Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.475 (2026-04-23)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 266.475 van 23 april 2026 Sociale zaken en volksgezondheid -
Dierenwelzijn Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE XIIe KAMER
ARREST
nr. 266.475 van 23 april 2026
in de zaak A. 247.912/XII-10.093
In zake:
J.H.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Dirk Rochtus
kantoor houdend te 2288 Bouwel
Echelpoel 6A
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
het VLAAMSE GEWEST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Kristien Vanderheiden
kantoor houdend te 3000 Leuven
Diestsevest 47 bus 1
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
De vordering, ingesteld op 15 april 2026, strekt tot de schorsing
bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van “de
administratieve inbeslagname op 3 april 2026 door Vlaams Departement
Omgeving, Afdeling Dierenwelzijn, op adres van Verzoekster te […], van
3 paarden
(chipnummers
276098106735346
en
981100002443143
en
(chipnummers
967000010518759
en
967000009970677
en
276098104530042),
5
honden
945000002596731
en
941000027083057
en
981100006092765) en 1 kat (chipnummer : 981100004443568), die nog
schriftelijk voorwerp zal uitmaken van een beslissing tot inbeslagname in
(vermoedelijk Dossie[rn]ummer G-26-0464 navolgend een PV dd. 03.04.2026)
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.475
XII-10.093-1/19
dewelke Verzoekster evenwel nog niet ter kermis gebracht werd, noch werd
Verzoekster verhoord omtrent de feiten haar aangewreven”.
II. Verloop van de rechtspleging
Bij beschikking van 16 april 2026 werd de procedurekalender
vastgesteld en werden de partijen opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 22 april 2026.
De nota met opmerkingen en het administratief dossier werden
ingediend overeenkomstig de procedurekalender.
Staatsraad Ann Coolsaet heeft verslag uitgebracht.
Verzoekster, advocaat Dirk Rochtus, die verschijnt voor
verzoekster, en advocaat Kristien Vanderheiden, die verschijnt voor de verwerende
partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Frederic Eggermont heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Op 3 april 2026 doet de lokale politie – naar aanleiding van een
aangekondigde controle – vaststellingen inzake overtredingen op het dierenwelzijn
met betrekking tot onder meer drie paarden, vijf honden en één kat van verzoekster.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.475
XII-10.093-2/19
3.2.
Op 3 april 2026 beslist de controleur dierenwelzijn om in
toepassing van artikel 72, § 1, van de Vlaamse Codex Dierenwelzijn de volgende
dieren bestuurlijk in beslag te nemen:
- American Bully met chipnummer 981020035930069
- American Bully met chipnummer 981100004781553
- Teckel met chipnummer 981100006092765
- American Bully met chipnummer 642090000231593
- American Bully met chipnummer 967000009970677
- American Bully met chipnummer 945000002810239
- American Bully met chipnummer 941000027083057
- American Bully met chipnummer 276099200281417
- American Bully met chipnummer 945000002596731
- American Bully met chipnummer 967000010494807
- American Bully met chipnummer 967000010518759
- kat met chipnummer 981100004443568
- vier kippen
- Paard met chipnummer 276098106735548
- Paard met chipnummer 276098104530042
- Paard zonder chip (zwarte merrie).
Dit is de bestreden beslissing.
Verzoekster beperkt haar beroep tot de volgende dieren:
- drie paarden (chipnummers 276098106735346, 981100002443143 en
276098104530042);
vijf
honden
(chipnummers
967000010518759,
945000002596731,
941000027083057, 967000009970677 en 981100006092765);
- één kat (chipnummer: 981100004443568).
3.3.
De schriftelijke neerslag van de bestreden beslissing, gedateerd
op 3 april 2026, wordt ondertekend op 14 april 2026.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.475
XII-10.093-3/19
3.4.
Bij brief van 14 april 2026 wordt verzoekster uitgenodigd om op
24 april 2026 te worden gehoord over de mogelijke bestemmingsbeslissing.
IV. Ontvankelijkheid van de vordering
Excepties van de verwerende partij
Eerste exceptie
In de nota met opmerkingen werpt de verwerende partij vooreerst
op dat het onduidelijk is tegen welke beslissing het beroep is gericht. Het is volgens
de verwerende partij duidelijk dat verzoekster de beslissing tot beslagname
gedateerd op 14 april 2026 nog niet had ontvangen bij het indienen van haar beroep.
Volgens de verwerende partij is een beroep tegen een nog niet goedgekeurde
beslissing niet ontvankelijk.
