Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143 (2024-10-22)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 261.143 van 22 oktober 2024 Openbaar ambt - Federale en lokale
politie – Reglementen Beslissing : Vernietiging bekendmaking
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
XIIe KAMER
ARREST
nr. 261.143 van 22 oktober 2024
in de zaak A. 239.716/XII-9676
In zake :
het VRIJ SYNDICAAT VOOR HET OPENBAAR AMBT
(VSOA)
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Peter Crispyn
kantoor houdend te 9030 Mariakerke
Mazestraat 16
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
de BELGISCHE STAAT, vertegenwoordigd door
- de minister van Binnenlandse Zaken
- de minister van Justitie, belast met Noordzee
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Nathanaëlle Kiekens, Lieselotte Schellekens
en Elise Myin
kantoor houdend te 1000 Brussel
Loksumstraat 25
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 28 juli 2023, strekt tot de
nietigverklaring van het koninklijk besluit van 29 juni 2023 ‘tot wijziging van het
RPPol betreffende de non-activiteit voorafgaand aan de pensionering’.
II. Verloop van de rechtspleging
Bij arrest nr. 257.169 van 10 augustus 2023 is de vordering tot
schorsing van de tenuitvoerlegging bij uiterst dringende noodzakelijkheid van het
bestreden besluit verworpen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
XII-9676-1/23
Bij arrest nr. 258.567 van 24 januari 2024 is de vordering tot
schorsing van de tenuitvoerlegging van het bestreden besluit verworpen.
De verzoekende partij heeft een verzoekschrift tot voortzetting
van de rechtspleging ingediend.
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord
ingediend en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord
ingediend.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Werner Weymeersch heeft een
verslag opgesteld.
De verwerende partij heeft een verzoek tot voortzetting van het
geding en een laatste memorie ingediend. De verzoekende partij heeft een laatste
memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 17 oktober 2024.
Staatsraad Ann Coolsaet heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Peter Crispyn, die verschijnt voor de verzoekende
partij en advocaat Elise Myin, die verschijnt voor de verwerende partij, zijn
gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Werner Weymeersch heeft een
met dit arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
XII-9676-2/23
III. Feiten
In
het
arrest
nr.
258.567
van
24
januari
2024
(ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.567), waarbij de vordering tot schorsing van de
tenuitvoerlegging van de bestreden beslissing is verworpen, worden de feiten als
volgt weergegeven:
“3.1. Het Grondwettelijk Hof heeft met zijn arrest nr. 103/2014 van 10 juli 2014 de
regeling vernietigd waarbij, onder meer, een gunstiger pensioenstatuut werd
toegekend aan de gewezen personeelsleden van de rijkswacht, dan aan de overige
personeelsleden van de politie. Het Hof was van oordeel dat de politiehervorming
van 2001 naar één geïntegreerde politiedienst, gestructureerd op twee niveaus een
dergelijk verschil in behandeling niet langer kon verantwoorden. Bijgevolg
vernietigde het Hof de gehele preferentiële pensioenregeling voor bepaalde leden
van het operationeel kader van de geïntegreerde politie.
3.2. Daaropvolgend werd het koninklijk besluit van 9 november 2015 ‘houdende
bepalingen inzake het eindeloopbaanregime voor personeelsleden van het
operationeel kader van de geïntegreerde politie’ (hierna: het koninklijk besluit van 9
november 2015) uitgevaardigd. Ingevolge artikel 6 van het koninklijk besluit van 9
november 2015 werd artikel XII.XIII.1 RPPol ingevoerd om te ‘remediëren’ na het
hiervoor vermelde arrest van het Grondwettelijk Hof.
Artikel XII.XIII.1 RPPol luidt:
‘Deel XIIbis. De non-activiteit voorafgaand aan de pensionering
Art. XII.XIII.1. Het personeelslid van het operationeel kader dat een preferentiële
vervroegde pensioenleeftijd van 54, 56 of 58 jaar genoot vóór 10 juli 2014 heeft
recht op een non-activiteit voorafgaand aan de pensionering voor zover het ook aan
de volgende voorwaarden voldoet:
1° de leeftijd van 58 jaar hebben bereikt;
2° bij de aanvang van de non-activiteit, ten minste twintig aanneembare dienstjaren
in de openbare sector tellen voor de opening van het recht op pensioen, met
uitsluiting van de bonificaties voor studies en van andere periodes die voor de
vaststelling van de wedde in aanmerking worden genomen;
3° op het einde van de non-activiteit, die een maximale duur van vier jaar heeft,
voldoen aan de voorwaarden om aanspraak te maken op vervroegd pensioen,
vermeld in artikel 46 van de wet van 15 mei 1984 houdende maatregelen tot
harmonisering van de pensioenregelingen. In afwijking van het eerste lid, 1°,
moeten de officieren die vóór 10 juli 2014 een preferentiële vervroegde
pensioenleeftijd van 58 jaar hadden, op het ogenblik van het aanvatten van de
non-activiteit voorafgaand aan de pensionering de leeftijd hebben van ten minste
60 jaar.’
In het verslag aan de Koning (BS 26 juli 2023, ed. 2, blz. 62658) wordt nog vermeld
dat conform het regeerakkoord, de uittrederegeling in ieder geval geldt tot en met
2019.
3.3. Het protocolakkoord 537/1 van 28 januari 2022 vermeldt met betrekking tot de
regeling van de non-activiteit voorafgaand aan de pensionering (hierna: NAVAP)
het volgende:
‘1. Reglementaire basis NAVAP
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
XII-9676-3/23
Art. XII.XIII.1. RPPol: Het personeelslid van het operationeel kader dat een
preferentiële vervroegde pensioenleeftijd van 54, 56 of 58 jaar genoot vóór 10 juli
2014 heeft recht op een non-activiteit voorafgaand aan de pensionering voor zover
het ook aan de volgende voorwaarden voldoet:
1° de leeftijd van 58 jaar hebben bereikt;
2° bij de aanvang van de non-activiteit, ten minste twintig aanneembare dienstjaren
in de openbare sector tellen voor de opening van het recht op pensioen, met
uitsluiting van de bonificaties voor studies en van andere periodes die voor de
vaststelling van de wedde in aanmerking worden genomen;
3° op het einde van de non-activiteit, die een maximale duur van vier jaar heeft,
voldoen aan de voorwaarden om aanspraak te maken op vervroegd pensioen,
vermeld in artikel 46 van de wet van 15 mei 1984 houdende maatregelen tot
harmonisering van de pensioenregelingen.
Het Koninklijk Besluit van 9 november 2015 houdende bepalingen inzake het
eindeloopbaanregime voor personeelsleden van het operationeel kader van de
geïntegreerde politie voorziet in het Verslag aan de Koning dat “… de politie in een
vergelijkbare toestand (wordt) geplaatst als die van de andere veiligheidssectoren,
zijnde met een eigen uittrederegeling die zal gelden tot alle regelingen van
vervroegde uittreding in de federale openbare sector, met inbegrip van dit besluit,
aangepast worden in uitvoering van het Regeerakkoord en nadat besprekingen
werden gevoerd in het Nationaal Pensioencomité over de zware beroepen”.
2. Conclusie
In het raam van de kwantitatieve sectorale onderhandelingen en bij wijze van
tijdelijk tussenakkoord, hechten de overheid en de instemmende representatieve
vakbonden (ACOD/ACV/NSPV en VSOA) hun akkoord aan de inhoud van
voorliggende fiche, met hun respectieve opmerkingen zoals gevoegd bij dit
protocol.
De Minister erkent dat de bestaande regeling voor non-activiteit voorafgaand aan de
pensionering (of NAVAP), zoals vormgegeven door het KB van 9 november 2015,
een essentieel onderdeel is van de onderhandelingen voor de vakbonden. Binnen het
huidige, bovenvermelde (KB), kader zal er gezocht worden naar methoden om de
NAVAP te optimaliseren richting bijkomende activering van de betrokken
doelgroep, om de kostprijs ervan in de toekomst te verminderen. Daarbij zal ook
rekening gehouden worden met de bestaande uittrederegelingen voor andere zware
beroepen bij de overheid en de besprekingen binnen de federale regering over een
globale pensioenhervorming.’
