Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.245 (2026-03-31)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 266.245 van 31 maart 2026 Openbaar ambt - Plaatselijk openbaar
ambt (provinciën, gemeenten, enz.) - Reglementen Beslissing : Verwerping
Inwilliging tussenkomst
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
IXe KAMER
ARREST
nr. 266.245 van 31 maart 2026
in de zaak A. 243.587/IX-10.787
In zake :
B.G.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Peter Flamey en Glenn Declercq
kantoor houdend te 2000 Antwerpen
Bouwmeesterstraat 11
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
het VLAAMSE GEWEST,
vertegenwoordigd door de gouverneur
van de provincie Limburg
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Tom De Sutter
kantoor houdend te 9000 Gent
Koning Albertlaan 128
bij wie woonplaats wordt gekozen
Tussenkomende partij:
de STAD HERK-DE-STAD
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Jonas De Wit en Matthias Boydens
kantoor houdend te 2800 Mechelen
Antwerpsesteenweg 16-18
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 26 november 2024, strekt tot de
nietigverklaring van “het besluit van de Gouverneur van de provincie Limburg dd.
26 september 2024 houdende de onontvankelijkheidsverklaring van de klacht van
[verzoeker] tegen de gemeenteraadsbeslissing dd. 1 juli 2024 van Herk-de-Stad
betreffende de schending van de deontologische code voor mandatarissen”.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.245
IX-10.787-1/11
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend
en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord ingediend.
De stad Herk-de-Stad heeft een verzoekschrift tot tussenkomst
ingediend.
Eerste auditeur Wendy Depester heeft een verslag opgesteld.
De
verzoekende
partij,
de
verwerende
partij
en
de
tussenkomende partij hebben een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 9 maart 2026.
Staatsraad Jurgen Neuts heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Margot Dehaen, die loco advocaten Peter Flamey en
Glenn Declercq verschijnt voor de verzoekende partij en advocaat Matthias
Boydens, die verschijnt voor de tussenkomende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Wendy Depester heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.245
IX-10.787-2/11
III. Feiten
3.1.
Verzoeker is tijdens de bestuursperiode van januari 2019 tot
december 2024 voorzitter van het bijzonder comité voor de sociale dienst en
overeenkomstig artikel 42, § 1, derde lid, van het decreet van 22 december 2017
‘over het lokaal bestuur’ (“decreet lokaal bestuur”) als schepen toegevoegd aan het
college van burgemeester en schepenen van Herk-de-Stad.
3.2.
Op 26 februari 2024 wenst het college van burgemeester en
schepenen “[zijn] vermoeden van schending van de deontologische code [voor
mandatarissen] door [verzoeker] te signaleren aan de algemeen directeur en de
voorzitter van de gemeenteraad, tevens voorzitter van de deontologische
commissie met uitdrukkelijk verzoek een vooronderzoek op te starten”.
3.3.
Dat vooronderzoek resulteert in een verslag van de algemeen
directeur en de voorzitter van de gemeenteraad van 14 maart 2024, waarin wordt
geoordeeld dat de melding ontvankelijk is en dat de deontologische commissie een
onderzoek moet voeren naar mogelijke schendingen van de deontologische code
voor mandatarissen.
3.4.
De deontologische commissie formuleert op 14 mei 2024 haar
advies.
3.5.
Verzoekers
(toenmalige)
raadsman
gehoord,
beslist
de
gemeenteraad op 1 juli 2024 om het advies van de deontologische commissie
integraal bij te vallen en de motieven ervan tot de zijne te maken. De gemeenteraad
stelt daarbij in hoofde van verzoeker schendingen van de artikelen 2, 23 en 24 van
de deontologische code voor mandatarissen vast. Tevens beslist de gemeenteraad
om deze gedragingen te melden aan Audit Vlaanderen, zich uitdrukkelijk van deze
gedragingen te distantiëren en alle mandatarissen op te roepen het
voorzichtigheidsprincipe toe te passen in hun handelen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.245
IX-10.787-3/11
3.6.
Op 7 augustus 2024 dient verzoeker een klacht in bij de
provinciegouverneur van Limburg waarin hij de vernietiging vraagt van de
voormelde gemeenteraadsbeslissing van 1 juli 2024.
