Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279 (2026-04-02)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 266.279 van 2 april 2026 Sociale zaken en volksgezondheid -
Reglementen (sociale zaken en volksgezondheid) Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
XIIe KAMER
ARREST
nr. 266.279 van 2 april 2026
in de zaken A. 227.516/XII-9725 (I.)
A. 227.518/XII-9726 (II.)
In zake :
I. + II.
- de NV SPRONKEN ORTHOPEDIE
- de NV ARSEUS MEDICAL
- de BV RIJCKER-GO
- de NV V!GO INTERNATIONAL
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Koen Geelen, Sarah Jacobs en Nick Parthoens
kantoor houdend te 3500 Hasselt
Gouverneur Roppesingel 131
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
I. + II.
de VLAAMSE GEMEENSCHAP
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Bart Staelens en Joost Hoste
kantoor houdend te 8000 Brugge
Gerard Davidstraat 46/1
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
1.1.
Het beroep, ingesteld op 26 februari 2019, strekt tot de
nietigverklaring van het ministerieel besluit van 7 december 2018 ‘betreffende de
uitvoering van de Vlaamse sociale bescherming, wat de mobiliteitsmiddelen
betreft’ (zaak sub I.).
1.2.
Het beroep, ingesteld op 26 februari 2019, strekt tot de
nietigverklaring van het besluit van de Vlaamse regering van 30 november 2018
‘houdende de uitvoering van het decreet van 18 mei 2018 houdende de Vlaamse
sociale bescherming’ (zaak sub II.).
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-1/29
II. Verloop van de rechtspleging
Bij
tussenarrest
nr.
258.931
van
26
februari
2024
(ECLI:BE:RVSCE:2024:ARR.258.931) zijn de zaken gevoegd, werd het debat
heropend, werden twee prejudiciële vragen gesteld aan het Grondwettelijk Hof en
werd het door de auditeur-generaal aangewezen lid van het auditoraat gelast met
een aanvullend onderzoek.
Eerste auditeur Anja Somers heeft een aanvullend verslag
opgesteld.
De verwerende partij en de verzoekende partijen hebben een
laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 26 februari 2026.
Kamervoorzitter Chantal Bamps heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Mina Boel, die loco advocaten Koen Geelen, Sarah
Jacobs en Nick Parthoens verschijnt voor de verzoekende partijen, en advocaat
Bart Staelens, die verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Anja Somers heeft een met dit arrest eensluidend
advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
In het arrest nr. 258.931 van 26 februari 2024 waarbij het debat
wordt heropend, worden de feiten als volgt weergegeven:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-2/29
“3.1. De verzoekende partijen zijn verstrekkers van mobiliteitshulpmiddelen.
3.2. Het besluit van de Vlaamse regering van 30 november 2018 ‘houdende
de uitvoering van het decreet van 18 mei 2018 houdende de Vlaamse sociale
bescherming’ is het bestreden besluit in de zaak sub II (hierna: het bestreden
besluit van 30 november 2018). Het bevat 669 artikelen, onderverdeeld in vijf
boeken en aangevuld met vijf bijlagen.
In het advies nr. 64.367/1 van 12 november 2018 licht de Raad van State,
afdeling Wetgeving, de strekking van het ontwerp dat het bestreden besluit
van 30 november 2018 is geworden, als volgt toe:
‘2. Het om advies voorgelegde ontwerp van besluit van de Vlaamse
Regering strekt ertoe uitvoering te geven aan diverse onderdelen van het
decreet van 18 mei 2018 'houdende de Vlaamse sociale bescherming' […].
Het ontwerp bouwt daarbij voort op het besluit van de Vlaamse Regering
van 14 oktober 2016 'houdende de uitvoering van het decreet van 24 juni
2016 houdende de Vlaamse sociale bescherming', dat wordt opgeheven
(artikel 636, 5°, van het ontwerp). Vergeleken met het besluit van 14
oktober 2016 strekt het ontwerp tot het wijzigen van de benamingen van
de bestaande pijlers overeenkomstig het [decreet van 18 mei 2018
'houdende de Vlaamse sociale bescherming'] en tot het integreren in de
uitvoeringsregeling van de nieuwe pijlers die door het [decreet van 18 mei
2018 ‘houdende de Vlaamse sociale bescherming’] aan de Vlaamse
sociale bescherming (VSB) zijn toegevoegd, zijnde de tegemoetkoming
voor mobiliteitshulpmiddelen en de tegemoetkoming voor residentiële
ouderenzorg.
Het ontwerp van besluit is onderverdeeld in vijf boeken.
Boek 1 is gewijd aan de gemeenschappelijke basisbepalingen waarin
onder meer de organieke structuren van de VSB en de algemene
beginselen inzake aansluiting, sanctionering, gegevensuitwisseling en
tegemoetkomingen zijn geregeld.
Boek 2 betreft de zorggebonden financiering. Deel 1 van boek 2 bevat de
regels met betrekking tot het zorgbudget, dit zijn de drie klassieke 'takken'
of 'pijlers' waaruit de VSB tot nog toe bestaat, met name het zorgbudget
voor zwaar zorgbehoevenden (de vroegere tegemoetkoming in het kader
van de zorgverzekering), het zorgbudget voor ouderen met een zorgnood
(de vroegere tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden) en het
basisondersteuningsbudget. Deel 2 van boek 2 heeft betrekking op de
tegemoetkoming voor mobiliteitshulpmiddelen, een nieuwe tak binnen de
VSB.
Boek 3 bevat de bepalingen betreffende een ander nieuw onderdeel van de
VSB met name de tegemoetkoming voor zorg in woonzorgcentra, centra
voor kortverblijf of dagverzorgingscentra (hierna: tegemoetkoming voor
residentiële ouderenzorg).
Boek 4 bevat een reeks wijzigingsbepalingen, terwijl in boek 5
('Slotbepalingen')
een
aantal
opheffings-,
overgangsen
inwerkingtredingsbepalingen zijn opgenomen.
Daarnaast bevat het ontwerp vijf bijlagen die betrekking hebben op een
aantal technische aspecten van de tegemoetkoming voor
mobiliteitshulpmiddelen.’
Artikel 648 van het bestreden besluit van 30 november 2018 dat deel uitmaakt
van deel 2 ‘Overgangsbepalingen’ van boek 5 ‘Slotbepalingen’ luidt:
‘Art. 648. De huurforfaits, vermeld in artikel 262, § 3, van dit besluit, zijn
vanaf 1 januari 2019 ook van toepassing op de huurovereenkomsten in het
kader van mobiliteitshulpmiddelen die vóór 1 januari 2019 zijn gesloten
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-3/29
conform artikel 28, § 8, van de bijlage bij het koninklijk besluit van 14
september 1984 tot vaststelling van de nomenclatuur van de
geneeskundige verstrekkingen inzake verplichte verzekering voor
geneeskundige verzorging en uitkeringen.
De huurovereenkomsten, vermeld in het eerste lid, moeten niet opnieuw
worden ondertekend door de gebruiker en de verstrekker van
mobiliteitshulpmiddelen.’
Het artikel 262, § 3 waarnaar deze bepaling verwijst, maakt deel uit van
boek 2 (‘Zorggebonden financiering’), deel 2 (‘Tegemoetkoming voor
mobiliteitshulpmiddelen’), titel 3 (‘Huur’), hoofdstuk 1 (‘Woo[]nzorgcentra
– thuiszorg’). In de versie van toepassing op het voorliggende beroep, luidt
het:
‘Art. 262. § 1. De tegemoetkomingen voor een standaardrolstoel, een
modulaire rolstoel of een verzorgingsrolstoel die worden aangevraagd
door gebruikers als vermeld in afdeling 1, worden toegekend in de vorm
van periodieke huurforfaits. De huurforfaits dekken de maandelijkse huur
van het mobiliteitshulpmiddel, met inbegrip van alle kosten die
samengaan met de verstrekking, het onderhoud, de herstelling en de
reconditionering van de rolstoel, alsook de vereiste aanpassingen, vermeld
in de prestatielijst, en de verplaatsingskosten.
§ 2. In afwijking van paragraaf 1, kan de verstrekker van
mobiliteitshulpmiddelen aan de gebruiker, vermeld in artikel 261, 2°, een
vergoeding aanrekenen voor transportkosten als de hoofdverblijfplaats
van de gebruiker gelegen is buiten een straal van 30 kilometer van de
maatschappelijke zetel, de dichtstbijzijnde vestigingseenheid en de
dichtstbijzijnde
werkplaats
van
de
verstrekker
van
mobiliteitshulpmiddelen of van de onderneming in opdracht waarvan de
verstrekker van mobiliteitshulpmiddelen werkt.
De vergoeding, vermeld in het eerste lid, wordt berekend overeenkomstig
de op dat moment geldende regeling voor de kilometervergoeding van
personeelsleden van de Vlaamse overheid en kan maar worden
aangerekend ten belope van de afstand die de afstand van 30 kilometer
overschrijdt en mits voorafgaandelijk schriftelijk akkoord van de
gebruiker over deze kost.
§ 3. De omvang van de huurforfaits, vermeld in paragraaf 1, wordt bepaald
door de minister.
§ 4. Er mogen geen supplementen worden aangerekend ten laste van de
gebruiker voor kosten die worden gedekt door het huurforfait.’
In de bisnota aan de leden van de Vlaamse regering is ter zake het volgende
gesteld:
‘i. Overgangsmaatregelen
Om de integratie in de Vlaamse sociale bescherming naadloos te laten
verlopen is het noodzakelijk een aantal overgangsbepalingen in te
schrijven. Naast de overgangsmaatregelen die in bovenstaande rubrieken
al werden beschreven, worden nog de volgende overgangsmaatregelen
opgenomen in het OBVR.
Verstrekkers mobiliteitshulpmiddelen
[…]
De tarieven van de vergoedingen voor verhuur in de woonzorgcentra
wijzigen vanaf 1 januari 2019. We willen echter vermijden dat alle
bestaande huurcontracten opnieuw moeten worden afgesloten. Daarom
wordt een bepaling ingeschreven waarbij gestipuleerd wordt dat de
bestaande contracten doorlopen, maar met aangepaste tarieven.’
De bijlage 2 bij de nota aan de Vlaamse regering betreffende de definitieve
goedkeuring van het ontwerp van besluit van de Vlaamse regering ‘houdende
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-4/29
de uitvoering van het decreet van 18 mei 2018 houdende de Vlaamse sociale
bescherming de artikelsgewijze bespreking’ bevat de artikelsgewijze
bespreking van het betrokken besluit. Ter zake stelt deze bijlage:
‘Artikel [648] maakt dat de nieuwe huurforfaits vanaf 1 januari 2019 ook
van toepassing zijn op lopende huurovereenkomsten. Om administratieve
overlast te vermijden wordt bepaald dat het niet nodig is de lopende
huurovereenkomsten aan te passen en opnieuw te laten ondertekenen door
de gebruiker.’
3.3. Het ministerieel besluit van 7 december 2018 ‘betreffende de uitvoering
van de Vlaamse sociale bescherming, wat de mobiliteitsmiddelen betreft’ is
het bestreden besluit in de zaak sub I (hierna: het bestreden besluit van
7 december 2018). Het bevat 16 artikelen, aangevuld met twee bijlagen.
Bijlage 1 bevat de prestatielijst. Bijlage 2 bevat de tabel met de
tegemoetkomingen voor mobiliteitshulpmiddelen. Deel 4 van deze bijlage
heeft betrekking op de
‘maandelijkse huurforfait voor een mobiliteitshulpmiddel en aanpassingen,
voorzien in deel 1 en 2’ waarvan de ‘hoofdgroep 1’ betrekking heeft op de
‘maandelijkse huurforfait doelgroep woonzorg.’ Die tabel bepaalt de
maandelijkse huurforfaits (BTW incluis) voor de doelgroep woonzorg.
