Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046 (2024-10-15)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 261.046 van 15 oktober 2024 Instellingen, Binnenlandse zaken
en lokale besturen - Federale reglementen (binnenlandse zaken en lokale
besturen) Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
Xe KAMER
ARREST
nr. 261.046 van 15 oktober 2024
in de zaak A. 230.268/X-17.674
In zake :
- de VZW KINDERRECHTENCOALITIE VLAANDEREN
- de VZW LIGA VOOR MENSENRECHTEN
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Hind Riad en Joke Callewaert
kantoor houdend te 1210 Brussel
Haachtsesteenweg 55
bij wie woonplaats wordt gekozen
eveneens bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Dries Pattyn
kantoor houdend te 8200 Brugge
Rijselstraat 274
tegen :
de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door de minister van
Binnenlandse Zaken en de staatssecretaris voor Asiel en Migratie
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Nathanaëlle Kiekens, Peter Wytinck, Carolien
Michielsen, Saul Janssens en Devin Kumpen
kantoor houdend te 1000 Brussel
Loksumstraat 25
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
1.
Het beroep, ingesteld op 18 februari 2020, strekt tot de
nietigverklaring van het koninklijk besluit van 10 december 2019 ‘tot wijziging
van het koninklijk besluit van 25 maart 2003 betreffende de identiteitskaarten en
het koninklijk besluit van 19 april 2014 aangaande de identiteitskaarten afgegeven
door de consulaire beroepsposten’ (B.S. 20 december 2019).
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-1/35
II. Verloop van de rechtspleging
2.
Bij arrest nr. 247.762 van 10 juni 2020 is de vordering tot
schorsing van de tenuitvoerlegging van de bestreden beslissing verworpen.
De verzoekende partijen hebben een verzoekschrift
tot
voortzetting van de rechtspleging ingediend.
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord
ingediend en de verzoekende partijen hebben een memorie van wederantwoord
ingediend.
Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een verslag
opgesteld.
De verzoekende partijen en de verwerende partij hebben een
laatste memorie ingediend.
Bij arrest nr. 253.485 van 8 april 2022 wordt het debat heropend
en stelt de Raad van State prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie van de
Europese Unie en wordt het door de auditeur-generaal aangeduide lid van het
auditoraat belast met het opmaken van een aanvullend verslag, na ontvangst van
het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie.
Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een aanvullend
verslag opgesteld.
De verzoekende partijen en de verwerende partij hebben een
laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 4 oktober 2024.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-2/35
Staatsraad Stephan De Taeye heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Dries Pattyn, die verschijnt voor de verzoekende
partijen, en advocaten Carolien Michielsen en Saul Janssens, die verschijnen voor
de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een met dit
arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten en juridisch kader
3.
De verordening (EU) nr. 2019/1157 van het Europees Parlement
en de Raad van 20 juni 2019 ‘betreffende de versterking van de beveiliging van
identiteitskaarten van burgers van de Unie en van verblijfsdocumenten afgegeven
aan burgers van de Unie en hun familieleden die hun recht van vrij verkeer
uitoefenen’ (hierna: de verordening (EU) nr. 2019/1157) bepaalt dat de
identiteitskaart een opslagmedium moet bevatten dat aan de hoogste
veiligheidseisen voldoet en dat een gezichtsopname en twee vingerafdrukbeelden
van de houder van de kaart bevat, in een digitaal formaat. Voor het verzamelen van
biometrische gegevens passen de lidstaten de technische specificaties toe die zijn
vastgesteld bij Uitvoeringsbesluit C(2018) 7767 (artikel 3.5).
Artikel 3.6 van de verordening (EU) nr. 2019/1157 luidt:
“Het opslagmedium heeft voldoende capaciteit en is voldoende geschikt
om de integriteit, de authenticiteit en de vertrouwelijkheid van de gegevens
te garanderen. De gegevens zijn contactloos toegankelijk en zijn beveiligd
zoals bepaald in Besluit C(2018)/7767. De lidstaten wisselen onderling de
informatie uit die nodig is voor de authenticatie van het opslagmedium en
voor de toegang tot en verificatie van de in lid 5 vermelde biometrische
gegevens.”
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-3/35
Artikel 14 van diezelfde verordening luidt:
“Aanvullende technische specificaties
- Om er in voorkomend geval voor te zorgen dat de in artikel 2, onder a) en
c), bedoelde identiteitskaarten en verblijfsdocumenten overeenstemmen
met de toekomstige minimumbeveiligingsnormen, stelt de Commissie door
middel van uitvoeringshandelingen aanvullende technische specificaties
vast met betrekking tot het volgende:
a) aanvullende beveiligingskenmerken en -vereisten, met inbegrip van
strengere normen ter voorkoming van vervalsing en namaak;
b) technische specificaties voor het opslagmedium waarop de biometrische
gegevens worden opgeslagen als bedoeld in artikel 3, lid 5, en voor de
beveiliging daarvan, waaronder het voorkomen van ongeoorloofde toegang
en het faciliteren van validatie;
c) kwaliteitseisen en gemeenschappelijke technische normen inzake
gezichtsopname en vingerafdrukken.”
De verordening (EU) nr. 2019/1157 is van toepassing vanaf
2 augustus 2021 (artikel 16).
4.1.
De wet van 25 november 2018 ‘houdende diverse bepalingen
met betrekking tot het Rijksregister en de bevolkingsregisters’ (hierna: de wet van
25 november 2018) wijzigt onder andere de wet van 19 juli 1991 ‘betreffende de
bevolkingsregisters, de identiteitskaarten, de vreemdelingenkaarten en de
verblijfsdocumenten en tot wijziging van de wet van 8 augustus 1983 tot regeling
van een Rijksregister van de natuurlijke personen’ (hierna: de wet van 19 juli
1991).
Meer in het bijzonder wijzigt artikel 27 van de wet van
25 november 2018 artikel 6 van de wet van 19 juli 1991. Zo wordt artikel 6, § 2,
derde lid, aangevuld met het voorschrift dat de identiteitskaart en de
vreemdelingenkaart ook de volgende elektronisch leesbare gegevens van
persoonlijke aard dienen te bevatten: het digitale beeld van de vingerafdrukken van
de wijsvinger van de linker- en van de rechterhand van de houder of, in geval van
invaliditeit of ongeschiktheid, van een andere vinger van elke hand. De Koning
bepaalt de voorwaarden en nadere regels voor het nemen van het digitale beeld van
de vingerafdrukken. Deze informatie mag, aldus het nieuw toegevoegde vijfde lid
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-4/35
van artikel 6, § 2, “enkel worden bewaard gedurende de tijd die nodig is voor het
aanmaken en afgeven van de identiteitskaart en in elk geval niet langer dan drie
maanden, met dien verstande dat na die periode van drie maanden de gegevens hoe
dan ook moeten worden vernietigd en verwijderd”.
4.2.
Artikel 27 van de wet van 25 november 2018 maakt het
voorwerp uit van vijf beroepen tot vernietiging bij het Grondwettelijk Hof,
waaronder een beroep ingediend door de tweede verzoekende partij. Deze
beroepen zijn verworpen bij het arrest nr. 2/2021 van 14 januari 2021 van het
Grondwettelijk Hof.
5.
Het koninklijk besluit van 10 december 2019 ‘tot wijziging van
het koninklijk besluit van 25 maart 2003 betreffende de identiteitskaarten en het
koninklijk besluit van 19 april 2014 aangaande de identiteitskaarten afgegeven
door de consulaire beroepsposten’ (hierna: het bestreden koninklijk besluit) geeft
uitvoering aan de verordening (EU) nr. 2019/1157 en de wet van 25 november
2018.
6.
Artikel 4 van het bestreden koninklijk besluit wijzigt artikel 3
van het koninklijk besluit van 25 maart 2003 ‘betreffende de identiteitskaarten’
(hierna: het koninklijk besluit van 25 maart 2003). In artikel 3, § 1, wordt
aangegeven
dat
de
identiteitskaart
twee
elektronische
chips
en
een
tweedimensionale barcode bevat. Een nieuw artikel 3, § 5, bepaalt onder meer dat
de vingerafdrukken op initiatief van het gemeentebestuur door middel van ad hoc
sensors gedigitaliseerd worden, en dat het digitale beeld van deze afdrukken via de
diensten van het Rijksregister op beveiligde wijze wordt doorgestuurd naar de
producent van de identiteitskaart om er elektronisch in geïntegreerd te worden.
Artikel 5 van het bestreden koninklijk besluit bepaalt dat in het
koninklijk besluit van 25 maart 2003 een artikel 3/1 wordt ingevoegd, luidende:
“Art. 3/1. Wanneer de houder van een identiteitskaart of van een
vreemdelingenkaart zich meldt bij zijn gemeentebestuur, de eerste keer
voor het aanmaken van het basisdocument, overeenkomstig artikel 3, §3, en
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-5/35
vervolgens om die kaart af te halen, gaat de gemeenteambtenaar alvorens
de kaart uit te reiken na of de persoon die zich bij het loket meldt wel de
houder van de kaart is, met name door het gezicht visueel te vergelijken met
de foto en door de vingerafdrukken van de persoon te vergelijken met die
op de kaart voor zover ze erop geregistreerd werden. Bij twijfel over de
identiteit van de houder van de kaart, wordt die kaart niet uitgereikt, zolang
er geen zekerheid is over de identiteit van de houder.”
IV. Vertrouwelijke behandeling stuk 15 administratief dossier
7.1.
De verwerende partij vraagt in haar memorie van antwoord om
de vertrouwelijke behandeling van haar stuk 15, om de volgende redenen:
“232. […] Het betreft de impactanalyse (GEB of DPIA (‘data privacy
impact assessment’)), waarin de omstandigheden en potentiële risico's in
verband met het eID-vingerafdrukproject worden besproken die de
persoonsgegevens van een betrokkene kunnen bedreigen of in gevaar
kunnen brengen en inbreuk kunnen maken op de privacy van de burgers.