Beoordeling
In tegenstelling tot wat de verwerende partij lijkt aan te nemen is
het bestaan van een bestuurshandeling niet afhankelijk van de kennisgeving van de
schriftelijke neerslag ervan aan de bestuurde. Uit de gegevens van het dossier blijkt
dat op 3 april 2026 werd beslist tot de inbeslagname van een aantal dieren bij
verzoekster en dat die beslissing ook diezelfde dag werd uitgevoerd. Aan
verzoekster werd op 3 april 2026 voorts een document “[i]nformatie m.b.t. de
inbeslagname van uw dier(en)” afgegeven door het team Inspectie van de afdeling
Dierenwelzijn van de verwerende partij. Het gegeven dat de beslissing tot
inbeslagname pas later wordt geformaliseerd en betekend aan verzoekster, doet
geen afbreuk aan het bestaan ervan.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.475
XII-10.093-4/19
Tweede exceptie
Voorts werpt de verwerende partij op dat de paarden met
chipnummers 276098106735346 en 981100002443143 niet op 3 april 2026 in
beslag werden genomen, waardoor het beroep minstens op dit punt onontvankelijk
is.
Ter terechtzitting repliceert verzoekster hierop dat zij zich heeft
gebaseerd op de chipnummers vermeld in het dierenartsenverslag, dat het beroep
de drie paarden betreft die op 3 april 2026 in beslag werden genomen en dat er
momenteel bij verzoekster geen andere paarden meer verblijven.
Beoordeling
De verwerende partij kan ter terechtzitting niet bevestigen noch
ontkennen of er al dan niet een materiële vergissing is geslopen in de vermelding
van de chipnummers in de bestreden beslissing.
Vooralsnog bestaat er evenwel geen noodzaak om over deze door
de verwerende partij opgeworpen ontvankelijkheidsexceptie uitspraak te doen. Een
onderzoek van en een uitspraak over die exceptie zouden alleen nodig zijn indien
de grondvoorwaarden voor het toewijzen van de vordering tot schorsing vervuld
zijn, wat, zoals hierna zal blijken, niet het geval is.
V. Herinnering aan de schorsingsvoorwaarden
Krachtens artikel 17, § 1, derde lid, van de gecoördineerde wetten
op de Raad van State kan tot schorsing van de tenuitvoerlegging bij uiterst
dringende noodzakelijkheid slechts worden besloten onder de dubbele voorwaarde
dat de zaak te spoedeisend is voor een behandeling ervan in een beroep tot
nietigverklaring en indien minstens één ernstig middel wordt aangevoerd waarvan
het onderzoek zich leent voor een versnelde behandeling en waarmee de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.475
XII-10.093-5/19
nietigverklaring van de bestreden beslissing prima facie kan worden verantwoord.
Overeenkomstig paragraaf 5 van datzelfde artikel wordt de zaak behandeld bij
uiterst dringende noodzakelijkheid en derhalve binnen een termijn van vijftien
dagen of minder, wanneer zulks in het opschrift wordt vermeld.
VI. Ernst van de middelen
A. Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
In het verzoekschrift voert verzoekster in het eerste middel de
schending aan van het proportionaliteitsbeginsel. Zij zet uiteen dat de
inbeslagname een uiterst ingrijpende maatregel is die slechts kan worden
verantwoord bij ernstige en acute verwaarlozing. Daarvan is volgens haar te dezen
geen sprake, zodat minder ingrijpende maatregelen mogelijk waren, zoals een
aanmaning of het opleggen van verbetermaatregelen.
Beoordeling
Een schending van het redelijkheidsbeginsel (of van het
proportionaliteitsbeginsel, dat er een bijzondere toepassing van is) als algemeen
beginsel van behoorlijk bestuur, veronderstelt dat het bestuur bij het nemen van de
beslissing onredelijk heeft gehandeld, met andere woorden dat het de hem
toegekende discretionaire beoordelings- of beleidsvrijheid onjuist heeft gebruikt.
Van
een
schending
van
het
redelijkheidsbeginsel
(en
van
het
proportionaliteitsbeginsel) kan slechts sprake zijn wanneer een beslissing, waarvan
is vastgesteld dat ze berust op deugdelijke grondslagen, inhoudelijk dermate
afwijkt van het normale beslissingspatroon of, nog, er een zodanige
wanverhouding bestaat tussen die motieven en de inhoud van de beslissing, dat het
niet denkbaar is dat een ander zorgvuldig handelend bestuur in dezelfde
omstandigheden tot die besluitvorming zou komen of die beslissing zou nemen. De
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.475
XII-10.093-6/19
Raad van State is in de uitoefening van zijn wettigheidstoezicht enkel bevoegd om,
desgevraagd, na te gaan of het bestuur, op grond van de juiste en correct
beoordeelde feitelijke gegevens, in redelijkheid tot de bestreden beslissing is
kunnen komen. Het komt de Raad van State evenwel niet toe zijn beoordeling in
de plaats te stellen van die van het bevoegde bestuur.
De Raad van State gaat bij de beoordeling van de redelijkheid of
de proportionaliteit van de bestreden beslissing uit van de feiten zoals ze blijken
uit de bestreden beslissing en waarvan verzoeker de onwettigheid niet heeft
aangetoond, getoetst aan de door verzoeker in het middel aangevoerde argumenten
die volgens verzoeker doen blijken dat de bestreden beslissing het redelijkheidsof het proportionaliteitsbeginsel miskent.