Het bestreden besluit van 7 december 2018 geeft uitvoering aan onder meer
het hiervoor aangehaalde artikel 262, § 3, van het bestreden besluit van
30 november 2018. Te dezen bepaalt artikel 3, eerste lid, ervan dat de omvang
van de tegemoetkomingen voor mobiliteitshulpmiddelen is vastgelegd in de
voornoemde bijlage 2 die bij het bestreden besluit van 7 december 2018 is
gevoegd.
Bij ministerieel besluit van 5 december 2022 ‘tot wijziging van bijlage 1 en
2 bij het ministerieel besluit van 7 december 2018 betreffende de uitvoering
van de Vlaamse sociale bescherming, wat de mobiliteitshulpmiddelen betreft’
zijn laatst nog de beide bijlagen bij het bestreden besluit van 7 december 2018
vervangen.
3.4. In een brief van 14 januari 2019 aan de Vlaamse regering en aan de
Vlaamse minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin, stellen de
verzoekende partijen het volgende:
‘[…]
Ik wil U niet verhelen dat mijn cliënten enigszins ontgoocheld zijn in de
manier waarop de Vlaamse Regering het verstrekken van
mobiliteitshulpmiddelen praktisch organiseert en de bedragen die zij
voorziet voor de financiële tegemoetkomingen.
De
praktische
organisatie
van
het
verstrekken
van
mobiliteitshulpmiddelen dreigt administratief onhaalbaar zwaar te
worden. Zo wordt de motivatie, registratie en rapporteringsverplichting
mbt de aangevraagde of verstrekte mobiliteitshulpmiddelen belangrijk
uitgebreid. Deze administratieve verzwaring is op zichzelf een bedreiging
voor het stelsel. Het vergt van de verstrekkers immers dat zij bijkomend
investeren in personeel en middelen om deze verzwaring op te vangen.
Deze bijkomende investering zal doorgerekend moeten worden in de prijs.
Daar komt nog bij dat we uit de administratie Volksgezondheid signalen
opvangen dat de digitale verwerking van al deze informatie niet op punt
staat, zodat gedane inspanningen nog eens verloren zullen gaan. Ook het
gebrek aan testgelegenheden van deze digitale verwerking zal ons tijdens
en weken na de werkelijke start van de nieuwe wetgeving veel kostbare
tijd doen verliezen.
Mijn cliënten zijn er van overtuigd dat de meerwaarde die deze
bijkomende verplichtingen zouden kunnen hebben, dermate gering is dat
ze niet opweegt tegen de bijkomende inspanningen die het van de sector
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-5/29
vergt. Een redelijke en zorgvuldige overheid weegt beide aspecten af : het
lijdt geen twijfel dat deze afweging moet leiden tot een administratieve
vereenvoudiging van het thans voorziene stelsel.
De meest belangrijke bekommernis die mijn cliënten hebben, is het gebrek
aan overgangsmaatregelen voor een specifieke situatie waarmee zij
geconfronteerd worden, m.n. de tussenkomst in de huurvergoedingen voor
de verhuur van mobiliteitshulpmiddelen. Deze situatie wordt thans
beheerst door artikel 28, § 8, van de bijlage bij het koninklijk besluit van
7 juni 2007 tot vaststelling van de geneeskundige verstrekkingen inzake
verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen.
Naar ik ben geïnformeerd door mijn cliënten heeft de sector U al duidelijk
gemaakt dat de tussenkomst die de Vlaamse Regering thans voorziet voor
deze huurvergoedingen lager is dan deze die in de Federale regeling was
voorzien. Voor verzorgingsstoelen gaat het zelfs om een fel belangrijk
lagere tussenkomst.
Uit de teksten leiden we af dat het de bedoeling is dat de tussenkomst
onmiddellijk toegepast wordt op de bestaande huurcontracten. Er is niet in
een overgangsmaatregel voorzien. Deze onmiddellijke toepasbaarheid
zadelt de sector met een groot probleem op : de sector is er immers toe
gehouden om de afgesloten contracten verder uit te voeren aan de
financiële voorwaarden die zij contractueel heeft vastgesteld met de
huurders van de middelen. Deze contracten zijn echter in een volledig
andere financiële context afgesloten, m.n. de context van de hogere
tussenkomst voorzien in het Koninklijk Besluit van 7 juni 2007 tot
vaststelling van de nomenclatuur van geneeskundige verstrekkingen
inzake verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en
uitkering.
Dit betekent dat de bestaande contracten die uitgaan van de hogere
financiële tussenkomst voorzien in de Federale regeling thans moet
doorlopen in de nieuwe Vlaamse regeling met de lagere financiële
tussenkomst. Bij het opstellen van deze contracten is er uiteraard niet
geanticipeerd op deze wijzigende wetgeving. Deze doorlopende oude
contracten zullen voor de verstrekkers van mobiliteitshulpmiddelen
daarom een financiële strop zijn.
Een normaal redelijke en zorgvuldige overheid moet daar rekening mee
houden door overgangsmaatregen te voorzien zodat de oude contracten
gerespecteerd kunnen blijven tot deze uitgedoofd zijn en vervangen
worden door contracten die aangepast zijn aan de nieuwe Vlaamse
Reglementering.’
3.5. Met een brief van 20 februari 2019 antwoordt de Vlaamse minister van
Welzijn, Volksgezondheid en Gezin het volgende op de sub punt 3.4
aangehaalde brief:
‘[…]
Ik vestig er de aandacht op dat de huidige bedragen van de huurtarieven
dus al van 14 november 2017 gekend zijn; op 18 juni 2018 werd alle
ontwerp wetgeving en het ontwerp MB met de tarieven bezorgd aan de
begeleidende stuurgroep.
Ten gronde en na nauwkeurige lectuur van de aangehaalde grieven en de
mondelinge toelichting die u op het overleg van 07 februari 2019
verschafte, kan ik u meedelen dat de Vlaamse regering niet wenst in te
gaan op de wensen van uw cliënten, omwille van de volgende redenen:
Huurtarieven
De huurtarieven die opgenomen zijn in de regelgeving MOHM zijn
onderbouwd op basis van de studie van U Hasselt ‘Studieopdracht naar de
kostenefficientie van het rentingsysteem voor rolstoelen in de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-6/29
woonzorgcentra’. Bij de uitvoering van deze studie is gewerkt met
informatie die werd aangeleverd door verstrekkers van MOHM. Na een
tussentijdse presentatie van de resultaten van de studie is het rapport
overigens verder aangescherpt op basis van bijkomende data uit de sector.
Met deze studie werden de huurtarieven geobjectiveerd.
Zoals hoger aangehaald is een laatste update van de tarieven al op
14 november 2017 kenbaar gemaakt aan de sector. De verstrekkers van
rolstoelen in WZC hadden bijgevolg meer dan een jaar de tijd om zich
voor te bereiden op het nieuwe beleid en desgevallend passende
maatregelen te nemen. Blijkbaar hebben ze dat niet gedaan.
Administratieve lasten
In uw brief is sprake van een verhoging van de administratieve lasten. We
menen integendeel dat het nieuwe Vlaamse beleid inzake
mobiliteitshulpmiddelen heel wat opportuniteiten biedt tot administratieve
vereenvoudiging en lastenvermindering.
Hieronder volgt een niet exhaustieve opsomming:
Aanvragen mobiliteitshulpmiddelen
Met de 6de Staatshervorming worden de aanvullende tegemoetkomingen
mobiliteitshulpmiddelen van het Vlaams Agentschap voor Personen met
een Handicap geïntegreerd in de Vlaamse sociale bescherming. Dat
betekent dat voor een mobiliteitshulpmiddel niet langer twee aanvragen
moeten ingediend worden, maar slechts één. Die aanvraag is gebaseerd op
dezelfde regelgeving (vroeger twee regelgevingen) met dezelfde
procedures, productenlijst en prestatiecodes.
Verzekerbaarheid
De verstrekker kan proactief nagaan of de gebruiker in orde is met de
verzekerbaarheid. Via de applicatie eMOHM kan in real time nagegaan
worden of een gebruiker aan de voorwaarden voor een tegemoetkoming
mobiliteitshulpmiddelen voldoet. Hiermee vermijdt de verstrekker dat een
hulpmiddel wordt afgeleverd dat onbetaald blijft.
Aftoetsen aanvraag
In
de
regelgeving
mobiliteitshulpmiddelen
worden
hernieuwingstermijnen vastgelegd. Ook wordt - net als in de vroegere
federale regelgeving - bepaald welke mobiliteitshulpmiddelen kunnen
gecombineerd worden en welke niet (cumulverbod). De verstrekker kan
via de digitale applicatie een aanvraag simuleren en zo nagaan of aan alle
criteria voor tegemoetkoming wordt voldaan.
Ook hier vermijdt de verstrekker dat een hulpmiddel wordt afgeleverd dat
onbetaald blijft.
Overlijden
In de woonzorgcentra en voor 85+ers in de thuisomgeving worden
manuele rolstoelen verhuurd. Bij overlijden van de gebruiker worden deze
rolstoelen gerecupereerd en daarna opnieuw ingezet. Als de verstrekker
niet systematisch en tijdig wordt ingelicht van een overlijden, gaan echter
rolstoelen verloren. Ze kunnen dan niet meer gerecupereerd worden in het
woonzorgcentrum of bij de gebruiker.
Via de eMOHm applicatie wordt de verstrekker nu systematisch via een
gegevensstroom uit het Rijksregister geïnformeerd over een overlijden,
waardoor het verlies aan rolstoelen beperkt wordt.
Doorlooptijden
Dossiers voor bv. innovatieve hulpmiddelen of maatwerk worden
behandeld door de Bijzondere Technische Commissie. Deze commissie
komt in de plaats van de Bijzondere Bijstands Commissie (VAPH) en het
college van geneesheren directeurs (RIZIV) voor wat maatwerk betreft.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-7/29
De doorlooptijd voor deze commissie is vastgelegd op 45 werkdagen
(doorlooptijd BBC vaak meer dan 6 maanden).
Opvolging
De status van een dossier kan geraadpleegd worden in de applicatie. De
verstrekker weet dus ten allen tijde in welke fase een dossier zit. Hij kan
bijgevolg de klant zonder bijkomende administratieve handeling
informeren over de stand van zaken van een dossier.
Geen papieren dossier
Alle beslissingen komen digitaal bij de verstrekker en kunnen
onmiddellijk in de eigen software verwerkt worden.
Teller Onderhoud en Herstel
De teller voor onderhoud en herstel is online raadpleegbaar. Er hoeft dus
niet langer aan het VAPH gevraagd worden ofer nog middelen
beschikbaar zijn voor het uitvoeren van onderhoud of een herstelling aan
een rolstoel. De verstrekker is op die manier ook zeker dat de uitgevoerde
werken vanuit de Vlaamse overheid zullen betaald worden.
Uiteraard is het zo dat de realisatie van een dergelijk digitaliseringsproject
gefaseerd verloopt en dat niet alle efficiëntiewinst van bij de start
beschikbaar is.
Tevens dient bij de voorbereiding van de digitalisering en tijdens de
implementatie ervan door alle actoren een fase van change management
doorlopen worden. Maar het is duidelijk dat er op korte termijn een
significante efficiëntiewinst kan gerealiseerd worden, die werkelijk
kostenbesparend is voor de sector.
Voorts kan ik meedelen dat aanvraagformulieren gebaseerd zijn op de
formulieren die vanuit het RIZIV werden opgelegd. Deze
aanvraagformulieren werden enkel vertaald naar de Vlaamse context. Dit
gebeurde in overleg met de beroepsorganisatie BBOT en, waar nodig,
worden de sjablonen nog in overleg bijgestuurd. Het is mij bijgevolg niet
duidelijk wat bedoeld wordt met 'zo wordt de motivatie, registratie en
rapporteringsverplichting m.b.t. de aangevraagde of verstrekte
mobiliteitshulpmiddelen belangrijk uitgebreid'.