3.4. De ‘Notificaties meerjarenbegroting 2023-2024’ vermelden met betrekking tot
de NAVAP het volgende (blz. 43-44):
‘Sectoraal akkoord Geïntegreerde Politie – NAVAP
Gevolg gevend aan de beslissing van de ministerraad van 1 april 2022, wordt met
ingang van 1 oktober 2023 de pecuniaire herwaardering ter uitvoering van het
sectoraal akkoord GPI geïmplementeerd. Op 1 oktober 2023 zal een eerste stap
genomen worden inzake de uitvoering van het sectoraal akkoord (45%), op
1 oktober 2024 de volgende stap (90%) en vanaf 1 oktober 2025 (100%) zal het
akkoord op kruissnelheid worden uitgevoerd.
Dit gebeurt via een structurele vermeerdering op de personeelskredieten van de
federale politie en middels bijkomende dotaties aan de lokale politiezones, met als
doel hen voor 100% te compenseren.
De eventuele meerkost die voortvloeit uit de implementatie van het kwalitatief luik
van het sectoraal akkoord GPI gebeurt binnen de bestaande kredieten.
De kredieten voorzien voor het sectoraal akkoord GPI van zowel de federale als de
lokale politie worden geblokkeerd in afwachting van validering door de
ministerraad van een ontwerp van koninklijk besluit van de minister van
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
XII-9676-4/23
Binnenlandse Zaken met betrekking tot de uitdoving van NAVAP, volgens het
hiernavolgend schema (gespreid t.e.m. 2030):
- de leeftijd van 58 jaar, voorzien in art. 12.13.1., eerste lid, 1° van het koninklijk
besluit van 30 maart 2001 wordt vervangen door de leeftijd van
• 58 jaar en 6 maanden vanaf 1 oktober 2023;
• 59 jaar vanaf 1 oktober 2025;
• 59 jaar en 6 maanden vanaf 1 oktober 2027;
• 60 jaar vanaf 1 januari 2030,
- de leeftijd van 60 jaar, voorzien in art. 12.13.1., tweede lid, van hetzelfde
koninklijk besluit wordt vervangen door de leeftijd van
• 60 jaar en 6 maanden vanaf 1 oktober 2023;
• 61 jaar vanaf 1 oktober 2025;
• 61 jaar en 6 maanden vanaf 1 oktober 2027;
• 62 jaar vanaf 1 januari 2030,
- de maximale duur van NAVAP, die heden 4 jaar bedraagt, wordt vervangen door
een maximale duur van
• 3,5 jaar vanaf 1 oktober 2023;
• 3 jaar vanaf 1 oktober 2025;
• 2,5 vanaf 1 oktober 2027;
• 2 jaar vanaf 1 januari 2030,
- In afwijking van artikel 12.13.1., wordt het recht op een non-activiteit voorafgaand
aan de pensionering afgeschaft voor personeelsleden van het operationeel kader en
officieren die ten laatste op 31.12.2030 niet voldoen aan de voorwaarden voor het
recht op een dergelijke non-activiteit voorafgaand aan de pensionering.
De budgettaire middelen van 15.627 kEUR per jaar die werden voorzien in de
notificaties van de begrotingsopmaak 2022 voor het federale luik van het NAVAP
systeem, zullen op basis van het uitdovingsschema hierboven verminderd worden.
Deze middelen zullen gebruikt worden ter financiering van het sectoraal akkoord.
De budgettaire middelen zullen voorzien worden binnen de algemene
interdepartementale provisie om bij een […] finale verdeling over basisallocatie
te worden herverdeeld.
Budgettaire kost: (BA 06.90.10.01.00.01)
2023 : 15.300 kEUR
2024 : 76.500 kEUR
2025 : 125.800 kEUR
Vanaf 2026 : 136.000 kEUR’
3.5. Op basis hiervan wordt een ontwerp van koninklijk besluit uitgewerkt dat wordt
voorgelegd aan het onderhandelingscomité 567 voor de politiediensten op
11 januari 2023. De notulen van de vergadering van dat onderhandelingscomité
vermelden:
‘De voorzitter opent de vergadering. Op 18 oktober 2022 heeft de Ministerraad na
het budgettair conclaaf beslist dat er een uitdoofscenario moest uitgetekend worden
voor de NAVAP. Het voorliggend OKB is de weerslag van die beslissing van de
voltallige regering.
[…]
De voorzitter antwoordt dat hij geen onderhandelingsmarge heeft met betrekking tot
dit dossier. Hij herhaalt de rechtsgeldigheid van zowel de uitnodiging als de
samenstelling van de overheidsdelegatie (zie notulen HOC 325).
[…]
Het NSPV en de ACOD hekelen de manier van werken: dit is geen onderhandeling,
maar een tekst opleggen en het schrappen van een verworven recht.
Het NSPV vraagt naar de motivering van de voorzitter om niet verder te
onderhandelen over dit OKB. Het dringt aan op de correcte uitvoering van het
sectoraal akkoord.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
XII-9676-5/23
De ACOD vraagt de positie van de Minister van Pensioenen. Waarom is deze niet
aanwezig of vertegenwoordigd op dit OCP?
Het ACV vraagt duidelijkheid: bestaat het sectoraal akkoord nog dat werd
ondertekend door het VSOA en het NSPV? Het ACV heeft alle vertrouwen in de
overheid en haar vertegenwoordigers verloren. Het vreest dat de harde wijze waarop
de overheid zich nu opstelt, nefast zal zijn voor onderhandelingen in de toekomst.
Het vertrouwen terug opbouwen zal moeilijk worden. Bovendien wordt het imago
van de overheid én de politie op deze manier door het slijk gehaald.
De voorzitter legt uit dat de dringendheid wel degelijk bestaat omdat de geplande
loonsverhoging in de begroting in evenwicht moet zijn en dit door het schrappen
van de NAVAP. De begrotingscontrole wordt uitgevoerd begin april.
De voorzitter last een pauze in.
Na de pauze stelt de voorzitter dat de overheid bij haar beslissing blijft: dit OKB ligt
voor ter onderhandeling, maar er is geen marge. Worden er in de toekomst
pensioenregelingen uitgewerkt voor bepaalde categorieën van beroepen, dan is het
niet ondenkbaar dat de politie daarin opgenomen zal worden.
De ACOD begrijpt niet dat de overheid de NAVAP en de hervalorisering aan elkaar
linkt. Volgens hem zet de overheid op deze manier de personeelsleden tegen elkaar
op. De ACOD heeft van bij het begin van de sectorale onderhandelingen gemeend
dat er geen budget beschikbaar was, dit blijkt nu en de geloofwaardigheid van de
minister van Binnenlandse Zaken daalt verder.
Het NSPV zegt duidelijk dat deze manier van “onderhandelen” tegen elke vorm van
sociaal overleg ingaat. Dit gaat ook in tegen de Europese wetgeving. De
vakorganisaties zullen de overheid dan op een ander forum laten dagvaarden.
De vakorganisaties willen dat de voogdijministers en de minister van Pensioenen
zelf aanwezig zijn om dit debat ten gronde te voeren.
Het ACV stelt vast dat het voorliggende OKB geen enkele budgettaire impact heeft.
De kern en de regering worden dus niet correct geïnformeerd en beide thema’s zijn
onterecht door de overheid aan elkaar gelinkt. De politie wordt niet correct
behandeld en de voorzitter verklaart op deze manier de oorlog aan de
vakorganisaties.
Het VSOA ergert zich aan de leugens van de overheid. In dit dossier, maar ook bv.
in het dossier HINP BS. De voorzitter plaatst het op de agenda van het OCP 568
voor onderhandelingen, terwijl het dossier al in het pleegvormentraject zit.