Verzoekster steunt het aangevoerde gebrek aan proportionaliteit
op de argumenten dat de paarden zich op een ruime weide met beschutting
bevonden, er geen tekenen van acute nood waren, de honden slechts tijdelijk waren
ondergebracht in benches, alsook, dat alle in beslag genomen dieren gezond waren.
Deze argumenten worden prima facie tegengesproken door de
volgende vaststellingen in het aanvankelijk proces-verbaal van 3 april 2026:
“Vaststellingen ter plaatse door verbalisant
[…]
In de leefruimte zijn er 4 honden aanwezig, elk apart gehouden in een bench. In de
ruimte naast de keuken worden 4 honden apart gehouden in individuele hokken. In
de overige ruimtes van het huis verblijven geen honden meer. De woning oogt
rommelig en onhygiënisch, maar is properder dan bij voorgaande controle.
We overlopen met mevr. [H.] de aanwezig honden:
Leefruimte
- American Bully met chipnummer 981020035930067: deze zit in een bench met
een deken over (kan enkel langs voor naar buiten kijken); heeft water in kom. Deze
hond is van een Engelse eigenaar en zou naar Roemenië gaan (ook aanwezig tijdens
de controle op 29/01/26), maar werd nog niet opgehaald.
Tijdens verhoor op 23/02/26 werd door betrokkene aangegeven dat de honden in
het weekend naar Roemenië gaan naar een wedstrijd; dat ze tijdelijk bij haar
verbleven en na de show naar Spanje gaan waar ze verder verzorgd zullen worden.
- American Bully met chipnummer 981100004781553: in een bench; geen water
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.475
XII-10.093-7/19
- Teckel met chipnummer 981100006092765: in een kleine bench; geen water. De
nagels van deze hond zijn aan de lange kant. Mevr. [H.] geeft aan dat ze de nagels
(zwart van kleur) maar moeilijk korter kan knippen.
Deze hond is slank.
- American Bully ‘Kip’ (gecoupeerde oren) met chipnummer 642090000231593.
De bench staat tegen de muur in de hoek en werd langs de voorzijde afgeschermd
met een deken; geen water aanwezig. Ook deze hond is van Engelse eigenaar en zou
naar Roemenië gaan (ook aanwezig tijdens de controle op 29/01/26).
Mevr. [H.] geeft aan dat deze honden meestal loslopen. Iets later zegt ze dat Kip
niet los kan samen met de Teckel omdat hij te bruut is.
Later tijdens de controle wordt aangegeven dat er honden loops zijn en aangezien
er intacte reuen aanwezig zijn deze momenteel veel stress/frustratie ervaren. Er zijn
ook meerdere honden met verwondingen tgv onderlinge gevechten aanwezig. Het
regelmatig laten samenlopen van de honden op een verantwoorde manier lijkt ons
weinig realistisch.
We begeven ons naar de kamer naast de keuken met de 4 hokken. Er hangt een
sterke, onaangename geur in deze kamer omwille van te weinig ventilatie en
vochtigheid, in combinatie met een geurverfrisser.
Eén raam staat deels open. Er is maar weinig natuurlijk licht in deze ruimte, hoewel
de luiken van de ramen openstaan. Tijdens de controle wordt het licht aangestoken.
Aan de linkerkant zijn er 2 hokken aanwezig:
- Hok 1: ong. 2,49mD x 1,8mB (met uitsprong van 0,8m): American Bully met
chipnummer 967000009970677. In de vacht van deze hond zijn verschillende
loshangende velletjes aanwezig. Mevr. [H.] geeft aan dat deze hond een
voedselallergie heeft en erg gevoelig is aan bijv. snacks voor honden. Ze toont ons
de zak voer die ze aankoopt voor de honden nl. Wilderness True Country
(graanvrij).
- Hok 2: ong. 1,71mD x 2,66mB: American Bully met chipnummer
945000002810239
Deze hokken werden opgebouwd uit houten platen. De honden kunnen vanuit het
hok niet naar buiten kijken.
Aan de rechterkant zijn er 2 hokken aanwezig:
- Hok 3: ong. 1,75mD x 1,25mB: American Bully met chipnummer
941000027083057: loopse teef.
- Hok 4: ong. 1,75mD x 1,25mB: American Bully met chipnummer
276099200281417: intacte reu, erg gestresseerd. Controle 29/01/26: ‘deze zou van
haar moeder zijn die in Duitsland woont en hier tijdelijk verblijft omwille van een
knie operatie; deze zou binnen 2 weken terug gaan’
Deze hokken werden opgebouwd uit houten platen. De honden kunnen vanuit het
hok niet naar buiten kijken. Bovenop deze hokken werd een draadpaneel gelegd.
Drie honden beschikken niet over water; enkel de hond links vooraan beschikt over
een bodempje water. De honden beschikken over een deken en/of plastic ligmand
en/of bench zonder bodem om op te liggen.
Het huisvesten van een loopse teef naast een intacte reu geeft enorm veel stress voor
deze laatste.