Digitalisering
In uw schrijven haalt u ook 'signalen van de administratie
Volksgezondheid' aan, waaruit zou blijken dat 'de digitale verwerking van
al deze informatie niet op punt staat, zodat gedane inspanningen nog eens
verloren zullen gaan. Ook het gebrek aan testgelegenheden van deze
digitale verwerking zal ons tijdens en weken na de werkelijke start van
nieuwe wetgeving veel kostbare tijd doen verliezen'.
Bij de digitalisering van de sector mobiliteitshulpmiddelen zijn
verschillende partijen en technische platformen en technologieën
betrokken. De centrale eMOHM applicatie wordt gebouwd door de
Vlaamse overheid en ter beschikking gesteld van de verstrekkers die zich
daaraan moeten connecteren met hun eigen software en gegevens moeten
uitwisselen. Dat is een complex project met veel afhankelijkheden.
Daarom loopt er parallel met dit digitale traject een traject van change
management dat voorziet in informatiesessies, opleidingen, helpdesk,
handleidingen, procedure,... ten einde de nieuwe businesswerking en
digitale toepassing op mekaar af te stemmen en zo vlot en correct mogelijk
uit te rollen in de organisaties.
Ondanks een aantal problemen, die geregistreerd staan, bevestigt de
Vlaamse Overheid dat de centrale IT wet degelijk op punt staat en dat er
momenteel geen aanwijzingen van vertraging in de facturatie. Er is nu
effectief een periode van typische nazorg waarin onvoorziene problemen
in nauw overleg met de betrokkenen snel worden aangepakt en opgelost.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-8/29
Er zijn frequente releases van de software-oplossingen ten einde de
verstrekkers niet te laten wachten en hun businessimpact minimaal te
houden. Ook dit is niet anders dan voor andere digitale toepassingen,
zowel in de publieke als de privésector,
Maatregelen Vlaams beleid mobiliteitshulpmiddelen
Ik wit er uw cliënten ook nog op wijzen dat het nieuwe Vlaamse beleid tal
van maatregelen bevat met een positieve financiële impact op de
verstrekkers.
Hernieuwingstermijnen
De hernieuwingstermijn voor rolstoelen in woonzorgcentra is verlengd
van 6 jaar tot 7 jaar. Dit betekent dat de gedane investeringen vertraagd
kunnen worden afgeschreven en dat er langer inkomsten genereerd
worden.
Indexering
De tegemoetkomingen voor mobiliteitshulpmiddelen werden op het
federale niveau jarenlang niet geïndexeerd. In 2018 en in 2019 heeft
Vlaanderen deze tegemoetkomingen telkens wel geïndexeerd. Meer nog,
de indexering is juridisch verankerd in het decreet van 18 mei 2018
houdende de Vlaamse sociale bescherming. Hier spreken we dus over een
structurele maatregel en niet over een overgangsmaatregel.
Onderhoud en Herstelling
In de regelgeving van het VAPH was niet bepaald wie het onderhoud en
de herstellingen aan mobiliteitshulpmiddelen kon uitvoeren. Naast de
erkende verstrekker konden dus ook allerlei andere actoren deze werken
uitvoeren. In de huidige regelgeving van de Vlaamse sociale bescherming
is opgenomen dat enkel erkende verstrekkers deze taken mogen opnemen.
Aanvullende tegemoetkomingen
Tot eind 2018 kende het VAPH aanvullende tegemoetkomingen toe (bv.
2derolstoel) voor personen die erkend waren door het VAPH. De facto
was de doelgroep hierdoor beperkt tot de min 65 jarigen. Deze beperking
is sinds januari 2019 opgeheven. De toekenning van deze
mobiliteitshulpmiddelen is vanaf nu leeftijdsonafhankelijk. Ook 65 +ers
komen dus in aanmerking.
Samengevat zijn we van oordeel dat de sector tijdig op de hoogte is
gebracht van de huurtarieven, dat er op verschillende wijzen en op korte
termijn efficiëntiewinst kan geboekt worden en dat er voldoende
compenserende maatregelen zijn genomen voor de verstrekkers.
Voorts willen we verder met de BBOT bespreken in welke mate wij
ondersteunend kunnen optreden in een eerste overgangsfase. Uw cliënten
kunnen zich daar desgevallend bij aansluiten, voor zover dit nog niet het
geval zou zijn. We zijn ook bereid om, in overleg met alle actoren, verder
de nodige inspanningen te leveren om de efficiëntiewinst sneller te
realiseren. Het overleg dat we hierover reeds hadden, en waar we
gezamenlijk tot enkele bijsturingen hebben beslist, willen we ook
verderzetten.’”
IV. Onderzoek van het tweede en het derde middel
A. Vooraf
In het tussenarrest nr. 258.931 van 26 februari 2024 worden ten
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-9/29
behoeve van de beoordeling van het tweede en het derde middel de volgende twee
prejudiciële vragen gesteld aan het Grondwettelijk Hof:
“A. ‘Schendt artikel 107 van het decreet van 18 mei 2018 'houdende
Vlaamse sociale bescherming', artikel 23 van de Grondwet in zoverre die
bepaling machtiging verleent aan de Vlaamse Regering om het bedrag van de
tegemoetkomingen voor mobiliteitshulpmiddelen te bepalen en de
voorwaarden vast te leggen waaraan moet zijn voldaan opdat een
tegemoetkoming voor een mobiliteitshulpmiddel kan worden verleend en
waarbij het bedrag van deze tegemoetkomingen van toepassing is op de
huurcontracten in het kader van mobiliteitshulpmiddelen die vóór 1 januari
2019 zijn gesloten conform artikel 28, §8 van de bijlage bij het koninklijk
besluit van 14 september 1984 ‘tot vaststelling van de nomenclatuur van de
geneeskundige verstrekkingen inzake verplichte verzekering voor
geneeskundige verzorging en uitkeringen’.’
B. ‘Schendt artikel 107 van het decreet van 18 mei 2018 'houdende Vlaamse
sociale bescherming', artikel 23 van de Grondwet in zoverre die bepaling
machtiging verleent aan de Vlaamse Regering om het bedrag van de
tegemoetkomingen voor mobiliteitshulpmiddelen te bepalen en de
voorwaarden vast te leggen waaraan moet zijn voldaan opdat een
tegemoetkoming voor een mobiliteitshulpmiddel kan worden verleend en
aldus geïnterpreteerd dat het de Vlaamse regering toekomt de minister ermee
te belasten om de omvang van die tegemoetkomingen te bepalen?’.”
Het Grondwettelijk Hof oordeelt in zijn arrest nr. 56/2025 van
3 april 2025 dat artikel 107 van het decreet van 18 mei 2018 bestaanbaar is met
artikel 23 van de Grondwet op grond van de volgende overwegingen:
“B.1. De prejudiciële vragen hebben betrekking op artikel 107 van het
Vlaamse decreet van 18 mei 2018 ‘houdende de Vlaamse sociale
bescherming’ (hierna : het decreet van 18 mei 2018), dat de tegemoetkoming
voor mobiliteitshulpmiddelen betreft.
B.2. Het decreet van 18 mei 2018 beoogt een Vlaamse sociale zekerheid uit
te bouwen die complementair is aan de federale sociale zekerheid (Parl. St.,
Vlaams Parlement, 2017-2018, nr. 1474/1, p. 3). Het is een volksverzekering,
waarbij rechten worden gekoppeld aan het betalen van een jaarlijkse premie
(artikel 5 van het decreet van 18 mei 2018). Die volksverzekering bestaat uit
verschillende pijlers, waaronder de mobiliteitshulpmiddelen (artikel 4 van het
decreet van 18 mei 2018).
Krachtens artikel 2, eerste lid, 20°, van het decreet van 18 mei 2018 zijn de
mobiliteitshulpmiddelen ‘de hulpmiddelen die bedoeld zijn om de
bewegingsfunctie te ondersteunen, namelijk rolstoelen, loophulpmiddelen,
orthopedische driewielfietsen, stasystemen, zitkussens ter preventie van
doorzitwonden, modulair aanpasbare systemen ter ondersteuning van de
zithouding en onderstellen en de aanpassingen ervan. Een rolstoel,
loophulpmiddel of orthopedische driewielfiets zijn speciaal ontworpen
toestellen om personen te helpen zich binnenshuis en buitenshuis te
verplaatsen’. Krachtens artikel 2, tweede lid, van het decreet van 18 mei 2018
kan de Vlaamse Regering die definitie van mobiliteitshulpmiddelen
‘uitbreiden met andere hulpmiddelen die als finaliteit hebben de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-10/29
bewegingsfunctie te ondersteunen’.
Titel 4 van deel 2 van het decreet van 18 mei 2018 betreft ‘[de]
tegemoetkoming voor mobiliteitshulpmiddelen’ en omvat de artikelen 105 tot
135. Krachtens artikel 105, § 1, van het decreet van 18 mei 2018 ‘[bestaat de]
financiering van mobiliteitshulpmiddelen in het kader van de Vlaamse sociale
bescherming [...] uit de toekenning aan de gebruiker door de zorgkas van een
tegemoetkoming [...] die via trekkingsrechten wordt uitbetaald’. Een
trekkingsrecht is ‘het recht op een persoonsvolgend budget dat verloopt via
een rechtstreekse betaling door de zorgkas aan de erkende zorgvoorziening
of verstrekker van mobiliteitshulpmiddelen die zorg verleent aan de
gebruiker’ (artikel 2, eerste lid, 32°, van het decreet van 18 mei 2018). De
gebruiker, zijnde de persoon die een beroep doet op de Vlaamse sociale
bescherming, maakt dus geen aanspraak op een vrij besteedbare vergoeding,
doch wel op de rechtstreekse betaling van een tegemoetkoming door de
zorgkas aan de betreffende verstrekker van mobiliteitshulpmiddelen (Parl.
St., Vlaams Parlement, 2017-2018, nr. 1474/1, pp. 36 en 88). Die financiering
voor mobiliteitshulpmiddelen neemt de vorm aan van tegemoetkomingen in
het kader van de aankoop van mobiliteitshulpmiddelen, enerzijds, en van
tegemoetkomingen in de vorm van periodieke huurforfaits, anderzijds (artikel
106, eerste lid, van het decreet van 18 mei 2018).
Het in het geding zijnde artikel 107 van het decreet van 18 mei 2018 machtigt
de Vlaamse Regering om het bedrag van de tegemoetkomingen voor
mobiliteitshulpmiddelen te bepalen en de voorwaarden vast te leggen
waaraan moet zijn voldaan opdat een tegemoetkoming voor een
mobiliteitshulpmiddel kan worden verleend. Die bepaling luidt :
‘De Vlaamse Regering bepaalt het bedrag van de tegemoetkomingen voor
mobiliteitshulpmiddelen en legt de voorwaarden vast waaraan moet zijn
voldaan opdat een tegemoetkoming voor een mobiliteitshulpmiddel kan
worden verleend. Daarvoor bepaalt de Vlaamse Regering onder meer :
1° het gebruiksdoel van de mobiliteitshulpmiddelen;
2° de functionele specificaties van de mobiliteitshulpmiddelen;
3° de hernieuwingscriteria voor de verschillende mobiliteitshulpmiddelen;
4° de vergoedingscriteria voor het mobiliteitshulpmiddel, het uitproberen van
het mobiliteitshulpmiddel en de aanpassingen aan het mobiliteitshulpmiddel;
5° de mogelijke cumulaties van mobiliteitshulpmiddelen;
6° de vergoedingscriteria voor onderhoud en herstelling’.
B.3.1. Beide prejudiciële vragen strekken ertoe van het Hof te vernemen of
het in het geding zijnde artikel 107 van het decreet van 18 mei 2018 artikel 23
van de Grondwet schendt, ‘in zoverre die bepaling machtiging verleent aan
de Vlaamse Regering om het bedrag van de tegemoetkomingen voor
mobiliteitshulpmiddelen te bepalen en de voorwaarden vast te leggen
waaraan moet zijn voldaan opdat een tegemoetkoming voor een
mobiliteitshulpmiddel kan worden verleend’.