De ACOD zal andere publieke sectoren betrekken in deze stakingsaanzeggingen en
dreigt ermee het land lam te leggen en stakingspiketten te organiseren voor onder
andere de Kroontuinen en het RAC.
De vakorganisaties vragen duidelijkheid: zal de overheid haar eigen sectoraal
protocolakkoord niet respecteren?
De voorzitter zegt dat hij niet antwoordt op deze vraag.
Het NSPV en het VSOA stellen dat ze enkel een mandaat hebben om met de
voogdijministers te onderhandelen. De vakorganisaties zijn het vertrouwen in de
vertegenwoordigers die vandaag aanwezig zijn helemaal kwijt. Ze begrijpen
trouwens niet dat de Ministers voor zo’n belangrijk dossier niet zelf aanwezig zijn.
De ACOD stelt vast dat de voorzitter geen politiek mandaat heeft om te
onderhandelen. Het eist bovendien de aanwezigheid van de Minister van
Pensioenen als het over deze materie gaat.
Het ACV vraagt het standpunt van de VCLP.
De VCLP antwoordt dat zowel de VCLP als de Raad van Burgemeesters een
negatief advies hebben gegeven over dit dossier. De Minister is hiervan op de
hoogte.
De voorzitter zegt te laten akteren dat de vakorganisaties weigeren te
onderhandelen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
XII-9676-6/23
De vakorganisaties vinden deze zin niet correct: het punt moet in voortzetting
worden geplaatst zodat over de inhoud van dit dossier kan onderhandeld worden
met de juiste mensen rond tafel, nl. de voogdijministers en de minister van
Pensioenen. Het is de voorzitter die zelf stelt geen marge te hebben en dus per
definitie niet de correcte persoon is om deze onderhandelingen te voeren.
De ACOD vraagt naar de cijfergegevens in verband met de NAVAP. Hoeveel
personeelsleden zijn betrokken?
(…)
DGR/Legal licht toe dat bij absoluut onveranderde omstandigheden vanaf 2032
ongeveer 1.000 personeelsleden uit de boot zullen vallen, vanaf 2040 zal dit aantal
dalen naar een 500-tal.
Het ACOD is niet tevreden met deze vage schatting en wil concrete cijfers in een
duidelijke tabel, zoals dit vroeger ook gebeurde.
Het VSOA stelt vast dat er dus geen nauwkeurige berekeningen bestaan en dat de
budgettaire pasmunt die gebruikt wordt, ook alweer een leugen betreft. Het
betwijfelt sterk of de Lokale Politie zo’n groot aantal aangepaste functies kan
voorzien binnen hun korps, het betwijfelt ook sterk of DGR daartoe in staat is voor
de Federale Politie.
Het wil aanvullend weten hoeveel aangepaste functies er gecreëerd zijn, hoeveel
aangepaste functies nu worden ingevuld en hoeveel budget hiervoor in de toekomst
moet voorzien worden.
DGR antwoordt dat DRP werkt aan een geüpdatete lijst met aangepaste functies. De
berekende prognoses voor de Federale Politie bestaan en zijn correct, de financiële
impactprognoses bestaan voor zowel het huidig systeem als het uitdoorscenario.
De vakorganisaties begrijpen niet dat deze informatie niet wordt toegevoegd als
documentatie voor dit OCP. Ook de regering en de Kern is niet op de hoogte van de
cijfermatige details. Het is onbekend wat dit de Staat zal kosten of opbrengen. Op
welke basis wordt de link met de loonsverhoging in het sectoraal akkoord gelegd.
De gemoederen raken verhit.
De vakorganisaties eisen:
- de aanwezigheid van de minister van Justitie, de Minister van Binnenlandse Zaken
en de Minister van Pensioenen;
- de ter beschikking stelling van de bestaande documentatie;
- de overmaking van de gedetailleerde cijfergegevens;
- de overmaking van het advies van de VCLP en de Raad van Burgemeesters;
- het op de hoogte brengen van de Regering van dit punt.
De voorzitter onderbreekt de vergadering.
Na de onderbreking stelt de voorzitter dat hij de vergadering afsluit. Hij vraagt het
standpunt van de vakorganisaties.
De vakorganisaties antwoorden dat de onderhandelingen niet kunnen afgesloten
worden, omdat:
- de voltallige documentatie niet werd overgemaakt;
- de vakorganisaties enkel een mandaat hebben om te onderhandelen met de
voogdijministers.
De voorzitter neemt hier akte van.’
3.6. Op 29 juni 2023 wordt het koninklijk besluit ‘tot wijziging van het RPPol
betreffende de non-activiteit voorafgaand aan de pensionering’ genomen (BS 26 juli
2023, ed. 2, blz. 62659). Het luidt:
‘Artikel 1. Artikel XII.XIII.1 RPPol, ingevoegd bij het koninklijk besluit van
9 november 2015, wordt vervangen als volgt:
“Art. XII.XIII.1. Het personeelslid van het operationeel kader dat een preferentiële
vervroegde pensioenleeftijd van 54, 56 of 58 jaar genoot vóór 10 juli 2014 heeft
recht op een non-activiteit voorafgaand aan de pensionering voor zover het uiterlijk
op 31 december 2030 ook aan de volgende voorwaarden voldoet:
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
XII-9676-7/23
1° de leeftijd van 58 jaar hebben bereikt, verhoogd naar ten minste:
a) 58 jaar en 6 maanden vanaf 1 oktober 2023;
b) 59 jaar vanaf 1 oktober 2025;
c) 59 jaar en 6 maanden vanaf 1 oktober 2027;
d) 60 jaar vanaf 1 januari 2030;
2° bij de aanvang van de non-activiteit, ten minste twintig aanneembare dienstjaren
in de openbare sector tellen voor de opening van het recht op pensioen, met
uitsluiting van de bonificaties voor studies en van andere periodes die voor de
vaststelling van de wedde in aanmerking worden genomen;
3° op het einde van de non-activiteit voldoen aan de voorwaarden om aanspraak te
maken op vervroegd pensioen, vermeld in artikel 46 van de wet van 15 mei 1984
houdende maatregelen tot harmonisering van de pensioenregelingen, waarbij de
non-activiteit een maximale duur heeft van vier jaar, verminderd naar:
a) 3 jaar en 6 maanden vanaf 1 oktober 2023;
b) 3 jaar vanaf 1 oktober 2025;
c) 2 jaar en 6 maanden vanaf 1 oktober 2027;
d) 2 jaar vanaf 1 januari 2030.
In afwijking van het eerste lid, 1°, moeten de officieren die vóór 10 juli 2014 een
preferentiële vervroegde pensioenleeftijd van 58 jaar hadden, op het ogenblik van
het aanvatten van de non-activiteit voorafgaand aan de pensionering de leeftijd
hebben van ten minste 60 jaar, verhoogd naar ten minste:
a) 60 jaar en 6 maanden vanaf 1 oktober 2023;
b) 61 jaar vanaf 1 oktober 2025;
c) 61 jaar en 6 maanden vanaf 1 oktober 2027;
d) 62 jaar vanaf 1 januari 2030.”.
Art. 2. Dit besluit treedt in werking op 1 oktober 2023.
Art. 3. Deel XII.bis van het RPPol, ingevoegd bij het koninklijk besluit van
9 november 2015, treedt buiten werking op 31 december 2032.’
Dit is het bestreden besluit.”