De afmetingen van de hokken variëren van 2,19m2 (hok 3 en 4) tot 4,5m2 (hok 1
en 2). De oppervlakte van deze hokken is dus niet in overeenstemming met de
afmetingen die werden opgelegd in de maatregelen n.a.v. de controle op 29/01/26,
rekening houdende met een min. oppervlakte van 6 tot 8m2 per dier (gemiddeld
gewicht American Bully tussen de 20 en 60kg, afhankelijk van type en geslacht).
In de kamer achter de keuken is er geen hond meer aanwezig. Het hierin aanwezige
houten hok is stuk. De houten platen werden sterk beschadigd. Het hout lijkt
afgebeten en de platen staan vol krassen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.475
XII-10.093-8/19
We begeven ons vervolgens naar buiten. In het buitenbeloop achter in de tuin
verblijft een erg magere American Bully reu met chipnummer 945000002596731.
De hond vertoont meerdere verwondingen. Er ligt allerhande afval in het
buitenbeloop waaronder meerdere planken en stukken plastic. Er wordt geen water
opgemerkt.
Het is ons niet duidelijk waar deze hond normaal verblijft aangezien de aanwezige
hokken en benchen in de woning allen ingenomen zijn. Bij de controle op 29/01/26
zat deze hond in de kamer achter de keuken. De voedingstoestand van de hond is
achteruit gegaan.
We begeven ons vervolgens naar het stalgebouw achteraan het terrein. Dit oogt
zeer rommelig en vuil. De stallen werden niet schoongemaakt na onze vorige
controle.
In de eerste stal aan de linkerzijde wordt een zeer magere, bange American Bully
aangetroffen. Tussen het strooisel liggen meerdere beschimmelde (oudere)
uitwerpselen terug. De stal is donker. Er staat een blauwe kom met water.
Afgelezen chipnummer: 967000010494807 (teef). Deze hond (Quinny) zou door
Horn op 01/04 uit Nederland gehaald zijn. Het zou een hond zijn die ze zelf gefokt
heeft maar die reeds meermaals werd doorgeplaatst. Ze zou de hond opgepikt
hebben op een parking in Breda en de gegevens van de vorige eigenaar niet kennen.
Omwille van agressie naar andere dieren, overwoog ze om deze te laten inslapen.
Ze kan ons geen paspoort van deze hond tonen. De hond vertoont ook een wonde
aan de linkerachterpoot.
De overleden hond in de stal aan de overzijde (controle 29/01/26: uitgemergelde
American Bully met chipnummer 967000010494821) werd niet verwijderd en ligt
te ontbinden onder een zeil. Betrokkene geeft aan dat ze dacht dat wij die hadden
meegenomen. Ze vond het niet nodig de ruimte schoon te maken aangezien er toch
geen dieren aanwezig waren. Wij wijzen haar er op dat er toch een hond gehouden
wordt.
Eén hond verblijft tijdens de controle in de wagen van betrokkene. Het betreft de
American Bully ‘Ally’ met chipnummer 967000010518759. Ze zou met deze hond
gaan wandelen zijn. Ook voor deze hond is het niet duidelijk waar deze gehuisvest
wordt.
De 2 transportboxen in de koffer van de bestelwagen van betrokkene zijn
ingestrooid, maar leeg.
We delen aan betrokkene mee dat de aanwezige honden op basis van onze huidige
vaststellingen (ongeschikte huisvesting en verzorging, magere dieren) in beslag
genomen worden. Horn geeft hierop aan dat ze het begrijpt voor de hond buiten en
de reu in het buitenbeloop, maar niet voor de honden binnen. Uiteindelijk geeft ze
aan dat ze vooral niet wilt dat de honden van de Engelsman meegaan. Ze heeft schrik
voor represailles en geeft aan dat de eigenaar van deze honden uit het crimineel
milieu komt.
We vernemen dat er ook dieren boven gehouden worden. Samen met de zoon van
mevr. [H.] begeven we ons naar de bovenverdieping. We kunnen hier een kat ‘Juni’
aantreffen die vrij rondloopt; deze zou soms ook naar buiten mogen. De kat
(afgelezen chipnummer 981100004443568) oogt slank. Naast het bad staat een
kattenbak die tamelijk proper is en ook een krabgelegenheid. We kunnen niet
vaststellen of het dier over water beschikt; het aanwezige drinkpotje is leeg. In de
kom ernaast is er droogvoer aanwezig.
[…]
Gelet op de huisvesting van de 4 jonge kippen, het ontbreken van water en de
mindere conditie van de kat, wordt ook besloten om deze over te brengen naar het
asiel.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.475
XII-10.093-9/19
We informeren naar de paarden. Horn geeft aan dat ze nog 3 paarden heeft, maar
dat deze niet meer op de weide in de Kluisbaan te Zoersel staan. Ze werden
verplaatst naar een weide van vrienden waar ze zelf instaat voor de verzorging. Ze
mocht nl. op de huidige weide niet blijven, dus werden ze op 01/04 verplaatst.