Met
een
brief
van
26
september
2024
deelt
de
provinciegouverneur mee wat volgt:
“Ik kan uw klacht niet behandelen conform het bestuurlijk toezicht omdat
de toezichtstermijn verstreken is. Aan het uitoefenen van het bestuurlijk
toezicht zijn namelijk vervaltermijnen verbonden. Hierdoor is het niet meer
mogelijk om een toezichtmaatregel te nemen bij het verstrijken van die
termijnen.
De lijst van besluiten van de gemeenteraad van Herk-de-Stad van 1 juli
2024 werd op de webtoepassing van de gemeente gepubliceerd op 10 juli
2024. De initiële toezichttermijn van 30 dagen begon te lopen op 11 juli
2024 en eindigde op 9 augustus 2024.
Deze termijn wordt gestuit door de verzending van een klacht aan de
toezichthoudende overheid, op voorwaarde dat die klacht verstuurd wordt
binnen de initiële toezichttermijn en op de wijze, bepaald door de Vlaamse
Regering (artikel 332, § 3 - § 4 DLB).
De wijze waarop een klacht moet worden ingediend, is bepaald in artikel 2
van het BVR 20 april 2018 tot vaststelling van de wijze van communicatie
tussen het lokaal bestuur, de indiener van de klacht en de toezichthoudende
overheid in het kader van het bestuurlijk toezicht op het lokaal bestuur. Een
klacht kan digitaal of op papier worden ingediend. Een klacht via
aangetekende brief of tegen ontvangstbewijs moet worden ingediend op het
adres van het Agentschap Binnenlands Bestuur, vermeld op de website van
het agentschap. Hieruit volgt dat een papieren klacht moet worden
ingediend op het adres Koning Albert II-laan 15, bus 215, 1210 Brussel.
In casu heeft u de klacht aangetekend verstuurd op 7 augustus 2024 op het
adres van het provinciebestuur van Limburg, namelijk Universiteitslaan 1,
3500 Hasselt. Hierdoor werd de toezichttermijn niet gestuit door de
indiening van uw klacht. Ik kon het betwiste besluit hierdoor niet meer
binnen de toezichttermijn opvragen bij het bestuur, waardoor ik uw klacht
niet kan onderzoeken conform het algemeen bestuurlijk toezicht.
Voor eventuele toekomstige klachten verwijs ik u naar de
klachtenwegwijzer van het Agentschap Binnenlands Bestuur waar u meer
informatie en instructies vindt over hoe u correct klachten kan indienen.
[…] Enkel correct ingediende klachten stuiten de toezichttermijn.”
Daarin leest verzoeker de met het voorliggende beroep bestreden
“beslissing”.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.245
IX-10.787-4/11
3.7.
Tegen de voormelde gemeenteraadsbeslissing van 1 juli 2024
stelt verzoeker op 27 december 2024 een annulatieberoep in bij de Raad van State
(zaak A. 243.857/IX-10.783).
Daarover wordt bij arrest nr. 266.246 van heden uitspraak
gedaan.
IV. Tussenkomst
Met het bestredene gaat de provinciegouverneur niet in op de
klacht van verzoeker, waarmee deze laatste beoogde de voormelde beslissing van
1 juli 2024 van de gemeenteraad van Herk-de-Stad te doen vernietigen. Aldus heeft
de stad Herk-de-Stad belang erbij dat het beroep wordt afgewezen. Bijgevolg moet
haar verzoek tot tussenkomst worden ingewilligd.
V. Ontvankelijkheid van het beroep
Standpunt van de partijen
In de memorie van antwoord werpt de verwerende partij op dat
het beroep onontvankelijk is – onder meer – omdat de weigering van de
toezichthoudende overheid om haar vernietigingsbevoegdheid te gebruiken, niet
met een annulatieberoep kan worden bestreden. Het bestredene is volgens de
verwerende partij te begrijpen als “de onthouding van de louter facultatieve
bevoegdheid om in het kader van het algemeen administratief toezicht op te
treden”. Deze redenering gaat ook op, zo stelt de verwerende partij, in het geval
dat de toezichthoudende overheid niet optreedt “omdat zulks niet mogelijk is
wegens het niet stuiten van de termijn waarbinnen het algemeen bestuurlijk
toezicht kan worden uitgeoefend”. Zij wijst, tot slot, erop dat verzoeker in de brief
van de provinciegouverneur van 26 september 2024 kon lezen dat “(enkel) tegen
de beslissing van het lokaal bestuur, zijnde de beslissing van de gemeenteraad van
de stad Herk-de-Stad van 01 juli 2024, (mogelijks) een beroep open staat bij de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.245
IX-10.787-5/11
Raad van State en bijgevolg niet tegen de beslissing van de gouverneur van de
provincie Limburg van 26 september 2024”.