IV. Onderzoek van het enig middel
Standpunt van de partijen
De verzoekende partij voert in het verzoekschrift de schending
aan van artikel 3 van de wet van 24 maart 1999 ‘tot regeling van de betrekkingen
tussen de overheid en de vakverenigingen van het personeel van de politiediensten’
(hierna: wet van 24 maart 1999). Zij zet onder meer uiteen dat de bevoegde
overheid de ontwerpen en grondregelingen van onder andere het administratief
statuut, waaronder de regeling van de administratieve standen, alleen kan
vaststellen na onderhandeling met de representatieve vakorganisaties in het
daartoe opgerichte comité. Het bestreden besluit inzake de non-activiteit
voorafgaand
aan
de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
pensionering
(hierna:
de
NAVAP)
is
aldus
XII-9676-8/23
onderhandelingsmaterie. Volgens de verzoekende partij is het bestreden besluit
slechts “[p]uur voor de vorm” aan onderhandeling onderworpen, maar is er van
volwaardige onderhandelingen zoals bedoeld door de wetgever geen sprake
geweest. Ter ondersteuning van dit standpunt voert de verzoekende partij drie
argumenten aan. Ten eerste wijst zij erop dat uit het protocol blijkt dat voor de
vakorganisaties de onderhandelingen niet konden worden afgesloten omdat zij
noodzakelijke documentatie niet ontvingen, met name 1) de bestaande
documentatie, 2) de gedetailleerde cijfergegevens en 3) de negatieve adviezen van
de Vaste Commissie van de Lokale Politie (hierna: de VCLP) en van de Raad van
Burgemeesters. Ondanks de vraag naar deze documentatie en informatie, nodig om
een onderbouwd standpunt te kunnen innemen en een grondige bespreking te
kunnen voeren, is de verwerende partij zonder meer overgegaan tot het
uitvaardigen van het bestreden besluit. Als tweede argument voert de verzoekende
partij aan dat de overheid tot tweemaal toe uitdrukkelijk heeft verklaard dat er geen
onderhandelingsmarge was, waarmee de overheid liet verstaan dat het standpunt
dat de representatieve vakorganisaties zouden innemen totaal irrelevant was.
Volwaardige onderhandelingen vereisen dat de representatieve vakorganisaties de
gelegenheid krijgen om een onderbouwd standpunt in te nemen en te verdedigen
en dat daarover op een ernstige wijze wordt onderhandeld waarbij de verschillende
standpunten worden in acht genomen. Als de overheid aangeeft dat aan het
ontwerpbesluit niets kan worden veranderd, is er geen sprake van echte
onderhandelingen. Ten derde wijst de verzoekende partij erop dat de
representatieve vakorganisaties de aanwezigheid van de voogdijministers eisten
om te onderhandelen. Deze eis was ingegeven door de polemiek naar aanleiding
van het “sectoraal akkoord politie 2022”, waarbij de minister van Justitie
naderhand verklaarde dat de namens hem tijdens de onderhandelingen aanwezige
persoon niet door hem zou zijn gemandateerd. De representatieve vakorganisaties
wensten te vermijden dat dit zich zou herhalen. De aanwezigheid van de ministers
was des te meer vereist, daar de overheidsdelegatie aangaf niet te mogen
onderhandelen over de inhoud van het ontwerpbesluit, terwijl de representatieve
vakorganisaties waarachtige onderhandelingen wilden voeren. Tot slot voert de
verzoekende partij aan dat één en ander des te stringenter moet worden beoordeeld,
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
XII-9676-9/23
daar het recht op collectief onderhandelen een in artikel 23 van de Grondwet
opgenomen grondrecht is.
In de memorie van antwoord voert de verwerende partij aan dat
zij de op haar rustende onderhandelingsplicht wel degelijk heeft nageleefd. Zij
heeft getracht te onderhandelen met de representatieve vakorganisaties en daarbij
de relevante documentatie gevoegd, doch de vakorganisaties hebben geweigerd
om over de voorgestelde regelgeving te onderhandelen. Na een toelichting bij de
toepasselijke regelgeving besluit de verwerende partij dat over het bestreden
besluit weliswaar moest worden onderhandeld, maar dat die onderhandelingsplicht
niet moet worden “overdreven”. Een “niet-extensieve interpretatie” van het begrip
onderhandelingen is vereist, gelet op “de remmende invloed op het normale spel
van de wet”. De onderhandelingsplicht strekt ertoe de representatieve
vakorganisaties de kans te geven hun standpunt te uiten, maar houdt niet in dat een
akkoord moet worden gevonden. De onderhandelingsplicht is een loutere
inspanningsverbintenis. Verder leidt de afwezigheid van één of meer regelmatig
opgeroepen leden niet tot de ongeldigheid van de onderhandelingen. Vervolgens
licht de verwerende partij toe dat te dezen de onderhandelingsplicht is nageleefd.
Zij wijst vooreerst op de context van de onderhandelingen, waaronder de
beslissing van de Ministerraad dat de meerkost van de loonsverhoging, voorwerp
van het protocolakkoord 537/1 van 28 januari 2022, moest worden gefinancierd en
gecompenseerd door de geleidelijke uitdoving van de NAVAP. De uitdoving van
de NAVAP – voorwerp van het bestreden besluit – is volgens de verwerende partij
dus ingegeven door “noodzakelijke budgettaire beslissingen”. In het licht daarvan
werd
een
ontwerp
van
koninklijk
besluit
voorgelegd
aan
het
onderhandelingscomité van 11 januari 2023. Daarbij moest de verwerende partij
aangeven dat de budgettaire ruimte om het ontwerp aan te passen beperkt was. De
notulen van de vergadering van het onderhandelingscomité 567 van 11 januari
2023 benadrukken dit volgens de verwerende partij en het is in deze context dat de
voorzitter antwoordde dat er “geen onderhandelingsmarge” was. Dit hield volgens
de verwerende partij echter niet in dat het niet mogelijk was om over “de
modaliteiten van de uitdoofregeling” te onderhandelen, weliswaar “met respect
voor de budgettaire context”. Zij wijst erop dat het standpunt dat er geen
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
XII-9676-10/23
onderhandelingsmarge was, in het navolgend onderhandelingscomité 568 van
18 januari 2023 verder werd toegelicht door een boodschap van het kabinet
Binnenlandse Zaken voor te lezen, en geenszins impliceerde dat er niet kon worden
onderhandeld over het uitdoofscenario zelf, maar veeleer dat deze onderhandeling
over een matiging van de voorgestelde NAVAP-uitdoofregeling niet los stond van
een mogelijke heronderhandeling van de voorwaardelijk overeengekomen
loonsverhoging. Volgens de verwerende partij koos geen van de representatieve
vakorganisaties ervoor om over specifieke punten inzake de NAVAP nog
onderhandelingen te voeren en blijkt dit uit het “verdere verloop van de
onderhandelingen”. De verwerende partij wijst erop dat uit de notulen van de
vergadering van 11 januari 2023 blijkt dat de voorzitter wel de vergadering afsloot,
maar niet de onderhandelingen, en dat het de representatieve vakorganisaties
vrijstond om de onderhandelingen over het ontwerp verder te zetten in een
navolgende vergadering of opmerkingen te geven, binnen de periode van 30 dagen
bedoeld in artikel 25 van het koninklijk besluit van 28 september 1984 ‘tot
uitvoering van de wet van 19 december 1974 tot regeling van de betrekkingen
tussen de overheid en de vakbonden van haar personeel’. Volgens de verwerende
partij werd wel degelijk getracht de onderhandelingen verder te zetten op het
daaropvolgende onderhandelingscomité 568 van 18 januari 2023, wat blijkt uit de
toevoeging van een agendapunt over de “regelmatigheid van de werking van het
OCP en NAVAP”. Het is de verzoekende partij die namens het gemeenschappelijk
vakbondsfront
aankondigde
“niet
meer
deel
te
nemen
aan
de
onderhandelingscomités, de overlegcomités en de werkgroepen die eruit
voortvloeien”. Volgens de verwerende partij is dan ook aan de vormvereiste van de
onderhandelingsplicht voldaan. De afgevaardigden van de representatieve
vakorganisaties werden op regelmatige wijze uitgenodigd, zij ontvingen de
beschikbare informatie, zij kregen de kans hun standpunt kenbaar te maken en zij
deden dat ook. Het was vervolgens hun eigen keuze om afwezig te blijven en geen
opmerkingen te formuleren bij het ontwerp van de tekst van protocol 569/1. De
representatieve vakorganisaties kunnen niet vereisen dat de voogdijministers
persoonlijk deelnemen aan de onderhandelingen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
XII-9676-11/23
In de laatste memorie herneemt de verwerende partij in wezen
haar argumentatie zoals uiteengezet in de memorie van antwoord. De verwerende
partij voegt daaraan toe dat het auditoraatsverslag een verkeerde definitie van het
begrip “onderhandelingen” hanteert. Er moet geen beroep worden gedaan op de
ruimere
definitie
in
“van
Dale”,
daar
de
regelgeving
het
begrip
“onderhandelingen” zelf voldoende duidt en wel in de zin zoals door de
verwerende partij in de memorie van antwoord uiteengezet. De verwerende partij
handhaaft dan ook het standpunt dat er daadwerkelijk onderhandelingen hebben
plaatsgevonden.