233. Deze DPIA bevat strikt vertrouwelijke informatie over de
infrastructuur van het Rijksregister alsook over de gebruikte methode en de
veiligheidsmaatregelen van de vingerafdrukken van de eID’s in zijn
globaliteit. (o.a. de technische wijze waarop de vingerafdrukken worden
opgeslagen en doorgestuurd, de wijze waarop de gemachtigde personen
toegang krijgen tot de gegevens, de beveiliging van de servers alsook van
de fysieke gebouwen van de FOD etc.) Dit is informatie die valt onder het
geheim van de Staat. In het belang van de staatsveiligheid is het dan ook
evident dat dergelijke informatie kost wat kost niet in verkeerde handen
mag terechtkomen. Met deze informatie moet uiterst voorzichtig worden
omgegaan, wat het verzoek om vertrouwelijke behandeling in deze kan
verantwoorden.
Volgens de rechtspraak van Uw Raad dienen vertrouwelijke documenten,
willen ze beschermd worden, van die aard te zijn dat de onthulling ervan
gebeurlijk schade kan toebrengen aan de partij die zich op de
vertrouwelijkheid beroept of zelfs aan een derde die niet rechtstreeks in het
geding is betrokken. In casu kan het openbaar maken van het betreffende
stuk schade aanbrengen, niet alleen aan de Belgische Staat zelf, maar
ruimer aan de gehele Belgische bevolking. Wanneer immers het
veiligheidssysteem achter de eID’s zou worden gelekt, kan dit misbruikt
worden (door bijv. hackers), met een groot risico op schending van de
privacy van de burgers tot gevolg. […]”
7.2.
In hun memorie van wederantwoord en laatste memorie vragen
de verzoekende partijen om de vertrouwelijkheid van stuk 15 van de verwerende
partij op te heffen. In hun aanvullende laatste memorie benadrukken zij dat zij in
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-6/35
hun tweede middel en zesde middel aanvoeren dat het bestreden besluit en de
verordening (EU) 2019/1157 de integriteit en de vertrouwelijkheid niet
waarborgen van de verwerkte vingerafdrukgegevens van minderjarigen. Stuk 15
van het administratief dossier bevat pertinente gegevens met betrekking tot de
veiligheidsmaatregelen
en
mechanismen
om
de
bescherming
van
persoonsgegevens te garanderen. Het stuk is “nuttig voor het onderzoek van
evenredigheid van de verwerking van de vingerafdrukgegevens en van de
waarborgen voor de integriteit en de vertrouwelijkheid van de verwerkte
vingerafdrukgegevens”, en bijgevolg “nuttig” voor het onderzoek van de
voormelde middelen.
7.3.
Het stuk 15 (“Impactanalyse (DPIA/GEB) ‘empreintes digitales
eID’ dd. 15 maart 2019 van IBZ”) van het administratief dossier bevat een
gegevensbeschermingseffectbeoordeling met betrekking tot de centrale opslag van
het digitale beeld van vingerafdrukken met het oog op de aanmaak van de
identiteitskaart, waarbij onder meer de beveiliging van de kaartlezers wordt
toegelicht. Met haar onder randnummer 7.1 geciteerde betoog overtuigt de
verwerende partij ervan dat het stuk als vertrouwelijk moet worden behandeld. Dit
verhindert niet dat alvast de Raad van State er in zijn onderzoek ten volle kennis
van neemt.
V. Onderzoek van de middelen
A. Eerste en tweede middel
Uiteenzetting van het eerste en tweede middel
8.1.
De verzoekende partijen voeren in een eerste en tweede middel
de schending aan van artikel 8 van het Europees Verdrag tot bescherming van de
Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden (EVRM), van de artikelen 7,
8 en 52 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: het
Handvest), van de artikelen 3, 8 en 16 van het Verdrag inzake de Rechten van het
Kind, aangenomen door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties op
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-7/35
20 november 1989 (kinderrechtenverdrag), van de artikelen 10, 11, 22, 22bis, 33,
37, 105, 108 en 159 van de Grondwet, van de artikelen 1, 2, 3, 4, 5, 9, 25, 32, 35 en
36 van de verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van
27 april 2016 ‘betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband
met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die
gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG’, van de artikelen 1, 2, 3, 4, 5, 8,
9, 10, 27, 28 en 29 van de richtlijn (EU) 2016/680 van het Europees Parlement en
de Raad van 27 april 2016 ‘betreffende de bescherming van natuurlijke personen in
verband met de verwerking van persoonsgegevens door bevoegde autoriteiten met
het oog op de voorkoming, het onderzoek, de opsporing en de vervolging van
strafbare feiten of de tenuitvoerlegging van straffen, en betreffende het vrije
verkeer van die gegevens en tot intrekking van Kaderbesluit 2008/977/JBZ van de
Raad’, van de artikelen 2, 4, 5, 26, 27, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 58, 59 en 60 van de
wet van 30 juli 2018 ‘betreffende de bescherming van natuurlijke personen met
betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens’, van de artikelen 1, 3, 4, 5,
10, 42, van de Verordening (EU) 2018/1725 van het Europees Parlement en de
Raad van 23 oktober 2018 ‘betreffende de bescherming van natuurlijke personen
in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de instellingen, organen
en instanties van de Unie en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, en tot
intrekking van Verordening (EG) nr. 45/2001 en Besluit nr. 1247/2002/EG’,
alsook van de substantiële of op straffe van nietigheid voorgeschreven
vormvereisten, “in het bijzonder het ontbreken van de rechtens vereiste grondslag
voor het bestreden besluit”.
De middelen zijn gericht tegen artikel 4 van het bestreden
besluit, en – wat het eerste middel betreft – ook tegen artikel 5 ervan.
8.2.
De verzoekende partijen bekritiseren in hun eerste middel in
essentie dat het bestreden koninklijk besluit steunt op de verordening (EU)
2019/1157 (eerste middelonderdeel) en artikel 6 van de wet van 25 november 2018
(tweede middelonderdeel), maar dat deze geen deugdelijke en wettelijke grondslag
voor het bestreden besluit vormen. Zowel de verordening (EU) 2019/1157 als
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-8/35
artikel 6 van de wet van 25 november 2018 houden immers een onevenredige
inmenging in “in het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer”.
8.3.
De verzoekende partijen bekritiseren ook in hun tweede middel
in essentie dat het bestreden koninklijk besluit steunt op de verordening (EU)
2019/1157, maar dat deze geen deugdelijke en wettelijke grondslag voor het
bestreden besluit vormt. Deze verordening schendt volgens hen het recht op
bescherming van de persoonlijke levenssfeer, doordat zij de integriteit en de
vertrouwelijkheid van de verwerkte vingerafdrukgegevens niet waarborgt.
8.4.
Zoals vastgesteld in ’s Raads tussenarrest nr. 253.485 van 8 april
2022 stellen de verzoekende partijen voor om aan het Hof van Justitie van de
Europese Unie prejudiciële vragen te stellen met betrekking tot het eerste
onderdeel van het eerste middel en het tweede middel.
Beoordeling
9.1.
Met ’s Raads arrest nr. 253.485 van 8 april 2022 werd reeds
vastgesteld dat de verzoekende partijen, wat het eerste onderdeel van het eerste
middel betreft, niet langer aandringen op het stellen van de in hun verzoekschrift
gesuggereerde prejudiciële vraag aan het Grondwettelijk Hof.
9.2.
De door de verzoekende partijen gesuggereerde prejudiciële
vragen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie, inzake het eerste onderdeel
van het eerste middel en het tweede middel, betreffen de vraag naar de geldigheid
van bepalingen van de verordening (EU) 2019/1157, meer bepaald van de artikelen
3.5, 3.6 en 14 daarvan (zie randnummer 3).
9.3.
Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft in zijn arrest
van 21 maart 2024 in de zaak C-61/22 betreffende het Verwaltungsgericht
Wiesbaden (ECLI:EU:C:2024:251) onder meer overwogen “dat de beperking van
de uitoefening van de door de artikelen 7 en 8 van het Handvest gewaarborgde
rechten als gevolg van de opneming van twee vingerafdrukken in het
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-9/35
opslagmedium voor identiteitskaarten, in het licht van de aard van de betrokken
gegevens, de aard van de verwerkingen en de wijze waarop deze worden
uitgevoerd, alsook de ingestelde vrijwaringsmechanismen, niet dermate ernstig
lijkt te zijn dat zij onevenredig is aan het belang van de verschillende
doelstellingen die met deze maatregel worden nagestreefd. Een dergelijke
maatregel moet dus worden geacht te zijn gebaseerd op een evenwichtige afweging
tussen enerzijds deze doelstellingen en anderzijds de betrokken grondrechten”
(punt 123) en dat “[b]ijgevolg […] de beperking van de uitoefening van de door de
artikelen 7 en 8 van het Handvest gewaarborgde rechten niet in strijd is met het
evenredigheidsbeginsel, zodat [deze] niet kan leiden tot ongeldigheid van
verordening (EU) 2019/1157” (punt 124).
Ook heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie in hetzelfde
arrest geoordeeld dat de verordening (EU) 2019/1157 “ongeldig is voor zover zij is
vastgesteld op grond van artikel 21, lid 2, VWEU” (punt 125). “Door verordening
2019/1157 vast te stellen op grond van artikel 21, lid 2, VWEU heeft de
Uniewetgever […] artikel 77, lid 3, VWEU geschonden en een ongeschikte
wetgevingsprocedure toegepast”.