In de eerste prejudiciële vraag refereert het verwijzende rechtscollege
daarenboven aan het feit dat ‘het bedrag van deze tegemoetkomingen van
toepassing is op de huurcontracten in het kader van mobiliteitshulpmiddelen
die vóór 1 januari 2019 zijn gesloten conform artikel 28, § 8, van de bijlage
bij het koninklijk besluit van 14 september 1984 'tot vaststelling van de
nomenclatuur van de geneeskundige verstrekkingen inzake verplichte
verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen'’. In de tweede
prejudiciële vraag legt het verwijzende rechtscollege de in het geding zijnde
bepaling aan het Hof voor in de interpretatie ‘dat het de Vlaamse regering
toekomt de minister ermee te belasten om de omvang van die
tegemoetkomingen te bepalen’.
B.3.2. Gelet op hun samenhang, onderzoekt het Hof de beide prejudiciële
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-11/29
vragen samen.
B.4. Artikel 23, tweede lid en derde lid, 2°, van de Grondwet verplicht de
bevoegde wetgever om het recht op sociale zekerheid te waarborgen en de
voorwaarden voor de uitoefening van dat recht te bepalen.
Die grondwetsbepaling verbiedt die wetgever echter niet machtigingen te
verlenen aan de uitvoerende macht, voor zover die machtigingen betrekking
hebben op de tenuitvoerlegging van maatregelen waarvan de wetgever het
onderwerp heeft aangegeven.
Die grondwetsbepaling verplicht de wetgever niet om alle essentiële
elementen van het recht op sociale zekerheid te regelen en verbiedt hem niet
om de uitvoerende macht ertoe te machtigen die te regelen.
B.5.1. Het decreet van 18 mei 2018 voorziet in de financiering van
mobiliteitshulpmiddelen in het kader van de Vlaamse sociale bescherming.
Die financiering houdt in dat de zorgkas aan de gebruiker een
tegemoetkoming toekent die rechtstreeks wordt betaald aan de betreffende
verstrekker van mobiliteitshulpmiddelen en die de vorm aanneemt van
tegemoetkomingen in het kader van de aankoop van mobiliteitshulpmiddelen,
enerzijds, en van tegemoetkomingen in de vorm van periodieke huurforfaits,
anderzijds.
De decreetgever heeft in artikel 2, eerste lid, 20°, van het decreet van 18 mei
2018 bepaald welke mobiliteitshulpmiddelen onder het toepassingsgebied
van die regeling vallen, waarbij de Vlaamse Regering die definitie van
mobiliteitshulpmiddelen kan uitbreiden met andere hulpmiddelen die als
finaliteit hebben de bewegingsfunctie te ondersteunen. Voorts wordt in artikel
119 van het decreet van 18 mei 2018 bepaald wie recht heeft op een
tegemoetkoming voor mobiliteitshulpmiddelen, namelijk ‘[elke] gebruiker
met een beperking van de mobiliteit, die een gevolg is van een fysieke,
mentale, cognitieve of psychologische stoornis’.
Het in het geding zijnde artikel 107 machtigt de Vlaamse Regering om het
bedrag van de tegemoetkomingen voor mobiliteitshulpmiddelen te bepalen
en om de voorwaarden vast te leggen waaraan moet zijn voldaan opdat een
tegemoetkoming voor een mobiliteitshulpmiddel kan worden verleend. De
decreetgever heeft daarbij verduidelijkt welke elementen de Vlaamse
Regering dient te bepalen, onder meer (1) het gebruiksdoel van de
mobiliteitshulpmiddelen; (2) de functionele specificaties van de
mobiliteitshulpmiddelen; (3) de hernieuwingscriteria voor de verschillende
mobiliteitshulpmiddelen;
(4)
de
vergoedingscriteria
voor
het
mobiliteitshulpmiddel, het uitproberen van het mobiliteitshulpmiddel en de
aanpassingen aan het mobiliteitshulpmiddel; (5) de mogelijke cumulaties van
mobiliteitshulpmiddelen; (6) de vergoedingscriteria voor onderhoud en
herstelling.
B.5.2. Aldus wordt door het decreet van 18 mei 2018 op duidelijke wijze het
onderwerp aangegeven van de maatregelen die door de Vlaamse Regering ten
uitvoer dienen te worden gelegd.
B.5.3. Bovendien kon de decreetgever, door zulk een delegatie te verlenen,
de Vlaamse Regering niet machtigen om bepalingen aan te nemen die zouden
leiden tot een schending van het grondwettelijk recht op sociale zekerheid.
Het komt de bevoegde rechter toe na te gaan of de Vlaamse Regering op een
al dan niet wettige wijze gebruik heeft gemaakt van de delegatie die haar werd
verleend.
B.5.4. In zoverre de prejudiciële vragen voor het overige betrekking hebben
op de onmiddellijke toepassing van het door de Vlaamse Regering bepaalde
bedrag van de tegemoetkoming op de lopende huurcontracten voor
mobiliteitshulpmiddelen evenals op een delegatie door de Vlaamse Regering
aan de minister om de omvang van die tegemoetkomingen te bepalen,
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-12/29
betreffen zij de uitvoering van de in het geding zijnde bepalingen, die niet
onder de bevoegdheid van het Hof valt.
B.6. Gelet op het voorgaande is artikel 107 van het decreet van 18 mei 2018
bestaanbaar met artikel 23 van de Grondwet.”
B. Tweede middel in beide zaken
Uiteenzetting van het middel
In het voornoemde arrest nr. 258.931 wordt het tweede middel
als volgt weergegeven:
“24. De verzoekende partijen voeren in het verzoekschrift de schending aan
van artikel 23 van de Grondwet en het erin verankerde legaliteitsbeginsel,
alsook van de artikelen 33, 105 en 108 van de Grondwet, io de artikelen 20
en 78 van de bijzondere wet van 8 augustus 1980 ‘tot hervorming der
instellingen’ en van het redelijkheidsbeginsel. Na een algemene toelichting
van de bepalingen en beginselen waarop het middel steunt, doen de
verzoekende partijen gelden dat het decreet van 18 mei 2018 ‘houdende de
Vlaamse sociale bescherming’ (hierna: het decreet van 18 mei 2018) het
legaliteitsbeginsel schendt. Zij voeren aan dat dit decreet ‘bulkt van
machtigingen aan de Vlaamse regering’, waarbij zij ‘er enkele uit[pikken]’,
met name de door hen geciteerde artikelen 108, 107, eerste lid, 2, laatste lid,
57, 60 en 61 van dat decreet. Volgens de verzoekende partijen maken deze
bepalingen ‘meteen duidelijk dat zeer ruime, nagenoeg onbeperkte
machtigingen aan de Vlaamse regering werden verleend.’ De
aangelegenheden betreffen evenwel sociale rechten waarvan de regeling, op
grond van het legaliteitsbeginsel vervat in artikel 23 van de Grondwet, in
beginsel door de decreetgever zelf moet gebeuren. Dit beginsel is weliswaar
enigszins genuanceerd en het is niet geheel verboden bepaalde machtigingen
aan de regering te geven, maar het staat vast dat het niet zonder meer aan de
regering kan worden overgelaten om de draagwijdte, de
toekenningsvoorwaarden en het personele toepassingsgebied van de sociale
rechten te bepalen. Dit is volgens de verzoekende partijen echter precies wat
de decreetgever in het decreet van 18 mei 2018 heeft gedaan. Volgens hen
zijn elementen zoals het bedrag van de tegemoetkomingen voor
mobiliteitshulpmiddelen, de voorwaarden waaraan moet zijn voldaan opdat
een tegemoetkoming voor een mobiliteitshulpmiddel kan worden verleend,
zonder twijfel essentieel voor het sociale beschermingsbeleid die niet aan de
regering gedelegeerd kunnen worden. De verzoekende partijen betogen dat
het aan de decreetgever is om voor dergelijke elementen de beleidskeuzes te
maken en de fundamentele beginselen vast te leggen, zodat duidelijk is welke
criteria gevolgd moeten worden voor de verdere uitwerking. De decreetgever
heeft te dezen echter geen enkel criterium bepaald. De bepaling van de
omvang
en
voorwaarden
voor
de
tegemoetkoming
voor
mobiliteitshulpmiddelen wordt volledig overgelaten aan de Vlaamse regering
– die dit verder gedelegeerd heeft aan de minister van Welzijn,
Volksgezondheid en Gezin, zie infra derde middel – terwijl van dergelijke
essentiële elementen vereist is dat de decreetgever deze zelf vaststelt. Enkel
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-13/29
de detailmatige uitwerking kan worden overgelaten aan de regering. Daartoe
is een nauwkeurig omschreven machtiging noodzakelijk. De machtigingen
die de decreetgever in het decreet van 18 mei 2018 aan de Vlaamse regering
geeft zijn echter allesbehalve nauwkeurig. Het gaat niet over de detailmatige
uitwerking van een regeling waarvan de decreetgever reeds de essentiële en
fundamentele beginselen vastgelegd heeft. Het betreffen daarentegen
essentiële beleidskeuzes die de decreetgever op quasi onbeperkte wijze aan
de regering heeft gedelegeerd.”
In hun laatste memorie na het arrest van het Grondwettelijk Hof
en het daaropvolgende aanvullend auditoraatsverslag laten de verzoekende partijen
nog gelden:
“5.1.3 Weerlegging van het standpunt van de Auditeur
23. Gelet op het arrest nr. 258.931 van 26 februari 2024 van het
Grondwettelijk Hof moeten de verzoekende partijen aanvaarden dat
artikel 107 van het VSB-Decreet verenigbaar is met het legaliteitsbeginsel
vervat in artikel 23, 2e lid Gw.
24. Het Grondwettelijk Hof heeft wel duidelijk aangegeven dat Uw Raad nog
steeds moet oordelen of de Vlaamse Regering op wettige wijze gebruik heeft
gemaakt van de delegatie die haar werd verleend.
25. De verzoekende partijen menen dat dit niet het geval is.
26. De regeling uit artikel 262, §1 en §2 juncto artikel 648 van het bestreden
besluit van de Vlaamse Regering heeft tot gevolg dat de door de Minister
bepaalde – verlaagde – huurforfaits voor mobiliteitshulpmiddelen in de
Woonzorgcentra op éénzelfde wijze worden toegepast op:
- De verstrekkers van mobiliteitshulpmiddelen, die vóór 1 januari 2019 een
huurovereenkomst afsloten op basis van de oude – gunstigere – federale
(RIZIV) regeling;
- De verstrekkers van mobiliteitshulpmiddelen, die vanaf 1 januari 2019 een
nieuwe huurovereenkomst afsluiten op basis van de nieuwe Vlaamse (VSB)
regeling.
Iedere passende concrete overgangsregeling ontbreekt. Het is zelfs zo dat
artikel 648 van het bestreden besluit bepaalt dat de lopende
huurovereenkomsten niet meer opnieuw moeten ondertekend worden door de
gebruikers en de verstrekkers van mobiliteitshulpmiddelen.
Dit gebrek aan enige overgangsregeling leidt tot een vermindering van het
beschermingsniveau. De verstrekkers van mobiliteitshulpmiddelen zien hun
inkomsten dalen, waardoor de gebruikers ook hun zekerheid om te
beschikken over het noodzakelijk hulpmiddel verliezen. De financiële impact
van de veranderde regelgeving zou nl. tot een faling van de verstrekkers van
de hulpmiddelen kunnen leiden.
- Voor dit gebrek aan overgangsregeling wordt geen rechtmatig doel
uitgedrukt in het bestreden besluit. Dit rechtmatig doel lijkt ook helemaal niet
voorhanden te zijn: in zijn reactie van 20 februari 2019 slaagt de bevoegde
Minister er niet in om ook maar één ‘rechtmatig doel’ aan te halen om dit
door de verzoekende partijen opgeworpen gebrek aan een (passende)
overgangsregeling te verantwoorden […].