Beoordeling
Artikel 3 van de wet van 24 maart 1999 luidt:
“Behoudens in de door de Koning bepaalde spoedgevallen en in de andere door
Hem bepaalde gevallen, kunnen de bevoegde overheden alleen na onderhandeling
met de representatieve vakorganisaties in het daartoe opgerichte comité, vaststellen:
1° de ontwerpen en de grondregelen met betrekking tot:
a) het administratief statuut, met inbegrip van de vakantie- en verlofregeling en het
uniform;
[…]
De Koning wijst de in het eerste lid, 1°, bedoelde grondregelingen aan, met opgave,
hetzij van de daarin behandelde aangelegenheden, hetzij van de daarin opgenomen
bepalingen. Aan de daartoe vast te stellen besluiten gaan de in dit artikel
voorgeschreven onderhandelingen vooraf.
[…].”
Artikel 2 van het koninklijk besluit van 8 februari 2001 ‘tot
aanwijzing van de grondregelingen in de zin van artikel 3, eerste lid, 1°, van de wet
van 24 maart 1999 tot regeling van de betrekkingen tussen de overheid en de
vakverenigingen van het personeel van de politiediensten’ (hierna: koninklijk
besluit van 8 februari 2001) bepaalt:
“Als grondregelingen in verband met het administratief statuut worden beschouwd,
de regels tot vaststelling van:
[…]
12° de administratieve standen, de omstandigheden waardoor ze worden bepaald en
hun gevolgen op de toestand van de personeelsleden met inbegrip van de regeling
inzake vakantie of verlof of ter beschikkingstelling;
[…].”
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
XII-9676-12/23
De
wettelijke
verplichting
om
over
welbepaalde
aangelegenheden, zoals te dezen de wijziging van de regeling inzake de NAVAP,
vooraf met de representatieve vakorganisaties te onderhandelen, vloeit voort uit
artikel 3 van de wet van 24 maart 1999, samengelezen met artikel 2, 12°, van het
koninklijk besluit van 8 februari 2001. Hierover bestaat tussen de partijen geen
betwisting.
Wel het voorwerp van betwisting is of te dezen, voorafgaand aan
het aannemen van het bestreden besluit, de wettelijke voorgeschreven
onderhandelingen daadwerkelijk zijn gevoerd. Om die vraag te kunnen
beantwoorden moet voorafgaand worden bepaald wat onder het begrip
‘onderhandeling’ in de zin van artikel 3 van de wet van 24 maart 1999 moet
worden verstaan.
De parlementaire voorbereiding van de wet van 24 maart 1999
benadrukt dat het de bedoeling was van de wetgever dat de sui-generisregeling van
de wet van 24 maart 1999 voor politieambtenaren “zo nauw mogelijk zou
aansluiten bij de regeling van gemeen recht zoals die is vervat in de wet van
19 december 1974 tot regeling van de betrekkingen tussen de overheid en de
vakbonden van haar personeel” (Memorie van toelichting, Parl.St. Kamer
1998-99, nr. 1959/1, 1). Het past derhalve om met het oog op de interpretatie van
de
draagwijdte
van
de
onderhandelingsplicht,
te
verwijzen
naar
de
wetsgeschiedenis van de laatstgenoemde wet.
Met artikel 2 van de wet van 19 december 1974 ‘tot regeling van
de betrekkingen tussen de overheid en de vakbonden van haar personeel’ (hierna:
wet van 19 december 1974) werd, in tegenstelling tot de voordien geldende
regeling
waarbij
de
vakorganisaties
formeel
enkel
moesten
worden
“geraadpleegd”, bewust een onderhandelingsplicht ingevoerd voor, onder meer, de
grondregelingen inzake het administratief statuut. De vakbondsraadpleging werd
immers als “voorbijgestreefd” beschouwd (Memorie van toelichting, Parl.St.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
XII-9676-13/23
Kamer 1970-71, nr. 889/1, 3). In het advies van de afdeling Wetgeving van de
Raad van State over deze bepaling leest men:
“De memorie van toelichting verklaart, en de Raad van State heeft er van zijn kant
al op gewezen, dat de onderhandelingsprocedure een substantieel vormvereiste is
voor de geldigheid van beslissingen van administratieve overheden.” (Parl.St.
Kamer 1970-71, nr. 889/1, 23).
De wet van 24 maart 1999 noch de wet van 19 december 1974,
die model stond voor de wet van 24 maart 1999, definieert de begrippen
‘onderhandelingen’ en ‘overleg’. In de memorie van toelichting van de wet van
19 december 1974 wordt hierover het volgende overwogen:
“Ten aanzien van de onderhandeling is het van belang erop te wijzen dat zij
neerkomt op een grondige bespreking van de onderzochte kwesties met
inachtneming van de verschillende ingenomen standpunten.
De deelnemende partijen – en de vertegenwoordigers van de overheid vormen
slechts één partij in tegenstelling met de afvaardigingen van de vakorganisaties
[…] – komen overeen samen oplossingen te zoeken die aanvaardbaar zijn voor
ieder van hen en, eenmaal deze gevonden, worden de conclusies van de
onderhandeling opgenomen in een protocol dat de waarde van een eenparig akkoord
verkrijgt na bekrachtiging ervan door de opdrachtgevers van de deelnemende
partijen. Voor de bestuursoverheid heeft een zodanig akkoord alsdan de waarde van
een politieke verbintenis.
De consolidatie van de regeling inzake onderhandeling in de overheidssector, de
verruiming ervan zelfs, doen geen afbreuk aan de werking van ons politiek regime.
De grenzen van de verbintenis der overheden zijn die van hun bevoegdheid: zij
moeten deze in acht nemen.
Evenzo zal, indien geen overeenstemming tussen de partijen wordt bereikt, het
respectieve standpunt van elk hunner opgetekend worden en zal in die
omstandigheden alleen de politieke verantwoordelijkheid van de overheid gelden.
Om de onderhandeling doeltreffend te maken, welke ook de modaliteiten ervan
mogen zijn, is het wel te verstaan noodzakelijk te vermijden dat zowel
bijkomstigheden met de hoofdzaak als bijzonderheden met de hoofdpunten worden
vermengd. Alles moet worden in het werk gesteld om elke logheid en overvulling te
vermijden die op de onderhandeling zouden kunnen drukken.
Het streven naar de beperking van de onderhandeling tot het essentiële brengt de
verplichting mede te voorzien in een andere procedure bij het betrekken van het
personeel bij de vaststelling van de organisatiemaatregelen welke door het
administratieve leven genoodzaakt zijn.
Dit is de reden van bestaan van het ‘overleg’ dat het onderwerp is van hoofdstuk III
van het ontwerp. Het zal eveneens bij koninklijk besluit concreet worden
georganiseerd.
Het onderscheid tussen overleg en onderhandeling ligt niet in de beperking van de
mogelijkheden der te onderzoeken kwesties, hoewel er een duidelijk verschil
bestaat met die waarover moet worden onderhandeld […] maar wel in het feit dat de
ondernomen procedure haar beslag krijgt.