Niettegenstaande deze vastgestelde ongeldigheid heeft het Hof
de gevolgen van de verordening 2019/1157 gehandhaafd totdat binnen een
redelijke termijn van ten hoogste twee jaar te rekenen vanaf 1 januari van het jaar
volgend op de datum van uitspraak van het arrest een nieuwe verordening in
werking treedt die op artikel 77, lid 3, VWEU is gebaseerd en verordening
2019/1157 vervangt.
Het Hof van Justitie van de Europese Unie steunt zich voor die
handhaving van de gevolgen van de verordening 2019/1157 op de volgende
overwegingen:
“[…] De gevolgen van een ongeldig verklaarde handeling kunnen worden
gehandhaafd met het oog op de rechtszekerheid, met name wanneer de
directe effecten van het arrest waarbij de ongeldigheid wordt vastgesteld
ernstige negatieve gevolgen voor de betrokkenen teweegbrengen (zie in die
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-10/35
zin arrest van 17 maart 2016, Parlement/Commissie, C-286/14,
EU:C:2016:183, punt 67).
[…] In casu zou de ongeldigverklaring van verordening 2019/1157 met
onmiddellijke ingang ernstige negatieve gevolgen kunnen hebben voor een
groot aantal burgers van de Unie, in het bijzonder voor hun veiligheid in de
ruimte van vrijheid, veiligheid en recht.
[…] In die omstandigheden beslist het Hof dat de gevolgen van deze
verordening moeten worden gehandhaafd totdat binnen een redelijke termijn
van ten hoogste twee jaar te rekenen vanaf 1 januari van het jaar volgend op
de datum van uitspraak van het onderhavige arrest een nieuwe verordening
in werking treedt die op artikel 77, lid 3, VWEU is gebaseerd en verordening
2019/1157 vervangt.” (arrest, punten 126-128)
9.4.
De handhaving van de gevolgen van de kwestieuze verordening
(EU) 2019/1157 door het Hof van Justitie van de Europese Unie totdat binnen een
redelijke termijn van ten hoogste twee jaar te rekenen vanaf 1 januari van het jaar
volgend op de datum van uitspraak van het arrest een nieuwe verordening in
werking treedt die op artikel 77, lid 3, VWEU is gebaseerd en verordening
2019/1157 vervangt, leidt ertoe dat het bestreden besluit niet ten gevolge van de
door het Hof vastgestelde ongeldigheid wegens het gebrek aan een rechtsgeldige
grondslag kan worden vernietigd. Gezien de uitdrukkelijke handhaving van de
rechtsgevolgen van de kwestieuze verordening (EU) 2019/1157 door het Hof, kan
het betoog van de verzoekende partijen geen bijval vinden dat “[k]rachtens artikel
264, tweede lid en 267 VWEU […] aan het Hof van Justitie [moet] worden
gevraagd of de verzoekende partijen dienen te worden uitgezonderd van de
tijdelijke handhaving van de Verordening (EU) 2019/1157.”. Bovendien stelt de
verwerende partij in haar aanvullende laatste memorie niet zonder pertinentie dat
een vernietiging van het bestreden besluit niettegenstaande deze handhaving “zou
[…] leiden tot het miskennen van de Europese verplichtingen door België”, er
bijkomend op wijzend dat “het Hof tot de conclusie is gekomen dat de verordening
inhoudelijk verenigbaar is met het EU-recht”.
9.5.
Voorts kunnen de verzoekende partijen er zich in hun
aanvullende laatste memorie niet met goed gevolg op beroepen dat voor de
oplossing van huidig geschil het tweede deel van de bij ’s Raads tussenarrest nr.
253.485 van 8 april 2022 gestelde prejudiciële vraag – dat betrekking heeft op “de
technische aspecten van de bewaarplicht en in het bijzonder de waarborgen met
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-11/35
betrekking tot de integriteit en de vertrouwelijkheid van de vingerafdrukgegevens”
– alsnog aan het Hof van Justitie van de Europese Unie moet worden gesteld.
Met de verwerende partij weze vooreerst opgemerkt dat de
verzoekende partijen er eerder, in hun schrijven van 15 maart 2022, de Raad van
State op hebben gewezen dat de prejudiciële vraagstelling van het
Verwaltungsgericht Wiesbaden “volkomen overeen[stemt] met de prejudiciële
vragen die door de verzoekende partijen worden voorgesteld”. Volgens de
verzoekende partijen in dit schrijven heeft de prejudiciële verwijzing van het
Verwaltungsgericht Wiesbaden “zowel betrekking […] op (i) het beginsel van de
bewaring van vingerafdrukgegevens, zoals verplicht door de Verordening (EU)
2019/1157, als op (ii) de technische aspecten van de bewaarplicht en in het
bijzonder de waarborgen met betrekking tot de integriteit en de vertrouwelijkheid
van de vingerafdrukgegevens”.
In dit licht en gezien het arrest van 21 maart 2024 in de zaak
C 61/22 van het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft de Raad van State op
de vraag van het Hof of hij zijn prejudiciële vraagstelling in het tussenarrest
nr. 253.485 van 8 april 2022 handhaaft, bij beschikking van 19 april 2024
geantwoord ze niet te handhaven, waarna de voorzitter van het Hof van Justitie van
de Europese Unie heeft beslist om de zaak C-280/22 door te halen.
De kritiek in verzoeksters’ aanvullende laatste memorie dat het
Hof van Justitie van de Europese Unie in het arrest van 21 maart 2024 in de zaak
C 61/22 “de geldigheid van de technische voorschriften in de Verordening (EU)
2019/1157 en van punt 3.2 van bijlage III van het Uitvoeringsbesluit C(2018)
7767” niét heeft beoordeeld, kan geen bijval vinden, nu het Hof in dit arrest
uitdrukkelijk verwijst naar de ter zake relevante artikelen 3, lid 6, en 14 van de
verordening (EU) 2019/1157 (punten 90 en 118), en ook uitdrukkelijk vooropstelt
dat bij de beoordeling van de ernst van de inmenging die wordt veroorzaakt door
een beperking van de door de artikelen 7 en 8 van het Handvest gewaarborgde
rechten rekening moet worden gehouden met “de aard van de gegevensverwerking
en de wijze waarop deze wordt uitgevoerd, in het bijzonder het aantal personen dat
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-12/35
toegang heeft tot de gegevens en de wijze waarop deze toegankelijk worden
gemaakt”, en in voorkomend geval ook “met het bestaan van maatregelen die het
risico beogen te voorkomen dat deze gegevens onrechtmatig worden verwerkt”
(arrest, punt 106).
Voorts staat in het meervermelde arrest van het Hof van Justitie
van de Europese Unie met betrekking tot de technische aspecten nog het volgende
te lezen:
“Ten slotte voorziet verordening 2019/1157 in een reeks waarborgen om
het risico te beperken dat bij de toepassing van deze verordening
persoonsgegevens worden verzameld of gebruikt voor andere doeleinden
dan de verwezenlijking van de door deze verordening nagestreefde
doelstellingen, niet alleen met betrekking tot de verwerkingen van
persoonsgegevens die door deze verordening verplicht worden gesteld,
maar ook met betrekking tot de belangrijkste verwerkingen waaraan de in
het opslagmedium van identiteitskaarten opgenomen vingerafdrukken
kunnen worden onderworpen.” (arrest, punt 110)
En nog:
“Wat ten vierde het risico van ongeoorloofde toegang tot de opgeslagen
gegevens betreft, bepaalt artikel 3, leden 5 en 6, van verordening
2019/1157, teneinde dit risico tot een minimum te beperken, dat de
vingerafdrukken worden opgeslagen op een ‘opslagmedium dat aan de
hoogste veiligheidseisen voldoet’, dat ‘voldoende capaciteit [heeft] en
voldoende geschikt [is] om de integriteit, de authenticiteit en de
vertrouwelijkheid van de gegevens te garanderen’. Bovendien volgt uit
artikel 3, lid 10, van deze verordening dat ‘wanneer de lidstaten gegevens
voor elektronische diensten zoals e-overheid en e-business in de
identiteitskaart opnemen, [...] dergelijke nationale gegevens fysiek of
logisch gescheiden [zijn]’, met name van de op grond van die verordening
verzamelde en opgeslagen vingerafdrukken. Ten slotte blijkt uit de
overwegingen 41 en 42 en uit artikel 11, lid 4, van deze verordening dat de
lidstaten verantwoordelijk blijven voor de correcte verwerking van
biometrische gegevens, ook wanneer zij samenwerken met externe
dienstverleners.” (arrest, punt 118)
En ten slotte ook nog:
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-13/35
“Gelet op het voorgaande moet worden vastgesteld dat de beperking van de
uitoefening van de door de artikelen 7 en 8 van het Handvest gewaarborgde
rechten als gevolg van de opneming van twee vingerafdrukken in het
opslagmedium voor identiteitskaarten, in het licht van de aard van de
betrokken gegevens, de aard van de verwerkingen en de wijze waarop deze
worden uitgevoerd, alsook de ingestelde vrijwaringsmechanismen, niet
dermate ernstig lijkt te zijn dat zij onevenredig is aan het belang van de
verschillende doelstellingen die met deze maatregel worden nagestreefd.
Een dergelijke maatregel moet dus worden geacht te zijn gebaseerd op een
evenwichtige afweging tussen enerzijds deze doelstellingen en anderzijds
de betrokken grondrechten.” (arrest, punt 123)
9.6.
De middelen worden verworpen.
B. Vierde middel
Uiteenzetting van het middel
10.1.
De verzoekende partijen voeren in een vierde middel de
schending aan van de artikelen 10, 11, 22, 22bis, 33, 37, 105, 106 en 108 van de
Grondwet, van “het principe van legaliteit” en van “substantiële of op straffe van
nietigheid voorgeschreven vormvereisten”. Zij bekritiseren de artikelen 4 en 5 van
het bestreden besluit.
10.2.