Betrokkene duidt op een kaart aan waar de paarden staan, nl. in de Keulsebaan te
2243 Pulle.
Mevr. [H.] geeft ook meermaals aan dat ze de paarden niet wilt houden. De zwarte
merrie zou naar een manege gaan; de overige 2 gaan naar een (slacht)handelaar.
Om 16u begeven we ons naar de weide van de paarden samen met een inspecteur
van de lokale politie PZ Zara. Mevr. [H.] wenst initieel niet mee te gaan. De paarden
staan op een weide in de Keulsebaan naast nr. 34. De omheining van de weide
bestaat uit prikkeldraad. Er zijn drie paarden aanwezig, allen voorzien van een
thermisch deken. Op de weide staat amper gras; er wordt geen ruwvoer
aangetroffen. Mevr. [H.] vertelt later tijdens de controle dat de paarden dagelijks
hooi krijgen en bijgevoederd worden. De aanwezige schuilstal op de weide is zeer
bouwvallig, zowel stukken van het dak als van de zijwanden ontbreken. De stal werd
niet ingestrooid. De omheining naast de stal is in slechte staat. De prikkeldraad
hangt door en er hangt een grote struik/boom over de omheining. Er is water
aanwezig in 2 drinkbakken en in het drinkbad. Dit laatste oogt vuil. We controleren
de aanwezige paarden:
- Donkerbruin paard met chipnummer 276098106735548 (info controle 29/01/26:
ong. 21 jaar oud): Zeer mager: ruggengraat, ribben en heupbeenderen zijn duidelijk
zichtbaar; de schoft steekt uit. Het paard vertoont een smalle borstkas en weinig
bespiering. De hoeven zijn te lang en ingescheurd.
- Zwarte merrie (info controle 29/01/26: ong. 16 jaar oud). Geen chipnummer
kunnen aflezen. Het paard is mager: ribben, ruggengraat en heupbeenderen zijn
zichtbaar. De hoeven zijn te lang en ingescheurd. Ter hoogte van de borst en hals
zijn meerdere kleine kale plekjes aanwezig.
- Palomino met chipnummer 276098104530042 ((info controle 29/01/26: ong. 13
jaar oud). Het paard is mager (ribben en ruggengraat zijn zichtbaar). De hoeven zijn
in zeer slechte staat: gebarsten en ingescheurd.
De conditie van de paarden is duidelijk niet verbeterd ten opzichte van de laatste
controle. De hoeven zijn bij alle drie in slechte staat.
Aangezien twee paarden bij voorgaande controle geen deken droegen en hierdoor
een wintervacht hadden is het moeilijk om een vergelijking van de voedingstoestand
te maken.
Gelet op de conditie van de paarden en de ongeschikte huisvesting, wordt besloten
om ook deze dieren in beslag te nemen en te laten overbrengen naar het asiel.
[…]
Overtredingen
[…]
HONDEN
- Niet voorzien van aangepaste huisvesting voor honden:
o gebruik van benches en hokken: te klein, monotoon en stimulusarm
o de honden in de hokken kunnen niet naar buiten kijken
o niet alle dieren beschikken over een comfortabele ligplaats
o onvoldoende bescherming tegen de koude voor de hond in de stal
o onhygiënische huisvesting (hond in stal)
- Geen rekening houden met de ethologische behoeften van de dieren (onvoldoende
bewegingsruimte, ontbreken van kauwvoorwerp/speelgoed, intacte reuen en loopse
teven naast elkaar huisvesten)
- Verlichting en verluchting stemmen niet overeen met de fysiologische behoeften
van de dieren
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.475
XII-10.093-10/19
- Niet voorzien van gepaste algemene en/of diergeneeskundige verzorging (magere
tol zeer magere honden, te lange nagels, meerdere honden met verwondingen)
- Ontbreken van drinkwater bij de meeste honden
KAT
- Onvoldoende medisch toezicht en/of onaangepaste voeding met verminderde
conditie tot gevolg
- Ontbreken van drinkwater
[…]
PAARDEN
- Ongeschikte huisvesting:
o geen toegang tot een geschikte en veilige schuilstal
o de stal werd niet ingestrooid
o de omheining bestaat uit prikkeldraad die op sommige plaatsen doorhangt
- Onvoldoende of onaangepast voer met als gevolg magere dieren: ontbreken van
ruwvoeder in afwezigheid van voldoende gras
- Niet voorzien van gepaste algemene en/of diergeneeskundige verzorging (magere
paarden, onverzorgde hoeven)”.
Gelet op de hiervoor vermelde vaststellingen in het aanvankelijk
proces-verbaal, waarvan verzoekster prima facie de onwettigheid niet aantoont, is
het prima facie niet ondenkbaar dat een ander zorgvuldig handelend bestuur in
dezelfde omstandigheden tot de bestreden beslissing zou komen. Dit geldt te meer
daar uit het administratief dossier blijkt dat in het verleden ten aanzien van
verzoekster al meermaals processen-verbaal van overtredingen werden opgesteld,
maatregelen werden opgelegd en zelfs al een bestemmingsbeslissing met
betrekking tot andere dieren werd genomen.
