvoert, die van die aard zijn het vermoeden van
deskundigheid van de examencommissie m.b.t. de CLEAR-vragen te
ontkrachten.”
14.1.
Volgens verzoekster vormt dit “geen afdoende antwoord” op
haar grief omdat, ter illustratie van de expertise, slechts wordt verwezen naar
“één professor, die lijkt in te staan voor de huisartsenopleiding”, wat bevestigt dat
het “niet gaat om één van de weinige experten op het gebied van CLEAR in
België”.
De Raad van State kan verzoekster in deze kritiek vooralsnog
niet bijvallen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-16/27
Verzoekster heeft het element dat “[i]n Vlaanderen […] maar
een handvol academisch geschoolde psychologen over de nodige kennis en kunde
[beschikt] om dit soort tests valabel op te stellen” in haar bezwaarschrift voor de
beroepsinstantie aangevoerd ter ondersteuning van haar kritiek dat de vragen van
het CLEAR-onderdeel “voorheen werden opgesteld door een professor in de
psychologie”.
In de bestreden beslissing stelt de beroepsinstantie dat dit
argument “irrelevant” is en “op zich genomen niet [betekent] dat de CLEARvragen van het toelatingsexamen arts invalide zouden zijn”. Zij wijst op de
methodologie waarmee de vragen tot stand komen en verduidelijkt ook wie
verantwoordelijk is voor de CLEAR-vragen. Zo wordt toegelicht dat “een groep
van vraagopstellers” het CLEAR-onderdeel verzorgt, dat die opstellers “allen
ervaren communicatietrainers zijn in de basisopleiding geneeskunde KU Leuven
en in de interuniversitaire huisartsenopleiding in Vlaanderen”, dat zij
communicatietrainingen begeleiden, theoretische lessen geven en jonge artsen
individueel begeleiden bij het uitvoeren van consultaties buiten de stagecontext.
Daarenboven wordt met betrekking tot de coördinator van deze groep van
vraagopstellers
vermeld
dat
zij
“de
Bekwaamheidsproef
voor
Huisartsgeneeskunde [heeft] ontwikkeld die onder andere een onderdeel
Situationele
Beoordeling
bevat”
en
“een
uitgebreide
onderzoeks-
en
praktijkervaring [heeft] in het ontwikkelen, opstellen en beoordelen van examens
en toetsen in alle mogelijke vormen voor studenten geneeskunde en in de
vervolgopleiding huisartsgeneeskunde”.
Verzoekster verwijst voor haar standpunt uitsluitend naar een
opiniërende bijdrage in een krant, waarin de voormelde stellingname op geen
enkele wijze lijkt te worden onderbouwd, laat staan bewezen.
In het licht van een zodanig schriel argument, kan de Raad van
State in het hiervóór aangehaalde antwoord van de beroepsinstantie prima facie
geen schending van de aangevoerde bepalingen en beginselen ontwaren.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-17/27
In die mate is het middel derhalve niet ernstig.
14.2.
Wat de “opiniestukken” betreft die verzoekster ten onrechte niet
beantwoord meent, merkt de Raad van State nog het volgende op.
Op het eerste gezicht verwijst verzoekster in de tekst van haar
beroepschrift slechts uitdrukkelijk naar één zo een bijdrage, namelijk deze die
wordt vermeld sub 14.1. Daarover heeft de Raad al – voorlopig – geoordeeld dat
ze niet van aard is het antwoord van de beroepsinstantie aan het wankelen te
brengen. Aan de andere opiniestukken die verzoekster bij haar beroepschrift heeft
gevoegd, besteedt zij evenwel prima facie in haar argumentatie zelf geen
aandacht – zij haalt ze niet uitdrukkelijk aan, zij verwijst niet ernaar. In die
omstandigheden lijkt zij geen aanspraak erop te kunnen maken dat de
beroepsinstantie die bijdragen wél bij haar beslissing zou betrekken.
Ook in die mate is het middel niet ernstig.
Een andere reden waarom verzoekster geen genoegen neemt
met de hiervóór aangehaalde motivering, is dat met de “uitsluitend theoretische
toelichting omtrent de methodologie rond CLEAR-vragen” “geen deskundigheid”
wordt aangetoond. Dat meerdere personen de vragen nakijken, kan verzoekster
evenmin overtuigen: “[a]ls niemand van hen over de vereiste deskundigheid
beschikt, blijft het een ondeskundige vraag.”