In het eerste middelonderdeel voeren de verzoekende partijen
aan dat de delegatie aan de Koning ongrondwettig is. De Koning heeft niet de
vereiste machtiging verkregen om te beslissen dat minderjarigen vanaf twaalf jaar
hun vingerafdrukken dienen af te staan voor het opmaken van hun elektronische
identiteitskaarten, en dat minderjarigen onder deze leeftijd de vingerafdrukken niet
dienen af te staan. De machtiging aan de Koning is onvoldoende nauwkeurig
omschreven en heeft geen betrekking op de tenuitvoerlegging van maatregelen
waarvan de essentiële elementen voorafgaandelijk door de wetgever zijn
vastgesteld geworden. De Koning heeft niet de bevoegdheid om essentiële
bepalingen van de regelgeving vast te stellen. Met artikel 6, paragraaf 2, derde lid,
8°, van de wet van 19 juli 1991, zoals ingevoerd door artikel 27 van de wet van
25 november 2018, heeft de wetgever niet beslist vanaf welke leeftijd de
vingerafdrukken dienen te worden afgestaan voor het opmaken van de vernieuwde
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-14/35
elektronische identiteitskaarten. Het gaat om de inperking van een fundamenteel
recht, die overeenkomstig de artikelen 22 en 22bis van de Grondwet aan de
wetgever is voorbehouden. Het afnemen van vingerafdrukken van minderjarigen,
en het vervolgens overmaken van het digitaal beeld daarvan aan een bedrijf
teneinde deze afdrukken op te slagen op een identiteitskaart, zijn een manifeste
inmenging in het privéleven in de zin van artikel 22 van de Grondwet. De wetgever
diende bijgevolg te onderzoeken in hoeverre het afnemen van vingerafdrukken van
minderjarigen verenigbaar is met het recht op eerbiediging van het privéleven van
minderjarigen. Hij diende rekening te houden met artikel 22bis van de Grondwet,
en na te gaan in hoeverre het afnemen van vingerafdrukken een schending inhoudt
van de lichamelijke integriteit van minderjarigen, alsook afwegen of het afnemen
van vingerafdrukken van minderjarigen in het hoger belang is van minderjarigen.
De wetgever heeft deze afwegingen conform de artikelen 22 en 22bis van de
Grondwet niet gemaakt. Hij heeft dus niet de essentiële elementen vastgesteld om
rechtsgeldig te kunnen overgaan tot een delegatie aan de Koning van de uitvoering
van deze elementen. Het gaat meer bepaald om de vraag of en vanaf welke leeftijd
minderjarigen vingerafdrukken dienen af te staan voor het opmaken van een
elektronische identiteitskaart. Ook de keuze van de Koning om kinderen onder de
twaalf jaar vrij te stellen, werd niet door de wetgever vastgelegd. Gezien de grote
kwetsbaarheid van minderjarigen, moesten de kwestieuze maatregelen beslist
worden na een parlementair debat.
De verwijzing naar de verordening (EU) nr. 2019/1157 is in casu
niet relevant. Zelfs indien deze verordening in overeenstemming zou zijn met het
Unierecht en de fundamentele rechten, quod non, kwam het enkel aan de wetgever
toe om de voormelde afweging te maken en om op een nauwkeurige wijze aan te
geven onder welke omstandigheden een inmenging in het privéleven van
minderjarigen desgevallend mogelijk zou zijn, aangezien de artikelen 22 en 22bis
van de Grondwet deze bevoegdheid aan de wetgever voorbehouden. Overigens
voorziet artikel 3.7 van verordening (EU) nr. 2019/1157 dat de lidstaten de keuze
dienen te maken om al dan niet vingerafdrukken af te nemen van minderjarigen
onder de twaalf jaar. Zoals reeds aangehaald, betreft deze keuze een essentieel
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-15/35
element dat niet kon worden gedelegeerd aan de Koning, gelet op de artikelen 22
en 22bis van de Grondwet.
10.3.
Indien de Raad van State zou oordelen dat de delegatie aan de
Koning voor de afname van vingerafdrukken bij kinderen onder de twaalf jaar toch
grondwettig is, quod non, voeren de verzoekende partijen in hun tweede
middelonderdeel in ondergeschikte orde aan dat de beslissing van de Koning om
de vingerafdrukken van minderjarigen onder de twaalf jaar te kunnen verzamelen
en bewaren bij de productie van de identiteitskaarten, in strijd is met de
aangevoerde rechtsregels. Uit de bewoordingen van het verslag aan de Koning bij
het bestreden besluit blijkt zeer duidelijk dat de Koning in deze uitzondering heeft
voorzien zonder dat zij voorafgaandelijk door de wetgever is vastgesteld geworden
en zonder dat de Koning hiertoe gemachtigd is geweest. Het bestreden besluit
betreedt aldus een gebied dat niet vooraf door de wetgever werd geregeld.
10.4.
De verzoekende partijen formuleren ondergeschikt, in de beide
voormelde middelonderdelen, nog de volgende prejudiciële vraag aan het
Grondwettelijk Hof:
“Schendt artikel 27 van de wet van 25 november 2018 houdende diverse
bepalingen met betrekking tot het Rijksregister en de bevolkingsregisters
de artikelen 10, 11 22, 22bis, 33, 37, 105, 106 en 108 van de Grondwet
doordat de wetgever de opdracht geeft aan de Koning om bij een besluit
vastgesteld na overleg in de Ministerraad na advies van de
Gegevensbeschermingsautoriteit, de voorwaarden en nadere regels voor
het nemen van het digitale beeld van de vingerafdrukken te bepalen doordat
het zodoende de categorie van personen op wie dit artikel van toepassing is,
de garantie ontneemt dat de uitoefening van hun recht op eerbiediging van
hun privéleven, van hun recht op eerbiediging van hun fysieke integriteit en
van het principe volgens hetwelk het hoger belang van het kind de eerste
overweging dient te zijn, enkel worden beperkt op grond van regels die zijn
vastgesteld door de wetgever?”
Beoordeling
11.1.
Artikel 6, § 2, derde lid, 8°, van de wet van 19 juli 1991, zoals
gewijzigd bij artikel 27 van de wet van 25 november 2018, bepaalt dat de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-16/35
identiteitskaart en de vreemdelingenkaart elektronisch leesbare gegevens van
persoonlijke aard bevatten, waaronder “het digitale beeld van de vingerafdrukken
van de wijsvinger van de linker- en van de rechterhand van de houder of, in geval
van invaliditeit of ongeschiktheid, van een andere vinger van elke hand; de Koning
bepaalt, bij een besluit vastgesteld na overleg in de Ministerraad na advies van de
Gegevensbeschermingsautoriteit, de voorwaarden en nadere regels voor het nemen
van het digitale beeld van de vingerafdrukken”.
Artikel 6, § 7, van de wet van 19 juli 1991, zoals gewijzigd door
artikel 27 van de wet van 25 november 2018, luidt:
“De Koning bepaalt, na advies van de Gegevensbeschermingsautoriteit,
de vorm en de nadere regels van aanmaak, afgifte en gebruik van de kaart.
Hij stelt de leeftijd vast vanaf welke men verplicht is de kaart te bezitten
en bij zich te hebben, alsook het maximumbedrag dat ten laste van de houder
mag worden geïnd bij de afgifte van de kaart. Hij bepaalt ook welke de
openbare overheden en ambtenaren zijn op wier vordering (de kaart) moet
worden getoond. […]
Het gekwalificeerd handtekeningcertificaat wordt niet geactiveerd op de
identiteitskaart van minderjarige personen.”
11.2
Het Grondwettelijk Hof oordeelt in zijn arrest nr. 2/2021 over de
delegatiebepalingen in artikel 27 van de wet van 25 november 2018 als volgt:
“B.23.1. Zoals in B.1.3 is vermeld, stelt de bestreden bepaling de
gegevens vast die het voorwerp uitmaken van de betwiste maatregel,
namelijk het digitale beeld van twee vingerafdrukken, de maximumtermijn
gedurende welke die informatie mag worden bewaard ten behoeve van de
aanmaak en de afgifte van de identiteitskaart, het feit dat de gegevens alleen
op de identiteitskaart worden opgeslagen en dat zij uitsluitend elektronisch
kunnen worden gelezen, alsook de instanties die ertoe gemachtigd zijn ze te
lezen.
In tegenstelling tot hetgeen de verzoekende partijen betogen, blijkt uit de
bewoordingen van de bestreden bepaling duidelijk dat het digitale beeld van
de vingerafdrukken op de identiteitskaart enkel elektronisch leesbaar is, en
niet met het blote oog, en dat die informatie definitief moet worden
vernietigd aan het eind van de periode die nodig is voor de aanmaak en de
afgifte van de identiteitskaart, die maximaal drie maanden mag bedragen,
zonder mogelijkheid de gegevens achteraf te recupereren.
De wetgever heeft de aan de Koning verleende delegatie ook beperkt tot
het bepalen, enerzijds, van de voorwaarden en de nadere regels in verband
met het nemen van het digitale beeld van de vingerafdrukken en, anderzijds,
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-17/35
van de vorm en de nadere regels van de aanmaak, de afgifte en het gebruik
van de identiteitskaart. De inwerkingstelling van die delegaties moet
gebeuren na advies van de Gegevensbeschermingsautoriteit en, in het eerste
geval, bij een besluit vastgesteld na overleg in de Ministerraad.
Uit het voorgaande vloeit voort dat de wetgever de essentiële elementen
heeft bepaald van de maatregelen waarvan hij de uitvoering aan de Koning
delegeert en dat die delegaties bijgevolg niet strijdig zijn met het
wettigheidsbeginsel vervat in artikel 22 van de Grondwet.