Alzo eindigt het overleg enkel op een met redenen omklede resolutie welke aan de
overheid die de beslissing moet nemen rechtstreeks wordt toegezonden. Na het
toezenden van die resolutie moet de overheid geen enkel bescheid geven zoals dit
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
XII-9676-14/23
het geval is bij de onderhandeling.” (Parl.St. Kamer 1970-71, nr. 889/1, 5-6).
In het advies over de wet van 19 december 1974 uit de afdeling
Wetgeving van de Raad van State zijn bezorgdheid over de verenigbaarheid van de
nieuw
ingevoerde
onderhandelingsplicht
met
de
eenzijdige
beslissingsbevoegdheid van de overheid om het statuut van het personeel vast te
stellen:
“De Regering acht het nodig voor de meeste personeelsleden in overheidsdienst het
stelsel van een bij wet of verordening vastgesteld publiekrechtelijk statuut te
handhaven. Het onderhavige ontwerp voert dan ook, al stelt het rechtsregelen voor
de procedure inzake onderhandeling met vakbonden, een systeem in dat met die
statuutregeling overeen te brengen is.
De verplichting van de bestuursoverheid tot onderhandelen met vakbonden wordt
op de volgende wijze verzoend met het behoud van haar eenzijdige bevoegdheid tot
beslissen:
Het volgen van de door het ontwerp geregelde onderhandelingsprocedure is een
rechtsverplichting. Zoals de memorie van toelichting verklaart, is die procedure een
substantieel vormvereiste; administratieve handelingen die zonder die formaliteit
tot stand mochten komen, zouden met machtsoverschrijding verricht zijn.
De ‘conclusies’ van de onderhandeling daarentegen hebben geen rechtskracht. Zij
hebben slechts een ‘politiek’ karakter, zoals gezegd wordt in de memorie van
toelichting: ‘De consolidatie van de regeling inzake onderhandeling in de
overheidssector, de verruiming ervan zelfs, doen geen afbreuk aan de werking van
ons politiek regime. De grenzen van de verbintenis der overheden zijn die van hun
bevoegdheid: zij moeten deze in acht nemen’.
Meer bepaald moet erop worden gewezen dat het tussen overheid en vakbonden
gesloten akkoord uit zichzelf de rechtsverhoudingen niet wijzigt en dat het, in
rechte, die overheid zelfs niet bindt. Zo is de door de Regering aangegane
verbintenis om met het akkoord strokende beslissingen goed te keuren – of om het
Parlement te vragen die goed te keuren – een zuiver politieke verbintenis. De
verbintenis, aangegaan door andere administratieve overheden die een akkoord
hebben gesloten is, van dezelfde aard. Leidt de onderhandelingsprocedure niet tot
een akkoord, dan blijven de Regering en de andere administratieve overheden in
rechte bevoegd om beslissingen te nemen waarvoor de geraadpleegde vakbonden
niet te vinden waren.” (Parl.St. Kamer 1970-71, nr. 889/1, 17).
Uit wat voorafgaat, blijkt dat met de invoering van de
onderhandelingsplicht een belangrijke omslag werd gemaakt na een tijdperk
waarin de vakorganisaties enkel werden geraadpleegd. Het was de bedoeling van
de wetgever om via de onderhandeling de deelnemende partijen samen
oplossingen te laten zoeken die aanvaardbaar zijn voor ieder van hen en, eenmaal
deze gevonden, de conclusies van de onderhandeling op te nemen in een protocol
dat de waarde van een eenparig akkoord verkrijgt. Voor de overheid leidt de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
XII-9676-15/23
onderhandeling in dat geval tot een – weliswaar louter “politieke” – verbintenis om
met het akkoord strokende beslissingen goed te keuren of om het parlement te
vragen die goed te keuren. Het blijkt evenzeer de bedoeling van de wetgever dat de
verplichting tot overleg niet zo ver gaat als de verplichting tot onderhandeling en
voor de overheid tot geen gelijkaardige verbintenis leidt.
9.
Hoewel de verwerende partij aldus kan worden bijgevallen dat
de onderhandelingsplicht niet vereist dat de partijen tot een akkoord komen
binnen het onderhandelingscomité, wordt zij niet bijgevallen in het standpunt dat
aan de vormvereiste van de onderhandelingsplicht is voldaan door het loutere
gegeven dat de afgevaardigden van de representatieve vakorganisaties op
regelmatige wijze werden uitgenodigd, zij de beschikbare documentatie ontvingen
– wat te dezen door de verzoekende partij overigens wordt betwist –, zij de kans
kregen hun standpunt kenbaar te maken en zij dat ook daadwerkelijk deden. Uit de
wetsgeschiedenis blijkt immers dat het de bedoeling van de wetgever was om via
de onderhandeling de deelnemende partijen samen oplossingen te laten zoeken,
wat – zoals de verzoekende partij aanvoert – echte gesprekken en een echte
discussie vereist met respect voor woord en wederwoord. Het standpunt van de
verwerende partij dat de onderhandelingsplicht “niet overdreven” moet worden,
doet niet anders oordelen. Het berust immers op een verkeerd uitgangspunt over
wat de onderhandelingsplicht inhoudt, zoals hiervoor uiteengezet.
Vervolgens rijst de vraag of te dezen aan deze plicht tot
voorafgaand onderhandelen met de representatieve vakorganisaties is voldaan.
In de aanhef van het bestreden besluit wordt verwezen naar “het
protocol van onderhandeling nr. 567 van het onderhandelingscomité voor de
politiediensten van 11 januari 2023”. De notulen van die vergadering vermelden
het volgende:
“De voorzitter opent de vergadering. Op 18 oktober 2022 heeft de Ministerraad na
het budgettair conclaaf beslist dat er een uitdoofscenario moest uitgetekend worden
voor de NAVAP. Het voorliggend OKB is de weerslag van die beslissing van de
voltallige regering.
Het VSOA reageert dat het gemeenschappelijk vakbondsfront een nationale
stakingsaanzegging zal indienen met volgende punten:
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
XII-9676-16/23
[…]
De voorzitter antwoordt dat hij geen onderhandelingsmarge heeft met betrekking tot
dit dossier. Hij herhaalt de rechtsgeldigheid van zowel de uitnodiging als de
samenstelling van de overheidsdelegatie (zie notulen HOC 325).
[…]
Het NSPV en de ACOD hekelen de manier van werken: dit is geen onderhandeling,
maar een tekst opleggen en het schrappen van een verworven recht.
Het NSPV vraagt naar de motivering van de voorzitter om niet verder te
onderhandelen over dit OKB. Het dringt aan op de correcte uitvoering van het
sectoraal akkoord.
De ACOD vraagt de positie van de Minister van Pensioenen. Waarom is deze niet
aanwezig of vertegenwoordigd op dit OCP?
Het ACV vraagt duidelijkheid: bestaat het sectoraal akkoord nog dat werd
ondertekend door het VSOA en het NSPV? Het ACV heeft alle vertrouwen in de
overheid en haar vertegenwoordigers verloren. Het vreest dat de harde wijze waarop
de overheid zich nu opstelt, nefast zal zijn voor onderhandelingen in de toekomst.
Het vertrouwen terug opbouwen zal moeilijk worden. Bovendien wordt het imago
van de overheid én de politie op deze manier door het slijk gehaald.
De voorzitter legt uit dat de dringendheid wel degelijk bestaat omdat de geplande
loonsverhoging in de begroting in evenwicht moet zijn en dit door het schrappen
van de NAVAP. De begrotingscontrole wordt uitgevoerd begin april.
De voorzitter last een pauze in.
Na de pauze stelt de voorzitter dat de overheid bij haar beslissing blijft: dit OKB ligt
voor ter onderhandeling, maar er is geen marge. Worden er in de toekomst
pensioenregelingen uitgewerkt voor bepaalde categorieën van beroepen, dan is het
niet ondenkbaar dat de politie daarin opgenomen zal worden.