De expertise van de vraagopstellers heeft de beroepsinstantie
toegelicht, zoals hiervóór aangehaald. Hiervóór is ook al voorlopig geoordeeld
dat verzoekster die deskundigheid niet op overtuigende wijze heeft weerlegd.
Met
de
toelichting
over
de
methodologie
heeft
de
beroepsinstantie prima facie alleen willen aangeven hoe de vragen van het
CLEAR-onderdeel tot stand komen. Daarmee wordt beoogd, zo lijkt, een
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-18/27
antwoord te bieden op de door verzoekster naar voren geschoven Situational
Judgement Test om te waarborgen dat er een “voldoende statistische consensus”
bestaat rond wat als het ‘juiste’ antwoord op de verschillende vragen wordt
beschouwd.
Verzoekster beweert op het eerste gezicht dan weer niet dat
deze repliek van de beroepsinstantie ter zake niet afdoende zou zijn.
In die mate is het middel evenmin ernstig.
16.
Verzoekster meent ook dat haar grieven in verband met vraag 8
van de CLEAR-proef geen afdoende antwoord hebben gekregen.
Vraag 8 van het CLEAR-onderdeel luidt:
“In de cafetaria van je school zie je twee personen die ruzie hebben. Julie,
een klasgenote, was wat te uitbundig geweest en botste hierdoor tegen het
dienblad van Charles waardoor zijn drankje omviel op zijn broek. Charles
is boos en schreeuwt tegen Julie, die duidelijk geschrokken reageert.
Welke van de onderstaande interventies is de meest effectieve om dit
conflict te de-escaleren?
- Je gaat tussen Charles en Julie in staan en zegt tegen Charles: ‘Julie
heeft dit niet zo bedoeld. Er is geen reden om je zo kwaad te maken.’
- Je gaat tussen Julie en Charles in staan en zegt tegen beiden: ‘Dit was
een gewoon ongeluk. Laat ons alles opruimen.’
- Je neemt Julie bij de arm en zegt tegen Charles: ‘Zie je niet dat je
haar bang maakt. Het is niet dat ze dit met opzet deed.’
- Je neemt Charles bij de arm en zegt tegen hem: ‘Ik merk dat je boos
bent omdat Julie je drankje heeft omgegooid. Zullen we samen even
naar de wc gaan om dit proberen proper te maken?’”
Verzoekster heeft op haar examen reactie 2 ingevuld als het
juiste antwoord.
De examencommissie heeft antwoord 4 als enig juist antwoord
aangemerkt.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-19/27
De beroepsinstantie zet in de bestreden beslissing uiteen
waarom reactie 4 het enige juiste antwoord is:
“Deze interventie benoemt de emotie bij Charles en de-escaleert de situatie
door de aandacht van Charles af te leiden van Julie. Het ontmijnt de situatie
door de persoon die boos is, aan te spreken en af te leiden. Het zorgt ervoor
dat de situatie niet verder ontspoort.”
Zij overweegt ook wat volgt:
“De beroepsinstantie wijst ook op de verschillende betekenis van ‘deescaleren’ versus ‘bemiddelen’ of ‘verzoenen’. Volgens het online Van
Dale woordenboek staat ‘de-escaleren’ voor ‘stapsgewijs minder ernstig
maken’. Onder ‘verzoenen’ wordt verstaan ‘weer tot vrede of vriendschap
brengen’, terwijl ‘bemiddelen’ staat voor ‘tussenbeide komen om een
geschil op te lossen’. Toegepast op deze vraag wil dat zeggen dat gepeild
wordt naar de interventie met de meeste kans om de situatie (een boze en
schreeuwende Charles, een geschrokken Julie) te ontmijnen. Er wordt niet
gevraagd naar de interventie die het meest kansen biedt om beide partijen
terug met elkaar te verzoenen. Hieruit volgt dat overwegingen of reflecties
met betrekking tot het verzoenend effect van de interventie niet relevant
zijn voor de beoordeling van de antwoordmogelijkheden in de specifieke
context van deze vraag.