Zoals de Ministerraad betoogt, betreffen de elementen die, volgens de
verzoekende partijen, door de wetgever zelf hadden moeten worden
geregeld, namelijk het soort van chip die wordt gebruikt, de technische
maatregelen inzake beveiliging en het lezen en de concrete nadere regels
voor het wissen van de gegevens op het ogenblik van de afgifte van de
identiteitskaart, aspecten van uitvoering of zuiver technische aspecten die, in
dat opzicht, door de Koning kunnen worden geregeld, met inachtneming van
de hogere normen en, inzonderheid, van de verordening (EU) 2019/1157 en
de besluiten genomen ter uitvoering ervan, alsook van de AVG [algemene
verordening gegevensbescherming].
In voorkomend geval staat het aan de bevoegde rechter te onderzoeken of
het door de Koning gemaakte gebruik van de voormelde delegaties in
overeenstemming is met de in de middelen aangehaalde
grondwetsbepalingen, verdragsbepalingen en Unierechtelijke bepalingen,
zoals zij in B.13 tot B.16 zijn gepreciseerd. […]
B.24. De personen die zijn onderworpen aan de verplichting een
identiteitskaart te bezitten, kunnen daarenboven op voldoende nauwkeurige
wijze de voorwaarden kennen waaronder het nemen van de vingerafdrukken
en het bewaren van het digitale beeld ervan op de identiteitskaart gebeuren,
in voorkomend geval volgens de door de Koning bepaalde nadere regels.”
11.3.
Gelet op dit arrest moet de door de verzoekende partijen onder
randnummers 10.4 geformuleerde prejudiciële vraag aan het Grondwettelijk Hof
niet worden gesteld.
11.4.
Volgens de verzoekende partijen heeft de Koning van de
wetgever niet de vereiste machtiging gekregen om te beslissen dat minderjarigen
vanaf twaalf jaar (en zelfs eerder) hun vingerafdrukken dienen af te staan voor het
opmaken van hun elektronische identiteitskaarten.
De verzoekende partijen viseren hiermee artikel 3, § 5, derde lid,
van het koninklijk besluit van 25 maart 2003, zoals ingevoerd door artikel 4, 10°,
derde lid, van het bestreden besluit, dat bepaalt:
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-18/35
“Het digitale beeld van de vingerafdrukken van een Belgische minderjarige
jonger dan 12 jaar kan uitsluitend worden vastgelegd om hem, vanaf het
moment dat hij de leeftijd van twaalf jaar bereikt heeft, een identiteitskaart
uit te reiken overeenkomstig artikel 2.”
11.5.
Gelet op wat volgt, kan verzoeksters’ kritiek geen bijval vinden.
De wetgever legt in artikel 6, § 2, derde lid, 8°, van de wet van
19 juli 1991, zoals gewijzigd door de wet van 25 november 2018, de verplichting
op dat de identiteitskaart en de vreemdelingenkaart het digitale beeld van de
vingerafdrukken dienen te bevatten. Dit heeft tot doel om identiteitsfraude aan te
pakken. Het betreft een problematiek die zowel minder- als meerderjarigen treft.
Voorts zijn alle Belgen vanaf de leeftijd van 12 jaar overeenkomstig artikel 2 van
het koninklijk besluit van 25 maart 2003 verplicht om een identiteitskaart te
bezitten. Het tweede lid van dat artikel 2 bepaalt inderdaad dat “[d]e
gemeentebesturen […] eveneens een identiteitskaart uit[reiken] aan de Belgische
kinderen die de volle twaalf jaar en minder dan vijftien jaar oud zijn”.
De verplichting om voor minderjarigen vanaf die leeftijd
vingerafdrukken op de identiteitskaart op te nemen, volgt derhalve uit de
voormelde regelgeving, niet uit het bestreden besluit. Artikel 4, 10°, derde lid, van
het bestreden besluit werkt een nadere regeling uit die verband houdt met het
nemen van het digitale beeld van de vingerafdrukken voor identiteitskaarten.
Rekening houdende met de wil van de wetgever en de vigerende regelgeving kan
het afnemen van vingerafdrukken van minderjarigen onder de 12 jaar enkel dienen
voor een identiteitskaart die een twaalfjarige verplicht is te bezitten. Het bestreden
besluit maakt desbetreffend geen eigen essentiële keuze.
11.6.
Artikel 3.5 van de verordening (EU) 2019/1157 bepaalt dat de
identiteitskaart een opslagmedium bevat “dat aan de hoogste veiligheidseisen
voldoet en dat een gezichtsopname en twee vingerafdrukbeelden van de houder
van de kaart bevat, in een digitaal formaat”. Overeenkomstig artikel 3.7 van deze
verordening “[kunnen] kinderen onder de twaalf jaar […] worden vrijgesteld van
de verplichting om vingerafdrukken te laten nemen. Kinderen onder de zes jaar
zijn vrijgesteld van de verplichting om vingerafdrukken te laten nemen”.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-19/35
Nu uit de verordening (EU) 2019/1157 volgt dat op
identiteitskaarten voor iedereen vanaf 12 jaar twee vingerafdrukbeelden moeten
staan, is het afnemen van vingerafdrukken met het oog op een identiteitskaart
uitgereikt vanaf de leeftijd van 12 jaar ook in overeenstemming met de
verplichtingen opgenomen in artikel 3.5 van de verordening (EU) nr. 2019/1157.
De wetgever heeft in de parlementaire voorbereiding van de wet
van 25 november 2018 ten andere verwezen naar de op dat moment nog aan te
nemen verordening (EU) 2019/1157:
“Bovendien moet worden opgemerkt dat de Europese Commissie op
17 april 2018 een voorstel van verordening heeft geformuleerd om de
beveiligingselementen van de identiteitskaarten van EU-burgers te
verbeteren en van de verblijfsvergunningen van hun familieleden
onderdaan van derde landen om het gebruik van frauduleuze documenten te
voorkomen die terroristen en criminelen kunnen gebruiken om de EU
vanuit een derde land binnen te komen, vooral door het verplicht stellen
van biometrische gegevens voor landen die identiteitskaarten uitgeven: de
identiteitskaarten van EU-burgers (ouder dan 12 jaar) en de
verblijfsvergunningen van familieleden onderdaan van derde landen,
zullen vanaf nu biometrische gegevens, namelijk vingerafdrukken en
gezichtsafbeeldingen, omvatten, die worden opgeslagen op een
geïntegreerde chip in de documenten.” (Parl.St. Kamer 2018-19, 3256/1,
p. 35).
11.7.
Gelet op wat voorafgaat, tonen de verzoekende partijen geen
schending van de aangevoerde rechtsregels aan.
11.8.
Het middel wordt verworpen.
C. Derde middel
Uiteenzetting van het middel
12.1.
De verzoekende partijen voeren in een derde middel
“machtsoverschrijding door onbevoegdheid” en de schending aan van “het
algemeen (grondwettelijk) rechtsbeginsel dat de bevoegdheid van een federale
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-20/35
regering in geval van ontbinding van het federaal parlement beperkt is tot de
afhandeling van de lopende zaken”, van “artikel 88 van de Grondwet” en van
“substantiële of op straffe van nietigheid voorgeschreven vormvereisten”.
12.2.
Zij zetten uiteen dat het bestreden besluit is genomen door een
ontslagnemende regering die enkel bevoegd is voor het afhandelen van de
“lopende zaken”. Er heeft geen enkel parlementair debat plaatsgevonden over de
vraag of minderjarigen hun vingerafdrukken dienen af te staan voor het opstellen
van hun identiteitskaarten en dit zowel voor minderjarigen onder de 12 jaar als
voor oudere kinderen. De wet van 19 juli 1991 bevat geen enkele bepaling omtrent
de leeftijd vanaf dewelke de biometrische gegevens moeten worden verzameld en
opgeslagen op een identiteitskaart. Ook uit de parlementaire werkzaamheden blijkt
dat de kwestie zo goed als niet aan bod is gekomen. De beslissing om de
vingerafdrukken van minderjarigen af te nemen, is een belangrijke beleidskeuze
die door de ontslagnemende regering werd genomen. De verzameling en de
bewaring van vingerafdrukken op de identiteitskaart is controversieel en lokt
protest uit. De verzameling en de bewaring van vingerafdrukken op de
identiteitskaart impliceert opties waarvan het belang op het gebied van de
algemene politiek uit hun aard zo groot is dat hierover alleen kan worden beslist
door een regering die de steun geniet van het parlement en die het risico loopt deze
steun te verliezen door de beslissing die ze heeft genomen. Het bestreden besluit en
de beleidskeuze die dit impliceert, beantwoordt bijgevolg niet aan het rechtsbegrip
“lopende zaken”. Het gaat niet om een zaak van dagelijks bestuur (de lopende
zaken van eerste categorie), noch om een zaak die de normale voortzetting zijn van
een vóór de ontbinding of het ontslag regelmatig ingezette procedure (de lopende
zaken van de tweede categorie). De verzoekende partijen stellen voorts dat er geen
sprake was van een dringende zaak (de lopende zaken van de derde categorie). De
Koning kon wachten tot de volgende federale regering werd samengesteld
aangezien de toepasselijke Europese verordening pas tegen 2 augustus 2021 diende
te worden uitgevoerd.
Beoordeling
13.1.
Het wordt niet betwist dat de federale regering bij het nemen van
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-21/35
het bestreden besluit op 10 december 2019 niet over de volheid van haar
bevoegdheid beschikte en zich tot de “lopende zaken” diende te beperken.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-22/35
13.2.
Het leerstuk van de lopende zaken berust op een grondwettelijke
gewoonte, en houdt in dat de regering in haar bevoegdheden is beperkt om reden
dat de parlementaire controle op die regering is weggevallen of sterk is
verminderd.