Er bestaat geen objectieve verantwoording voor de gelijke behandeling van
enerzijds de situatie waarbij verstrekkers van mobiliteitshulpmiddelen in het
kader van de overeenkomsten die afgesloten zijn onder de oude gunstigere
regeling in hun investeringsbeleid geen rekenschap hebben kunnen geven aan
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-14/29
de gewijzigde regeling en, anderzijds, de situatie waarbij de verstrekkers van
mobiliteitshulpmiddelen in het kader van de nieuwe huurovereenkomsten hun
investeringsbeleid kunnen afstemmen op de tarieven die gelden vanaf
1 januari 2019.
28. Als (erkende) verstrekkers van mobiliteitshulpmiddelen maakten de
verzoekende partijen aanspraak op ‘verworven rechten’, met name de
rentingovereenkomsten voor mobiliteitshulpmiddelen in de woonzorgsector,
die zij in de financiële context van gunstigere huurforfaits (RIZIV) hadden
afgesloten. Door de nieuwe regeling, zonder adequate concrete
overgangsbepalingen, zullen de verzoekende partijen deze ‘verworven
rechten’ verliezen. Op basis van het standstillbeginsel (alsook het
rechtszekerheids- en het vertrouwensbeginsel) moest de verwerende partij
voorzien in een adequate overgangsregeling voor de lopende
rentingcontracten.
De verwerende partij zou enkel kunnen afzien van dergelijke adequate
overgangsregeling, voor zover er dwingende redenen van algemeen belang
voorhanden zijn, die het ontbreken van dergelijke overgangsregeling
verantwoorden. Dergelijke ‘dwingende redenen van algemeen belang’ zijn in
casu niet voorhanden. Zij zijn niet terug te vinden in de regelgeving of de
voorbereidende stukken ervan.
29. Het middel blijft gegrond.”
Beoordeling
8.
Door het auditoraat wordt tot de ongegrondheid van het tweede
middel besloten op grond van de volgende overwegingen:
“Beoordeling
6. In het arrest nr. 258.931 van 26 februari 2024 werd besloten dat het middel
enkel wordt beoordeeld in zoverre het gericht is tegen artikel 107 van het
decreet van 18 mei 2018 in de mate dat die bepaling rechtsgrond biedt voor
de regeling zoals die voortvloeit uit artikel 468, samen gelezen met artikel
262, §3 van het bestreden besluit van 18 mei 2018.
Het middel wordt enkel onderzocht in het licht van het geschonden geachte
artikel 23 van de Grondwet en van het daarin vervatte wettigheidsbeginsel.
7. Het hoger geciteerde arrest nr. 56/2025 van 3 april 2025 van het
Grondwettelijk hof zegt voor recht dat artikel 107 van het Vlaams decreet van
18 mei 2018 ‘houdende de Vlaamse sociale bescherming’ artikel 23 van de
Grondwet niet schendt. Het decreet van 18 mei 2018 geeft duidelijk het
onderwerp aan van de maatregelen die door de Vlaamse Regering ten uitvoer
dienen te worden gelegd. Het komt aan de bevoegde rechter toe om na te gaan
of de Vlaamse regering op een al dan niet wettige wijze gebruik heeft gemaakt
van de delegatie die haar werd verleend.
Artikel 107 van het Vlaams decreet van 18 mei 2018 machtigt de Vlaamse
regering om het bedrag van de tegemoetkomingen voor
mobiliteitshulpmiddelen te bepalen en om de voorwaarden vast te leggen
waaraan moet zijn voldaan opdat een tegemoetkoming voor een
mobiliteitshulpmiddel kan worden verleend. De decreetgever heeft daarbij
verduidelijkt welke elementen de Vlaamse Regering dient te bepalen, onder
meer het gebruiksdoel van de mobiliteitshulpmiddelen, de functionele
specificaties van de mobiliteitshulpmiddelen, de hernieuwingscriteria voor de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-15/29
verschillende mobiliteitshulpmiddelen de vergoedingscriteria voor het
mobiliteitshulpmiddel, het uitproberen van het mobiliteitshulpmiddel en de
aanpassingen aan het mobiliteitshulpmiddel, de mogelijke cumulaties van
mobiliteitshulpmiddelen en tot slot de vergoedingscriteria voor onderhoud en
herstellingen.
Volgens de verzoekende partijen moet de reglementering inzake sociale
rechten in principe bij wetskrachtige norm gebeuren. Het bedrag van de
tegemoetkomingen voor mobiliteitshulpmiddelen en de voorwaarden
waaraan moet zijn voldaan opdat een tegemoetkoming voor een
mobiliteitshulpmiddel kan worden verleend zijn essentieel voor het sociale
beschermingsbeleid en betreffen bij uitstek aangelegenheden die niet aan de
regering gedelegeerd kunnen worden.
8. Het Grondwettelijk Hof oordeelde dat het decreet van 18 mei 2018 op
duidelijke wijze het onderwerp aangeeft van de maatregelen die door de
Vlaamse Regering ten uitvoer dienen te worden gelegd. De decreetgever
heeft door zulk een delegatie te verlenen, de Vlaamse Regering niet
gemachtigd om bepalingen aan te nemen die zouden leiden tot een schending
van het grondwettelijk recht op sociale zekerheid. Artikel 107 van het decreet
van 18 mei 2018 is bestaanbaar met artikel 23 van de Grondwet. In
tegenstelling tot wat de verzoekende partijen uiteenzetten, vervalt het decreet
van 18 mei 2018 niet als basis voor de bestreden beslissing en is er een wettige
rechtsgrond voorhanden voor de diverse bepalingen van de bestreden
beslissing.
9. Uit het arrest nr. 258.931 van 26 februari 2024 volgt dat de verzoekende
partijen enkel belang hebben bij de nietigverklaring van artikel 648 van het
bestreden besluit van 30 november 2018 samen te lezen met artikel 262, §3
ervan in de mate dat de laatstgenoemde bepaling de rechtsgrond vormt voor
de vaststelling van de huurforfaits die, zonder onderscheid, met ingang van
1 januari 2019 van toepassing zijn op de huurcontracten in het kader van de
mobiliteitshulpmiddelen die voor 1 januari 2019 zijn gesloten conform artikel
28, §8, van de bijlage bij het koninklijk besluit van 14 september 1984 ‘tot
vaststelling van de nomenclatuur van de geneeskundige verstrekkingen
inzake de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en
uitkeringen’ (A.227.518)
Met betrekking tot het ministerieel besluit is het belang van de verzoekende
partijen beperkt tot de nietigverklaring van het artikel 3, samen te lezen met
de bijlage 2 van het bestreden besluit van 7 december 2018, met name in
zoverre de met die bepalingen vastgestelde huurforfaits met ingang van
1 januari 2019 van toepassing zijn op de huurcontracten in het kader van
mobiliteitshulpmiddelen die voor 1 januari 2019 zijn gesloten conform
artikel 28, §8 van de bijlage bij het koninklijk besluit van 14 september 1984
‘tot vaststelling van de nomenclatuur van de geneeskundige verstrekkingen
inzake verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en
uitkeringen’.
In het arrest nr. 258.931 van 26 februari 2024 ( lees: het arrest nr.56/2025 van
3 april 2025) oordeelt het Grondwettelijk Hof dat het de bevoegde rechter
toekomt om na te gaan of Vlaamse Regering op een al dan niet wettige wijze
gebruik heeft gemaakt van de delegatie die haar werd verleend. De
verzoekende partijen zetten in het tweede middel niet uiteen hoe deze
bepalingen artikel 23 van de Grondwet schenden. Het tweede middel voert
niet aan dat de Vlaamse Regering niet op een wettige wijze gebruik zou
hebben gemaakt van de delegatie die haar werd verleend.
In zoverre de prejudiciële vragen voor het overige betrekking hebben op de
onmiddellijke toepassing van het bedrag van de tegemoetkoming op de
lopende huurcontracten voor mobiliteitshulpmiddelen betreffen zij de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-16/29
uitvoering van de in het geding zijnde bepalingen die niet onder de
bevoegdheid van het Hof vallen (B.5.4.)
10. Met betrekking tot de onmiddellijke toepassing van het bepaalde bedrag
van de tegemoetkoming op de lopende huurcontracten voor
mobiliteitshulpmiddelen wordt vooreerst verwezen naar de beoordeling van
het eerste middel.
In zoverre verzoekers zouden aanvoeren dat de onmiddellijke toepassing van
de bedragen bepaald in bijlage 2 van het ministerieel besluit van 7 december
2018, artikel 23 van de Grondwet schendt, kan dit niet gevolgd worden om
de volgende redenen:
Artikel 23 van de Grondwet houdt een standstill-verplichting in, die inhoudt
dat de overheid het regelgevend kader niet zo mag wijzigen dat het voorheen
in dat kader voor die grondrechten verzekerde beschermingsniveau
aanzienlijk wordt verminderd, behoudens indien dit gerechtvaardigd kan
worden door redenen die verband houden met het algemeen belang (RvS,
28 februari 2018, nr. 240.831; RvS, 18 april 2017, nr. 237.945; RvS, 27 mei
2010, nr. 204.336). De verzoeker die de schending van de standstillverplichting inroept moet de aanzienlijke vermindering van het
beschermingsniveau aantonen, hetgeen impliceert dat de mogelijke gevolgen
van het bestreden besluit duidelijk en concreet uiteengezet worden zodat kan
beoordeeld worden of zij leiden tot een vermindering van het
beschermingsniveau die als ‘aanzienlijk’ kan worden beschouwd en dat er
daarvoor geen redenen zijn die verband houden met het algemeen belang. De
overheid beschikt daarbij over een discretionaire bevoegdheid (RvS, 25
november 2010, nr. 209.222). Overeenkomstig artikel 648 van het besluit van
30 november 2018 zijn de huurforfaits vermeld in artikel 262, §3 van het
besluit van 30 november 2018 vanaf 1 januari 2019 van toepassing op de
huurovereenkomsten in het kader van mobiliteitshulpen die voor 1 januari
2019 zijn gesloten conform artikel 28, §8 van de bijlage bij het koninklijk
besluit van 14 september 1984 tot vaststelling van de nomenclatuur van de
geneeskundige verstrekkingen inzake verplichte verzekering voor
geneeskundige verzorging en uitkeringen. Verzoekers wensen om van de
oudere gunstigere federale regeling te genieten voor de lopende contracten.
Hierbij wordt niet ingegaan op de indexering die werd genomen in het decreet
van 18 mei 2018 en de verlenging van de huurperiode van 6 jaar naar 7 jaar
en de gevolgen dat dit heeft op de lopende huurovereenkomsten. Verzoekers
tonen niet aan dat er sprake is van een vermindering van het
beschermingsniveau, laat staan dat het een aanzienlijke vermindering van het
beschermingsniveau zou betreffen. Er wordt zelfs niet uiteengezet dat er
concreet sprake is van de vermindering van het beschermingsniveau. Deze
vaststelling volstaat om te besluiten dat het in artikel 23 van de Grondwet
vervatte standstill-beginsel niet geschonden wordt.
Het tweede middel is niet gegrond.”