De ACOD begrijpt niet dat de overheid de NAVAP en de hervalorisering aan elkaar
linkt. Volgens hem zet de overheid op deze manier de personeelsleden tegen elkaar
op. De ACOD heeft van bij het begin van de sectorale onderhandelingen gemeend
dat er geen budget beschikbaar was, dit blijkt nu en de geloofwaardigheid van de
minister van Binnenlandse Zaken daalt verder.
Het NSPV zegt duidelijk dat deze manier van ‘onderhandelen’ tegen elke vorm van
sociaal overleg ingaat. Dit gaat ook in tegen de Europese wetgeving. De
vakorganisaties zullen de overheid dan op een ander forum laten dagvaarden.
De vakorganisaties willen dat de voogdijministers en de minister van Pensioen
zelf aanwezig zijn om dit debat ten gronde te voeren.
Het ACV stelt vast dat het voorliggende OKB geen enkele budgettaire impact heeft.
De kern en de regering worden dus niet correct geïnformeerd en beide thema’s zijn
onterecht door de overheid aan elkaar gelinkt. De politie wordt niet correct
behandeld en de voorzitter verklaart op deze manier de oorlog aan de
vakorganisaties.
Het VSOA ergert zich aan de leugens van de overheid. In dit dossier, maar ook bv.
in het dossier HINP BS. De voorzitter plaatst het op de agenda van het OCP 568
voor onderhandelingen, terwijl het dossier al in het pleegvormentraject zit.
De ACOD zal andere publieke sectoren betrekken in deze stakingsaanzeggingen en
dreigt ermee het land lam te leggen en stakingspiketten te organiseren voor onder
andere de Kroontuinen en het RAC.
De vakorganisaties vragen duidelijkheid: zal de overheid haar eigen sectoraal
protocolakkoord niet respecteren?
De voorzitter zegt dat hij niet antwoordt op deze vraag.
Het NSPV en het VSOA stellen dat ze enkel een mandaat hebben om met de
voogdijministers te onderhandelen. De vakorganisaties zijn het vertrouwen in de
vertegenwoordigers die vandaag aanwezig zijn helemaal kwijt. Ze begrijpen
trouwens niet dat de Ministers voor zo’n belangrijk dossier niet zelf aanwezig zijn.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
XII-9676-17/23
De ACOD stelt vast dat de voorzitter geen politiek mandaat heeft om te
onderhandelen. Het eist bovendien de aanwezigheid van de Minister van
Pensioenen als het over deze materie gaat.
Het ACV vraagt het standpunt van de VCLP.
De VCLP antwoordt dat zowel de VCLP als de Raad van Burgemeesters een
negatief advies hebben gegeven over dit dossier. De Minister is hiervan op de
hoogte.
De voorzitter zegt te laten akteren dat de vakorganisaties weigeren te
onderhandelen.
De vakorganisaties vinden deze zin niet correct: het punt moet in voortzetting
worden geplaatst zodat over de inhoud van dit dossier kan onderhandeld worden
met de juiste mensen rond tafel, nl. de voogdijministers en de minister van
Pensioenen. Het is de voorzitter die zelf stelt geen marge te hebben en dus per
definitie niet de correcte persoon is om deze onderhandelingen te voeren.
De ACOD vraagt naar de cijfergegevens in verband met de NAVAP. Hoeveel
personeelsleden zijn betrokken?
De voorzitter onderbreekt de vergadering.
DGR/Legal licht toe dat bij absoluut onveranderde omstandigheden vanaf 2032
ongeveer 1.000 personeelsleden uit de boot zullen vallen, vanaf 2040 zal dit aantal
dalen naar een 500-tal.
De ACOD is niet tevreden met deze vage schatting en wil concrete cijfers in een
duidelijke tabel, zoals dit vroeger ook gebeurde.
Het VSOA stelt vast dat er dus geen nauwkeurige berekeningen bestaan en dat de
budgettaire pasmunt die gebruikt wordt, ook alweer een leugen betreft. Het
betwijfelt sterk of de Lokale Politie zo’n groot aantal aangepaste functies kan
voorzien binnen hun korps, het betwijfelt ook sterk of DGR daartoe in staat is voor
de Federale Politie.
Het wil aanvullend weten hoeveel aangepaste functies er gecreëerd zijn, hoeveel
aangepaste functies nu worden ingevuld en hoeveel budget hiervoor in de toekomst
moet voorzien worden.
DGR antwoordt dat DRP werkt aan een geüpdatete lijst met aangepaste functies. De
berekende prognoses voor de Federale Politie bestaan en zijn correct, de financiële
impactprognoses bestaan voor zowel het huidige systeem als het uitdoofscenario.
De vakorganisaties begrijpen niet dat deze informatie niet wordt toegevoegd als
documentatie voor dit OCP. Ook de regering en de Kern is niet op de hoogte van de
cijfermatige details. Het is onbekend wat dit de Staat zal kosten of opbrengen. Op
welke basis wordt de link met de loonsverhoging in het sectoraal akkoord gelegd.
De gemoederen geraken verhit.
De vakorganisaties eisen:
- de aanwezigheid van de minister van Justitie, de Minister van Binnenlandse
Zaken en de Minister van Pensioenen;
- de ter beschikking stelling van de bestaande documentatie;
- de overmaking van de gedetailleerde cijfergegevens;
- de overmaking van het advies van de VCLP en de Raad van Burgemeesters;
- het op de hoogte brengen van de Regering van dit punt.
De voorzitter onderbreekt de vergadering.
Na de onderbreking stelt de voorzitter dat hij de vergadering afsluit. Hij vraagt het
standpunt van de vakorganisaties.
De vakorganisaties antwoorden dat de onderhandelingen niet kunnen afgesloten
worden, omdat:
- de voltallige documentatie niet werd overgemaakt;
- de vakorganisaties enkel een mandaat hebben om te onderhandelen met de
voogdijministers.
De voorzitter neemt hier akte van.”
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
XII-9676-18/23
Gelet op wat onder het begrip “onderhandeling” in de zin van
artikel 3 van de wet van 24 maart 1999 moet worden verstaan (zie supra, nrs. 8-9)
blijkt uit deze notulen dat niet daadwerkelijk werd onderhandeld over het ontwerp
van bestreden besluit. Dit blijkt vooreerst uit de uitspraken van de voorzitter van
het onderhandelingscomité. Stellen dat “hij geen onderhandelingsmarge heeft met
betrekking tot dit dossier” en nog “dat de overheid bij haar beslissing blijft: dit
OKB ligt voor ter onderhandeling, maar er is geen marge” komt er in wezen op
neer dat er niet kan worden onderhandeld. Uit het verloop van de vergadering van
het onderhandelingscomité blijkt ook dat de representatieve vakorganisaties
herhaaldelijk hebben aangekaart dat er van daadwerkelijke onderhandelingen geen
sprake is en ook op (het verderzetten van de) onderhandelingen hebben
aangedrongen. Wanneer de voorzitter zegt “te laten akteren dat de vakorganisaties
weigeren te onderhandelen”, repliceren zij dat die zin niet correct is en dat “het
punt […] in voortzetting [moet] worden geplaatst zodat over de inhoud van dit
dossier kan onderhandeld worden met de juiste mensen rond de tafel”. Tevens
blijkt dat, wanneer de voorzitter de vergadering wil afsluiten en het standpunt van
de
representatieve
vakorganisaties
vraagt,
die
antwoorden
dat
de
onderhandelingen niet kunnen worden afgesloten, waarna de voorzitter daar louter
akte van neemt en de vergadering toch sluit. Aldus blijkt dat tijdens het
onderhandelingscomité 567 van 11 januari 2023 vooral is gediscussieerd over de
vraag tot daadwerkelijke onderhandelingen, maar dat van inhoudelijke
onderhandelingen geen sprake is. Het ontwerp van bestreden besluit werd
voorgelegd als een voldongen feit, waarover enkel “het standpunt” van de
representatieve vakorganisaties werd gevraagd.