Traditioneel worden drie categorieën van lopende zaken
onderscheiden. Een eerste categorie betreft de zaken die behoren tot het dagelijkse
beleid. Het zijn de zaken waarvan de afhandeling, ook al kan daarmee de
uitoefening van enige discretionaire bevoegdheid gepaard gaan, geen beslissing
over de oriëntatie van het beleid impliceert, omdat het gaat over de gewone
uitvoering of toepassing van de in de wet neergelegde voorschriften. Een tweede
categorie betreft de zaken die de normale voorzetting of beëindiging zijn van een
vóór het regeringsontslag of ontbinding van de parlementaire vergadering
ingezette procedure. Vereist is dat de behandeling ervan een behoorlijke tijd vόόr
de periode van de lopende zaken werd ingezet, dat de afwikkeling nadien zonder
overhaasting gebeurt en dat de uiteindelijke beslissing geen belangrijke of nieuwe
beleidskeuze inhoudt. Tot een derde categorie van lopende zaken behoren de zaken
die zonder uitstel moeten worden geregeld, teneinde geen fundamentele belangen
in gevaar te brengen of ernstig te schaden.
13.3.
Vooreerst weze opgemerkt dat de Koning op 21 december 2018
het ontslag van de federale regering heeft aanvaard, waarop de ontslagnemende
regering belast was met het afhandelen van de “lopende zaken”. In het voorjaar van
2019 werden parlementsverkiezingen gehouden en op datum van het nemen van
het bestreden besluit, op 10 december 2019, was er nog lang geen zicht op een
nieuwe regering, die er pas eind september 2020 zou komen.
13.4.
Artikel 6, § 2, derde lid, 8°, van de wet van 19 juli 1991, zoals
gewijzigd bij artikel 6 van de wet van 25 november 2018, bepaalt dat een
identiteitskaart het digitale beeld dient te bevatten van de vingerafdrukken van de
wijsvinger van de linker- en van de rechterhand van de houder of, in geval van
invaliditeit of ongeschiktheid, van een andere vinger van elke hand. Aan de
Koning wordt de bevoegdheid gedelegeerd om “bij een besluit vastgesteld na
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-23/35
overleg in de Ministerraad na advies van de Gegevensbeschermingsautoriteit, de
voorwaarden en nadere regels te bepalen voor het nemen van het digitale beeld van
de vingerafdrukken”. Met het bestreden besluit geeft de verwerende partij
uitvoering aan de wet van 25 november 2018, die tot stand gekomen is vóór de
aanvang van de periode waarin de bevoegdheid van de federale regering beperkt
was tot de “lopende zaken”.
13.5.
Het betoog van de verzoekende partijen dat de beslissing om
vingerafdrukken van minderjarigen af te nemen een belangrijke beleidskeuze
betreft die niet door de ontslagnemende regering kon worden genomen, kan geen
bijval vinden, gezien het gestelde onder randnummer 11.5 dat de verplichting om
voor minderjarigen vanaf de leeftijd van twaalf jaar vingerafdrukken op de
identiteitskaart op te nemen, niet uit het bestreden besluit volgt.
13.6.
Gelet op wat voorafgaat, wordt aangenomen dat het bestreden
besluit de normale voorzetting betreft van een vóór het regeringsontslag en de
ontbinding van de parlementaire vergadering ingezette procedure, en dat dit besluit
geen belangrijke beleidskeuze inhoudt. Het bestreden besluit moet dan ook geacht
worden tot de “lopende zaken” te behoren, waarvoor de verwerende partij
toentertijd bevoegd was. Het betoog van de verzoekende partijen dat de politici
verbaasd zouden zijn geweest over het bestaan zelf van de maatregel om
vingerafdrukken van minderjarigen af te nemen en te bewaren, doet niet anders
besluiten.
13.7.
Het middel wordt verworpen.
D. Vijfde middel
Uiteenzetting van het middel
14.
De verzoekende partijen voeren in een vijfde middel de
schending aan van de artikelen 33, 37, 105 en 108 van de Grondwet, van artikel 27
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-24/35
van de wet van 25 november 2018 en van “substantiële of op straffe van nietigheid
voorgeschreven vormvereisten”.
Zij voeren de onwettigheid aan van artikel 12 van het bestreden
besluit, dat een delegatie aan de ministers bevat om de inwerkingtreding van
artikel 7 te bepalen. Het vastleggen van de datum van inwerkingtreding van een
bepaling van het bestreden besluit vormt een essentieel deel van een besluit. Het
komt niet aan de minister toe om dit te bepalen.
Beoordeling
15.1.
De verzoekende partijen geven in hun middel als “aangevochten
beschikking van het bestreden koninklijk besluit” uitdrukkelijk en enkel artikel 12
van
het
bestreden
besluit
aan.
Dat
artikel
vermeldt
de
volgende
bevoegdheidsdelegatie:
“De Minister bevoegd voor Binnenlandse Zaken en de Minister bevoegd
voor de toegang tot het grondgebied, het verblijf, de vestiging en de
verwijdering van vreemdelingen bepalen de datum van inwerkingtreding
van artikel 7 van dit besluit.”
Artikel 7 van het bestreden besluit, waarnaar dit artikel 12
verwijst, luidt:
“Artikel 6 van hetzelfde besluit [lees: koninklijk besluit van 25 maart
2003], gewijzigd bij de koninklijke besluiten van 26 december 2015 en
9 maart 2017, wordt vervangen als volgt:
‘Art. 6. § 1. In geval van verlies, diefstal of vernietiging van een
identiteitskaart van een Belg die is ingeschreven in het bevolkingsregister,
doet de houder tijdens de kantooruren aangifte bij het gemeentebestuur van
zijn woonplaats. Het gemeentebestuur levert een attest af van verlies, diefstal
of vernietiging van het document.
Het gemeentebestuur geeft de certificatiedienstverlener de opdracht de
certificaten van de verloren, gestolen of vernietigde kaart buiten werking te
stellen, zodat de elektronische functies van de kaart definitief niet meer
functioneren. Het gemeentebestuur annuleert tevens de identiteitskaart.
In geval van verlies, diefstal of vernietiging van een identiteitskaart van
een Belg, kan de houder eveneens aangifte doen bij de Helpdesk van het
Rijksregister bedoeld in artikel 6ter van de wet van 19 juli 1991 betreffende
de bevolkingsregisters, de identiteitskaarten, de vreemdelingenkaarten en de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-25/35
verblijfsdocumenten; de Helpdesk geeft de certificatiedienstverlener de
opdracht de certificaten van de verloren, gestolen of vernietigde kaart buiten
werking te stellen, zodat de elektronische functies van de kaart definitief niet
meer functioneren en verwittigt de gemeente van de hoofdverblijfplaats van
de houder om de kaart te laten annuleren. Na aangifte gedaan te hebben van
het verlies, de diefstal of de vernietiging van de kaart bij de Helpdesk van het
Rijksregister, is het evenwel aan de houder van deze kaart om tijdens de
kantooruren naar het gemeentebestuur van zijn woonplaats te gaan teneinde
een attest van verlies, diefstal of vernietiging van de identiteitskaart te
krijgen en een nieuwe kaart te vragen, opdat de gemeente de identiteitskaart
zou kunnen annuleren.
§ 2. In geval van verlies, diefstal of vernietiging van een identiteitskaart
van een Belg doet de houder, buiten de kantooruren of indien het
gemeentebestuur van zijn woonplaats niet bereikbaar is, aangifte bij de
politiediensten
De politiediensten leveren een attest af van verlies, diefstal of vernietiging
van de kaart en sturen een kopie van dit attest naar de Helpdesk van het
Rijksregister, opdat deze de certificatiedienstverlener de opdracht geeft de
certificaten van de verloren, gestolen of vernietigde kaart buiten werking te
stellen.. De Helpdesk verwittigt vervolgens de gemeente van de
hoofdverblijfplaats van de houder van het verloren, gestolen of vernietigde
document, opdat deze de verloren, gestolen of vernietigde kaart zou
annuleren. De kopieën van de attesten die de politie naar de Helpdesk stuurt,
worden door deze laatste gedurende 10 jaar bewaard alvorens te worden
vernietigd.
§ 3. Het model van het attest bedoeld in de paragrafen 1 en 2 wordt als
bijlage bij dit besluit gevoegd. In geval van verlies, diefstal of vernietiging
van het attest wordt gehandeld op dezelfde wijze als bij verlies, diefstal of
vernietiging van een identiteitskaart van een Belg.
§ 4. Indien een kaart waarbij aangifte werd gedaan van verlies, diefstal of
vernietiging wordt teruggevonden, moet ze worden ingeleverd bij het
gemeentebestuur, die onmiddellijk overgaat tot de fysieke vernietiging van
de kaart. Een persoon mag in geen geval houder zijn van meer dan één kaart
of attest.’”
15.2.
Met de verwerende partij moet worden vastgesteld dat artikel 7
van het bestreden besluit enkel de rollen van de verschillende actoren in de
bestaande regeling verduidelijkt en verdeelt. De voorheen geldende regeling
inzake verlies, diefstal of vernieling van een identiteitskaart – die de verwerende
partij op goede gronden “verenigbaar” met de nieuwe regeling acht – luidt immers:
“Art. 6.§ 1. Bij verlies, diefstal, of vernieling van de identiteitskaart dient
de houder onverwijld aangifte daarvan te doen bij het gemeentebestuur van
zijn hoofdverblijfplaats of bij het dichtstbijzijnde politiekantoor, of indien dit
niet mogelijk is bij de helpdesk, bedoeld in 6ter van de wet van 19 juli 1991
betreffende de bevolkingsregisters en de identiteitskaarten en tot wijziging
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-26/35
van de wet van 8 augustus 1983 tot regeling van een Rijksregister van de
natuurlijke personen.
Een attest van deze aangifte wordt de betrokkene ter hand gesteld en een
afschrift van het attest wordt, in voorkomend geval, gezonden aan de politie
van de hoofdverblijfplaats van de betrokkene. In geval van verdenking van
identiteitsfraude zal de identiteitskaart enkel worden vernieuwd na een
onderzoek te hebben gevoerd naar de omstandigheden van het verlies,
diefstal of vernieling en tegen inlevering van het certificaat.