De onderlinge afweging van de antwoordmogelijkheden dient dus te
gebeuren aan de hand van het criterium ‘meest effectieve om dit conflict
te de-escaleren’. Zoals uit de toelichting bij de antwoordmogelijkheden
blijkt, zijn antwoordmogelijkheden 1 tot 3 problematisch vanuit het
standpunt van de-escalatie, ofwel omdat zij een beschuldigende toon ten
aanzien van Charles inhouden, ofwel omdat zij niet ingaan op de beleving
van de situatie. Alleen antwoord 4 is op een niet-beschuldigende toon
geformuleerd, gaat in op de emotie van Charles en ontmijnt door Charles
af te leiden.”
Met betrekking tot het door verzoekster gegeven antwoord –
reactie 2 – stelt de beroepsinstantie meer in het bijzonder dat “[d]eze interventie
[…] de beleving van de situatie door Charles en Julie [minimaliseert]. Beiden
voelen zich tekort gedaan (Charles is boos. Julie geschrokken), maar er wordt niet
op ingegaan. De situatie wordt afgedaan als een ‘gewoon ongeluk’, terwijl het in
de beleving van […] Charles duidelijk meer is dan een ongelukje. De nieterkenning hiervan vermindert de kans om het conflict tussen Charles en Julie te
reduceren”.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-20/27
Waarom de twee andere reacties niet aangewezen zijn, wordt
eveneens toegelicht.
De beroepsinstantie besluit verderop in de bestreden beslissing:
“Van de vermelde antwoordmogelijkheden bevat antwoord 4 de meeste
elementen die duidelijk de-escalerend werken.” Daarbij vermeldt zij: “Ref:
Conflicthantering volgens het VIEWS-model.”
Die vermelding van het VIEWS-model is op het eerste gezicht
niets meer dan een referentie. De aan die verwijzing voorafgaande afkorting
“[r]ef” lijkt daarvan te getuigen. De beroepsinstantie doet dit, zo lijkt, om aan te
tonen dat voor de vraagstelling en de motivering van het juiste antwoord een
wetenschappelijke en objectieve grondslag bestaat. De motivering van de
bestreden beslissing valt niet te herleiden tot wat louter een aanvullende,
informatieve voetnoot lijkt.
In die mate is het middel niet ernstig.
Om ervan te doen blijken dat “het vooropgestelde antwoord
ongepast is vanuit het perspectief van conflicthantering en gendervooroordelen”,
heeft verzoekster in haar beroepschrift een aantal wetenschappelijke artikelen en
een verklaring van B.J., Professor of Management Practice in Negotiation and
Mediation aan de Vlerick Business School, bijgebracht.
Daarover is in de bestreden beslissing te lezen wat volgt:
“U meent het vermoeden van deskundigheid aan het wankelen te kunnen
brengen door het voorleggen van enerzijds een aantal wetenschappelijke
artikelen (stuk 5) en anderzijds een aantal krantenartikelen uit De
Standaard (stuk 6).
Wat betreft de voorgelegde wetenschappelijke artikelen (stuk 5): deze
artikelen zijn niet opgesteld in het licht van het toelatingsexamen artstandarts, en in het bijzonder de doelstelling zoals verwoord in artikel
II.187, § 5 van de Codex Hoger Onderwijs, dat zoals reeds aangehaald,
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-21/27
bepaalt met betrekking tot het onderdeel Generieke Competenties,
waarvan het CLEAR-onderdeel deel uitmaakt, dat deze ‘de generieke
competenties die aansluiten bij themata uit respectievelijk de
beroepspraktijk van artsen en de beroepspraktijk van tandartsen’ toetsen.
Dit impliceert dat deze wetenschappelijke artikelen niet per definitie in de
vraagstelling kunnen worden ingepast. De interne beroepsinstantie
verwijst terzake naar de methodologie van CLEAR, zoals reeds hoger
toegelicht. In het arrest van 8 februari 2022, nr. 252.917 oordeelde de
Raad van State reeds : ‘Het volstaat niet dat een kandidaat van het
toelatingsexamen voor de opleiding tot arts een wetenschappelijke
verantwoording geeft voor het door hem gegeven, maar door de
examencommissie als fout aangerekende antwoord, opdat het vermoeden
van deskundigheid van de examencommissie aan het wankelen zou
worden gebracht. Daartoe is vereist, zo lijkt, dat die wetenschappelijke
verklaring én juist is én in de vraag kan worden ingepast.’