De verzoekende partijen betwisten deze conclusie doch hebben
na de kennisgeving van het aanvullend auditoraatsverslag, niet de gelegenheid
benut die een laatste memorie biedt om een andere visie op de beoordeling door
het auditoraat te geven. In zoverre de verzoekende partijen voor het eerst in hun
laatste memorie na het aanvullend auditoraatsverslag aanvoeren dat i) iedere
passende
overgangsmaatregeling
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
ontbreekt;
ii)
voor
dit
gebrek
aan
XII-9725-9726-17/29
overgangsregeling geen rechtmatig doel wordt uitgedrukt in het bestreden besluit;
iii) zij, als (erkende) verstrekkers van mobiliteitshulpmiddelen aanspraak maken
op
“verworven
rechten”,
met
name
de
rentingovereenkomsten
voor
mobiliteitshulpmiddelen in de woonzorgsector, die zij in de financiële context van
gunstigere huurforfaits (RIZIV) hadden afgesloten en zij zonder adequate concrete
overgangsbepalingen, deze “verworven rechten” zullen verliezen en iv) de
verwerende partij enkel van een adequate overgangsregeling kan afzien, voor zover
er dwingende redenen van algemeen belang voorhanden zijn, wat te dezen niet het
geval is, voeren zij een nieuwe argumentatie aan waarvan zij niet aantonen waarom
zij deze niet reeds in het verzoekschrift hadden kunnen ontwikkelen. Aldus geven
de verzoekende partijen op laattijdige en niet-ontvankelijke wijze een nieuwe
grondslag aan het middel. Die argumenten en kritieken kunnen derhalve niet tot
nietigverklaring leiden.
10.
In die omstandigheden en na een eigen onderzoek, ziet de Raad
van State geen reden om het anders te zien dan het auditoraat en bevindt aldus, de
redenering van het auditoraatsverslag bijvallend, het tweede middel ongegrond.
C. Derde middel in beide zaken
Uiteenzetting van het middel
In het voornoemde arrest nr. 258.931 wordt het derde middel als
volgt weergegeven:
“33. De verzoekende partijen voeren in het verzoekschrift
machtsoverschrijding aan, de schending van de artikelen 20 en 78 van de
bijzondere wet van 8 augustus 1980 ‘tot hervorming der instellingen’ en van
het redelijkheidsbeginsel, doordat het bestreden besluit van 30 november
2018 ‘een hele reeks bevoegdheden die aan de Vlaamse regering werden
gedelegeerd verder delegeert aan de minister van Welzijn, Volksgezondheid
en Gezin’, terwijl artikel 20 van de wet van 8 augustus 1980 ‘tot hervorming
der instellingen’ bepaalt dat de verordeningsbevoegdheid toekomt aan de
regering en niet aan de individuele ministers. De verzoekende partijen lichten
toe dat het bestreden besluit van 30 november 2018 talrijke
machtigingsbepalingen bevat die een zeer ruime bevoegdheid aan de minister
delegeren, waarbij zij in het bijzonder wijzen op de bepalingen inzake de
mobiliteitshulpmiddelen, met name artikel 288, § 2, artikel 309, artikel 331,
§ 1, artikel 336 en artikel 342, § 2, tweede lid. Zij betogen dat al deze
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-18/29
bepalingen zijn uitgevoerd in het bestreden besluit van 7 december 2018 en
dat in alle ernst niet kan worden gesteld dat de elementen geregeld in dat
laatste besluit van bijkomstige aard of van beperkt belang zijn. Integendeel,
zaken zoals de omvang van de tegemoetkomingen raken volgens de
verzoekende partijen de kern van het socialebeschermingsbeleid en betreffen
in feite elementen die omwille van hun essentieel karakter door de
decreetgever zelf moeten worden vastgesteld. Minstens moet de decreetgever
de beleidskeuze hierin maken en de fundamentele beginselen bepalen, zodat
er nauwkeurige criteria voorhanden zijn die de verdere uitwerking richting
kunnen geven. Het delegeren van die materies is, zo betogen de verzoekende
partijen, reeds problematisch indien het een delegatie van de decreetgever aan
de regering zou betreffen maar, te dezen, gaat volgens hen de problematiek
nog verder nu de Vlaamse regering op haar beurt deze elementen ‘verder
heeft gedelegeerd naar de minister’. De Vlaamse regering heeft de
bevoegdheid die aan haar werd gedelegeerd bij artikel 107 van het decreet
van 18 mei 2018 om het bedrag van de tegemoetkomingen voor
mobiliteitshulpmiddelen te bepalen, zonder meer verder gedelegeerd aan de
minister. Dergelijke delegatie kan – hoewel die op zich onverenigbaar is met
artikel 20 van de wet van 8 augustus 1980 ‘tot hervorming der instellingen”
– volgens de verzoekende partijen enkel toelaatbaar worden geacht wanneer
het gaat om bijkomstige en aanvullende uitvoeringsmaatregelen. Aangezien
het bedrag van een tegemoetkoming volgens de verzoekende partijen
bezwaarlijk als bijkomstig element beschouwd kan worden – het raakt
immers aan de kern van de sociale bescherming –, kon de Vlaamse regering
dit niet delegeren aan een individuele minister.”
In hun laatste memorie na het arrest van het Grondwettelijk Hof
en het daaropvolgende aanvullend auditoraatsverslag laten de verzoekende partijen
nog gelden:
“5.2.3 Weerlegging van het standpunt van de Auditeur
36. De Eerste Auditeur stelt in de eerste plaats dat het middel enkel wordt
onderzocht in het licht van het geschonden geachte artikel 20 BWHI wat de
machtiging betreft bepaald in artikel 262, §3 van het bestreden besluit van
30 november 2018.
De verzoekende partijen blijven erbij dat deze bepaling getuigt van
machtsoverschrijding maar dit is niet de enige bepaling die een te verregaande
delegatie aan de Minister inhoudt.
37. De verzoekende partijen wijzen in het bijzonder op de bepalingen inzake
de mobiliteits-hulpmiddelen, met name:
- Artikel 288, §2 van het besluit van de Vlaamse regering van 30 november
2018:
‘De omvang van de tegemoetkomingen voor de aankoop van een
mobiliteitshulpmiddel als vermeld in het eerste lid, wordt bepaald door de
minister.’
- Artikel 309:
‘De omvang van de forfaitaire tegemoetkomingen en de nadere regels voor
de forfaitaire tegemoetkoming worden bepaald door de minister.’
- Artikel 331, §1:
‘Als een gebruiker nood heeft aan een tegemoetkoming voor een
mobiliteitshulpmiddel, zich in een uitzonderlijke situatie bevindt en geen
tegemoetkoming voor een mobiliteitshulpmiddel kan verkrijgen op basis van
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-19/29
de andere aanvraagprocedures waarin dit besluit voorziet, kan hij een
aanvraag van een tegemoetkoming indienen bij de zorgkas waarbij hij is
aangesloten, mits omstandige motivering van de aanvraag.
De minister kan nader bepalen wat moet worden verstaan onder een
uitzonderlijke situatie, vermeld in het eerste lid.
De minister kan bepalen welke documenten de gebruiker bij de aanvraag
moet voegen.’
- Artikel 336:
‘De omvang van de tegemoetkomingen, vermeld in artikel 334, eerste lid [het
gaat om de tegemoetkoming voor een tweede rolstoel], wordt bepaald door
de minister.’
- Artikel 342:
Ԥ 1
De facturen die ingediend worden conform artikel 338, moeten correct en
volledig worden ingevuld. Als dat niet het geval is, worden ze geweigerd en
teruggestuurd naar de verstrekker van mobiliteitshulp-middelen in kwestie of
in voorkomend geval de onderneming in kwestie.
§2
De factuur moet in overeenstemming zijn met de voorwaarden inzake de
toekenning van de gefactureerde tegemoetkoming voor het
mobiliteitshulpmiddel of de aanpassing in kwestie, die zijn opgenomen in het
decreet van 18 mei 2018 en in dit besluit.
De facturen of onderdelen van facturen die niet in overeenstemming zijn met
de voorwaarden, vermeld in het eerste lid, worden verworpen.
Bundels facturen waarvan het aantal verworpen onderdelen een door de
minister bepaald aandeel bereikt, worden in hun geheel geweigerd. Andere
facturen worden uitbetaald door de zorgkas binnen zes weken vanaf de datum
van de ontvangst van de correct en volledig ingevulde factuur, met
uitzondering van de tegemoetkomingen waarop de verworpen onderdelen
betrekking hebben.’
Al deze bepalingen werden uitgevoerd in het Ministerieel besluit van
7 december 2018 betreffende de uitvoering van de Vlaamse sociale
bescherming, wat de mobiliteitshulpmiddelen betreft. De verwerende partij
heeft de bevoegdheid die aan haar werd gedelegeerd in artikel 107 van het
VSB-Decreet om de bovengenoemde elementen vast te stellen, zonder
verdere instructies, verder gedelegeerd aan de Minister van Welzijn,
Volksgezondheid en Gezin.
De Eerste Auditeur verengt de situatie echter naar één enkele bepaling,
waardoor de aandacht wordt afgeleid van het systematisch delegeren van
belangrijke aspecten van de tegemoetkoming voor mobiliteitshulpmiddelen,
zonder dat er nauwkeurige criteria voorhanden zijn die de verdere uitwerking
richting kunnen geven.
- De verzoekende partijen wensen vervolgens in te gaan op de verwijzing
naar het advies 64.367/1 van de afdeling Wetgeving van de Raad van State.
In dit advies wordt er, geheel in het begin, een algemene opmerking
geformuleerd:
‘1. Met toepassing van artikel 84, § 3, eerste lid, van de wetten op de Raad
van State, gecoördineerd op 12 januari 1973, heeft de afdeling Wetgeving
zich toegespitst op het onderzoek van de bevoegdheid van de steller van de
handeling, van de rechtsgrond, alsmede van de vraag of aan de te vervullen
vormvereisten is voldaan.
Gelet op het uitzonderlijk hoge aantal adviesaanvragen die met toepassing
van artikel 84, § 1, eerste lid, 2°, van de gecoördineerde wetten op de Raad
van State aanhangig zijn gemaakt en op de uitzonderlijke omvang en
techniciteit van het ontwerp, heeft de afdeling Wetgeving zich bovendien
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-20/29
noodgedwongen moeten beperken tot een summier onderzoek van het
ontwerp, zelfs met betrekking tot de in artikel 84, § 3, eerste lid, van die
wetten opgesomde punten. Uit de vaststelling dat over een bepaling in dit
advies niets wordt gezegd, mag niet zonder meer worden afgeleid dat er niets
over gezegd kan worden en, indien er wel iets over wordt gezegd, dat er niets
meer over te zeggen valt.’ (…)
De Raad heeft hiermee klaarblijkelijk geanticipeerd op eventuele
betwistingen over de rechtsgrond, door te verduidelijken dat zij zich moest
beperken tot een summier onderzoek. Meer nog, zij concludeert expliciet dat
‘uit de vaststelling dat over een bepaling in dit advies niets wordt gezegd, niet
zonder meer [mag] worden afgeleid dat er niets over gezegd kan worden’.
Bijgevolg mag uit het niet benoemen van een bepaling als problematisch, niet
worden afgeleid dat er zich geen wettigheidsprobleem stelt.
39. Verder wordt op pagina 11 van het advies, bij het onderzoek van de tekst,
de volgende algemene opmerking geformuleerd:
‘10. Het ontwerp bevat talrijke bepalingen waarbij verordenende
bevoegdheid wordt verleend aan de minister bevoegd voor bijstand aan
personen. Zoals de Raad van State, afdeling Wetgeving, in het verleden reeds
meermaals heeft opgemerkt, kan het toekennen van een verordenende
bevoegdheid door de Vlaamse Regering aan één van haar leden, enkel
toelaatbaar worden geacht in zoverre die delegatie slechts regels van
bijkomstige aard of van beperkt belang betreft.
De talrijke vrij ruim omschreven delegaties ‘“de minister bepaalt de nadere
regels ...’) die in het ontwerp voorkomen,[…] dienen in het licht van het
voornoemde beginsel te worden begrepen en zullen derhalve niet kunnen
worden aangewend om bijvoorbeeld in een ministerieel besluit bijkomende
toepassingsvoorwaarden van de ontworpen regeling op te leggen of om erin
aangelegenheden te regelen die niet als zijnde bijkomstig of detailmatig
vallen aan te merken. Het gegeven dat de betrokken aangelegenheid in
voorkomend geval slechts summier is geregeld in het voorliggende ontwerp
kan geen verantwoording bieden voor een ruimere uitlegging van de aldus
aan de minister gedelegeerde bevoegdheden.