Bij verlies, diefstal of vernieling van het attest wordt gehandeld op
dezelfde wijze als bij verlies, diefstal of vernieling van de identiteitskaart.
§ 2. Wanneer het verlies, de diefstal of de vernietiging van de
identiteitskaart door de kaarthouder aangegeven wordt bij de gemeente, de
politie of de helpdesk, wordt de elektronische functie van de identiteitskaart
onmiddellijk ingetrokken.
De gemeente annuleert vervolgens de verloren, gestolen of vernielde
identiteitskaart en start de procedure voor de aanmaak van een nieuwe
identiteitskaart.
§ 3. Wordt de kaart teruggevonden nadat ze werd vernieuwd, moet ze
worden ingeleverd bij het gemeentebestuur.
Een persoon mag in geen geval houder zijn van meer dan één kaart of
attest.
§ 4. Het model van attest bedoeld in paragraaf 1, tweede lid, wordt als
bijlage bij dit besluit gevoegd.”
15.3.
De verzoekende partijen overtuigen er niet van dat de geviseerde
bevoegdheidsdelegatie geen detailmaatregelen van bijkomstig belang zouden
betreffen.
15.4.
Het middel wordt verworpen.
E. Zesde middel
Uiteenzetting van het middel
16.1.
De verzoekende partijen voeren in het zesde middel de
schending aan van artikel 8 van het EVRM, de artikelen 7, 8 en 52 van het
Handvest, de artikelen 10, 11, 22 en 22bis van de Grondwet, de artikelen 3, 8 en 16
van het kinderrechtenverdrag, en de artikelen 1, 2, 3, 4, 5, 9 van de AVG. Het
middel is gericht tegen de artikelen 3 en 4 van het bestreden besluit.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-27/35
16.2.
In het eerste middelonderdeel bekritiseren de verzoekende
partijen de miskenning van de vereiste om het hoger belang van het kind als eerste
overweging in aanmerking te nemen. Zij betogen dat de regelgeving aangaande
minderjarigen noodzakelijkerwijze een uitdrukkelijke evaluatie dient te bevatten
van de gevolgen ervan op minderjarigen. Noch uit het bestreden besluit, noch uit
het verslag aan de Koning blijkt de eventuele noodzaak om vingerafdrukken af te
nemen en hiervan een digitaal beeld te maken. Evenmin wordt de noodzaak
afgewogen tegenover het hoger belang van minderjarigen. Het bestreden besluit
voorziet dat vingerafdrukken op initiatief van het gemeentebestuur door middel
van ad hoc sensors worden gedigitaliseerd. Het besluit voorziet in de uitvoering
van deze verplichting ook voor minderjarigen, terwijl de wet van 25 november
2018 deze verplichting niet bevat. Het kwam aan de Koning toe om na te gaan of
de verwerking van vingerafdrukgegevens van minderjarigen, zoals geregeld in het
bestreden besluit, wel strikt noodzakelijk is om redenen van zwaarwegend
algemeen belang en in een redelijke verhouding staat tot de beoogde doelstelling,
en in het bijzonder of het bestreden besluit het recht op eerbiediging van het
privéleven niet op onevenredige wijze aantast.
16.3.
In het tweede middelonderdeel voeren de verzoekende partijen
aan dat het recht op eerbiediging van het privéleven, in het bijzonder van
minderjarigen, is geschonden. Als gevolg van artikel 4 van het bestreden besluit
dient het gemeentebestuur de vingerafdrukken door middel van ad hoc sensors te
digitaliseren. Het digitale beeld van de vingerafdrukken wordt op het
basisdocument opgenomen. Het basisdocument met het digitale beeld van deze
vingerafdrukken wordt vervolgens doorgestuurd naar de diensten van het
Rijksregister. Deze diensten sturen het digitale beeld van de vingerafdrukken op
beveiligde wijze door naar de producent van de identiteitskaart. De producent staat
in voor de opslag van het digitale beeld van de vingerafdrukken onder de vorm van
elektronisch leesbare gegevens op iedere identiteitskaart of vreemdelingenkaart.
De vingerafdrukgegevens die bij de aanvraag van een elektronische identiteitskaart
worden verzameld, worden centraal bewaard door de diensten van het
Rijksregister gedurende de tijd die nodig is voor het aanmaken en afgeven van de
identiteitskaart. De analyse van de technische aspecten van de wet van 19 juli 1991
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-28/35
door het departement Elektrotechniek van de Katholieke Universiteit Leuven
beschrijft de voorgenomen aanmaakprocedure en de daaraan verbonden risico’s.
Deze analyse bewijst dat de centrale bewaring van de vingerafdrukgegevens voor
een termijn tot drie maanden technisch volstrekt overbodig is, omdat de
vingerafdrukken bij het afhalen van de identiteitskaart op de chip geschreven
kunnen worden. Noch de parlementaire voorbereiding, noch het bestreden besluit
geven een antwoord op de vraag welke de beschermingsmaatregelen zijn voor de
tijdelijke databank. De integriteit en vertrouwelijkheid van de centraal bewaarde
vingerafdrukgegevens is bijgevolg niet gewaarborgd.
16.4.
In het derde middelonderdeel voeren de verzoekende partijen
aan dat het bestreden besluit niet voorziet in kindvriendelijke procedures, noch in
de nodige beschermingsmaatregelen. Het besluit voorziet in geen enkele
beschermingsmaatregel, terwijl de Koning de plicht heeft om bij alle procedures
die het kind aanbelangen steeds het hoger belang ervan te laten primeren en om in
de nodige aangepaste procedures te voorzien teneinde het recht op eerbiediging
van het privéleven van minderjarigen te waarborgen, evenals het recht op
eerbiediging van de lichamelijke integriteit van minderjarigen en het “recht op
meningsuiting” van minderjarigen. Indien een minderjarige de vernieuwde
elektronische identiteitskaart aanvraagt, zal hem niet op een begrijpelijke,
duidelijke, eenvoudige en toegankelijke taal worden toegelicht dat hij hiervoor zijn
vingerafdrukken dient af te staan, noch wat met het digitale beeld van deze
vingerafdrukken zal gebeuren.
Beoordeling
17.1.
Het uitgangspunt van de verzoekende partijen dat de
verplichting tot afname van vingerafdrukken van minderjarigen vanaf 12 jaar een
keuze is die volgt uit het bestreden besluit, mist, zoals hoger gezien (randnummer
11.5), grondslag. Aangezien de verplichting tot de afname van vingerafdrukken
volgt uit andere rechtsregels, diende de Koning het bestreden besluit niet te
onderwerpen aan een uitdrukkelijke evaluatie waaruit blijkt dat rekening is
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-29/35
gehouden “met de bijzondere situatie van de minderjarigen, onder meer op het vlak
van hun persoonlijkheid en hun maturiteitsgraad”.
17.2.
Daarenboven
maken
de
verzoekende
partijen
in
hun
verzoekschrift niet op concrete wijze inzichtelijk hoe de bijzondere situatie van
minderjarigen, die evengoed slachtoffer kunnen worden van lookalike-fraude, tot
een andere evaluatie met betrekking tot de aan hen toe te kennen identiteitskaarten
kan nopen. Dit geldt nog meer nu de regeling enkel toepassing vindt op
minderjarigen in de leeftijdsgroep van bijna 12 jaar tot 18 jaar. Artikel 4, 10°,
derde lid, van het bestreden besluit voorziet er enkel in dat “[h]et digitale beeld van
de vingerafdrukken van een Belgische minderjarige jonger dan 12 jaar […]
uitsluitend [kan] worden vastgesteld om hem, vanaf het moment dat hij de leeftijd
van twaalf jaar bereikt heeft, een identiteitskaart uit te reiken […]”.
Voorts wijst de verwerende partij er in dit verband, in haar
aanvullende laatste memorie, niet zonder pertinentie op dat het Hof van Justitie van
de Europese Unie in zijn arrest van 17 oktober 2013 in de zaak nr. C-291/12 met
betrekking tot het afnemen van de afdruk van twee vingers heeft overwogen dat
deze handeling “geen intiem karakter heeft” en ook “geen fysieke of psychische
ongemakken voor de betrokkene [veroorzaakt], evenmin als het afnemen van zijn
gezichtsopname dat doet”, en dat “de cumulatie van deze twee op
persoonsidentificatie gerichte handelingen […] op zichzelf niet a priori word[t]
geacht een meer ingrijpende aantasting mee te brengen van de in artikel 7 en 8 van
het Handvest erkende rechten, dan wanneer deze twee handelingen afzonderlijk in
aanmerking zouden worden genomen” (HvJ 17 oktober 2013, Schwarz t/ Stadt
Bochum, nr. C-291/12, punten 48 en 49, ECLI:C:2013:670).
Waar de verzoekende partijen erop wijzen dat het Hof van
Justitie van de Europese Unie in zijn arrest van 21 maart 2024 in de zaak C-61/22
heeft geoordeeld dat de procedures met betrekking tot het verzamelen van
biometrische identificatiemiddelen “de rechten en beginselen moeten eerbiedigen
die zijn neergelegd in het Handvest, het Verdrag tot bescherming van de rechten
van de mens en de fundamentele vrijheden en het VN-Verdrag inzake de rechten
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-30/35
van het kind”, moet met de verwerende partij worden vastgesteld dat niet blijkt dat
de fundamentele rechten van het kind in casu niet in rekening zouden zijn
gebracht.
17.3.
Het eerste middelonderdeel wordt verworpen.
18.1.
Verzoeksters’ kritiek op het bewaren van het digitale beeld van
de vingerafdrukken ten behoeve van de aanmaak en de afgifte van de
identiteitskaart, volgt uit artikel 6 van de wet van 19 juli 1991, zoals gewijzigd
door artikel 27 van de wet van 25 november 2018, en betreft een onontvankelijke
wettigheidskritiek.
