Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887 (2024-10-01)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 260.887 van 1 oktober 2024 Overheidsopdrachten en openbare werken
- Overheidsopdrachten Beslissing : Bevolen Verwerping overige
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE XIVe KAMER
ARREST
nr. 260.887 van 1 oktober 2024
in de zaak A. 242.917/XIV-39.634
In zake:
de NV TERRA ENGINEERING & CONSULTANCY (TEC)
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Rika Heijse
kantoor houdend te 9052 Gent
Dorpsstraat 1
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
NORTH SEA PORT FLANDERS, NV VAN PUBLIEK
RECHT
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Ann Eeckhout en Lotte Ottevaere
kantoor houdend te 9700 Oudenaarde
Droesbekeplein 20
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
De vordering, ingesteld op 9 september 2024, strekt tot de schorsing
bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van :
“- de beslissing van 23 augustus 2024 van North Sea Port Flanders nv van
publiek recht, meegedeeld bij mail van 23 augustus 2024, waarbij de opdracht
‘Raamovereenkomst voor bodemonderzoeken’ (bestek 2023-005) gegund wordt
aan [een derde],
- de impliciete beslissing van 23 augustus 2024 van North Sea Port Flanders
nv van publiek recht, meegedeeld bij mail van 23 augustus 2024, waarbij de
opdracht ‘Raamovereenkomst voor bodemonderzoeken’ (bestek 2023-005) niet
aan Terra Engineering & Consultancy te gunnen”.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-1/27
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een nota en een administratief
dossier ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 25 september 2024, om 10.00 uur.
Staatsraad Kaat Leus heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Rika Heijse, die verschijnt voor de verzoekende partij
en advocaat Lotte Ottevaere, die verschijnt voor de verwerende partij, zijn
gehoord.
Auditeur Thomas Maes heeft een met dit arrest eensluidend
advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
De verwerende partij schrijft een overheidsopdracht in de
speciale sectoren uit voor diensten met als voorwerp “Raamovereenkomst voor
bodemonderzoeken”.
De opdracht wordt nationaal en Europees bekendgemaakt.
De opdracht is onderworpen aan het bestek nr. 2023-005. Het
voorwerp van de diensten wordt daarin (Punt I.1) als volgt toegelicht :
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-2/27
“Toelichting: In het kader van eventuele verplichtingen om bodemonderzoeken
te laten uitvoeren op bepaalde percelen in eigendom zoekt North Sea Port
Flanders een partner om een raamovereenkomst mee af te sluiten voor:
• Het adviseren over de noodzaak/verplichting tot uitvoeren van
bodemonderzoeken
• Het aantonen en motiveren van het ontbreken van onderzoeksplicht op
bepaalde percelen (inclusief schrapping risicoperceel)
• Het uitvoeren van oriënterende bodemonderzoeken wanneer verplicht
(inclusief administratieve afhandeling bodemattest)
• Het voeren van een methodologische aanpak voor de opvolging van
bodemverplichtingen voor North Sea Port Flanders
• Het zelfstandig opnemen van de praktische opvolging en afhandeling die
gepaard gaat met de opdracht.
De opdracht kan 2 keer stilzwijgend verlengd worden.
Plaats van dienstverlening : Havengebied Gent.”
De opdracht heeft een initiële duur van 24 maanden en kan
tweemaal stilzwijgend worden verlengd, telkens met twaalf maanden.
3.2.
Als plaatsingsprocedure wordt gekozen voor een niet-openbare
procedure.
Met betrekking tot de “prijsvaststelling” vermeldt het bestek
(Punt I.4) wat volgt:
“De opdracht wordt beschouwd als een opdracht tegen prijslijst.
De opdracht tegen prijslijst is een opdracht waarbij de eenheidsprijzen voor de
verschillende posten forfaitair zijn en de hoeveelheden, voor zover er
hoeveelheden voor de posten worden bepaald, vermoedelijk zijn of worden
uitgedrukt binnen een vork. De posten worden verrekend op basis van de
werkelijk bestelde en gepresteerde hoeveelheden.
De opdracht wordt gegund op basis van de eenheidsprijzen opgegeven in de
offerte. Bij het opstellen van de lastvoorwaarden van deze opdracht beschikt de
aanbestedende overheid nog niet over de exact benodigde hoeveelheden. Daarom
zijn de vermoedelijke hoeveelheden louter indicatief. Zij binden het bestuur op
geen enkele wijze. De opdrachtnemer kan geen schadevergoeding eisen indien
deze vermoedelijke hoeveelheden niet bereikt worden.
Elke afzonderlijke opdracht zal het voorwerp uitmaken van een afroep.”
3.3.
De gunningscriteria waarop de offertes worden beoordeeld
betreffen de prijs (70 punten) en het plan van aanpak (30 punten). De
gunningscriteria worden in het bestek (Punt I.9) verder als volgt beschreven:
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-3/27
“
”
3.4.
Zoals bij het opstellen van de (twee) gedetailleerde prijsopgaves
op basis van de prijslijst die de inschrijver voor alle werkzaamheden hanteert,
moet de inschrijver – zoals onder Punt III. 4 (‘Technische bepalingen’) van het
bestek wordt aangegeven –, ook bij het opstellen van het plan van aanpak
rekening houden met twee mogelijke scenario’s waarvoor hij voor een in het
bestek aangeduid perceel, “(apart) het plan van aanpak meer specifiek
uit[werkt]”. Dit Punt III.4 luidt:
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-4/27
“De inschrijver stelt voor de aanpak van onderstaand perceel voor elk van de
twee mogelijke uitkomsten, zoals hieronder bepaald, zijn plan van aanpak op
inclusief gedetailleerde prijsopgave.
Na gunning van de opdracht zal dit perceel (dat uit de bijlage Excel lijst percelen
bestek werd genomen) ook op deze manier worden aangepakt.
III.4.1 Het perceel in kwestie:
[…]
III.4.2. Scenario’s
- Uit het voorafgaand (bureau)onderzoek blijkt dat het perceel geen
risicoperceel is en bijgevolg niet aan de OBO-verplichting dient te voldoen.