In de memorie van wederantwoord betoogt verzoeker dat de
verwerende partij daarmee “in essentie een exceptie van gebrek aan rechtsmacht”
formuleert. Volgens verzoeker tracht de verwerende partij ten onrechte de
bestreden beslissing te “verkopen” als een beslissing die volledig zou kaderen
binnen haar facultatieve bevoegdheid om binnen het algemeen administratief
toezicht op te treden. In zo een geval beschikt de verwerende partij over “enige
marge van beoordelingsvrijheid” om wel of niet op te treden. Dat is in de
voorliggende zaak niet aan de orde, vindt verzoeker. Hij argumenteert dat de
bestreden beslissing – opnieuw ten onrechte – uitgaat van een gebonden
bevoegdheid: de verwerende partij zou de klacht niet kunnen behandelen omdat de
termijn om een toezichtmaatregel te nemen, niet is gestuit. Het is, steeds volgens
verzoeker, “geen kwestie van ‘niet willen’, maar wel een kwestie van ‘niet
kunnen’”. Maar zelfs bij een gebonden bevoegdheid moet de Raad van State
kunnen nagaan of het objectieve recht correct werd toegepast, zo doet verzoeker
nog gelden. Het wettigheidstoezicht van de Raad is er volgens hem op gericht om
vast te stellen of de bestreden beslissing op een juiste wijze tot stand is gekomen
en om de onregelmatige beslissing uit het rechtsverkeer te verwijderen. Verzoeker
noemt het “al te gemakkelijk” om een “facultatieve mogelijkheid” gelijk te stellen
met een ontvankelijkheidsvereiste. Dit steunt niet op de juiste rechtens vereiste
feitelijke en juridische grondslag. De Raad van State heeft wel degelijk
rechtsmacht om de wettigheid van de bestreden beslissing na te gaan.
In zijn laatste memorie wijst verzoeker erop dat het algemeen
bestuurlijk toezicht “volgens de heersende rechtsleer en rechtspraak” facultatief is
“tenzij na een klacht van een burger, waarna de toezichthoudende overheid echter
wel verplicht is om het toezicht uit te oefenen”. Opdat de toezichthoudende
overheid haar bestuurlijk toezicht kan uitoefenen, moet de klacht ontvankelijk zijn.
In deze zaak bestrijdt verzoeker net het onontvankelijk verklaren van zijn klacht.
Niemand mag volgens verzoeker vooruitlopen op de beslissing die de verwerende
partij zou hebben genomen indien zij zijn klacht wél ontvankelijk had verklaard.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.245
IX-10.787-6/11
De werkelijke draagwijdte van de beslissing van de provinciegouverneur is dat hij
de tijdigheid van de klacht betwist, meent verzoeker. Nochtans moet die termijn
volgens het Bestuursdecreet met vier maanden worden verlengd wanneer het voor
hem bestreden gemeenteraadsbesluit “geen vermelding bevat die voldoet aan de
voorwaarden van het Bestuursdecreet”.
Uit ’s Raads arrest nr. 258.257 van 19 december 2023 maakt
verzoeker op dat enkel niet aanvechtbaar is de beslissing van de gouverneur om
zich te onthouden om gebruik te maken van de facultatieve toezichtsbevoegdheid.