Daarenboven heeft het Grondwettelijk Hof heeft in zijn arrest
nr. 2021/2 van 14 januari 2021 met betrekking tot verzoeksters’ bezwaren reeds
het volgende overwogen:
“2. Het gecentraliseerd bewaren van het digitale beeld van de
vingerafdrukken ten behoeve van de aanmaak en de afgifte van de
identiteitskaart
B.37. De verzoekende partijen bekritiseren het gecentraliseerd bewaren,
gedurende een maximumtermijn van drie maanden, van het digitale beeld
van de vingerafdrukken ten behoeve van de aanmaak en de afgifte van de
identiteitskaart. Zij betogen dat een dergelijke maatregel niet nodig is
aangezien het technisch mogelijk zou zijn de informatie rechtstreeks in de
chip op te nemen op het ogenblik dat de houder zijn identiteitskaart afhaalt.
Zij bekritiseren daarenboven de ontstentenis van adequate technische
maatregelen teneinde de integriteit en de vertrouwelijkheid van de aldus
bewaarde gegevens te waarborgen.
B.38.1. Uit de parlementaire voorbereiding blijkt dat, ten behoeve van de
aanmaak en de afgifte van de identiteitskaart, het digitale beeld van de
vingerafdrukken tijdelijk in een gecentraliseerde database wordt bewaard :
‘De vingerafdrukken zullen in geen geval opgeslagen of gecentraliseerd
worden, behalve voor de duur die nodig is om de identiteitskaart aan te
maken en af te geven, zoals ook geldt voor de andere gegevens op de kaart,
en in ieder geval niet langer dan 3 maanden. Zolang de kaart niet aan de
burger uitgereikt is, kan zij vernield worden of kunnen er fouten op
voorkomen, … en in dat geval zou een nieuwe kaart aangemaakt worden,
zonder dat de burger opnieuw naar zijn/haar gemeentebestuur moet gaan. Dit
wetsontwerp specificeert dat deze gegevens, na deze termijn, absoluut
moeten worden vernietigd en uit de database moeten worden verwijderd’
(Parl. St., Kamer, 2017-2018, DOC 54-3256/001, p. 34).
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-31/35
In de Kamercommissie heeft de minister van Veiligheid en Binnenlandse
Zaken uitgelegd dat de maximumtermijn van drie maanden voor het bewaren
van de gegevens wordt verantwoord door technische verplichtingen en dat de
vingerafdrukken worden gewist zodra de identiteitskaart is afgegeven:
‘Wat de vingerafdrukken betreft, vindt [het lid] dat de maximumtermijn
van 3 maanden voor de aanmaak van de identiteitskaart te lang is.
Het betreft hier technische verplichtingen. De termijn is trouwens
volledig gelijk aan die van de paspoorten en de vreemdelingenkaarten. Er is
dus niets nieuws onder de zon. Bovendien wordt uitdrukkelijk bepaald dat ze
slechts zolang mogen [bewaard] worden als nodig voor de aanmaak, met een
maximum van 3 maanden. Dat betekent dat van zodra de kaart werd
afgeleverd aan de burger, wat meestal binnen 1 tot 2 weken is, de
vingerafdrukken onmiddellijk worden gewist’ (Parl. St., Kamer, 2018-2019,
DOC 54-3256/003, p. 48).
B.38.2. Samen met de Ministerraad kan worden aangenomen dat het
centraliseren van de vingerafdrukken ten behoeve van de aanmaak en de
afgifte van de identiteitskaart, verantwoord is om redenen van veiligheid en
integriteit van de gegevens. Het centraliseren van de gegevens, in plaats van
het opnemen ervan op de chip van de identiteitskaart bij het afgeven daarvan,
biedt meer waarborgen wat de veiligheid en de integriteit ervan betreft. Het
risico op misbruik zou immers hoger zijn indien het mogelijk zou zijn de
vingerafdrukken in een identiteitskaart op te nemen binnen elk
gemeentebestuur van het land.
In dat opzicht is het bewaren van het digitale beeld van de
vingerafdrukken ‘gedurende de tijd die nodig is voor het aanmaken en
afgeven van de identiteitskaart en in elk geval niet langer dan drie maanden’
niet klaarblijkelijk buitensporig ten opzichte van de nagestreefde
doelstelling, namelijk de aanmaak en de afgifte van de identiteitskaart. Bij de
bestreden bepaling wordt uitdrukkelijk voorzien in de verplichting om de
gegevens na die periode te vernietigen en te verwijderen, hetgeen
veronderstelt dat zij definitief worden gewist, zoals in B.23.1 is vermeld.
Voor het overige staat het aan de Koning de adequate technische en
organisatorische maatregelen te nemen teneinde de integriteit en de
vertrouwelijkheid van de aldus bewaarde gegevens te waarborgen, ter
uitvoering van de delegaties die hem zijn verleend, zoals in B.23.2 is
vermeld.
B.38.3. De punten van kritiek die de verzoekende partij in de zaak nr.
7202 in haar memorie van antwoord richt tegen artikel 10, lid 3, van de
verordening (EU) 2019/1157, in zoverre het de bewaring van de gegevens
mogelijk maakt tot negentig dagen na het afgeven van het
identiteitsdocument, enerzijds, en langer dan negentig dagen voor andere
doelen dan die waarin is voorzien bij de verordening, anderzijds, zijn te
dezen niet relevant, aangezien de bestreden bepaling ‘enkel’ in de bewaring
van de gegevens voorziet ‘gedurende de tijd die nodig is voor het aanmaken
en afgeven van de identiteitskaart’ en in elk geval niet langer dan drie
maanden vanaf het nemen van het digitale beeld van de vingerafdrukken en
niet vanaf het afleveren van de identiteitskaart.
De bewering van diezelfde verzoekende partij volgens welke de
verordening (EU) 2019/1157, in samenhang gelezen met het
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-32/35
uitvoeringsbesluit C(2018) 7767 van de Europese Commissie van 30
november 2018 ‘tot vaststelling van de technische specificaties voor het
uniforme model voor verblijfstitels voor onderdanen van derde landen en tot
intrekking van Besluit C(2002) 3069’, niet de adequate technische en
organisatorische maatregelen zou bevatten teneinde de veiligheid van de
bewaarde vingerafdrukken te verzekeren, is niet gestaafd. Rekening houdend
met hetgeen in B.38.2 is vermeld, is die kritiek in elk geval te dezen niet
relevant.
B.39. De in B.37 aangehaalde grieven zijn dus niet gegrond. Rekening
houdend met hetgeen in B.38.3 is vermeld, dient aan het Hof van Justitie niet
de door de verzoekende partij in de zaak nr. 7202 voorgestelde prejudiciële
vraag over de geldigheid van artikel 10, lid 3, van de verordening (EU)
2019/1157 te worden gesteld.”
18.2.
Het tweede middelonderdeel wordt verworpen.
19.1.
Mede gelet op het gestelde onder randnummer 17.1 en volgende
bij de beoordeling van het eerste middelonderdeel, maken de verzoekende partijen
in hun verzoekschrift niet op afdoende wijze duidelijk welke moeilijkheden de
door hen geviseerde artikelen 3 en 4 van het bestreden besluit voor minderjarigen
zouden creëren, en dat een en ander een aparte procedure zou vereisen. Zij tonen
niet aan, noch maken zij aannemelijk, dat de afname van digitale vingerafdrukken
voor een identiteitskaart een dermate moeilijk te begrijpen of delicaat karakter zou
hebben voor minderjarigen dat zich een aparte procedure voor hen zou opdringen.
19.2.
Het derde middelonderdeel wordt verworpen.
Het middel wordt in zijn geheel verworpen.
VI. Kosten
21.1.
Artikel 30/1 § 2, RvS-wet bepaalt:
Ҥ 2. De afdeling bestuursrechtspraak kan, bij met bijzondere redenen
omklede beslissing, de vergoeding verlagen of verhogen, zonder echter de
door de Koning voorziene maximale en minimale bedragen te
overschrijden. In haar beoordeling houdt ze rekening met:
1° de financiële draagkracht van de in het ongelijk gestelde partij, om het
bedrag van de vergoeding te verlagen;
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-33/35
2° de complexiteit van de zaak;
3° de kennelijk onredelijke aard van de situatie.”
21.2.
De verzoekende partijen vragen in hun memorie van
wederantwoord om in het geval van een verwerping van het beroep veroordeeld te
worden tot het minimumbedrag van de rechtsplegingsvergoeding van 140 euro, om
reden dat zij “beiden verenigingen zonder winstoogmerk [zijn], die over beperkte
financiële middelen beschikken, in het bijzonder in vergelijking met verwerende
partij”.
21.3.
De verzoekende partijen, die uitvoerige procedurestukken
hebben ingediend met de bijstand van meerdere raadslieden, tonen niet concreet
aan dat zij niet over de financiële draagkracht zouden beschikken om als in het
ongelijk
gestelde
partijen
de
door
de
verwerende
partij
gevraagde
basisrechtsplegingsvergoeding te betalen.
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het beroep.
-
De verzoekende partijen worden verwezen in de kosten van de vordering
tot schorsing en het beroep tot nietigverklaring, begroot op een rolrecht van
800 euro, een bijdrage van 40 euro en een rechtsplegingsvergoeding van
924 euro, die verschuldigd is aan de verwerende partij.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-34/35
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op vijftien oktober tweeduizend
vierentwintig, door de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
Johan Lust,
kamervoorzitter,
Jan Clement,
staatsraad,
Stephan De Taeye,
staatsraad,
bijgestaan door
Karin Meerschaut,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Karin Meerschaut
Johan Lust
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.046
X-17.674-35/35