De inschrijver neemt de nodige stappen om het perceel bij de bevoegde
overheid te laten schrappen als risicoperceel.
- De noodzaak tot het uitvoeren van een OBO wordt vastgesteld door de
inschrijver en deze voert het OBO uit. Na indiening van het OBO-rapport
besluit OVAM dat geen verdere maatregelen of onderzoeken nodig zijn.”
In punt III.5 van het bestek wordt nog gesteld dat de verwerende
partij een “partner met expertise” zoekt waarbij de opdrachtnemer voor alle
werkzaamheden, opvolging administratie, voortgang, enzovoort, de leiding neemt.
Er dient natuurlijk te worden samengewerkt met de projectleiders van de
verwerende partij maar daarbij neemt de opdrachtnemer een proactieve houding
aan waarbij de verwerende partij “maximaal wordt ontzorgd” en op de hoogte
blijft.
3.5.
Voor de opdracht hebben zeven kandidaten een aanvraag tot
deelneming ingediend. Zij werden alle zeven geselecteerd.
Twee van hen, waaronder de verzoekende partij, hebben een
offerte ingediend.
3.6.
Met een gunningsbeslissing van 26 juni 2024 wordt de opdracht
een eerste keer toegewezen aan de bv [S.B.], zijnde de belanghebbende derde.
Deze beslissing wordt met een e-mail van 28 juni 2024 aan de
verzoekende partij meegedeeld. Deze dient tegen die beslissing, evenals tegen de
impliciete beslissing om deze opdracht niet aan de verzoekende partij te gunnen,
een vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid in.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-5/27
Deze zaak is bij de Raad van State gekend onder het rolnummer
242.458/XIV-39.607.
3.7.
Met een beslissing van 18 juli 2024 wordt de beslissing van
26 juni 2024 ingetrokken.
Bij zijn arrest nr. 260.470 van 30 juli 2024 in de sub 3.6
vermelde zaak heeft de Raad van State de vordering tot schorsing verworpen.
3.8.
In het daaropvolgend verslag van nazicht van 22 augustus 2024
worden de beide ingediende offertes als regelmatig beoordeeld. Onder punt 4 van
dat verslag wordt, wat het “Regelmatigheidsonderzoek van de offertes van
geselecteerde kandidaten”, “Nazicht abnormale eenheidsprijzen en totale
offerteprijzen” betreft, gesteld dat: “[d]e eenheidsprijzen in de algemene
prijslijsten van beide inschrijvers erg vergelijkbaar [zijn]. De verschillen in de
opgegeven totaalprijzen per scenario vinden hun verklaring in de, bijna
tegenovergestelde, aanpak van elke inschrijver. Er is geen indicatie dat er
mogelijk abnormale prijzen worden opgegeven.”.
In datzelfde verslag worden de offertes als volgt beoordeeld:
“
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-6/27
S.B.
S.B.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-7/27
”
In
datzelfde
verslag
van
nazicht
wordt
de
volgende
rangschikking voorgesteld:
“
S.B.
”
3.9.
Met een nieuwe beslissing van 23 augustus 2024, die diezelfde
dag per e-mail en met een ter post aangetekende brief aan de verzoekende partij
wordt bezorgd, wordt de opdracht gegund aan de economisch meest voordelige
regelmatige bieder (op basis van de beste prijs-kwaliteitsverhouding), zijnde de
bv [S.B.].
Dit is de betreden beslissing.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-8/27
IV. Ontvankelijkheid van de vordering
A. Belang van de verzoekende partij
In zoverre de verwerende partij in haar nota aanvoert dat de
verzoekende partij het vereiste belang bij de vordering (in haar geheel) ontbeert –
dat wil zeggen ook in zoverre deze vordering is gericht tegen de
gunningsbeslissing van de raamovereenkomst aan de belanghebbende derde –,
omdat de verzoekende partij er niet in slaagt aan te tonen dat zij als eerste,
regelmatige inschrijver gerangschikt moest worden nu zij niet kan aantonen dat
aan haar offerte een hogere score moest worden toegekend dan aan deze van de
belanghebbende derde, wordt zij niet bijgevallen.
Het is niet vereist dat de verzoekende partij aantoont dat zij een
recht heeft op gunning van de opdracht opdat zij belang zou hebben bij de
voorliggende vordering tot schorsing van de gunningsbeslissing. Immers, opdat
een inschrijver belang heeft bij zijn vordering gericht tegen de gunningsbeslissing
van de opdracht aan de belanghebbende derde, volstaat het dat de inschrijver na
een eventuele schorsing of nietigverklaring van de bestreden gunningsbeslissing,
de kans verwerft op een nieuwe gunning van de opdracht.
In
het
enig
middel
van
haar
verzoekschrift,
eerste middelonderdeel, voert de verzoekende partij in hoofdzaak de schending
aan van een aantal bepalingen en beginselen op grond waarvan de aanbestedende
overheid ertoe gehouden zou zijn in het bestek een prijslijst of inventaris op te
nemen opdat een objectieve vergelijkingsbasis voor het beoordelen van de
ingediende offertes voorhanden zou zijn, hetgeen zij te dezen zou hebben
nagelaten. Indien dit middel ernstig wordt bevonden, lijkt zulks slechts te kunnen
worden verholpen door het herbeginnen van de gehele gunningsprocedure. In dat
geval lijkt het niet bij voorbaat uitgesloten dat de verzoekende partij wel nog kans
maakt op de gunning van de opdracht. Daarnaast voert de verzoekende partij ook
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-9/27
een tweede middelonderdeel aan waarin zij een inhoudelijke kritiek uit op de
beoordeling van haar offerte. De verwerende partij geeft in haar exceptie niet aan
waarom de verzoekende partij ook op grond van het tweede middelonderdeel niet
over het vereiste belang bij haar vordering zou beschikken. Bijgevolg hangt de
opgeworpen exceptie in ieder geval samen met de ernst van het enig middel en
dient het dan ook eerst te worden onderzocht.