U kan het vermoeden van deskundigheid van de examencommissie en in
het bijzonder van de experten inzake communicatie niet aan het wankelen
brengen door wetenschappelijke artikelen voor te leggen, die opgesteld
zijn geheel buiten de context van het toelatingsexamen arts-tandarts om,
laat staan dat deze artikelen specifiek op de gestelde CLEAR-vragen
betrekking zouden hebben, en die niet per definitie door een
communicatie-expert werden opgesteld. Het volstaat immers niet dat een
deelnemer van het toelatingsexamen een wetenschappelijke
verantwoording geeft voor het door hem of haar gegeven, maar door de
examencommissie als foutief aangerekende antwoord, opdat het
vermoeden van deskundigheid niet langer stand zou kunnen houden (RvS
8 februari 2022, nr. 252.917, […]).
Zelfs indien het zou gaan om een verklaring van een communicatieexpert, dan nog impliceert dit hoogstens dat het standpunt van zo een
expert moet worden afgewogen tegen het deskundige standpunt van de
examencommissie en zou alleen een aangetoonde kennelijke
beoordelingsfout van de examencommissie ertoe kunnen brengen, zo lijkt,
de niet-validiteit van de betrokken vraag als zodanig of van het als juist in
aanmerking genomen antwoord vast te stellen (RvS 25 september 2023,
nr. 257.427, […]; RvS 25 september 2023, nr. 257.430, […]).”
21.
Anders dan de verwerende partij in haar nota doet uitschijnen,
lijkt de beroepsinstantie die wetenschappelijke artikelen niet “uitgebreid onder de
loep” te hebben genomen.
Zij stelt daarvan, zo lijkt, alleen vast dat ze “niet [zijn]
opgesteld in het licht van het toelatingsexamen” – meer nog, dat niet blijkt “dat
deze artikelen specifiek op de gestelde CLEAR-vragen betrekking zouden
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-22/27
hebben” – en dat zulks “impliceert dat deze wetenschappelijke artikelen niet per
definitie in de vraagstelling kunnen worden ingepast”.
De Raad van State valt de verwerende partij bij dat mag worden
geëist dat wetenschappelijke artikelen die door een kandidaat worden aangevoerd
ter ondersteuning van haar grieven, inpasbaar moeten zijn in de vraagstelling. De
Raad ziet prima facie evenwel niet in waarom alleen artikelen die “in het licht
van het toelatingsexamen” zijn geschreven, inpasbaar zouden zijn.
Verzoekster heeft specifieke bedenkingen bij het ‘juiste’
antwoord. Zij wil die bedenkingen aannemelijk maken door te verwijzen naar
wetenschappelijke literatuur.
Alsdan lijkt het op de weg van de beroepsinstantie te liggen om
die wetenschappelijke literatuur aan een onderzoek te onderwerpen, daarvan de
relevantie na te gaan en, in de mate dat tot relevantie wordt besloten, aan
verzoekster duidelijk te maken waarom deze haar niet kan overtuigen. In de mate
dat verzoekster de beroepsinstantie verwijt die wetenschappelijke artikelen op
generlei wijze bij de bestreden beslissing te hebben betrokken, moet zij in de
huidige stand van de procedure worden bijgevallen.
De overwegingen dat de beroepsinstantie de artikelen “niet per
definitie” in de vraagstelling inpasbaar acht en ze “niet per definitie door een
communicatie-expert” geschreven weet, lijken de vaststelling dat die instantie de
artikelen niet aan enige inhoudelijke beoordeling heeft onderworpen, alleen maar
te bevestigen. Aldus geformuleerd lijkt de beroepsinstantie, telkens het tegendeel
– dat ze wél inpasbaar zijn in de vraagstelling en dat ze wél door een
communicatie-expert zijn geschreven – zelfs niet uit te sluiten.
De beroepsinstantie, die een orgaan van actief bestuur is, lijkt
zich voorts bezwaarlijk te kunnen verschuilen achter rechtspraak van de Raad van
State, waarin deze laatste zijn beperkte mogelijkheden als wettigheidsrechter
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-23/27
uiteenzet. Zij voert terecht aan dat de onderscheiden standpunten van experten
enerzijds en de examencommissie en beroepsinstantie anderzijds tegen elkaar
moeten worden afgewogen. Evenwel veronderstelt dit, zo lijkt, dat de
beroepsinstantie ervoor zorgt dat haar standpunt in de beslissing over het beroep
wordt opgenomen.
Als verzoekster wetenschappelijke literatuur bijbrengt om haar
grieven te ondersteunen, mag van de beroepsinstantie prima facie worden
verwacht dat zij over de inhoud van die artikelen – en eventuele verklaringen –
standpunt inneemt.