De stellers van het ontwerp doen er goed aan om na te gaan of sommige
delegatie-bepalingen wel beantwoorden aan hetgeen voorafgaat en of deze
niet het best nauwer worden afgebakend of erin niet beter moet worden tot
uitdrukking gebracht dat de aan de minister gedelegeerde bevoegdheid
effectief beperkt van aard is.”[…]
Hoewel de Raad zich noodgedwongen moest beperken tot een summier
onderzoek, heeft zij de verwerende partij opgedragen om na te gaan of de
delegaties wel beantwoorden aan de voorwaarde dat ze slechts betrekking
mogen hebben op elementen van bijkomstige of detailmatige aard. De Raad
bevestigde nogmaals dat een delegatie aan een minister slechts toelaatbaar is
in zoverre die delegatie regels van bijkomstige aard of beperkte belang
betreft.
40. Uit het advies van de Afdeling Wetgeving mag dus op geen enkele manier
mag worden afgeleid dat een delegatie die het bepalen van de omvang en
voorwaarden voor de tegemoetkoming voor mobiliteitshulpmiddelen
volledig overlaat aan de Vlaamse Regering, die dit op haar beurt verder
gedelegeerd heeft aan de Minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin,
in overeenstemming met de Grondwet en de bevoegdheidsverdelende regels
zou zijn.
41. In dit geval vindt er een onwettige subdelegatie plaats, omdat de Vlaamse
Minister een vrijgeleide kreeg om de omvang van de huurforfaits te bepalen.
De Eerste Auditeur stelt dat het besluit van de Vlaamse regering criteria
vastlegt waaraan de Minister zich bij de verdere uitwerking moet houden
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-21/29
maar de elementen die in artikel 262, §1 worden genoemd (de huurforfaits
dekken de maandelijkse huur van het mobiliteitshulpmiddel, met inbegrip van
alle kosten die samengaan met de verstrekking, het onderhoud, de herstelling
en de reconditionering van de rolstoel, alsook de vereiste aanpassingen,
vermeld in de prestatielijst, en de verplaatsingskosten) kunnen niet
beschouwd worden als afdoende afgebakende krijtlijnen.
De hoogte van de tegemoetkoming is allesbehalve een detail. Artikel 107 van
het Vlaams decreet van 18 mei 2018 machtigt de Vlaamse regering ook
uitdrukkelijk om het bedrag van de tegemoetkomingen voor
mobiliteitshulpmiddelen te bepalen. Met andere woorden komt die
bevoegdheid aan de voltallige regering en niet aan een individuele minister
toe.
Zelfs in zoverre Uw Raad zou oordelen dat de hoogte van de tegemoetkoming
flexibel moet kunnen worden aangepast afhankelijk van bepaalde
ontwikkelingen (zoals de verwerende partij eerder opwierp), is er geen
concreet kader vastgelegd waarbinnen deze bedragen moeten worden
bepaald. De Vlaamse Regering heeft in artikel 262, §1 weliswaar opgenomen
dat een huurforfait kostendekkend moet zijn maar heeft daarbij geen onderof bovengrens vastgesteld. Er is met name niets voorzien over de marge die
verstrekkers van mobiliteitshulpmiddelen – die vaak handelsondernemingen
gericht op het maken van winst zijn – nog kunnen verwachten te hebben.
De discretionaire marge die normaliter aan de Vlaamse Regering (en in feite
bij de decreetgever) toekomt, werd derhalve zonder het aangeven van enige
concrete afbakening, gedelegeerd aan de Minister.
42. Het bestreden besluit dat deze delegaties is daarmee genomen met
overschrijding van macht en in strijd met het legaliteitsbeginsel.
43. Het middel blijft gegrond.”
Beoordeling
Door het auditoraat wordt tot de ongegrondheid van het derde
middel besloten op grond van de volgende overwegingen:
“Beoordeling
12. In het arrest nr. 258.931 van 26 februari 2024 oordeelde de Raad dat het
middel enkel ontvankelijk is in zoverre het is gericht tegen de machtiging
voorzien in artikel 262, §3 van het bestreden besluit van 30 november 2018,
waarbij de bevoegdheid om de omvang van de huurforfaits te bepalen, wordt
gedelegeerd aan de minister.
Ten gronde wordt het middel enkel onderzocht in het licht van het
geschonden geachte artikel 20 van de bijzondere wet van 8 augustus 1980 ‘tot
hervorming der instellingen’ wat de machtiging betreft bepaald in artikel 262,
§3 van het bestreden besluit van 30 november 2018.
Artikel 20 van de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der
instellingen bepaalt: ‘De [Regering] maakt de verordeningen en neemt de
besluiten die voor de uitvoering van de decreten nodig zijn, zonder ooit de
decreten zelf te mogen schorsen of vrijstelling van hun uitvoering te mogen
verlenen.’
Artikel 262, §3 van het besluit van 30 november 2018 bepaalt: ‘§3. De
omvang van de huurforfaits, vermeld in paragraaf 1, wordt bepaald door de
minister.’
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-22/29
Het toekennen van een verordenende bevoegdheid door de Vlaamse Regering
aan één van haar leden, kan enkel toelaatbaar worden geacht in zoverre die
delegatie slechts regels van bijkomstige aard of van beperkt belang betreft.
13. Het gaat om een subdelegatie van een machtiging, bij artikel 107, van het
decreet van 18 mei 2018 aan de Vlaamse Regering voor het bepalen van het
bedrag van de tegemoetkomingen voor mobiliteitshulpmiddelen en het
vastleggen van de voorwaarden waaraan moet zijn voldaan opdat een
tegemoetkoming voor een mobiliteitshulpmiddel kan worden verleend.
Hierbij heeft de decreetgever verduidelijkt welke elementen de Vlaamse
Regering dient te bepalen, onder meer (1) het gebruiksdoel van de
mobiliteitshulpmiddelen; (2) de functionele specificaties van de
mobiliteitshulpmiddelen; (3) de hernieuwingscriteria voor de verschillende
mobiliteitshulpmiddelen;
(4)
de
vergoedingscriteria
voor
het
mobiliteitshulpmiddel, het uitproberen van het mobiliteitshulpmiddel en de
aanpassingen aan het mobiliteitshulpmiddel; (5) de mogelijke cumulaties van
mobiliteitshulpmiddelen; (6) de vergoedingscriteria voor onderhoud en
herstellingen.
14. Het besluit van 30 november 2018 bepaalt dat de financiering voor
mobiliteitshulpmiddelen de vorm aanneemt van tegemoetkomingen in het
kader van de aankoop van mobiliteitshulpmiddelen dan wel van
tegemoetkomingen in de vorm van periodieke huurforfaits (artikel 241, §1).
Voorliggend verzoekschrift heeft enkel betrekking op verhuur van
mobiliteitshulpmiddelen voor woonzorgcentra (zoals blijkt uit de
uiteenzetting van het belang van de verzoekende partijen). De bepalingen
hieromtrent zijn opgenomen in hoofdstuk 1, afdeling 2.
Artikel 262, §1 van het besluit van 30 november 2018 bepaalt dat de
tegemoetkomingen voor een rolstoel worden toegekend in de vorm van
periodieke huurforfaits. De huurforfaits dekken de maandelijkse huur van het
mobiliteitshulpmiddel, met inbegrip van alle kosten die samengaan met de
verstrekking, het onderhoud, de herstelling en de reconditionering van de
rolstoel, alsook de vereiste aanpassingen, vermeld in de prestatielijst, en de
verplaatsingskosten. Paragraaf 2 bepaalt in welk geval er een vergoeding voor
de transportkosten kunnen worden aangerekend.
Bijgevolg blijkt dat de elementen (maandelijkse huur en opgesomde kosten)
die deel uitmaken van de huurforfaits worden vastgelegd door de Vlaamse
regering. Artikel 262, §3 delegeert de bevoegdheid om de omvang van deze
huurforfaits te bepalen aan de minister.
15. Artikel 3 van het bestreden ministerieel besluit van 7 december 2018
bepaalt dat
de
omvang
van
de tegemoetkomingen voor
mobiliteitshulpmiddelen is vastgelegd in bijlage 2. Bijlage 2 is een tabel met
tegemoetkomingen. Dit zijn de bedragen van de tegemoetkoming per
mobiliteitshulpmiddel.
Bijgevolg is de delegatie van de bevoegdheid aan de minister om de omvang
van de huurforfaits te bepalen beperkt tot het bepalen van het concrete bedrag.
16. In het advies nr. 64.367/1 van de Raad van State, afdeling wetgeving
wordt een opmerking geformuleerd in verband met de delegaties aan de
minister.
‘10. Het ontwerp bevat talrijke bepalingen waarbij verordenende
bevoegdheid wordt verleend aan de minister bevoegd voor bijstand aan
personen. Zoals de Raad van State, afdeling Wetgeving, in het verleden
reeds meermaals heeft opgemerkt, kan het toekennen van een
verordenende bevoegdheid door de Vlaamse regering aan één van haar
leden, enkel toelaatbaar worden geacht in zoverre die delegatie slechts
regels van bijkomstige aard of van beperkt belang betreft.[…]
De talrijke vrij ruim omschreven delegaties (de minister bepaalt de nadere
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-23/29
regels …’) die in het ontwerp voorkomen, (voetnoot 14 somt een aantal
machtigingen op), dienen in het licht van het voornoemde beginsel te
worden begrepen en zullen derhalve niet kunnen worden aangewend om
bijvoorbeeld
in
een
ministerieel
besluit
bijkomende
toepassingsvoorwaarden van de ontworpen regeling op te leggen of om
erin aangelegenheden te regelen die niet als zijnde bijkomstig of
detailmatig vallen aan te merken. Het gegeven dat de betrokken
aangelegenheid in voorkomend geval slechts summier is geregeld in het
voorliggend ontwerp kan geen verantwoording bieden voor een ruimere
uitlegging van de aldus aan de minister gedelegeerde bevoegdheden.
De stellers van het ontwerp doen er goed aan om na te gaan of sommige
delegatiebepalingen wel beantwoorden aan hetgeen voorafgaat en of deze
niet het best nauwer worden afgebakend of erin niet beter moet worden tot
uitdrukking gebracht dat de aan de minister gedelegeerde bevoegdheid
effectief beperkt van aard is.’
Uit de opmerking kan worden afgeleid dat deze eerder betrekking heeft op de
delegaties waarbij de bevoegdheid wordt gedelegeerd om ‘nadere regels te
bepalen’. Dit neemt niet weg dat de aan de minister gedelegeerde
bevoegdheid effectief slechts beperkt van aard kan zijn.
17. Artikel 22 van het bijzonder decreet van 7 juli 2006 ‘over de Vlaamse
instellingen’ (hierna BDVI) luidt:
‘Onverminderd de door haar toegestane delegaties, beraadslaagt de Vlaamse
Regering collegiaal, volgens de procedure van consensus, over alle zaken die
tot haar bevoegdheid behoren.’
Volgens artikel 20 BWHI is het maken van de verordeningen die voor de
uitvoering van de decreten nodig zijn, in beginsel zaak van de regering.
Artikel 22 BDVI verwoordt daarenboven het principe dat de Vlaamse
Regering een collegiaal orgaan is en dat, in beginsel, beslissingen over alle
zaken die tot haar bevoegdheid behoren, door de regering moeten worden
genomen. De individuele regeringsleden hebben, eveneens in beginsel, alleen
de bevoegdheid om dit beslissingen voor te bereiden en uit te voeren; zij
hebben in principe geen beslissingsmacht. Gelet op het eerste zinsdeel van de
voormelde bepaling, geldt dit ‘onverminderd de door haar toegestane
delegaties’. Met andere woorden hebben de individuele regeringsleden
beslissingsbevoegdheid in de mate dat zij over ‘door haar [lees: de Vlaamse
regering] toegestane delegaties beschikken.’