Voorts lijkt het een ontvankelijkheidskritiek die vooral relevant
is ter beoordeling van de ontvankelijkheid van het, te dezen aangevoerde (enig)
middel, niet voor de ontvankelijkheid van de vordering in haar geheel.
B. Impliciete weigeringsbeslissing
De
verwerende
partij
werpt
nog
een
exceptie
van
niet-ontvankelijkheid van de vordering op in zoverre deze is gericht tegen de
impliciete
beslissing
om
de
voorliggende
raamovereenkomst
voor
bodemonderzoeken niet aan de verzoekende partij te gunnen. Volgens de
verwerende partij wordt deze vordering niet verder onderbouwd. De verzoekende
partij laat na aannemelijk te maken, laat staan dat zij hard kan maken dat deze
opdracht in alle omstandigheden aan haar had moeten worden gegund.
Overeenkomstig de rechtspraak van de algemene vergadering van de
afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State, arresten nr. 222.357 en
nr. 222.358 van 1 februari 2013, moet de jurisprudentiële techniek van de
bijkomende vernietiging van de impliciete weigering om een opdracht aan een
verzoekende partij te gunnen, voor uitzonderlijke gevallen voorbehouden blijven.
Het is daarbij vereist dat de verzoekende partij aantoont dat er uitzonderlijke
omstandigheden zijn die wijzen op een rechtsplicht in hoofde van de
aanbestedende overheid om de opdracht aan haar te gunnen. De verzoekende
partij maakt te dezen niet op een overtuigende, afdoende wijze aannemelijk – en
al zeker niet met de in een procedure bij uiterst dringende noodzakelijkheid
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-10/27
vereiste mate van prima facie ernst – dat zulke uitzonderlijke omstandigheden
voorhanden zijn.
Bovendien, zoals hiervoor reeds is gebleken, – en dat is wat de
verzoekende partij de Raad van State vraagt om te beoordelen –, indien het door
haar aangevoerde eerste onderdeel van het enige middel ernstig zou blijken te
zijn, lijkt dit in te moeten houden dat de plaatsingsprocedure hoe dan ook van bij
het begin dient te worden hernomen, wat moeilijk verenigbaar lijkt met een
beweerd recht op directe gunning van de opdracht aan de verzoekende partij.
De exceptie is gegrond.
V. Vertrouwelijkheid van de stukken – administratief dossier
Op de terechtzitting vraagt de verzoekende partij om kennis te
kunnen nemen en, aldus, de vertrouwelijkheid te lichten van de interne
beoordelingsdocumenten die bij het administratief dossier werden gevoegd
(stuk 9.1 van het administratief dossier).
De verwerende partij benadrukt – op het eerste gezicht niet ten
onrechte – dat het betrokken intern beoordelingsdocument waarvan zij de
vertrouwelijkheid heeft gevraagd, inzage geeft in het plan van aanpak van de
gekozen inschrijver en de wijze waarop deze de twee betrokken scenario’s heeft
uitgewerkt, wat, prima facie gegevens betreft waarvan inzage door de
verzoekende partij de rechtmatige commerciële belangen van de gekozen
inschrijver zou kunnen schaden.
In de huidige stand van het geding lijkt er geen grond om op dat
verzoek in te gaan. De kritiek die de verzoekende partij aanvoert in het
eerste middelonderdeel van het enige middel betreft immers de wettigheid van
het bestek, kritiek waarvoor de betrokken beoordelingsdocumenten weinig
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-11/27
relevant zijn. Het tweede middelonderdeel betreft de toetsing van de offertes. Het
verloop van de toetsing werd evenwel op het eerste gezicht in afdoende mate ter
kennis gebracht van de verzoekende partij in de vorm van het gunningsverslag.
Er blijkt niet dat in het licht van de kritieken zoals aangevoerd in de onderdelen
van het enige middel het lichten van de vertrouwelijkheid vereist zou zijn.
In zoverre de verzoekende partij een principiële lichting van de
vertrouwelijkheid nastreeft, kan er worden opgemerkt dat er haar wel degelijk
reeds een niet-vertrouwelijke versie van de beoordeling werd bezorgd in de vorm
van het gunningsverslag. Die mededeling lijkt in de huidige stand van het geding
te kunnen volstaan. De verzoekende partij heeft, vanuit het oogpunt van de wet
van 17 juni 2013 ‘betreffende de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen
inzake overheidsopdrachten, bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en
diensten en concessies’ (hierna: de wet van 17 juni 2013) in het bijzonder artikel
10 ervan, geen principieel recht op inzage in elk stuk van het administratief
dossier waarin commercieel gevoelige gegevens uit de offertes van de overige
inschrijvers worden vermeld. Er dienen haar enkel de relevante motieven voor het
niet-kiezen van haar offerte ter kennis te worden gebracht, wat te dezen wel
degelijk lijkt te zijn gebeurd door mededeling van het gunningsverslag.
Voorts blijkt de verzoekende partij op het eerste gezicht niet te
zijn gehinderd, bij het aanvoeren van haar enige middel tegen de bestreden
beslissing, door het feit dat deze stukken vertrouwelijk zijn gebleven. Er blijkt op
het eerste gezicht aldus niet hoe de niet-inzage van de als vertrouwelijk
neergelegde stukken, te dezen afbreuk zou doen aan hun recht op een eerlijk
proces.
Hoe dan ook belet het vertrouwelijk karakter van de
neergelegde stukken de Raad van State niet deze bij zijn beoordeling van het
aangevoerde middel te betrekken.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-12/27
Er is in deze fase van het geding geen grond om het
vertrouwelijk karakter van het betrokken stuk van het administratief dossier te
lichten.