Alleen dan kan de Raad van State als wettigheidsrechter de van
hem verwachte controle uitoefenen. Met de gegeven motivering lijkt de
beroepsinstantie die controle onmogelijk te maken.
Het middel is in de aangegeven mate ernstig.
Op het eerste gezicht moet worden vastgesteld dat de door
verzoekster aangehaalde wetenschappelijke literatuur en de verklaring van de
voormelde professor een nauw verband vertonen met de kritiek die zij heeft bij
wat zij de “onaangepaste interventies” noemt. Bovendien mag de hierna uit te
spreken schorsing een nieuwe beoordeling door de beroepsinstantie doen
verwachten. In die omstandigheden behoeft haar middel in die mate vooralsnog
geen nader onderzoek.
Dat neemt dan weer niet weg dat de Raad van State nog het
volgende bedenkt.
In
haar
bezwaarschrift
voor
de
beroepsinstantie
heeft
verzoekster eveneens aangevoerd wat volgt:
“Ook voor kandidaten van een andere afkomst, zal het opgegeven
antwoord per onmiddellijk worden geëlimineerd. In andere culturen is het
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-24/27
meestal niet toegelaten, laat staan vanzelfsprekend, om iemand van een
ander geslacht aan te raken.”
Die grief wordt, zo lijkt, in de bestreden beslissing niet
beantwoord.
In haar nota merkt de verwerende partij daarover op dat “[d]e
verwijzing naar andere culturen berust op een vage, maar niet onderbouwde
bewering. Verwerende partij was dan ook niet verplicht hierop een omstandig
antwoord te formuleren”.
De grief mag dan wel kort zijn. Ze lijkt evenwel niet “vaag”. Er
wordt precies aangegeven waar voor de door verzoekster aangehaalde categorie
van personen het probleem zit – het “aanraken” van een persoon van een ander
geslacht. Welke nadere onderbouwing de verwerende partij daarbij nog wenst te
krijgen, is voor de Raad van State op het eerste gezicht niet duidelijk.
De Raad kan meegaan in de redenering van de verwerende
partij dat geen “omstandig” antwoord vereist lijkt, maar te dezen ziet hij zich
samen met verzoekster voor de situatie geplaatst dat géén antwoord wordt
gegeven.
In die mate ligt, zo lijkt, eveneens een schending van de
formelemotiveringswet voor en is het middel ernstig.
Aan de schending van het zorgvuldigheidsbeginsel geeft
verzoekster op het eerste gezicht geen eigen invulling. De kritiek dat het een
“kennelijke beoordelingsfout” is om aan het betrokken antwoord te blijven
vasthouden en dat “[d]e precieze en concrete gegevens” die zij heeft aangevoerd
“niet zorgvuldig [werden] onderzocht”, lijkt samen te vallen met – minstens
dadelijk voort te vloeien uit – de andere aangevoerde beginselen en bepalingen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-25/27
Een onderzoek naar de schending van het redelijkheidsbeginsel
is dan weer voorbarig, zo lijkt, gelet op de hiervóór voorlopig vastgestelde
onwettigheid met betrekking tot de motivering van de bestreden beslissing.
VII. Conclusie
Er is voldaan aan de voorwaarden gesteld in artikel 17, §§ 1 en
4, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State die cumulatief vervuld
moeten zijn wil een vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid
worden toegewezen.
BESLISSING
-
De Raad van State beveelt de schorsing van de tenuitvoerlegging bij
uiterst dringende noodzakelijkheid van de beslissing van de interne
beroepsinstantie van het toelatingsexamen voor de opleiding tot arts van 27
augustus 2024 waarbij het beroep van XXXX ongegrond wordt verklaard en
de eerder door de examencommissie genomen beslissing dat zij op het
examen 126 op 240 punten behaalt en niet gunstig is gerangschikt, wordt
bevestigd.
-
Bij de publicatie van dit arrest door de Raad van State wordt de identiteit
van de verzoekende partij niet bekendgemaakt.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op een oktober tweeduizend vierentwintig,
door de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
Jurgen Neuts,
staatsraad,
waarnemend
voorzitter,
bijgestaan door
Tiny Temmerman,
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
griffier.
IX-10.548-26/27
De griffier
De voorzitter
Tiny Temmerman
Jurgen Neuts
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.871
IX-10.548-27/27