Afwijkingen van de principiële regeling, waarbij de Vlaamse regering
verordenende bevoegdheid delegeert aan een minister, worden evenwel
slechts toelaatbaar geacht voor zover de toegestane delegaties betrekking
hebben op het vaststellen van uitvoeringsmaatregelen van bijkomstige of
detailmatige aard.
De machtiging aan de Vlaamse regering om het bedrag en de voorwaarden
van de tegemoetkomingen te bepalen werd omschreven aan de hand van de
elementen opgesomd in artikel 107, 1° tot 6° van het decreet van 18 mei 2018
zoals hoger uiteengezet.
Op basis hiervan heeft Vlaamse regering in artikel 262 van het besluit 30
november 2018 bepaalt met welke elementen dient rekening te worden
gehouden om de omvang van de huurforfaits vast te leggen. Anders dan dat
verzoekers het zien, zijn de hoofdelementen in verband met de huurforfaits
bepaald in het decreet van 18 mei 2018 en in het besluit van de Vlaamse
regering van 30 november 2018. Het besluit van de Vlaamse regering legt
criteria vast waaraan de Minister zich bij de verdere uitwerking moet houden.
De huurforfaits dekken de maandelijkse huur van het mobiliteitshulpmiddel,
met inbegrip van alle kosten die samengaan met de verstrekking, het
onderhoud, de herstelling en de reconditionering van de rolstoel, alsook de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-24/29
vereiste aanpassingen, vermeld in de prestatielijst, en de verplaatsingskosten.
Paragraaf 2 bepaalt in welk geval er een vergoeding voor de transportkosten
kunnen worden aangerekend.
Verzoekers zetten enkel uiteen dat het bedrag van een tegemoetkoming
bezwaarlijk als bijkomstig element beschouwd kan worden en het niet kan
gedelegeerd worden aan een individuele minister. Verzoekers zetten niet
uiteen dat de criteria die werden opgenomen niet volstaan of dat de minister
deze criteria niet heeft gerespecteerd.
Het ministerieel besluit van 7 december 2018 heeft aan de kwestieuze
delegatie uitvoering gegeven. In bijlage 2 wordt de omvang van de
huurforfaits bepaald door de minister. Verzoekers tonen niet aan dat dit niet
binnen de perken omschreven door het decreet en het besluit van de Vlaamse
regering zou zijn gebeurd.
Aangezien de onwettigheid van het besluit van de Vlaamse regering van
30 november 2018 niet werd aangetoond is er geen reden om het ministerieel
besluit van 7 december 2018 buiten toepassing te laten op basis van artikel
159 van de Grondwet.
Het middel is niet gegrond.”
In hun laatste memorie bekritiseren de verzoekende partijen de
redenering in het auditoraatsverslag. In zoverre de verzoekende partijen hierin
andermaal herhalen dat het bestreden besluit van 30 november 2018 talrijke
machtigingsbepalingen bevat die een zeer ruime bevoegdheid aan de minister
delegeren, waarbij zij in het bijzonder wijzen op de bepalingen inzake de
mobiliteitshulpmiddelen, met name artikel 288, § 2, artikel 309, artikel 331, § 1,
artikel 336 en artikel 342, § 2, tweede lid, volstaat de vaststelling dat in het
tussenarrest nr. 258.931 van 26 februari 2024 de Raad van State oordeelde dat het
middel enkel ontvankelijk is in zoverre het is gericht tegen de machtiging voorzien
in artikel 262, § 3 van het bestreden besluit van 30 november 2018, waarbij de
bevoegdheid om de omvang van de huurforfaits te bepalen, wordt gedelegeerd aan
de minister. Bijgevolg wordt het middel ten gronde enkel onderzocht in het licht
van het geschonden geachte artikel 20 van de bijzondere wet van 8 augustus 1980
‘tot hervorming der instellingen’ wat de machtiging betreft bepaald in artikel 262,
§ 3 van het bestreden besluit van 30 november 2018. In zoverre de door de
verzoekende partij aangevoerde argumentatie verder gaat dan het in het
voornoemde tussenarrest ontvankelijk bevonden voorwerp van het beroep, is deze
argumentatie bijgevolg niet-ontvankelijk.
In zoverre de verzoekende partijen “wensen […] in te gaan op de
verwijzing naar het advies 64.367/1 [van 12 november 2018], van de afdeling
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-25/29
Wetgeving van de Raad van State” en een eigen interpretatie wensen te geven aan
de draagwijdte van de inhoud van het advies waar zij stellen dat de Raad van State
klaarblijkelijk heeft geanticipeerd op eventuele betwistingen over de rechtsgrond,
door te verduidelijken dat hij zich moest beperken tot een summier onderzoek en
dat uit het niet benoemen van een bepaling als problematisch, niet kan worden
afgeleid dat er zich geen wettigheidsprobleem stelt, stelt de Raad van State vast dat
dit argument pas voor een eerste maal in de laatste memorie na het aanvullend
verslag wordt aangevoerd. Immers, na de kennisgeving van het auditoraatsverslag
van 17 april 2023, waarin bij de beoordeling van het derde middel, eveneens
dezelfde opmerking uit het advies 64.367/1 van 12 november 2018, van de afdeling
Wetgeving van de Raad van State werd geciteerd, hebben de verzoekende partijen
niet de gelegenheid benut om in hun laatste memorie van 18 mei 2023 inhoudelijk
hierop reageren, laat staan een eigen interpretatie te geven over de draagwijdte van
de geciteerde opmerking uit advies nr. 64.367/1 van de afdeling Wetgeving van de
Raad van State. Bijgevolg voeren de verzoekende partijen een nieuwe
argumentatie aan waarvan zij niet aantonen waarom zij deze niet reeds in hun
laatste memorie van 18 mei 2023 als repliek op het auditoraatsverslag van 17 april
2023 had kunnen ontwikkelen. Aldus geven de verzoekende partijen op laattijdige
en niet-ontvankelijke wijze een nieuwe grondslag aan het middel. Deze
argumentatie kan derhalve niet tot nietigverklaring leiden.
In zoverre de verzoekende partijen uiteenzetten dat het bedrag
van een tegemoetkoming bezwaarlijk als bijkomstig element beschouwd kan
worden en het niet kan gedelegeerd worden aan een individuele minister, kan hun
betoog evenmin worden bijgevallen.
De machtiging aan de Vlaamse regering om het bedrag en de
voorwaarden van de tegemoetkomingen te bepalen wordt omschreven aan de hand
van de elementen opgesomd in artikel 107, 1° tot 6°, van het decreet van 18 mei
2018. Deze bepalingen luiden:
“De Vlaamse Regering bepaalt het bedrag van de tegemoetkomingen voor
mobiliteitshulpmiddelen en legt de voorwaarden vast waaraan moet zijn
voldaan opdat een tegemoetkoming voor een mobiliteitshulpmiddel kan
worden verleend. Daarvoor bepaalt de Vlaamse Regering onder meer :
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-26/29
1° het gebruiksdoel van de mobiliteitshulpmiddelen;
2° de functionele specificaties van de mobiliteitshulpmiddelen;
3° de hernieuwingscriteria voor de verschillende mobiliteitshulpmiddelen;
4° de vergoedingscriteria voor het mobiliteitshulpmiddel, het uitproberen van
het mobiliteitshulpmiddel en de aanpassingen aan het mobiliteitshulpmiddel;
5° de mogelijke cumulaties van mobiliteitshulpmiddelen;
6° de vergoedingscriteria voor onderhoud en herstelling.”
Zoals terecht wordt aangegeven in het auditoraatsverslag, wordt
op grond van de voornoemde bepalingen door de Vlaamse regering in artikel 262
van het bestreden besluit van 30 november 2018 bepaald met welke elementen
rekening dient te worden gehouden om de omvang van de huurforfaits vast te
leggen. Luidens artikel 262, § 1, van het voornoemde besluit van de Vlaamse
regering worden de tegemoetkomingen voor een standaardrolstoel, een modulaire
rolstoel of een verzorgingsrolstoel die worden aangevraagd door gebruikers als
vermeld in afdeling 1, toegekend in de vorm van periodieke huurforfaits en dekken
de huurforfaits de maandelijkse huur van het mobiliteitshulpmiddel, met inbegrip
van alle kosten die samengaan met de verstrekking, het onderhoud, de herstelling
en de reconditionering van de rolstoel, alsook de vereiste aanpassingen, vermeld in
de prestatielijst, en de verplaatsingskosten. Paragraaf twee van het voornoemde
artikel regelt in welk geval een vergoeding voor de transportkosten kan worden
aangerekend. Paragraaf drie ervan stelt dat de omvang van de huurforfaits, vermeld
in paragraaf één door de minister wordt bepaald. Het bestreden besluit van
7 december 2018 geeft uitvoering aan de in paragraaf drie verleende delegatie.
Deze aan de minister uitdrukkelijk toegewezen bevoegdheid kan, zoals reeds
herhaaldelijk werd aangegeven, enkel betrekking hebben op een bijkomstige of
detailmatige aangelegenheid, wat impliceert dat die aangelegenheid exhaustief
wordt vermeld. Uit het voorgaande volgt dat, anders dan de verzoekende partijen
het zien, de bevoegdheid tot het vaststellen van de omvang van de huurforfaits
uitdrukkelijk aan de bevoegde minister werd toegewezen en niet door de voltallige
regering moest worden uitgeoefend. Te dezen bepaalt artikel 3, eerste lid, van het
bestreden besluit van 7 december 2018 dat de omvang van de tegemoetkomingen
voor mobiliteitshulpmiddelen is vastgelegd in bijlage 2 die bij dat besluit is
gevoegd. Niet blijkt op grond van voorgaande vaststellingen dat de minister, zoals
wordt aangevoerd door de verzoekende partijen, een vrijgeleide krijgt om de
huurforfaits te bepalen. Door de verzoekende partijen wordt niet aangetoond dat
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-27/29
de in het bestreden besluit van 30 november 2018 vastgestelde criteria, welke door
de minister bij de verdere uitwerking ervan dienen te worden gerespecteerd,
onvoldoende gespecifieerd waren om de aan hem uitdrukkelijk toegewezen
bevoegdheid te kaderen, noch dat de in het bestreden besluit van 7 december 2018
uitgewerkte regeling - en bij uitbreiding de in bijlage 2 vastgestelde omvang van
de tegemoetkomingen voor mobiliteitshulpmiddelen - de perken van een delegatie
aan de minister, zoals hoger omschreven, te buiten gaan.
In zoverre de verzoekende partijen tot slot voor het eerst in hun
laatste memorie aanvoeren dat er geen concreet kader is vastgelegd waarbinnen de
bedragen moeten worden bepaald en er niets is voorzien over de marge die
verstrekkers van mobiliteitshulpmiddelen nog kunnen verwachten, voeren zij een
nieuwe argumentatie aan waarvan zij niet aantonen waarom zij deze niet reeds in
hun verzoekschrift had kunnen ontwikkelen. Aldus geven de verzoekende partijen
op laattijdige en niet-ontvankelijke wijze een nieuwe grondslag aan het middel. Die
argumenten en kritieken kunnen derhalve niet tot nietigverklaring leiden.
In die omstandigheden en na een eigen onderzoek, ziet de Raad
van State geen reden om het anders te zien dan het auditoraat en bevindt aldus, de
redenering van het auditoraatsverslag bijvallend, het derde middel ongegrond.
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt de beroepen.
-
De verzoekende partijen worden, elk voor een vierde, verwezen in de kosten
van de beroepen tot nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 1600 euro,
een bijdrage van 160 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 1540 euro, die
verschuldigd is aan de verwerende partij.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-28/29
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op twee april tweeduizend zesentwintig, door
de Raad van State, XIIe kamer, samengesteld uit:
Chantal Bamps
kamervoorzitter,
Peter Sourbron,
staatsraad,
Ann Coolsaet,
staatsraad,
bijgestaan door
Ilse Anné,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Ilse Anné
Chantal Bamps
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.279
XII-9725-9726-29/29