De
Raad
van
State
merkt
voorts
op
dat
aan
een
overheidsonderzoek het vermoeden van wettigheid kleeft. Om de onwettigheid van
de motieven van de beslissing van het bestuur aan te tonen, mag een verzoeker niet
volstaan met het louter ontkennen of in vraag stellen van de feitelijke elementen
waarop de beoordeling door het bestuur berust. Het is zaak van verzoekster om
aanwijzingen te verschaffen die het vermoeden wettigen of aantonen dat de door
het bestuur in aanmerking genomen gegevens niet juist zijn. Prima facie stelt de
Raad van State vast dat verzoekster er niet in slaagt het vermoeden van wettigheid
te doen wankelen. Derhalve kunnen de loutere beweringen dat de paarden zich op
een ruime weide met beschutting bevonden, dat er geen tekenen van acute nood
waren, dat de honden slechts tijdelijk waren ondergebracht in benches, alsook, dat
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.475
XII-10.093-11/19
alle in beslag genomen dieren gezond waren, prima facie niet doen besluiten tot de
onevenredigheid van de bestreden beslissing.
Het eerste middel is niet ernstig.
B. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
In het verzoekschrift voert verzoekster in het tweede middel een
“gebrek aan noodzakelijkheid” aan. Zij zet uiteen dat er geen sprake was van een
situatie die een onmiddellijke inbeslagname rechtvaardigde, doch hoogstens dat
bepaalde elementen voor verbetering vatbaar waren, maar dat de dieren zich niet
in een toestand van onmiddellijke nood bevonden.
Beoordeling
De uiteenzetting van de middelen vormt een essentieel onderdeel
van het verzoekschrift, omdat het, te dezen, de verwerende partij toelaat zich te
verdedigen tegen de grieven die ten aanzien van de bestreden beslissing worden
aangevoerd en de Raad van State in staat stelt de ernst van die grieven te
onderzoeken. Het respect voor het recht van verdediging in de procedure van het
administratief kortgeding, waar die rechten door de procedure al beperkt zijn, en
de summaria cognitio waarmee de Raad van State van vorderingen tot schorsing
kennis neemt, gebieden dan ook dat een verzoekende partij, op straffe van haar
middelen als niet ernstig verworpen te zien, zeer nauwkeurig moet aanvoeren
welke precieze rechtsregel of welk rechtsprincipe zij geschonden acht en al even
nauwkeurig moet vermelden waarin de schending precies bestaat. Dit geldt des te
meer wanneer een verzoekende partij, zoals te dezen, vraagt dat de Raad van State
de zaak behandelt bij uiterst dringende noodzakelijkheid.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.475
XII-10.093-12/19
In dat verband stelt de Raad van State te dezen prima facie vast
dat verzoekster ter adstructie van het middel nalaat om aan te geven welke precieze
rechtsregel of welk rechtsprincipe zij geschonden acht. Zij beperkt zich tot het
standpunt dat de bestreden beslissing niet noodzakelijk was en dat de dieren zich
niet in onmiddellijke nood bevonden. Waarom dit tot de onwettigheid van de
bestreden beslissing zou leiden, verduidelijkt verzoekster niet, zodat zij prima facie
tekortschiet in haar stelplicht.
Ten overvloede wijst de Raad van State erop dat prima facie uit
artikel 72, § 1, van de Vlaamse Codex Dierenwelzijn – de in de bestreden beslissing
vermelde rechtsgrond – niet blijkt dat enige “noodzakelijkheid” of “onmiddellijke
nood” vereist is, opdat de in die bepaling bedoelde personen dieren administratief
in beslag zouden kunnen nemen.
Het tweede middel is niet ernstig.
C. Derde middel
Uiteenzetting van het middel
In het verzoekschrift voert verzoekster in het derde middel de
schending aan van het zorgvuldigheidsbeginsel. Zij zet uiteen dat de bestreden
beslissing werd genomen zonder afdoende rekening te houden met: i) de concrete
toestand van de dieren; ii) de beschikbare alternatieven; en, iii) de feitelijke
omstandigheden ter plaatse. Zij wijst er voorts op dat de uitvoering van de
bestreden beslissing bovendien op onzorgvuldige wijze verliep, onder meer door
het gebruik van niet-operationele transportmiddelen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.475
XII-10.093-13/19
Beoordeling
Het zorgvuldigheidsbeginsel houdt in dat het bestuur zijn
beslissing op zorgvuldige wijze moet voorbereiden. Dit impliceert dat de beslissing
dient te steunen op werkelijk bestaande en concrete feiten die met de vereiste
zorgvuldigheid werden vastgesteld. Het bestuur is onder meer verplicht om
zorgvuldig te werk te gaan bij de voorbereiding van de beslissing en de feitelijke
en juridische aspecten van het dossier deugdelijk te onderzoeken, zodat het met
kennis van zaken kan beslissen.