VI. Herinnering aan de schorsingsvoorwaarden
Krachtens artikel 17, §§ 1 en 4, van de gecoördineerde wetten
op de Raad van State, gelezen in samenhang met de artikelen 15 en 31 van de wet
van 17 juni 2013 moet enkel worden onderzocht of in de voorliggende vordering
tot schorsing die is ingesteld volgens de procedure bij uiterst dringende
noodzakelijkheid, een ernstig middel of een klaarblijkelijke onwettigheid wordt
aangevoerd.
VII. Ernst van het enig middel
De verzoekende partij voert in een enig middel, dat
twee middelonderdelen omvat, de schending aan van de artikelen 4, 5, 93, 119,
133, 153, 52, § 2, en 81, van de wet 17 juni 2016, de artikelen 10 en 11 van de
Grondwet, de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 ‘betreffende de
uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen’ (hierna: de wet van 21 juli
1991), evenals van de beginselen van behoorlijk bestuur, “meer in het bijzonder
van
de
materiëlemotiveringsplicht,
het
zorgvuldigheidsbeginsel,
het
proportionaliteitsbeginsel en transparantiebeginsel en het beginsel patere legem
quam ipse fecisti.”
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-13/27
A. Eerste middelonderdeel
Standpunt van de partijen
De verzoekende partij vat het eerste middelonderdeel van haar
enig middel als volgt samen:
“Doordat de bestreden gunningsbeslissing voor wat het gunningscriterium prijs
betreft, gesteund is op de beoordeling van de kostprijs van de twee scenario’s en
er geen rekening wordt gehouden met de algemene prijslijst;
Terwijl het gelijkheidsbeginsel, het transparantiebeginsel en het
proportionaliteitsbeginsel vereisen dat offertes vergelijkbaar moeten zijn;
Terwijl wanneer de inschrijvers zelf de algemene prijslijst dienen samen te
stellen en de aanbesteder geen inventaris ter beschikking stelt, het onmogelijk is
om op een eerlijke, transparante en proportionele wijze de offertes te vergelijken
omdat geen enkele algemene prijslijst identiek qua inhoud zal zijn. Iedere
inschrijver zal zijn eigen indeling en samenstelling van onderscheiden posten
maken zodat er geen uniforme vergelijkingsbasis is;
Terwijl een transparante beoordeling van het criterium prijs vereist dat er in de
beoordeling een onderscheid wordt gemaakt tussen de prijs voor scenario 1 en
voor scenario 2, dat deze informatie op heden ontbreekt en het dus onmogelijk is
om na te gaan of de aanpak voor elke scenario prijsmatig correct is in
verhouding tot het voorgestelde concrete plan van aanpak voor elk scenario;
Zodat het bestek en de bestreden beslissingen de verplichting tot een gelijke
behandeling van de inschrijvers schenden en dit leidt tot onbeperkte
keuzevrijheid in hoofde van de aanbesteder. Verder is het voor de opdrachtnemer
onmogelijk om na te gaan of de samengestelde algemene prijslijst juist en
volledig is omdat deze prijslijst op geen enkele wijze wordt gecontroleerd. Er
wordt enkel rekening gehouden met de berekening van de kostprijs van de twee
scenario’s die inhoudelijk niet gecontroleerd zijn op hun juistheid of
volledigheid. Minstens blijkt de inhoudelijke controle niet uit de motivering die
in de bestreden beslissingen is opgenomen.”
In dit middelonderdeel voert de verzoekende partij in essentie
aan dat het gunningscriterium prijs zoals beschreven in het bestek onwettig is
omdat het aan de inschrijvers wordt overgelaten om zelf een prijslijst voor de
diensten die zij zullen leveren bij hun offertes te voegen, zodat een uniforme
vergelijkingsbasis ontbreekt. Ook de beoordeling van de offertes aan de hand van
het prijscriterium in het gunningsverslag is onwettig, deze zou niet voldoende
transparant zijn uiteengezet. De verzoekende partij licht toe dat het bestek inzake
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-14/27
het gunningscriterium prijs bepaalt dat de inschrijver de prijslijst die hij voor alle
werkzaamheden hanteert, moet toevoegen. Aan de hand van deze prijslijst
moeten twee gedetailleerde prijsopgaves worden gemaakt voor de twee
scenario’s die de inschrijver moet beschrijven in zijn plan van aanpak. De
totaalprijs die de som van de kostprijs van de beide scenario’s is, wordt
vergeleken. Verder in het bestek wordt verduidelijkt dat na de gunning de
opdracht, het perceel waarvoor de twee scenario’s worden beschreven, ook op die
wijze zal worden uitgevoerd. Ook alle andere werkzaamheden die tijdens de
uitvoering van de opdracht worden gepresteerd, zullen worden aangerekend aan
de hand van de posten van de algemene prijslijst van de inschrijver. Op die wijze
gaat het bestek in tegen het principe dat offertes vergelijkbaar moeten zijn omdat
er bij het bestek geen inventaris is gevoegd die als uniforme vergelijkingsbasis
kan dienen. De inschrijvers hebben zelf de posten van de algemene prijslijst
bepaald, zodat het onmogelijk is om op een eerlijke, transparante en
proportionele wijze de offertes te vergelijken. Iedere inschrijver zal zijn eigen
indeling en samenstelling van onderscheiden posten maken zodat er geen
uniforme vergelijkingsbasis is. Bovendien, aldus de verzoekende partij, is de
algemene prijslijst blijkbaar niet in detail onderzocht op volledigheid. In het
gunningsverslag wordt bij “nazicht abnormale eenheidsprijzen en totale
offerteprijzen” enkel vermeld dat de algemene prijslijsten van beide inschrijvers
“erg vergelijkbaar” zijn. Daarmee is niet aangetoond dat de algemene prijslijsten
van de inschrijvers een objectieve vergelijkingsbasis zijn. Het gunningscriterium
prijs is beoordeeld aan de hand van de som van de kostprijs van de twee
scenario’s. Er moet echter worden vastgesteld dat in het gunningsverslag geen
transparant onderscheid is gemaakt tussen de prijs voor scenario 1 en voor
scenario 2, terwijl deze twee prijsonderdelen wel relevant zijn omdat ze elk
betrekking hebben op een onderscheiden onderdeel van de opdracht. Het
prijsonderzoek vereist dat, gegeven de verschillende scenario’s, de aangeboden
prijs wordt onderzocht in het licht van de concreet voorgestelde aanpak voor het
betrokken scenario, wat niet is gebeurd, minstens blijkt dat niet uit de motivering
van de bestreden beslissing. Uit wat voorafgaat volgt dat er geen gelijke
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-15/27
behandeling van de inschrijvers is geweest en leidt deze werkwijze ertoe dat de
aanbesteder zich een onbeperkte keuzevrijheid heeft gegeven doordat er geen
vergelijkbare inventaris is en geen onderzoek is gedaan naar de correlatie tussen