De uiteenzetting door de verwerende partij van de context
waarbinnen het bestreden besluit moet worden gezien, alsook van de budgettaire
beperkingen, doet niet anders oordelen. De verwerende partij toont daarmee
immers
niet
aan
waarom
deze
context
zou
beletten
om
aan
de
onderhandelingsplicht te voldoen.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
XII-9676-19/23
Het argument van de verwerende partij dat de budgettaire ruimte
om het ontwerp aan te passen “beperkt was” en dat kon worden onderhandeld
“over de modaliteiten van de uitdoofregeling” “weliswaar met respect voor de
budgettaire context” blijkt nergens uit, al zeker niet uit de notulen van de
vergadering van het onderhandelingscomité 567 van 11 januari 2023 die duidelijk
maken dat er “geen” onderhandelingsmarge was. Het doet evenmin anders
oordelen.
De verwerende partij wijst er nog op dat het standpunt dat er
geen onderhandelingsmarge was, in het navolgend onderhandelingscomité 568
van 18 januari 2023 verder werd toegelicht door een boodschap van het kabinet
Binnenlandse Zaken voor te lezen en dat dit standpunt geenszins impliceerde dat er
niet kon worden onderhandeld over het uitdoofscenario zelf, maar veeleer dat deze
onderhandeling over een matiging van de voorgestelde NAVAP-uitdoofregeling
niet los stond van een mogelijke heronderhandeling van de voorwaardelijk
overeengekomen loonsverhoging. Ook zou de verwerende partij hebben getracht
om op het onderhandelingscomité 568 van 18 januari 2023 de onderhandelingen
verder te zetten.
Dit standpunt faalt. In weerwil van wat de verwerende partij
uiteenzet, blijkt uit de notulen van het onderhandelingscomité 568 van 18 januari
2023 geenszins dat over het concrete ontwerp van bestreden besluit nog kon
worden onderhandeld, laat staan dat de verwerende partij zou hebben getracht die
onderhandelingen verder te zetten. Uit die notulen blijkt enkel dat wordt
“nagedacht” over mogelijke pensioenhervormingen die een weerslag op de politie
“zouden kunnen hebben” en “te gepasten tijde” op de onderhandelingstafel zullen
worden gelegd.
Tot slot wordt de stelling van de verwerende partij, als zouden
de vakorganisaties hebben geweigerd (verder) te onderhandelen, niet bijgevallen.
Dit
standpunt
staat
haaks
op
wat
blijkt
uit
de
notulen
van
het
onderhandelingscomité 567 van 11 januari 2023 (zie supra, nr. 10). Daaruit blijkt
dat de representatieve vakorganisaties aandringen op echte onderhandelingen en
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
XII-9676-20/23
bij het einde van de vergadering benadrukken dat de onderhandelingen moeten
worden verdergezet, waarbij zij onder meer vragen bepaalde documentatie en
cijfergegevens ter beschikking te stellen, zodat zij een degelijk onderbouwd
standpunt kunnen innemen. De tussen partijen gevoerde discussie over de vraag of
alle nodige documentatie op voorhand werd bezorgd, kan onbeantwoord blijven,
daar ze geen afbreuk doet aan de duidelijke vraag naar onderhandelingen.
De vermeende weigering van de representatieve vakorganisaties
om over specifieke punten inzake de NAVAP nog onderhandelingen te voeren,
blijkt evenmin uit het “verdere verloop van de onderhandelingen”, zoals de
verwerende partij aanvoert. De verwerende partij kan uit de notulen van de
vergadering van het onderhandelingscomité van 11 januari 2023 niet afleiden dat
de voorzitter wel de vergadering, maar niet de onderhandelingen, afsloot en dat het
de representatieve vakorganisaties vrijstond om de onderhandelingen over het
ontwerp verder te zetten in een navolgende vergadering of om opmerkingen te
formuleren. Zoals hiervoor werd vastgesteld, is er van onderhandelingen zoals
bedoeld door artikel 3 van de wet van 24 maart 1999 immers nooit sprake geweest
(zie supra, nr. 10).
Het gegeven dat er spanningen waren met de representatieve
vakorganisaties, wat blijkt uit het administratief dossier, met als gevolg dat het
gemeenschappelijk vakbondsfront acties aankondigde en niet meer deelnam aan de
onderhandelingscomités en de overlegcomités gedurende ruim vier maanden,
rechtvaardigt niet het standpunt dat de representatieve vakorganisaties er zelf voor
kozen “geen punten omtrent de NAVAP meer te agenderen”. Dit standpunt van de
verwerende partij faalt, daar hiervoor werd vastgesteld dat er nooit
onderhandelingen zoals bedoeld door artikel 3 van de wet van 24 maart 1999 over
het ontwerp van bestreden besluit zijn gevoerd, zodat de representatieve
vakorganisaties niet kan worden verweten die “onderhandelingen” te hebben
gestaakt. Ook van een “abrupt afbreken van de onderhandelingen” door de
representatieve vakorganisaties is aldus geen sprake, in tegenstelling tot wat de
verwerende partij aanvoert. Uit de notulen van de vergadering van het
onderhandelingscomité van 11 januari 2023 blijkt integendeel dat de
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
XII-9676-21/23
representatieve vakorganisaties vragen dat “het punt […] in voortzetting [moet]
worden geplaatst zodat over de inhoud van dit dossier kan onderhandeld worden
met de juiste mensen rond de tafel”, alsook dat na de mededeling door de voorzitter
dat hij de vergadering afsluit de “vakorganisaties antwoorden dat de
onderhandelingen niet kunnen afgesloten worden”. Daaruit blijkt de onmiskenbare
wil van de representatieve vakorganisaties om “verder” te onderhandelen. De
verwerende partij maakt bovendien geenszins aannemelijk dat zij na het
onderhandelingscomité van 11 januari 2023 op enigerlei wijze alsnog de
gelegenheid zou hebben geboden om daadwerkelijk te onderhandelen over het
ontwerp van bestreden besluit, laat staan dat zij aantoont dat de representatieve
vakorganisaties dit zouden hebben afgebroken of onderhandelingen over het
ontwerp van bestreden besluit zouden hebben gestaakt.
De vraag of de representatieve vakorganisaties al dan niet
kunnen eisen dat de bevoegde ministers persoonlijk deelnemen aan de
onderhandelingen, kan te dezen onbeantwoord blijven. Uit wat voorafgaat, blijkt
immers dat geen onderhandelingen werden gevoerd zoals bedoeld in artikel 3 van
de wet van 24 maart 1999, zodat de vraag wie daarbij al dan niet aanwezig moest
zijn niet relevant is.
onderworpen
Aldus wordt vastgesteld dat het bestreden besluit niet werd
aan
de
substantiële
vormvereiste
van
de
voorafgaande
onderhandeling met de representatieve vakorganisaties, zoals voorgeschreven door
artikel 3 van de wet van 24 maart 1999, samengelezen met artikel 2, 12° van het
koninklijk besluit van 8 februari 2001.
Het enig middel is in de aangegeven mate gegrond.
BESLISSING
- De Raad van State vernietigt het koninklijk besluit van 29 juni 2023 ‘tot
wijziging van het RPPol betreffende de non-activiteit voorafgaand aan de
pensionering’.
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
XII-9676-22/23
-
Dit arrest dient bij uittreksel te worden bekendgemaakt op dezelfde wijze
als het vernietigde besluit.
-
De verwerende partij wordt verwezen in de kosten van de vordering tot
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid, de vordering tot schorsing
en het beroep tot nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 600 euro, een
bijdrage van 72 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 924 euro, die
verschuldigd is aan de verzoekende partij.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op tweeëntwintig oktober tweeduizend
vierentwintig, door de Raad van State, XIIe kamer, samengesteld uit:
Chantal Bamps,
kamervoorzitter,
Ann Coolsaet,
staatsraad,
Frédéric Vanneste,
staatsraad,
bijgestaan door
Greta Scheveneels,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Greta Scheveneels
Chantal Bamps
ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.261.143
XII-9676-23/23