Het komt aan een verzoekende partij toe om met concrete
gegevens aannemelijk te maken dat de handelwijze van het bestuur niet doet
blijken van het vereiste zorgvuldig handelen. Het formuleren door een verzoekende
partij van eigen aannames, veronderstellingen en kritieken zonder enig begin van
bewijs, volstaan niet om aannemelijk te maken dat de bestreden beslissing op een
onzorgvuldige wijze tot stand is gekomen.
In de mate dat verzoekster aanvoert dat de bestreden beslissing
is genomen zonder rekening te houden met de concrete toestand van de dieren en
de feitelijke omstandigheden ter plaatse, gaat zij eraan voorbij dat het prima facie
net die toestand en de feitelijke omstandigheden zijn, die de verwerende partij tot
de bestreden beslissing hebben gebracht, zoals blijkt uit de uitgebreide
uiteenzetting van de gedane vaststellingen in de bestreden beslissing en de stukken
van het administratief dossier (zie supra, nr. 13).
Voorts kan een middel slechts ernstig worden bevonden, indien
het de nietigverklaring van de bestreden beslissing prima facie kan verantwoorden.
Dat brengt mee dat het middel, om als ernstig te kunnen worden aangemerkt,
dermate duidelijk dient te zijn dat het bij eerste lezing meteen aannemelijk is dat
daarop een nietigverklaring kan worden gesteund, zonder dat een doorgedreven
onderzoek van het middel noodzakelijk is. Tevens wordt herhaald, zoals hiervoor
reeds werd uiteengezet (zie supra, nr. 17), dat een middel zeer nauwkeurig moet
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.475
XII-10.093-14/19
aanvoeren welke precieze rechtsregel of welk rechtsprincipe het geschonden acht
en al even nauwkeurig moet vermelden waarin de schending precies bestaat.
Te dezen stelt de Raad van State prima facie vast dat verzoekster
nalaat om in het verzoekschrift in concreto aan te geven waarom de bestreden
beslissing het zorgvuldigheidsbeginsel zou schenden. Verzoekster beperkt zich tot
de loutere stelling dat dat geen rekening werd gehouden met de concrete toestand
van de dieren en de feitelijke omstandigheden ter plaatse, doch laat na om ook maar
op enige wijze uiteen te zetten met welke concrete toestand of feitelijke
omstandigheden de verwerende partij geen rekening zou hebben gehouden. Het
valt voorts niet aan de Raad van State toe om het middel in de plaats van
verzoekster te redigeren. Verzoekster schiet prima facie tekort in haar stelplicht.
Verzoekster kan dit niet rechtzetten door ter terechtzitting aan de
hand van allerlei feitelijke argumenten uiteen te zetten waarom de verwerende
partij naar haar mening het zorgvuldigheidsbeginsel heeft geschonden. Er kan
alleen rekening worden gehouden met hetgeen daarover in het verzoekschrift werd
uiteengezet en gestaafd. De Raad van State kan geen acht slaan op hetgeen ter
terechtzitting nog door verzoekster wordt bijgebracht. De verwerende partij kan
daarop immers niet meer schriftelijk repliceren en het auditoraat kan daarover niet
op een deugdelijke wijze advies verlenen in een procedure die op grond van
artikel 22 van de gecoördineerde wetten op de Raad van State essentieel schriftelijk
is.
Dezelfde vaststelling wordt prima facie gemaakt wat de grief
betreft dat geen rekening is gehouden met de beschikbare alternatieven.
Daargelaten dat verzoekster niet uiteenzet om welke valabele alternatieven het zou
gaan noch aantoont dat zij die aan de verwerende partij zou hebben voorgesteld,
volstaat de loutere bewering dat geen rekening is gehouden met beschikbare
alternatieven prima facie niet om te besluiten dat de verwerende partij geen blijk
heeft gegeven van het vereiste zorgvuldig handelen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.475
XII-10.093-15/19
In de mate dat verzoekster aanvoert dat de uitvoering van de
maatregel onzorgvuldig verliep wegens het gebruik van niet-operationele
transportmiddelen, stelt de Raad van State prima facie vast dat deze grief, die de
loutere uitvoering van de bestreden beslissing betreft, niet tot de onwettigheid van
de bestreden beslissing kan leiden.
Het derde middel is niet ernstig.
D. Vierde middel
Uiteenzetting van het middel
In het verzoekschrift voert verzoekster in het vierde middel de
schending aan van het recht van verdediging en het recht op bewijs. Verzoekster
zet uiteen dat zij werd verhinderd om bewijsmateriaal te verzamelen omtrent de
fysieke toestand van haar dieren, doordat haar werd geweigerd om de dekens van
de paarden te verwijderen voor fotografische vaststelling. Daarnaast werd zij
verplicht om reeds gemaakte beeldopnames te verwijderen van haar gsm, zonder
duidelijke wettelijke grondslag. Dit is volgens verzoekster een ernstige aantasting
van haar recht om haar zaak te onderbouwen.