de aangeboden prijs van elk scenario, met enerzijds de algemene prijslijst en
anderzijds de concreet voorgestelde aanpak. Voorts is het onmogelijk om aan de
hand van de verstrekte motivering na te gaan of de samengestelde algemene
prijslijst van de inschrijvers juist en volledig is omdat deze prijslijst op geen
enkele wijze wordt gecontroleerd door de aanbesteder. De vermelding dat de
algemene prijslijsten “erg vergelijkbaar” zijn, is niet afdoende en staaft niet dat
het om een objectief vergelijkbare lijst gaat. Er wordt enkel rekening gehouden
met de berekening van de kostprijs van de twee scenario’s, die inhoudelijk – wat
de toepasselijke posten betreft - niet gecontroleerd zijn op hun juistheid of
volledigheid; minstens blijkt die inhoudelijke controle niet uit de motivering van
de bestreden beslissing. Gelet op de kritieken op de inhoudelijke beoordeling van
de twee scenario’s (tweede middelonderdeel), valt het volgens de verzoekende
partij op dat blijkbaar de offerte van de bv [S.B.] heel weinig acties voorstelde
omdat “wordt uitgegaan van minimale noodzakelijke onderzoeken” en er wordt
getracht om overdaad te vermijden, wat volgens haar bevestiging vindt in het
verslag van nazicht waarin is gesteld dat “[d]e verschillen in de opgegeven
totaalprijzen per scenario hun verklaring [vinden] in de, bijna tegenovergestelde,
aanpak van elke inschrijver.” (cfr. supra punt 3.8). Het is verder “bizar,
disproportioneel en niet transparant” dat wanneer het de bedoeling is om een
volledige prijslijst te maken, de goedkoopste offerte die inhoudelijk het minste
aanbiedt, als de beste offerte wordt beschouwd en representatief zou zijn voor het
voordelig karakter van alle posten die door die inschrijver worden aangeboden.
Die werkwijze “opent de deur voor speculatie”: ze maakt het mogelijk dat enkel
een beperkt aantal diensten aan lage prijs wordt aangeboden en beoordeeld onder
het prijscriterium en dat alle andere posten die niet in de offerte zijn benut een
hoge prijs hebben (die weliswaar niet abnormaal hoog is beschouwd). Deze
werkwijze biedt geen garantie dat alle posten globaal gezien de meest voordelige
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-16/27
zijn door hun lagere totaalprijs en ze illustreert tot slot hoe, te dezen, het bestek
toelaat dat de aanbesteder een onbeperkte keuzevrijheid heeft.
In de nota betwist de verwerende partij de ontvankelijkheid van
het eerste middelonderdeel. Zij doet in eerste instantie gelden dat de verzoekende
partij de onwettigheid van het bestek had moeten aanvoeren in een afzonderlijk
beroep of vordering in kort geding bij uiterst dringende noodzakelijkheid en de
verzoekende partij deze onwettigheid niet pas voor het eerst mag aanvoeren tegen
de uiteindelijke gunningsbeslissing.
Wat de ernst van het eerste middelonderdeel betreft, erkent de
verwerende partij dat het bestek geen inventaris of in te vullen algemene prijslijst
bevat en de inschrijver zelf een prijslijst moet toevoegen voor alle
werkzaamheden en vervolgens twee prijsopgaves moet maken voor de in het
bestek beschreven scenario’s. Volgens haar betreft het nog steeds een opdracht
tegen prijslijst omdat de score van de offertes teruggaat op de prijsopgaven van
de in het bestek beschreven scenario’s. Die scenario’s en de verstrekte informatie
is voor alle inschrijvers dezelfde zodat er wel degelijk een uniforme
vergelijkingsbasis voorligt. In essentie stelt de verwerende partij dat “[d]e
prijsvergelijking baseren op 2 scenario’s net de vergelijkbaarheid van de offertes
[bewerkstelligt], het louter vergelijken van de algemene prijslijst is net geen
objectieve vergelijkingsbasis. Aan de hand van concrete en realistische scenario’s
kan namelijk nagegaan worden hoe de inschrijver de prijzen zal toepassen in de
praktijk.”. Bij de beoordeling van deze argumentatie van de verzoekende partij
mag volgens haar ook niet uit het oog worden verloren dat de voorliggende
opdracht een raamovereenkomst betreft en dat aldus nog geen duidelijk beeld kan
worden geschetst van alle prestaties die zullen moeten worden uitgevoerd in het
kader van deze opdracht. Daarnaast is het ook belangrijk, zo beklemtoont de
verwerende partij, dat zij in deze opdracht net op zoek gaat naar een expert in de
materie, die zelf kan beoordelen welke stappen in welk scenario moeten worden
gezet. Zij betwist voorts de kritiek van de verzoekende partij dat in het
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-17/27
gunningsverslag geen transparant onderscheid is gemaakt tussen de prijs voor het
eerste en het tweede scenario, waardoor het onmogelijk is om na te gaan of de
aanpak voor elk scenario prijsmatig correct is in verhouding tot het voorgestelde
concrete plan van aanpak. Volgens de verwerende partij is die kritiek “zeer vaag”
en niet onderbouwd en kunnen de prijzen niet worden bekendgemaakt doch uit
“de combinatie van enerzijds het plan van aanpak voor de beide scenario’s en
anderzijds de prijzen opgegeven voor deze scenario’s blijkt wel degelijk dat de
aangeboden prijzen correct zijn in het licht van de voorgestelde aanpak”. De
correlatie tussen de prijs en het plan van aanpak werd wel degelijk onderzocht:
het verschil in prijs is volgens haar niet te wijten aan zeer sterk uiteenlopende
prijzen in de algemene prijslijst, maar kan worden verklaard door het feit dat de
verzoekende partij haar scenario’s weinig efficiënt uitwerkt en een zeer
uitgebreid aantal onderzoeken voorstelt, terwijl deze niet steeds allemaal
noodzakelijk zijn. Verder impliceert artikel 44, § 1, van het koninklijk besluit van
18 juni 2017 ‘plaatsing overheidsopdrachten in de speciale sectoren’ (hierna: het
koninklijk besluit van 18 juni 2017) dat de aanbestedende dienst het abnormaal
lage karakter van een inschrijving prima facie beoordeelt. Deze reglementaire
bepaling verplicht de aanbestedende dienst bijgevolg niet om de samenstelling
van elke inschrijving ambtshalve in detail te onderzoeken om vast te stellen dat
het geen abnormaal lage inschrijving betreft. Aangezien de algemene prijslijsten
in dezelfde lijn lagen, wat ook blijkt uit het administratief dossier, leek geen
enkele van de opgegeven tarieven abnormaal hoog of laag. Er moest dan ook
geen verdere bevraging worden uitgevoerd noch moest de verwerende partij
hierover diepgaander motiveren in het gunningsverslag of de gunningsbeslissing.