In arrest nr. 261.045 van 15 oktober 2024 leest verzoeker dat een beslissing tot
onthouding niet aanvechtbaar is, ongeacht of dat formeel is uitgedrukt en ongeacht
welke de gebruikte formulering is. In beide zaken achtte de toezichthouder het niet
opportuun om te interveniëren. Hetzelfde geldt voor de arresten nrs. 196.545 en
230.249 van 1 oktober 2009 respectievelijk 19 februari 2015. Uit het laatst
vermelde arrest blijkt, steeds volgens verzoeker, dat de Raad van State niet inzag
hoe een nietigverklaring “enig doel zou treffen” omdat de gouverneur de klacht
laattijdig had bevonden en de verzoekende partij in die zaak geen argumenten had
aangevoerd om die laattijdigheid te betwisten, maar zich had beperkt tot kritiek op
de beslissing van het lokale bestuur. Verzoeker doet gelden dat hij precies wél de
laattijdigheid van zijn klacht betwist. Hij geeft aan te begrijpen waarom de
weigering van de toezichthoudende overheid om gebruik te maken van haar
toezichtsbevoegdheid geen aanvechtbare handeling is, namelijk omdat de
interventie van de toezichthouder louter facultatief is. In de voorliggende zaak, zo
betoogt verzoeker, heeft de gouverneur niet beslist om niet tussen te komen; hij
heeft alleen vastgesteld dat hij dat “wettelijk niet meer kon doen gezien de
toezichtstermijn in zijn optiek verstreken was”. Verzoeker is van oordeel dat de
gouverneur aldus de wet heeft geschonden en dat zijn beslissing niet facultatief
was, maar “de uiting van datgene waartoe hij zich volgens de wet verplicht achtte”.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.245
IX-10.787-7/11
Beoordeling
De artikelen 330 tot 334 van het decreet lokaal bestuur voorzien
in een algemeen bestuurlijk vernietigingstoezicht van de Vlaamse Regering of –
namens de Vlaamse Regering – de provinciegouverneur die handelt
overeenkomstig de instructies van de Vlaamse Regering, van de besluiten van de
bestuursorganen van onder meer de gemeenteoverheid, zoals de tussenkomende
partij.
De voor deze zaak relevante bepalingen van het decreet lokaal
bestuur luiden als volgt:
artikel 332, § 1, eerste lid:
“Met behoud van de toepassing van artikel 243, § 3, 259 en 262 beschikt de
toezichthoudende overheid over dertig dagen om een besluit van een
gemeenteoverheid te vernietigen en om de gemeenteoverheid daarvan op de
hoogte te brengen.”
artikel 332, § 2:
“De termijn, vermeld in paragraaf 1, gaat in op de dag die volgt op de
kennisgeving aan de toezichthoudende overheid van de bekendmaking op de
webtoepassing van de gemeente van de lijst van de aangelegenheden, vermeld
in artikel 285, § 1, 1° en 2°, en artikel 285, § 2, eerste lid, 1° en 2°. Voor de
besluiten, vermeld in artikel 286, § 1 en § 2, start de termijn, vermeld in
paragraaf 1, op de dag die volgt op de kennisgeving aan de toezichthoudende
overheid van de bekendmaking van het besluit op de webtoepassing van de
gemeente.
Onder voorbehoud van de toepassing van het eerste lid, start de termijn,
vermeld in paragraaf 1, voor de besluiten van een gemeenteoverheid of het
openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn die met toepassing van artikel
331 ambtshalve of na ontvangst van een klacht werden opgevraagd door de
toezichthoudende overheid, op de dag die volgt op de verzending van het
opgevraagde besluit.”
artikel 332, § 3:
“Een klacht wordt, op straffe van niet-ontvankelijkheid, ingediend binnen een
periode van dertig dagen, die volgt op de dag van de bekendmaking op de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.245
IX-10.787-8/11
webtoepassing van de gemeente van de lijst van de aangelegenheden, vermeld
in artikel 285, § 1, 1° en 2°, en artikel 285, § 2, eerste lid, 1° en 2°, of van de
besluiten, vermeld in artikel 286, § 1 en § 2.”
artikel 332, § 4:
“De termijn, vermeld in paragraaf 1, wordt gestuit door de verzending van een
klacht aan de toezichthoudende overheid, op voorwaarde dat die klacht
verstuurd wordt op de wijze, bepaald door de Vlaamse Regering, binnen de
termijn, vermeld in paragraaf 3.
Een nieuwe termijn als vermeld in paragraaf 1 gaat in op de dag die volgt op
de verzending van de klacht.”
artikel 333, eerste lid, inleidende zin en 3° en derde lid:
“Als een klacht wordt ingediend tegen een besluit van de gemeenteoverheid
[…] brengt de toezichthoudende overheid de indiener van de klacht op de
hoogte van:
[…]
3° het besluit van de toezichthoudende overheid over de ingediende klacht met
vermelding van de motieven waarop het besluit is gebaseerd.