Beoordeling
Het algemeen rechtsbeginsel van het recht van verdediging
is, behoudens andersluidend voorschrift, alleen van toepassing in strafzaken,
tuchtzaken en op bestraffende bestuurlijke maatregelen. De beslissing waarbij in
toepassing van artikel 72, § 1, van de Vlaamse Codex Dierenwelzijn dieren
administratief in beslag worden genomen en worden ondergebracht in een
geschikte opvangplaats, is geen “straf”, maar een louter bestuurlijke maatregel, die
ertoe strekt het dierenwelzijn te waarborgen en te versterken, rekening houdend
met de fysiologische en ethologische behoeften van het dier. Het recht van
verdediging is te dezen bijgevolg prima facie niet van toepassing.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.475
XII-10.093-16/19
Deze vaststelling volstaat om het vierde middel niet ernstig te
bevinden.
In de mate dat verzoekster aanvoert dat zij zonder duidelijke
wettelijke grondslag de met haar gsm gemaakte beeldopnames moest verwijderen,
stelt de Raad van State prima facie vast dat een dergelijke grief geen verband houdt
met de bestreden beslissing en derhalve niet kan leiden tot de vaststelling van de
onwettigheid ervan.
Het vierde middel is niet ernstig.
E. Vijfde middel
Uiteenzetting van het middel
In het verzoekschrift voert verzoekster in het vijfde middel een
“kennelijke beoordelingsfout” aan. Verzoekster zet uiteen dat de verwerende partij
kennelijk onredelijk heeft geoordeeld door de situatie als ernstig genoeg te
beschouwen om een onmiddellijke inbeslagname te rechtvaardigen. De feitelijke
toestand van de dieren wijst daar volgens verzoekster niet op.
Beoordeling
Uit de beperkte uiteenzetting van het middel leidt de Raad van
State af dat verzoekster de schending van het redelijkheidsbeginsel aanvoert. De
Raad van State stelt prima facie vast dat verzoekster evenwel nalaat om in het
verzoekschrift in concreto aan te geven waarom de bestreden beslissing onredelijk
zou zijn. Verzoekster beperkt zich tot de loutere stelling dat de situatie niet ernstig
genoeg was om een beslag te rechtvaardigen en ook de feitelijke toestand van de
dieren daartoe niet noopte, doch laat na om ook maar op enige wijze uiteen te zetten
hoe de concrete situatie of feitelijke toestand van de dieren zou nopen tot de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.475
XII-10.093-17/19
conclusie dat de verwerende partij met het nemen van de bestreden beslissing
onredelijk heeft gehandeld. Het valt voorts niet aan de Raad van State toe om het
middel in de plaats van verzoekster te redigeren. Verzoekster schiet prima facie
tekort in haar stelplicht.
Voorts weze herhaald dat verzoekster dit niet kan rechtzetten
door ter terechtzitting aan de hand van allerlei feitelijke argumenten alsnog uiteen
te zetten waarom de verwerende partij onredelijk heeft gehandeld. Er kan alleen
rekening worden gehouden met hetgeen daarover in het verzoekschrift werd
uiteengezet en gestaafd. De Raad van State kan geen acht slaan op hetgeen ter
terechtzitting nog door verzoekster wordt bijgebracht. De verwerende partij kan
daarop immers niet meer schriftelijk repliceren en het auditoraat kan daarover niet
op een deugdelijke wijze advies verlenen in een procedure die op grond van
artikel 22 van de gecoördineerde wetten op de Raad van State essentieel schriftelijk
is.
In de mate dat de grieven geformuleerd in het vijfde middel
geheel of ten dele zouden samenvallen met de grieven aangevoerd in de andere
middelen – zoals de verwerende partij het vijfde middel interpreteert –, verwijst de
Raad van State naar de hiervoor gemaakte beoordeling van deze middelen.
Het vijfde middel is niet ernstig.
VII. Conclusie
Er is niet voldaan aan ten minste één van de voorwaarden gesteld
in artikel 17, §§ 1 en 5, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State die
cumulatief vervuld moeten zijn wil een vordering tot schorsing bij uiterst dringende
noodzakelijkheid worden toegewezen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.475
XII-10.093-18/19
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt de vordering.
-
Verzoekster wordt verwezen in de kosten van de vordering tot schorsing bij
uiterst dringende noodzakelijkheid, begroot op een rolrecht van 200 euro, een
bijdrage van 26 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die
verschuldigd is aan de verwerende partij.
Dit
arrest
is
uitgesproken
te
Brussel,
op
drieëntwintig
april
tweeduizend zesentwintig, door de Raad van State, XIIe kamer, samengesteld uit:
Ann Coolsaet,
staatsraad, waarnemend voorzitter
bijgestaan door
Ilse Anné,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Ilse Anné
Ann Coolsaet
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.475
XII-10.093-19/19