In tegenstelling tot wat de verzoekende partij voorhoudt, heeft de verwerende
partij zichzelf geen onbeperkte keuzevrijheid gegeven. Het gunningscriterium
prijs wordt gequoteerd op basis van de prijsopgaves van de in het bestek
opgegeven scenario’s die voor alle inschrijvers dezelfde zijn. Er is dus een
objectief vergelijkingspunt. Het gaat er voorts niet om wie het meest of minst
aanbiedt maar wel “om wie correct aanbiedt, lees efficiënt en onnodige
onderzoeken vermijdend”. Het gaat erom wie duidelijk maakt dat zij expert is in
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-18/27
de materie en een ontzorgende partner. Dit was alleszins niet de verzoekende
partij.
Beoordeling
Ontvankelijkheid van het eerste middelonderdeel
De verzoekende partij verwijt de verwerende partij dat zij het in het
bestek aan de inschrijvers heeft overgelaten een algemene prijslijst samen te
stellen, noch een inventaris (met posten) ter beschikking heeft gesteld zodat het
onmogelijk is gebleken om op een eerlijke, transparante en proportionele wijze de
offertes te vergelijken omdat geen enkele algemene prijslijst identiek qua inhoud
zal zijn. Iedere inschrijver zal zijn eigen indeling en samenstelling van
onderscheiden posten maken zodat er geen uniforme vergelijkingsbasis is.
Anders dan de verwerende partij het ziet, mag een verzoekende
partij in haar vordering tegen de gunningsbeslissing de onwettigheid inroepen van
het bestek, zelfs indien zij de beslissing tot vaststelling van het bestek als zodanig
niet heeft aangevochten bij de Raad van State. De Raad van State herinnert eraan
dat hij in arrest nr. 152.173 van de algemene vergadering van de afdeling
Bestuursrechtspraak van 2 december 2005 heeft geoordeeld dat de mogelijkheid
om onmiddellijk een beroep tot nietigverklaring in te stellen tegen de beslissing
waarbij het bestek wordt vastgesteld, niet wegneemt dat de onrechtmatigheden
die een inschrijver aan een bestek(bepaling) verwijt, ook nog op ontvankelijke
wijze mag worden ingeroepen tegen latere beslissingen in het kader van de
gunningsprocedure.
In zoverre de verwerende partij – op de terechtzitting – nog
aanvoert dat de verzoekende partij een gebrek aan zorgvuldigheid aan de dag zou
hebben gelegd en te voortvarend zou hebben gehandeld door tijdens de
plaatsingsprocedure geen bezwaren te uiten of vragen te stellen, dient er te
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-19/27
worden opgemerkt dat de Raad van State in het verleden al heeft geoordeeld dat
het om die reden niet-ontvankelijk verklaren van het middel een buitensporige
inmenging zou vormen in het recht van een verzoekende partij om de
rechtsmiddelen aan te wenden die haar ter beschikking staan. Er kan immers niet
worden voorbijgegaan aan het feit dat een inschrijver zich in eerste instantie
concentreert op de voorbereiding van zijn offerte zelf. In dat stadium van de
procedure moet van een inschrijver dan ook niet worden verwacht, tenzij er
bijvoorbeeld sprake is van kwade trouw, dat hij overgaat tot een juridisch
onderzoek van elke bepaling van de opdrachtdocumenten of elk gebrek daarin
met het oog op het onmiddellijk aanwenden van een rechtsmiddel.
Te dezen, en daargelaten nog of de verzoekende partij zoals zij
in haar verzoekschrift stelt – en daarin door de verwerende partij niet wordt
tegengesproken –, telefonisch heeft verzocht of er een inventaris beschikbaar was
waarop de verwerende partij aangaf dat de beide scenario’s moesten worden
uitgewerkt naar kostprijs voor het gunningscriterium prijs en naar plan van
aanpak voor het gunningscriterium kwaliteit, doet zulks niet anders besluiten.
Deze gang van zaken doet er niet aan af dat de verzoekende partij pas gaandeweg
heeft kunnen inzien welke moeilijkheden deze werkwijze zou opleveren bij het
opstellen van haar offerte en, vervolgens, bij de beoordeling ervan door de
verwerende partij zodat ook te dezen mag worden aangenomen dat zij, in het
belang van haar onderneming, te goeder trouw en zorgzaam haar offerte heeft
opgesteld met als doel de opdracht te verkrijgen en zich daarop heeft
geconcentreerd.