[…]
In geval van stuiting van de termijn om een beroep in te stellen bij de Raad van
State, brengt de toezichthoudende overheid de indiener van de klacht op de
wijze, bepaald door de Vlaamse Regering, op de hoogte van de motieven van
de toezichthoudende overheid om het besluit van de gemeenteoverheid […]
waartegen de klacht was ingediend, niet te vernietigen, binnen tien dagen na
het nemen van dat besluit of na het verstrijken van de termijn.”
Anders dan verzoeker het ziet, volgt uit de voormelde bepalingen
niet dat de toezichthoudende overheid verplicht zou zijn om van haar
vernietigingsbevoegdheid gebruik te maken. Deze bepalingen – meer in het
bijzonder artikel 333 van het decreet lokaal bestuur – leggen de toezichthoudende
overheid slechts op om de motieven waarop de toezichthoudende overheid steunt
om het besluit van de gemeenteoverheid waartegen een klacht is ingediend niet te
vernietigen, aan de klager mee te delen en dus formeel tot uitdrukking te brengen.
Het mag vaste rechtspraak heten dat, zoals de verwerende partij
betoogt, de onthouding van de toezichthoudende overheid om gebruik te maken
van haar facultatieve vernietigingsbevoegdheid in het kader van het algemeen
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.245
IX-10.787-9/11
bestuurlijk toezicht waarin het decreet lokaal bestuur voorziet met betrekking tot
beslissingen van de bestuursorganen van onder meer de gemeenteoverheid, geen
beslissing uitmaakt die voor vernietiging door de Raad van State in aanmerking
komt.
Het doet daarbij niet ter zake welke de motieven van de
toezichthoudende overheid zijn. Om de redenen die haar eigen zijn – voor de
voorliggende zaak zijn deze verwoord in de brief van 26 september 2024 van de
provinciegouverneur aan verzoeker – vermag de toezichthoudende overheid
bijgevolg te oordelen dat de aan het toezicht onderworpen handeling niet wordt
vernietigd; daarin is eveneens begrepen het geval waarin de toezichthoudende
overheid meent dat de klacht niet kán worden onderzocht.
Verzoeker mag dan wel wensen dat de Raad van State van het
door hem bestredene nagaat of het “op een correcte wijze is tot stand gekomen”,
maar daartoe is wél vereist dat die handeling voor vernietiging in aanmerking komt.
Dat is, zoals hiervóór gezien, evenwel niet het geval.
Om dezelfde reden kan het argument van verzoeker dat
“niemand, niet verzoekende partij, noch verweerster, noch het auditoraat, noch de
Raad van State kan vooruitlopen op de uitkomst/beslissing van verweerster indien
de klacht in het kader van het algemeen toezicht wel tijdig/ontvankelijk was
bevonden” niet overtuigen. Verzoeker is van oordeel dat de “beslissing” van de
provinciegouverneur hem grieft en dat hij, bij vernietiging, een nieuwe kans
verwerft om zijn klacht ten gronde te zien behandelen, zodat hij “belang” heeft bij
zijn beroep. Dat neemt – opnieuw – niet weg dat óók is vereist dat het voorwerp
van een annulatieberoep een voor vernietiging vatbare administratieve
rechtshandeling is.
De Raad van State ziet bijgevolg geen reden waarom de hiervóór
vermelde vaste rechtspraak in de voorliggende zaak moet wijken.
De exceptie is gegrond. Het beroep is niet ontvankelijk.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.245
IX-10.787-10/11
BESLISSING
-
Het verzoek tot tussenkomst van de stad Herk-de-Stad wordt ingewilligd.
-
De Raad van State verwerpt het beroep.
-
De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 200 euro, een bijdrage van
24 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die verschuldigd is aan
de verwerende partij.
De tussenkomende partij wordt verwezen in de kosten van de tussenkomst,
begroot op 150 euro.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op eenendertig maart tweeduizend
zesentwintig, door de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
Geert Van Haegendoren,
kamervoorzitter,
Jurgen Neuts,
staatsraad,
Jim Deridder,
staatsraad,
bijgestaan door
Frank Bontinck,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Frank Bontinck
Geert Van Haegendoren
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.245
IX-10.787-11/11