De
exceptie
wordt
niet
aangenomen.
Het
eerste
middelonderdeel is ontvankelijk.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-20/27
Ernst van het eerste middelonderdeel
Artikel 34, eerste lid, van het koninklijk besluit van 18 juni
2017 luidt:
“De prijs van de opdracht wordt bepaald volgens een van de prijsvaststellingen
vermeld in artikel 2, 3° tot 6°.”
Het bestek bepaalt dat de voorliggende opdracht voor diensten
“wordt beschouwd als een opdracht tegen prijslijst”.
Artikel 2, 4º, van datzelfde koninklijk besluit bepaalt dat een
opdracht tegen prijslijst een “opdracht [is] waarbij de eenheidsprijzen voor de
verschillende posten forfaitair zijn en de hoeveelheden, voor zover er
hoeveelheden voor de posten worden bepaald, worden vermoed of worden
uitgedrukt binnen een vork. De posten worden verrekend op basis van de
werkelijk bestelde en gepresteerde hoeveelheden”.
Bij een opdracht tegen prijslijst ligt derhalve wat de
prijsvaststelling betreft de focus op de eenheidsprijzen.
Wanneer, zoals te dezen, een overheidsopdracht voor diensten
door de verwerende partij wordt aangemerkt als een opdracht tegen prijslijst,
dient prima facie te worden aangenomen, dat zij in beginsel bij de
opdrachtdocumenten een inventaris (van posten) dient te voegen, zijnde,
overeenkomstig artikel 2, 8º, van het koninklijk besluit van 18 juni 2017, “het
opdrachtdocument waarin de prestaties van een opdracht voor leveringen of
diensten over verschillende posten worden gefractioneerd en waarbij voor iedere
post de hoeveelheid of de wijze van prijsvaststelling wordt vermeld”. Dit
document vullen de inschrijvers dan in met opgave van hun forfaitaire
eenheidsprijzen voor de betrokken posten.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-21/27
Bij de opdrachtdocumenten blijkt er geen dergelijke inventaris
te zijn gevoegd. Het bestek bepaalt daarentegen bij de omschrijving van het
gunningscriterium prijs:
“De inschrijver voegt de prijslijst toe die hij hanteert voor alle werkzaamheden.
Met deze prijslijst worden er 2 gedetailleerde prijsopgaves gemaakt voor de
2 uitkomsten van het scenario bij III.4. De totaalprijs van deze 2 wordt
vergeleken.”
Onder Punt III.4 “Scenario” verwijst het bestek naar één van de
percelen grond waarop de opdracht betrekking heeft en worden twee scenario’s
geschetst, namelijk deze waarin er al dan niet een oriënterend bodemonderzoek
(OBO) moet worden uitgevoerd op het betrokken perceel grond.
Het wordt verder geheel aan de inschrijvers overgelaten om zelf
een prijslijst op te stellen en bij hun offertes te voegen, waarna deze prijslijst
dient te worden toegepast op de twee voornoemde scenario’s en de offertes
vervolgens, wat het aspect prijs betreft, worden beoordeeld aan de hand van de
totaalprijzen die worden verkregen voor deze twee scenario’s.
22.
De verzoekende partij lijkt op het eerste gezicht terecht te doen
gelden dat een “opdracht tegen prijslijst” veronderstelt dat er een uniforme
vergelijkingsbasis voor de door de inschrijvers opgegeven eenheidsprijzen
voorhanden dient te zijn, zowel wat de toetsing van het prijscriterium betreft, als
voor het regelmatigheidsonderzoek en dan meer in het bijzonder het onderzoek
naar abnormale (eenheids)prijzen en kosten.
Een zorgvuldig handelende aanbestedende overheid dient,
wanneer zij ervoor kiest om te werken met een opdracht tegen prijslijst, dan ook
een inventaris (van posten) bij de opdrachtdocumenten te voegen. Deze inventaris
fungeert immers als referentiekader voor de inschrijvers om hun eenheidsprijzen
op een consistente manier te formuleren. De aanbestedende overheid lijkt het niet
aan de inschrijvers te mogen overlaten om zelf eigenhandig een prijslijst voor hun
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-22/27
dienstverlening op te stellen en deze bij hun offertes te voegen. Die werkwijze
lijkt immers tot gevolg te hebben dat er geen uniforme vergelijkingsbasis
voorhanden zal zijn, nu het hierdoor aan de inschrijvers wordt overgelaten om
geheel naar hun eigen inzichten de prestaties van de opdracht over verschillende
posten te fractioneren en daarbij voor iedere post zelf de wijze van
prijsvaststelling te kiezen. Het ligt voor de hand dat zij daarbij, ondanks hun
expertise, elk een eigen – en dus van elkaar afwijkende – werkwijze zullen
volgen, wat onvermijdelijk tot variaties en afwijkingen zal leiden tussen de
verschillende offertes, wat te dezen des te meer in het oog springt wanneer, zoals
de verwerende partij zelf aangeeft, de inschrijvers – en hier zijn er slechts twee –
uitgaan van een bijna tegenovergestelde aanpak.
De bij de twee offertes gevoegde prijslijsten, die vertrouwelijk
zijn neergelegd maar die de Raad heeft kunnen inzien, blijken op het eerste
gezicht inderdaad aanzienlijke verschillen te bevatten wat het fractioneren van de
opdracht in posten en de wijze van prijsvaststelling van die posten betreft.
Er
blijkt
aldus
op
het
eerste
zicht
geen
uniforme
vergelijkingsbasis voorhanden te zijn voor de door de inschrijvers opgegeven
eenheidsprijzen. Zulks lijkt meteen ook te verhinderen dat er een afdoende
regelmatigheidsonderzoek van de offertes kan worden gevoerd wat de
prijsopgave betreft, met inbegrip van het prijzenonderzoek. Ook lijkt het
onderling vergelijken van de door de inschrijvers opgegeven eenheidsprijzen
allesbehalve evident. Het voorhanden zijn van een uniforme vergelijkingsbasis is
essentieel om te waarborgen dat alle inschrijvers op een gelijke manier
beoordeeld worden en strekt ertoe te vermijden dat inschrijvers bepaalde voor- of
nadelen zouden ondervinden die voortvloeien uit hun verschillende interpretaties
van de opdracht. Het gevolg hiervan is prima facie dat het rechtsgeldig verloop
van de evaluatie van de offertes te dezen beslissend is ondermijnd. Het risico is
imminent dat, zij het onbedoeld, bepaalde inschrijvers worden bevoordeeld of
benadeeld door het ontbreken van een consistente aanpak bij de prijsopgave en
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-23/27
het fractioneren van de opdracht over posten. Gelet op het gelijkheidsbeginsel en
het transparantiebeginsel als grondslagen van het overheidsopdrachtenrecht, lijkt
een zorgvuldige handelwijze bij het bepalen van de opdrachtdocumenten te
vereisen dat inschrijvers een duidelijke en uniforme structuur wordt geboden voor
een prijsopgave in het kader van een opdracht tegen prijslijst. Dat, zoals de
verwerende partij benadrukt, de insteek van de opdracht zou zijn om de
aanbestedende overheid te “ontzorgen”, mag er niet toe leiden dat de
aanbestedende overheid het vaststellen van essentiële opdrachtdocumenten aan de
inschrijvers zou mogen overlaten naar eigen goeddunken.
Het argument in de nota dat het baseren van de prijsvergelijking
op twee scenario’s juist de vergelijkbaarheid van de offertes bevordert, overtuigt
voorshands niet.
Het bestek blijkt de totaalprijzen voor twee scenario’s inzake
oriënterend bodemonderzoek op één perceel grond dat voorwerp is van de
opdracht (berekend aan de hand van de door de inschrijvers zelf opgestelde
prijslijsten), als vergelijkingsbasis voor de toetsing van het prijscriterium voorop
te stellen.
Daargelaten nog de vraag – gegeven de nadruk op de
eenheidsprijzen als vergelijkingspunt bij een opdracht tegen prijslijst – of het niet
indruist tegen het basisuitgangspunt van die wijze van prijsvaststelling om van de
inschrijvers te vereisen dat zij een totaalprijs per scenario zouden opgeven om
vervolgens (enkel) die totaalprijs als uitgangspunt te hanteren bij de beoordeling
van de offertes, mag er niet aan worden voorbijgegaan dat, te dezen, de
inschrijvers hun eigen prijslijsten opstellen en dus zelf bepalen hoe zij de
verschillende onderdelen van de uitvoering van de opdracht in prijzen of posten
verdelen. Zulks lijkt weerom geen garantie te bieden dat de totaalprijs van elk van
de beide scenario’s voor het betrokken perceel grond bij elke inschrijver dezelfde
onderliggende
kostenelementen
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
of
prestaties
omvat.
De
totaalprijzen
XIV-39.634-24/27
weerspiegelen derhalve niet noodzakelijk dezelfde prestaties of kostenstructuren,
wat een transparante en objectieve vergelijking van de offerteprijzen vrijwel
onmogelijk maakt.
Het beperken van de prijsvergelijking tot slechts twee
scenario’s voor slechts één perceel van deze opdracht, lijkt daarenboven op het
eerste gezicht een beperkt en fragmentarisch beeld van de volledige opdracht te
bieden. De opdracht kan veel meer variabelen en omstandigheden omvatten dan
de twee scenario’s die in het bestek voor het betreffende perceel grond zijn
opgenomen. Door de prijsvergelijking te beperken tot deze scenario’s, wordt
mogelijk slechts een beperkt deel van de prijsstructuur van de inschrijvers
geëvalueerd, terwijl hun prijsstrategieën voor andere onderdelen van de opdracht
onbelicht blijven, wat kan leiden tot een vertekend beeld.
Het betoog in de nota dat deze opdracht een raamovereenkomst
betreft en dat aldus nog geen duidelijk beeld geschetst kan worden van alle
prestaties die zullen moeten worden geleverd in het kader van deze opdracht, lijkt
dit eerder te bevestigen dan te weerleggen.
De gunningsbeslissing blijkt aldus te berusten op een
beoordeling van offertes die niet afdoende vergeleken kunnen worden, welke
onvergelijkbaarheid voortvloeit uit een gebrek in de opdrachtdocumenten. Dit
gebrek aan uniformiteit heeft prima facie geleid tot een beoordeling die niet op
een rechtmatige en transparante wijze heeft kunnen plaatsvinden.
Het eerste middelonderdeel is in de aangegeven mate ernstig.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-25/27
VIII. Besluit
Het enig middel is in de aangegeven mate ernstig gebleken. De
vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid wordt dan ook
ingewilligd.
Voor zover de vordering ook is gericht tegen de beslissing om
de opdracht niet aan de verzoekende partij te gunnen is ze, zoals supra onder
punten 7 en 8 is gebleken, niet-ontvankelijk.
IX. Kosten
Het is passend, gelet op het inwilligen van de vordering tot
schorsing en het daaropvolgende nog noodzakelijke procedureverloop, de kosten,
de gevorderde rechtsplegingsvergoedingen inbegrepen, in beraad te houden.
BESLISSING
-
De Raad van State beveelt de schorsing van de tenuitvoerlegging bij
uiterst dringende noodzakelijkheid van de beslissing van 23 augustus 2024
van de nv van publiek recht North Sea Port Flanders waarbij de
raamovereenkomst voor bodemonderzoeken wordt gegund aan [een derde].
-
De Raad van State verwerpt de vordering voor het overige.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-26/27
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op een oktober tweeduizend vierentwintig,
door de Raad van State, XIVe kamer, samengesteld uit:
Kaat Leus,
staatsraad,
waarnemend
voorzitter,
bijgestaan door
Johan Pas,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Johan Pas
Kaat Leus
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.260.887
XIV-39.634-27/27